Taahhütlü İnternet ve GSM Cayma Bedeli Nasıl Hesaplanır? BTK Kuralı 2026

Cayma bedeli nedir?

Elektronik haberleşme sektöründe taahhütlü abonelik, tüketicinin belirli bir süre hizmeti sürdürmesi karşılığında indirim, cihaz, kurulum avantajı veya başka ekonomik fayda elde ettiği sözleşme ilişkisidir. Tüketici taahhüt süresi dolmadan sözleşmeyi sona erdirirse işletmeci, taahhütname ve BTK kuralları çerçevesinde belirli bir cayma bedeli talep edebilir.

Cayma bedeli keyfî bir para cezası değildir. Tüketicinin taahhüt karşılığında elde ettiği ekonomik avantaj ile kalan süre için üstlendiği yükümlülük arasında mevzuatın öngördüğü sınır uygulanır. Bu nedenle “12 ay kaldı, 12 aylık faturanın tamamını ödersiniz” veya “aldığınız tüm indirimler ne kadar ise tamamı alınır” şeklindeki tek taraflı hesaplardan biri her durumda doğru değildir.

Taahhütname okunurken abonelik sözleşmesinden ayrı düşünülmemelidir. Hizmetin kendisi sözleşmeye göre sunulur; taahhütname ise belirli ekonomik avantajın hangi süre ve koşulla verildiğini düzenler. Abonelik hiç kurulmamış, hizmet fiilen sunulmamış veya işletmeci temel yükümlülüğünü yerine getirmemişse klasik erken fesih hesabından önce sözleşmeye aykırılık incelenir.

BTK cayma bedeli hesaplama kuralı nedir?

BTK tüketici açıklamalarında taahhütlü abonelik erken sona erdiğinde iki tutarın karşılaştırılacağı açıkça belirtilir. Birinci tutar, taahhüt kapsamında tüketiciye cayma anına kadar sağlanan indirim, cihaz veya diğer faydaların tahsil edilmemiş kısmının toplamıdır. İkinci tutar ise taahhüt devam etseydi kalan dönemde tüketiciden tahsil edilecek bedellerin henüz tahakkuk etmemiş kısmının toplamıdır.

İşletmeci bu iki tutardan abone lehine olanı, yani daha düşük olanı talep edebilir. Bu sistem tüketicinin kalan bütün dönemi ödemek zorunda bırakılmasını önler; aynı zamanda uzun süre büyük indirim kullanıp çok erken çıkan tüketicinin sağlanan faydanın mevzuata uygun kısmından sorumlu olmasını sağlar.

Hesaplamada “liste fiyatı” adı altında gerçekte uygulanmayan yapay tutarların kullanılması uyuşmazlık doğurabilir. Taahhütnamede indirimsiz ücret, indirimli ücret, cihaz veya kurulum avantajı ve taahhüt süresi açıkça gösterilmelidir. İşletmeci cayma bedeli çıkardığında yalnız toplam rakamı değil, hesaplama kalemlerini de açıklayabilmelidir.

Sağlanan indirim ve faydalar nasıl hesaplanır?

Taahhüt karşılığında aylık tarife indirimi, aktivasyon veya kurulum indirimi, modem/cihaz avantajı veya başka ekonomik faydalar sunulabilir. Cayma bedelinin birinci karşılaştırma kalemi, tüketicinin o tarihe kadar yararlandığı ve henüz tahsil edilmemiş bu faydaların toplamıdır. Bunun için taahhütnamedeki “fayda” tanımı ile gerçek faturalardaki indirimler karşılaştırılmalıdır.

Örneğin standart tarife 600 TL, taahhütlü tarife 400 TL ise aylık 200 TL indirim görünür. Ancak işletmeci ayrıca ilk ay ücretsiz kurulum veya cihaz indirimi verdiyse bu faydaların taahhüt hesabına nasıl girdiği belgeden okunmalıdır. Tüketiciye hiç sağlanmamış veya bedeli zaten ayrıca tahsil edilmiş bir faydanın ikinci kez cayma hesabına eklenmesi hukuken itiraz konusudur.

Vergiler, yasal fonlar ve tüketicinin normal kullanımından doğan ücretler “taahhüt indirimi” değildir. Aynı şekilde geçmiş dönem ödenmemiş fatura ile cayma bedeli farklı kalemlerdir. Son faturada ikisi birlikte yer alabilir; fakat hukuki dayanakları ayrıdır.

Kalan ayların bedeli nasıl hesaplanır?

İkinci karşılaştırma kalemi, taahhüdün kalan döneminde tüketicinin ödeyeceği henüz tahakkuk etmemiş bedellerdir. Tüketicinin taahhüdünün bitmesine örneğin üç ay kalmışsa, kalan üç ayda sözleşme uyarınca ödenecek bedelin toplamı belirlenir. Bu toplam, sağlanan indirim/fayda toplamından düşükse tüketici lehine olan düşük tutar esas alınır.

Kalan ay hesabında taahhüt boyunca sabit kalacağı açıkça kararlaştırılan indirimli tarife bedeli dikkate alınır. İşletmecinin sonradan yaptığı tartışmalı tarife artışı varsa bu artışın geçerliliği ayrı incelenmelidir. operatör tarife artışı rehberi sözleşme değişikliği ve bildirim kurallarını ayrıntılı açıklar.

Taahhüt bitiş tarihinin doğru belirlenmesi önemlidir. Başlangıç tarihi, kampanya yenilemesi veya sonradan verilen yeni onay tüketici kayıtlarıyla karşılaştırılmalıdır. İşletmeci yeni taahhüt bulunduğunu ileri sürüyorsa buna ilişkin sesli onay, elektronik onay veya imzalı belgeyi gösterebilmelidir.

Cihaz taksiti cayma bedeline dahil midir?

Abonelikle birlikte telefon, modem, tablet veya başka cihaz verilmişse cihaz bedeli ile hizmet taahhüdü ayrılmalıdır. Cihaz tüketiciye taksitle satılmışsa kalan cihaz borcu, hizmete ilişkin cayma bedelinden bağımsız olarak muaccel olabilir. Cihazın yalnız kullanım için teslim edildiği ve mülkiyetinin işletmecide kaldığı durumda ise iade süreci uygulanır.

Taahhüt karşılığında cihazda indirim yapılmışsa indirimin cayma hesabına etkisi taahhütnamede açık olmalıdır. İşletmeci hem cihazın tüm satış bedelini hem de aynı cihaz avantajını “indirim” adıyla ikinci kez talep edemez. Son faturada cihaz, hizmet, geçmiş borç ve cayma bedeli kalemleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Modem veya uydu alıcısının iade edilmemesi nedeniyle çıkarılan cihaz bedeli klasik cayma bedeli değildir. İade koşulu, cihazın mülkiyeti, teslim tutanağı ve iade için verilen süre ayrıca incelenir. Bu ayrım itiraz dilekçesinde açıkça yapılmalıdır.

Hangi durumda cayma bedelsiz fesih gündeme gelir?

Her erken fesih cayma bedeli doğurmaz. İşletmecinin abonelik sözleşmesi koşullarını abone aleyhine değiştirmesi hâlinde 5809 sayılı Kanun m.50/4 kapsamındaki tazminatsız fesih hakkı gündeme gelebilir. İşletmeci değişikliği yürürlüğe girmeden önce bildirmeli ve abonenin değişikliği kabul etmezse tazminat ödemeden feshedebileceğini açıklamalıdır.

Hizmetin sözleşmede vaat edilen temel seviyede sürekli sunulmaması, bağlantının uzun süre sağlanamaması veya işletmecinin sözleşmeyi gereği gibi ifa etmemesi hâlinde de cayma bedeline itiraz edilebilir. Bu durumda arıza kayıtları ve teknik ölçümler önemlidir. internet hızı ve hizmet kalitesi rehberi bu özel durumu açıklar.

Kanuni bedelsiz fesih hâli ile tüketicinin kişisel tercih nedeniyle erken çıkması birbirinden ayrıdır. Daha avantajlı bir operatör bulmak tek başına mevcut taahhüdü bedelsiz sona erdirmez. Buna karşılık işletmecinin sözleşmeye aykırılığı tüketicinin tercih değişikliği gibi değerlendirilemez.

Yeni adreste internet hizmeti verilemiyorsa cayma bedeli çıkar mı?

Tüketicinin taşınması ve yeni adreste aynı nitelikte hizmetin teknik olarak sunulamaması uygulamada sık görülen uyuşmazlıktır. Bu durumda hizmetin naklinin mümkün olup olmadığı, işletmecinin alternatif hizmet teklif edip etmediği ve tüketicinin kabul etmek zorunda olup olmadığı somut mevzuat ve sözleşme koşullarıyla incelenir.

Sitenizde bu konu için ayrı ve mevcut bir rehber bulunmaktadır: internet nakli yapılamazsa cayma bedeli. Genel cayma bedeli hesaplamasıyla nakil yapılamaması aynı arama niyeti olmadığı için bu içerikte yalnız hesaplama sistemi açıklanmaktadır.

Cayma bedeline nasıl itiraz edilir?

İlk adım, işletmeciden ayrıntılı hesap dökümü istemektir. Taahhüt başlangıç ve bitiş tarihi, indirimsiz fiyat, taahhütlü fiyat, yararlanılan toplam indirim/fayda, kalan dönem toplamı, cihaz kalemi ve sonuç cayma bedeli ayrı ayrı gösterilmelidir. Sadece “cayma bedeli 4.250 TL” yazılı fatura denetlenebilir bir hesap değildir.

Hesap iki alternatifli BTK kuralına aykırıysa işletmeciye yazılı itiraz yapılmalıdır. İtirazda hangi karşılaştırmanın yapılmadığı veya hangi kalemin iki kez yazıldığı somutlaştırılmalıdır. Sonuç alınamazsa BTK Tüketici Şikâyet Sistemi kullanılabilir; tüketici alacağı bakımından parasal sınırlar çerçevesinde tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yolu ayrıca değerlendirilir.

Abonelik feshi için internet fesih dilekçesi ve GSM fesih dilekçesi örnekleri de kullanılabilir.

Cayma bedeli uyuşmazlığında hangi belgeler saklanmalıdır?

Abonelik sözleşmesi, taahhütname, kampanya koşulları, ilk ve son faturalar, ara dönem faturaları, taahhüt yenileme mesajları, sesli onay kayıt numarası, cihaz teslim belgesi ve fesih başvuru belgesi birlikte saklanmalıdır. Taahhütnamenin işletmeci uygulamasındaki görüntüsü sonradan değişebileceği için fesih öncesinde PDF veya ekran görüntüsü alınması yararlıdır.

Fesih tarihi ile hizmetin fiilen kapandığı tarih de kontrol edilmelidir. Fesih başvurusundan sonra yeni aylık paket bedeli tahakkuk etmişse bunun kıst ücret veya gereksiz tam dönem ücreti olup olmadığı incelenir. Cayma bedeli ile fesih sonrası normal kullanım bedeli aynı kalem değildir.

BTK’nın güncel tüketici açıklamaları için BTK Mobil ve BTK İnternet Hizmetleri sayfaları esas alınmalıdır.

Türkiye geneli ve Mersin uygulaması

Cayma bedeli hesaplama kuralı Türkiye genelinde aynıdır. Mersin’deki tüketici de İstanbul veya Ankara’daki tüketiciyle aynı BTK korumasından yararlanır. Fiziksel bayi üzerinden taahhüt verilmesi veya çağrı merkeziyle onay alınması hesaplama ilkesini değiştirmez; yalnız ispat belgelerini değiştirir.

Mersin’de bir cayma bedeli dosyasında Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu açısından önce taahhüt belgesi ve fatura kalemleri incelenir; ardından iki alternatifli BTK hesabı yeniden yapılır. Sonra bedelsiz fesih sebebi bulunup bulunmadığı ayrıca kontrol edilir. Hesap hatası ile “hiç cayma bedeli doğmaması” iki farklı hukuki itirazdır.

Cayma bedeli hesaplaması sayısal örnekle nasıl yapılır?

BTK yaklaşımındaki karşılaştırma sistemi rakamlarla daha kolay anlaşılır. Örneğin tüketici 12 aylık taahhüt kapsamında aylık 300 TL indirim almış ve altıncı ayın sonunda aboneliği sona erdirmiş olsun. İlk altı ayda sağlanan tarife indirimi toplam 1.800 TL’dir. Taahhüdün kalan altı ayında tüketicinin ödeyeceği taahhütlü aylık bedel 500 TL ise kalan dönem toplamı 3.000 TL olur. Bu iki değer karşılaştırıldığında tüketici lehine olan 1.800 TL üst sınır olarak dikkate alınır; işletmeci sırf altı ay kaldığı gerekçesiyle 3.000 TL talep edemez.

Tersi durumda, tüketicinin o güne kadar elde ettiği indirim ve diğer faydalar 4.000 TL, kalan dönem toplamı 1.500 TL ise düşük tutar olan 1.500 TL esas alınır. Bu nedenle cayma bedelini denetlerken yalnız “ne kadar indirim kullandım?” sorusu değil, “taahhüt devam etseydi kalan dönemde toplam ne kadar ödeyecektim?” sorusu da cevaplanmalıdır. İşletmecinin fatura üzerinde bu iki karşılaştırmayı göstermemesi, tüketicinin ayrıntılı hesap istemesine engel değildir.

Hesaba cihaz avantajı giriyorsa cihazın gerçek satış bedeli, tüketiciden tahsil edilen taksitler ve taahhüt karşılığında sağlanan net fayda ayrı gösterilmelidir. Örneğin cihazın normal satış bedelinden 1.000 TL indirim yapılmışsa bu 1.000 TL fayda, hizmet indirimiyle birlikte birinci karşılaştırma kaleminde değerlendirilebilir. Ancak tüketicinin zaten ödediği cihaz bedeli yeniden fayda gibi yazılamaz.

Cayma bedeli hesabına hangi kalemler eklenemez?

İşletmeci “ceza”, “erken çıkış bedeli”, “kampanya bozma bedeli” veya benzeri adlarla mevzuatın öngördüğü sınırı aşan bağımsız bir yaptırım kalemi oluşturamaz. Talep edilen her tutarın taahhütname, sağlanan fayda veya kalan dönem yükümlülüğüyle bağlantısı gösterilmelidir. Normal kullanım faturası, geçmiş dönem borcu ve cihaz taksiti cayma bedeli değildir; son faturada birlikte görünseler bile ayrı hukuki kalemlerdir.

Kurulum veya aktivasyon bedeli taahhüt karşılığında tüketiciye gerçekten indirimli ya da ücretsiz sağlanmışsa fayda hesabında yer alabilir. Buna karşılık başlangıçta tüketiciden tamamen tahsil edilmiş bir kurulum bedelinin yeniden “sağlanan fayda” şeklinde eklenmesi çift tahsilat sonucu doğurur. Aynı denetim modem veya başka ekipman indirimleri için de yapılmalıdır.

Taahhüdün uzatıldığı ileri sürülüyorsa yeni taahhüdün nasıl kurulduğu ispatlanmalıdır. Çağrı merkezi görüşmesiyle onay alınmışsa ses kaydı veya elektronik onay kaydı; uygulama üzerinden işlem yapılmışsa onayın tarih, saat ve içeriği; fiziksel bayide yapılmışsa imzalı taahhütname incelenir. Tüketicinin bilgisi dışında oluşturulan veya süresi belirsiz taahhüt üzerinden cayma bedeli çıkarılamaz.

Numara taşıma veya başka operatöre geçiş cayma bedelini değiştirir mi?

Mobil numaranın başka işletmeciye taşınması mevcut hizmet sözleşmesini sona erdirir; fakat cayma bedelinin hesabını farklı bir formüle dönüştürmez. Taahhüt devam ediyorsa aynı BTK karşılaştırma kuralı uygulanır. Numara taşımanın kendisi için ayrıca “ceza” adı altında bedel istenemez; eski işletmecinin talebi, sona eren taahhüt ilişkisinden doğan hukuka uygun kalemlerle sınırlıdır.

Yeni işletmeci “cayma bedelini biz karşılıyoruz” şeklinde kampanya sunmuşsa bu kampanya eski işletmecinin hesabını hukuka uygun hâle getirmez. Tüketici önce eski işletmecinin çıkardığı tutarın doğru olup olmadığını kontrol etmeli, ardından yeni işletmecinin geri ödeme kampanyasının limit ve belge şartlarını ayrı değerlendirmelidir.

İşletmecinin sözleşme koşulunu tek taraflı değiştirdiği, hizmeti sözleşmeye aykırı biçimde sürekli sunamadığı veya kanuni başka bir tazminatsız fesih sebebi bulunduğu durumda ise hesaplamadan önce cayma bedelinin hiç doğup doğmadığı incelenir. Bedelin miktarına itiraz ile bedelin hukuki temelinin bulunmadığı itirazı iki ayrı savunmadır.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →