Aile İkamet İzni Şartları 2026: 6458 m.34-37 Eş ve Çocuk Oturumu

Kimler aile ikamet izni alabilir?

6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m.34/1 aile ikamet izninden yararlanabilecek kişileri doğrudan sayar. Destekleyici; Türk vatandaşı, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu m.28 kapsamındaki kişi, ikamet izinlerinden birine sahip yabancı, mülteci veya ikincil koruma statüsü sahibi olabilir. Bu destekleyicinin yabancı eşi, kendisinin veya eşinin ergin olmayan yabancı çocuğu ve kendisinin veya eşinin bağımlı yabancı çocuğu aile ikamet izni alabilir.

Kanun aile ikamet iznini yalnız eşe özgü düzenlememiştir. Üvey çocuk niteliğindeki eşin çocuğu da m.34 kapsamına girebilir. Çocuğun ergin olmaması veya ergin olsa bile “bağımlı çocuk” niteliğinin bulunması ayrı değerlendirilir. Bağımlılığın yalnız aile bağından ibaret olmadığı, kişinin destek ihtiyacı ve fiilî durumuyla ortaya konulması gerekir.

Çok eşlilik hâlinde, yabancının birden fazla eşle evli olması halinde eşlerden yalnız birine aile ikamet izni verilebilir. Ancak diğer eşlerden olan çocuklara da aile ikamet izni verilebilir. Çocuk için başvuruda yurt dışında ortak velayeti bulunan anne veya babanın muvafakati aranır. Velayet ve muvafakat belgelerinin yabancı ülkeden gelmesi halinde apostil, tasdik ve tercüme kuralları ayrıca yerine getirilir.

Aile ikamet izni kaç yıllık verilir?

6458 m.34/1’e göre aile ikamet izni her defasında iki yılı aşmayacak şekilde verilebilir. Buradaki iki yıl azami süredir. İdare somut dosyanın ve destekleyicinin ikamet süresinin durumuna göre daha kısa süreli izin düzenleyebilir.

Kanundaki ikinci sınır, aile ikamet izninin hiçbir şekilde destekleyicinin ikamet izni süresini aşamamasıdır. Destekleyicinin ikamet izninin bitmesine örneğin sekiz ay kalmışsa, aile üyesine iki yıllık izin düzenlenemez. Türk vatandaşı destekleyicide bu sınırlama aynı şekilde uygulanmaz; çünkü Türk vatandaşının ikamet izni süresi bulunmaz.

İzin uzatımında şartların devam edip etmediği yeniden kontrol edilir. İlk başvuruda şartların taşınması, sonraki her uzatımın otomatik kabul edileceği anlamına gelmez.

Destekleyicide aranan şartlar nelerdir?

6458 m.35/1 destekleyicide beş ana şart arar. Birincisi gelir şartıdır. İkincisi ailenin nüfusuna göre genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma ve tüm aile fertlerini kapsayan sağlık sigortasıdır. Üçüncüsü, başvuru tarihi itibarıyla son beş yıl içinde aile düzenine karşı suçlardan herhangi birinden hüküm giymediğini adli sicil kaydıyla belgelemesidir. Dördüncüsü kural olarak Türkiye’de en az bir yıldır ikamet izniyle kalmış olmaktır. Beşincisi adres kayıt sisteminde kaydın bulunmasıdır.

Bu şartlar alternatif değil, birlikte değerlendirilir. Gelir şartı sağlansa fakat adres kaydı veya sağlık sigortası bulunmasa m.35/1’deki destekleyici koşulları tamamlanmış olmaz. Aynı şekilde uygun konut bulunması son beş yıllık adli sicil şartını ortadan kaldırmaz.

Destekleyici Türk vatandaşı olduğunda da m.35’teki gelir, barınma, sigorta, adli sicil ve adres kuralları uygulanır; ancak m.35/2’deki bir yıllık ikamet şartına ilişkin istisna dikkate alınır. Başvuru dosyasında her şartın hangi resmi belgeyle ispatlandığı açık olmalıdır.

Aile ikamet izninde gelir şartı nasıl hesaplanır?

6458 m.35/1-a iki eşik getirir. Destekleyicinin toplam geliri asgari ücretten az olamaz. Bunun yanında ailedeki fert başına düşen aylık gelir de asgari ücretin üçte birinden az olamaz. Bu nedenle yalnız destekleyicinin tek başına asgari ücret seviyesinde gelir elde etmesi her aile büyüklüğünde otomatik olarak yeterli değildir; kişi başı ikinci eşik de kontrol edilir.

Hesaplamada başvuru tarihindeki yürürlükte olan asgari ücret esas alınır. Sabit bir 2026 rakamını yıllar boyunca geçerliymiş gibi içeriğe gömmek doğru değildir. Ücret her değiştiğinde eşik de değişir. Gelir maaş, düzenli ticari kazanç, kira geliri, emekli aylığı veya hukuken ispatlanabilir diğer düzenli kaynaklarla belgelendirilebilir.

Banka hesabındaki tek seferlik para girişi, “aylık düzenli gelir” koşuluyla aynı şey değildir. İdare, kaynağın sürekliliğini ve aileyi geçindirme kapasitesini belge üzerinden değerlendirir. Bordro, SGK kaydı, vergi beyannamesi, banka hareketi ve gelir kaynağına özgü resmi evrak birlikte kullanılabilir.

Barınma ve sağlık sigortası şartı

M.35/1-b, ailenin nüfusuna göre genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma şartının bulunmasını ve tüm aile fertlerini kapsayan sağlık sigortası yaptırılmasını arar. Adres kaydıyla fiilî konutun uyumlu olması beklenir. Kira sözleşmesi, tapu kaydı ve adres kayıt sistemi belgesi başvurunun niteliğine göre kullanılır.

Sağlık sigortası yalnız izin talep eden kişiyi değil, kanunun lafzıyla “tüm aile fertlerini” kapsayan şekilde değerlendirilir. Sosyal güvenlik kapsamı veya özel sigorta bakımından güncel uygulama ve muafiyetler ayrıca kontrol edilir. Poliçenin süre ve kişi bilgilerinin başvuruyla uyumlu olması gerekir.

Bir yıllık ikamet şartı kimlere uygulanmaz?

Genel kural m.35/1-ç’dir: destekleyicinin Türkiye’de en az bir yıldır ikamet izniyle kalıyor olması gerekir. Ancak m.35/2 bu kurala açık istisnalar getirir. Bilimsel araştırma amaçlı ikamet izni veya çalışma izni bulunanlar, 5901 sayılı Kanun m.28 kapsamında olanlar ve Türk vatandaşlarıyla evli yabancılar bakımından bir yıllık ikamet şartı uygulanmaz.

Bu istisna yalnız bir yıllık ikamet şartına ilişkindir. M.35/1’deki diğer gelir, barınma, sigorta, adli sicil ve adres koşulları kendiliğinden ortadan kalkmaz. Uygulamada en sık yapılan hatalardan biri, bir yıllık istisnanın bütün destekleyici şartlarından muafiyet sağladığını düşünmektir.

Aile ikamet izni alacak eş veya çocukta hangi şartlar aranır?

6458 m.35/3, izin talep eden yabancı bakımından ayrı şartlar öngörür. Başvurucu m.34/1 kapsamındaki aile bağını belgelemeli; destekleyiciyle birlikte yaşadığını veya yaşama niyeti taşıdığını ortaya koymalı; evliliği yalnız aile ikamet izni alabilmek amacıyla yapmamış olmalı; eşlerin her biri on sekiz yaşını doldurmuş olmalı ve m.7 kapsamındaki Türkiye’ye giriş engellerinden birine girmemelidir.

Evlilik belgesi, doğum belgesi, nüfus kayıtları, velayet ve muvafakat belgeleri bu şartların ispatında kullanılır. Yabancı resmi belgelerin Türkiye’de geçerli biçimde kullanılabilmesi için ülkeye göre apostil veya tasdik ve Türkçe tercüme gerekebilir.

Birlikte yaşama niyeti, yalnız aynı adreste kayıt bulunmasıyla sınırlı değildir; fiilî aile hayatı ve başvuru belgelerinin tutarlılığı da önemlidir. Farklı adreslerin haklı nedeni varsa bu durum başvuruda açık ve belgeli biçimde açıklanmalıdır.

Anlaşmalı evlilik şüphesinde ne olur?

6458 m.37, sırf aile ikamet izni alabilmek amacıyla yapılan evliliklere ilişkin özel denetim düzenler. Aile ikamet izni verilmeden veya uzatılmadan önce makul şüphe varsa valilik, evliliğin yalnız ikamet izni amacıyla yapılıp yapılmadığını araştırır. Araştırma sonucunda bu amaç tespit edilirse izin verilmez; önceden verilmişse iptal edilir.

Makul şüphe bulunmadan her evlilik otomatik olarak “anlaşmalı evlilik” soruşturmasına dönüştürülemez. Bununla birlikte izin verildikten sonra da evliliğin bu nitelikte olup olmadığı yönünden denetim yapılabilir. M.37/3, anlaşmalı evlilik yoluyla alınmış ve sonradan iptal edilmiş ikamet sürelerinin Kanundaki ikamet sürelerinin toplanmasında hesaba katılmayacağını açıkça belirtir.

Araştırmada eşlerin gerçek aile hayatını gösteren resmi ve fiilî olgular önem taşır. İdari değerlendirme ayrımcılık yaratacak kalıp varsayımlara değil, somut dosyaya dayanmalıdır.

Aile ikamet izni ne zaman reddedilir, iptal edilir veya uzatılmaz?

6458 m.36’ya göre m.35’in birinci ve üçüncü fıkralarındaki şartların karşılanmaması veya sonradan ortadan kalkması halinde aile ikamet izni verilmez, verilmişse iptal edilir veya süresi uzatılmaz. Ayrıca aile ikamet izni alma şartları ortadan kalktıktan sonra uygun kısa dönem ikamet izni statüsünün kurulamaması, hakkında geçerli sınır dışı etme veya Türkiye’ye giriş yasağı bulunması ve iznin veriliş amacı dışında kullanılması da kanunda sayılan ret veya iptal sebepleridir.

Kanunun eski metinlerinde yurt dışında kalış süresine ilişkin bir bent bulunmuş, bu bent 6735 sayılı Kanunla 2016’da yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle güncel incelemede eski internet metinlerine dayanarak “son bir yılda 180 günden fazla yurt dışında kalmak tek başına aile ikamet iznini iptal eder” şeklinde güncel olmayan bir kural uygulanmamalıdır.

Ret veya iptal işlemi gerekçeli olmalı ve ilgiliye tebliğ edilmelidir. Hangi m.35 şartının eksik olduğu veya hangi m.36 sebebinin gerçekleştiği karardan anlaşılmalıdır.

Boşanma halinde aile ikamet izni ne olur?

Aile ikamet izninin dayanağı evlilik ise boşanma, aile ikamet izninin devamını etkiler. 6458 sayılı Kanunun kısa dönem ikamet iznine geçiş hükümleri bu durumda önem taşır. Türk vatandaşıyla evli yabancı bakımından, kanunda öngörülen süre ve aile içi şiddet istisnaları çerçevesinde kısa dönem ikamet iznine geçiş imkânı ayrıca incelenir.

Boşanmanın yabancı mahkeme kararıyla gerçekleşmesi halinde Türkiye’deki nüfus ve medeni hal kayıtlarına etkisi için tanıma/tescil işlemleri de gündeme gelebilir. Yalnız evliliğin fiilen sona ermesi ile kesinleşmiş boşanma kararının hukuki tarihi birbirine karıştırılmamalıdır.

Aile içi şiddet mağduru yabancı bakımından özel koruyucu düzenlemeler vardır. Başvuru sırf “evlilik süresi yetmedi” gerekçesiyle yüzeysel değerlendirilmemeli; şiddet iddiasını destekleyen mahkeme, kolluk, sağlık veya koruma kararları dosyaya alınmalıdır.

Aile ikamet izni reddine karşı dava nasıl açılır?

Aile ikamet izni ret, iptal veya uzatmama kararları idari işlemdir. Kararın tebliğinden sonra özel bir dava süresi öngörülmeyen durumda 2577 sayılı İYUK m.7’deki genel altmış günlük süre uygulanır. Dava görevli ve yetkili idare mahkemesinde açılır.

Dilekçede kararın dayandığı m.35 veya m.36 gerekçesi tek tek karşılanmalıdır. Gelir yetersizliği denmişse gelir hesabı ve belgeler; adres sorunu denmişse adres kayıtları ve konut belgesi; anlaşmalı evlilik denmişse m.37 kapsamındaki araştırmanın somut dayanakları; giriş yasağı varsa m.9’daki ayrı işlem incelenir.

İYUK m.11 kapsamında dava açma süresi içinde idari başvuru yapılması mümkündür. Bu başvuru işlemeye başlayan dava süresini durdurur; idarenin otuz gün içinde cevap vermemesi halinde ret oluşur ve kalan süre işlemeye devam eder. Süre hesabı başvuru ve tebliğ tarihleriyle yapılmalıdır.

Türkiye geneli ve Mersin uygulaması

Aile ikamet izni hükümleri tüm Türkiye’de aynıdır. Mersin’de Türk vatandaşıyla evli yabancı, ikamet izni sahibi yabancının eşi veya çocuğu ya da diğer m.34 grupları için İl Göç İdaresi işlemlerinde m.34-37 uygulanır. Başvuruda adres, aile bağları, gelir ve sigorta belgelerinin güncel ve birbirleriyle uyumlu olması gerekir.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin’deki İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerden Türkiye genelindeki yabancılar hukuku ve idari yargı dosyalarını görev ve yetki kurallarına göre takip eder. İlgili rehberler: ikamet izninden muafiyet, ikamet izni reddine itiraz ve giriş yasağının kaldırılması.

Aile ikamet izni hakkında sık sorulan sorular

Aile ikamet izni en fazla kaç yıllık verilir?

6458 m.34/1’e göre her defasında iki yılı aşmayacak şekilde verilir ve destekleyicinin ikamet izni süresini aşamaz.

Türk vatandaşının yabancı eşi aile ikamet izni alabilir mi?

Evet. Türk vatandaşının yabancı eşi m.34/1 kapsamındadır.

Üvey çocuk aile ikamet izni alabilir mi?

Kanun, destekleyicinin veya eşinin ergin olmayan ya da bağımlı yabancı çocuğunu kapsar.

Destekleyicinin geliri ne kadar olmalı?

Toplam gelir asgari ücretten az olamaz; ailede kişi başına düşen aylık gelir de asgari ücretin üçte birinden az olamaz.

Destekleyici mutlaka bir yıldır Türkiye’de mi olmalı?

Genel kural budur; ancak bilimsel araştırma izni veya çalışma izni bulunanlar, 5901 m.28 kapsamındakiler ve Türk vatandaşlarıyla evli yabancılar için bu şart uygulanmaz.

Eşlerin kaç yaşında olması gerekir?

M.35/3-ç uyarınca eşlerin her biri on sekiz yaşını doldurmuş olmalıdır.

Anlaşmalı evlilik şüphesi olursa ne yapılır?

Makul şüphe varsa valilik m.37 uyarınca araştırma yapar; sırf ikamet izni amacıyla evlilik tespit edilirse izin verilmez veya iptal edilir.

Aile ikamet izni reddine dava açılır mı?

Evet. Ret, iptal ve uzatmama idari işlemlerine karşı idari yargıda iptal davası açılabilir.

Giriş yasağı aile ikamet iznini etkiler mi?

Evet. Hakkında geçerli sınır dışı veya giriş yasağı kararı bulunması m.36 kapsamında ret, iptal veya uzatmama sebebidir.

Eski 180 gün yurt dışında kalma kuralı hâlâ geçerli mi?

Hayır. M.36’daki bu bent 2016 yılında yürürlükten kaldırılmıştır; güncel mevzuatta bağımsız ret sebebi değildir.

Aile ikamet izni dosyasında gelir ve aile bağı belgeleri nasıl eşleştirilmelidir?

Başvuru dosyasında destekleyicinin gelir belgesi yalnız toplam rakam yönünden değil, ailede kaç kişinin bu gelirle destekleneceği bakımından da okunmalıdır. Bordro, emekli aylığı, vergi kaydı veya düzenli kira geliri gibi belgelerin başvuru tarihine yakın ve birbirleriyle uyumlu olması gerekir. Banka hesabındaki tek seferlik yüksek bakiye, düzenli aylık gelir şartını tek başına kanıtlamaz.

Aile bağı bakımından evlilik, doğum, velayet ve muvafakat belgelerinin isim, doğum tarihi ve kimlik bilgileri pasaportlarla karşılaştırılmalıdır. Farklı alfabe veya tercümeden kaynaklanan isim farklılıkları varsa resmi açıklayıcı belge veya düzeltilmiş tercüme sunulması gerekir. Özellikle çocuk başvurularında velayet ve diğer ebeveynin muvafakati eksik bırakılmamalıdır.

Ret işlemine karşı dava açılacaksa ilk başvuruda sunulan belgeler ile sonradan oluşan yeni belgeler birbirinden ayrılmalıdır. Mahkeme, idari işlemin tesis edildiği tarihteki hukuki ve maddi durumu değerlendirir; bu nedenle başvuru tarihinde şartların zaten mevcut olduğunu gösteren kayıtlar özellikle önem taşır.

Başvuru ve ret tebligatlarının tarihleri ayrı kaydedilmeli; aile bağını veya geliri gösteren belgenin hangi tarihte geçerli olduğu dosyada açıkça görülebilmelidir.

Dosya kronolojisi güncel tutulmalıdır.

Tarihler mutlaka ayrıca doğrulanmalıdır.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →