Adın Korunması ve İzinsiz İsim Kullanımı 2026: TMK m.26
Ad hakkı nedir?
Ad, kişiyi toplum içinde diğer kişilerden ayıran ve kimliğini belirleyen temel kişilik değeridir. Türk Medeni Kanunu m.26, kişinin adı üzerindeki hakkı özel olarak korur. Bu koruma yalnız nüfus sicilindeki adın yazılışına ilişkin değildir; başkasının adı haksız biçimde kullanarak kişide karışıklık, itibar kaybı veya ekonomik zarar yaratması da m.26 kapsamına girebilir.
Ad hakkı mutlak kişilik hakkıdır ve herkese karşı ileri sürülebilir. Kişi, kendi adını kullanmak ve başkalarının adını kendisine aitmiş gibi veya kendisiyle bağlantı varmış izlenimi yaratacak biçimde kullanmasını engellemek hakkına sahiptir.
Adın korunması ile adın değiştirilmesi farklı hukuki kurumlardır. TMK m.26 mevcut adın haksız kullanıma karşı korunmasını; TMK m.27 ise haklı sebeple ad değişikliğini düzenler.
Adın kullanılması çekişmeliyse ne yapılır?
TMK m.26’nın ilk cümlesine göre adının kullanılması çekişmeli olan kişi, hakkının tespitini dava edebilir. Burada kişinin adı üzerinde hakkı bulunduğunun mahkemece belirlenmesi amaçlanır.
Örneğin iki kişi veya işletme belirli bir ismin kime ait kişilik değeri olduğu konusunda uyuşuyorsa ve özel marka/unvan hükümleri dışında kişilik hakkı yönü bulunuyorsa tespit talebi gündeme gelebilir.
Tespit davasında güncel hukuki yarar bulunmalıdır. Salt teorik tartışma için değil, gerçek bir hak çekişmesinin giderilmesi amacıyla başvuru yapılır.
Bir başkasının adını kullanmak ne zaman haksızdır?
Her aynı isim kullanımı haksız değildir. Türkiye’de aynı ad ve soyadı taşıyan binlerce kişi bulunabilir. Haksızlık, kullanımın başkasının kişiliğiyle karışıklık yaratması, onun itibarı veya ekonomik değerinden yararlanması ya da kamuoyunda gerçek dışı bağlantı izlenimi oluşturması gibi durumlarda ortaya çıkar.
Örneğin bir kişinin adını kullanarak sahte sosyal medya hesabı açmak, o kişi adına hizmet sunuyormuş gibi internet sitesi oluşturmak veya onun ismini reklamda izin olmadan kullanmak m.26 ve genel kişilik hakkı hükümlerini gündeme getirebilir.
Bir adın haber, eleştiri, bilimsel çalışma veya kamusal tartışmada kullanılması ise ifade özgürlüğü ve kamu yararıyla birlikte değerlendirilir. Adın her anılması haksız kullanım değildir.
Haksız ad kullanımının durdurulması nasıl istenir?
TMK m.26, adı haksız kullanılan kişiye bu kullanıma son verilmesini isteme hakkı tanır. İnternet sitesi, reklam, tabela, basılı materyal veya sosyal medya hesabındaki haksız kullanım durdurma talebine konu olabilir.
Saldırı devam ediyorsa mahkemeden esasa ilişkin durdurma kararı yanında HMK’daki ihtiyati tedbir şartları varsa geçici hukuki koruma da istenebilir. Özellikle sahte hesap üzerinden dolandırıcılık veya hızlı itibar zararı riski varsa gecikme ciddi zarar doğurabilir.
Durdurma talebi ölçülü olmalıdır. Hukuka aykırı kısmın sona erdirilmesi amaçlanır; üçüncü kişinin kendi adı üzerinde meşru kullanım hakkı varsa tamamen kullanım yasağı her durumda mümkün değildir.
Haksız isim kullanımında maddi tazminat
TMK m.26, haksız kullanan kusurluysa maddi zararın giderilmesini açıkça öngörür. Kişinin işi, müşteri ilişkisi veya gelirinde ölçülebilir kayıp doğmuşsa maddi tazminat talep edilebilir.
Örneğin avukatın adıyla sahte danışmanlık hesabı açılması nedeniyle müvekkillerin yanlış kişiye ödeme yapması veya işletme sahibinin adıyla sahte sipariş alınması somut ekonomik zarara yol açabilir.
Maddi zarar, kusur ve haksız kullanımla zarar arasındaki uygun illiyet bağı ispatlanmalıdır. Gelir kaybı iddiası banka, fatura, müşteri yazışması ve diğer ticari kayıtlarla desteklenmelidir.
Manevi tazminat hangi hâllerde istenir?
TMK m.26, haksızlığın niteliği gerektiriyorsa manevi tazminat talebine de imkân verir. Ayrıca TBK m.58 kişilik hakkı ihlalinde manevi tazminatın genel dayanağıdır.
Her küçük karışıklık otomatik manevi tazminat doğurmaz. Kullanımın süresi, yaygınlığı, kişinin itibarı üzerindeki etkisi, aldatıcı nitelik, kusur ve saldırının ağırlığı değerlendirilir.
Kişinin adına sahte suç içerikli paylaşım yapılması veya adı kullanılarak toplum önünde ağır itibar kaybına neden olunması manevi zarar bakımından daha ağır değerlendirilir.
Sosyal medyada sahte isim hesabı açılırsa ne yapılır?
Kişinin ad-soyadı ve fotoğrafıyla sahte hesap açılması, hesabın gerçek kişiye ait olduğu izlenimini yaratıyorsa ad hakkı, resim hakkı, kişisel veri ve kişilik hakkı ihlali birlikte doğabilir.
Öncelikle hesabın URL’si, kullanıcı adı, ekran görüntüleri, paylaşım tarihleri ve takipçi/mesaj kayıtları delil olarak korunmalıdır. Platformun taklit hesap bildirim mekanizması kullanılabilir.
Fiilin niteliğine göre TMK m.24-26 kapsamında durdurma/tazminat, 5651 sayılı Kanundaki içerik yolları ve Türk Ceza Kanunundaki ilgili suç hükümleri ayrıca değerlendirilebilir.
Başkasının adıyla alan adı alınırsa ne olur?
Bir kişinin adıyla alan adı tescil edilmesi her durumda hukuka aykırı değildir; ancak kullanım gerçek kişiyle bağlantı izlenimi yaratıyor, onun itibarından yararlanıyor veya onu engellemek amacı taşıyorsa kişilik hakkı ihlali gündeme gelebilir.
“.tr” alan adları bakımından TRABİS uyuşmazlık çözüm sistemi ve ilgili mevzuat ayrıca uygulanabilir. Uluslararası alan adlarında kayıt kuruluşunun uyuşmazlık politikaları ve gerektiğinde UDRP benzeri süreçler gündeme gelir.
Alan adı aynı zamanda tescilli markayı içeriyorsa Sınai Mülkiyet Kanunu hükümleri TMK m.26’dan bağımsız olarak uygulanabilir.
Ad hakkı, marka ve ticaret unvanı aynı şey midir?
Hayır. Ad kişilik hakkıdır; marka mal ve hizmetleri ayırt eden sınai mülkiyet hakkıdır; ticaret unvanı ise taciri tanıtır. Aynı kelime birden fazla hukuk alanında korunabilir.
Kişinin soyadı aynı zamanda tescilli marka ise haksız kullanım hem TMK m.26 hem Sınai Mülkiyet Kanunu hükümlerini gündeme getirebilir. Ticaret unvanında ise Türk Ticaret Kanununun unvan koruması ayrıca uygulanır.
Hangi dava ve mahkemenin görevli olduğu hakkın dayanağına göre değişebilir. Fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi, asliye ticaret veya asliye hukuk mahkemesi somut talebe göre gündeme gelebilir.
Takma ad, sanatçı adı veya mesleki isim korunur mu?
Kişiyle toplumda özdeşleşmiş takma ad, sanatçı adı veya mesleki isim somut olayda kişilik değerinin parçası hâline gelebilir. Başkasının bu adı kullanarak karışıklık yaratması haksız kullanım sayılabilir.
Korumanın gücü, adın ne ölçüde kişiyle özdeşleştiğine ve kullanımın karışıklık yaratıp yaratmadığına bağlıdır. Kısa süreli ve bilinmeyen bir takma ad ile yıllardır tanınan mesleki isim aynı düzeyde değerlendirilmez.
Ticari kullanım varsa marka tescili ayrıca güçlü koruma sağlayabilir.
İzinsiz isim kullanımında hangi deliller toplanmalıdır?
İnternet URL’si, ekran görüntüsü, reklam metni, basılı materyal, e-posta, mesaj, sahte hesabın iletişim kayıtları, kullanıcı adı değişiklikleri ve alan adı WHOIS/tescil kayıtları önemlidir.
İçerik hızla silinebilir. Delilin güvenilir biçimde korunması için gerektiğinde noter tespiti veya hukuka uygun elektronik tespit yöntemleri kullanılabilir.
Maddi tazminat istenecekse zararı gösteren banka kayıtları, müşteri kaybı, iptal edilen sözleşme veya gelir belgeleri ayrıca sunulmalıdır.
Adın korunması davası nerede açılır?
Ad hakkı kişilik hakkı olduğundan TMK m.25’teki özel yetki kuralı uygulanabilir: davacı kendi yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde kişilik hakkının korunmasına ilişkin dava açabilir.
Talep marka veya ticaret unvanı korumasına da dayanıyorsa görev ve yetki özel mevzuata göre ayrıca incelenir. Birden fazla hukuki dayanak aynı dosyada ileri sürülecekse görev sorunu önceden değerlendirilmelidir.
Genel kişilik hakkı yolları için Kişilik Haklarının Korunması 2026 rehberi incelenebilir.
Türkiye geneli ve Mersin uygulaması
TMK m.26 Türkiye genelinde ad hakkını korur. Mersin’de yaşayan kişinin adının İstanbul’daki veya yurt dışındaki bir internet hesabında haksız kullanılması hâlinde de Türk mahkemelerinin milletlerarası ve yerel yetkisi somut olaya göre değerlendirilir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin’deki İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerden Türkiye genelindeki kişilik hakkı, isim kullanımı ve internet uyuşmazlıklarını görev ve yetki kurallarına göre takip eder.
Adın korunması hakkında sık sorulan sorular
Adın korunması hangi maddede?
4721 sayılı TMK m.26.
Başkasının adını kullanmak her zaman yasak mı?
Hayır. Haksız ve kişilik hakkını zedeleyen kullanım korunmaz.
Sahte sosyal medya hesabı kapattırılabilir mi?
Haksız ad/kılık kullanımında platform başvurusu ve hukuki durdurma yolları kullanılabilir.
İzinsiz isim kullanımında tazminat istenir mi?
Kusur ve zarar şartları varsa maddi, haksızlığın niteliği gerektiriyorsa manevi tazminat istenebilir.
Ad hakkının tespiti istenebilir mi?
Evet. Adın kullanılması çekişmeliyse tespit davası mümkündür.
Alan adında kişinin adı kullanılabilir mi?
Haksız bağlantı ve karışıklık yaratıyorsa kişilik hakkı ve alan adı uyuşmazlığı doğabilir.
Marka ile ad hakkı aynı mı?
Hayır. Marka sınai mülkiyet, ad ise kişilik hakkıdır.
Takma ad korunur mu?
Kişiyle özdeşleşmişse somut olayda korunabilir.
Dava nerede açılır?
Kişilik hakkı talebinde davacının veya davalının yerleşim yeri mahkemesi seçenekleri değerlendirilebilir.
İçerik silinmeden hangi delil alınmalı?
URL, ekran görüntüsü, tarih, hesap bilgisi ve gerektiğinde güvenilir tespit kaydı korunmalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
