2026 Temerrüt Faizi Nasıl Hesaplanır? 3095 Sayılı Kanun m.2 Rehberi
Temerrüt faizi nedir?
Temerrüt faizi, muaccel bir para borcunun zamanında ödenmemesi nedeniyle borçlunun temerrüde düşmesinden sonra işleyen faizdir. Temerrüt faizi, alacaklının ayrıca zararını ispatlamasına bağlı değildir. Para borcu gecikmişse ve temerrüt koşulları oluşmuşsa kanunun belirlediği faiz borcu doğar.
Temerrüt faizinin maddi hukuk dayanağı Türk Borçlar Kanunu m.117 ve devamı ile oran bakımından 3095 sayılı Kanun m.2’dir. TBK m.117, borçlunun hangi anda temerrüde düşeceğini; 3095 m.2 ise sözleşmeyle farklı bir oran belirlenmemişse hangi faiz oranının uygulanacağını düzenler.
Bu nedenle iki aşama birbirinden ayrılmalıdır. İlk soru “borçlu hangi tarihte temerrüde düştü?”, ikinci soru “o tarihten sonra hangi oran uygulanacak?” sorusudur. Sadece oranı bilmek, doğru faiz hesabı için yeterli değildir.
3095 sayılı Kanun m.2 neyi düzenler?
Madde 2’nin birinci fıkrası, bir miktar paranın ödenmesinde temerrüde düşen borçlunun, sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça geçmiş günler için m.1’deki orana göre temerrüt faizi ödeyeceğini düzenler. Böylece adi işlerde sözleşmesel temerrüt faizi yoksa genel oran m.1 üzerinden bulunur.
İkinci fıkra ticari işlere özel ek bir seçenek getirir. TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiz oranı m.1’deki miktardan fazla ise, arada sözleşme olmasa dahi ticari işlerde bu oran üzerinden temerrüt faizi istenebilir.
Aynı fıkra yılın ikinci yarısını da düzenler. 30 Haziran günü avans faiz oranı, önceki 31 Aralık oranından beş puan veya daha fazla farklıysa ikinci yarıda 30 Haziran oranı geçerli olur. Dolayısıyla ticari temerrüt faizinde de dönemsel kontrol gerekir.
Üçüncü fıkra, sözleşmede temerrüt faizi oranı belirlenmemiş fakat akdi faiz oranı kanuni temerrüt faizinden yüksekse temerrüt faizinin akdi faizden az olamayacağını düzenler.
Adi işlerde 2026 temerrüt faizi nasıl belirlenir?
Adi para borcunda taraflar geçerli bir temerrüt faizi oranı kararlaştırmamışsa 3095 m.2/1, m.1 oranına gönderme yapar. 2026’da m.1’in 7589 sayılı Kanunla değişen formülü, TCMB’nin önceki yılın 31 Aralık günündeki kısa vadeli reeskont oranının yüzde 80’ini esas alır.
TCMB resmi tablosunda 20 Aralık 2025’ten itibaren reeskont oranı %38,75’tir. Bunun yüzde 80’i %31’dir. Dolayısıyla m.1 formülünün bu veriye göre uygulanacağı dönemde genel temerrüt faizi hesabı %31 üzerinden yapılır.
Alacak daha eski dönemleri de kapsıyorsa tek oranla hesap yapılamaz. Her dönem, o dönemde yürürlükte bulunan kanuni faiz ve temerrüt faizi rejimine göre ayrılır. Özellikle 2026 değişikliği sonrasında bilirkişi ve icra hesaplarında dönem başlangıç ve bitiş tarihleri açıkça gösterilmelidir.
Ticari işlerde temerrüt faizi neden farklı olabilir?
3095 m.2/2, ticari işler için TCMB kısa vadeli avans faiz oranını özel olarak kabul eder. Önceki yılın 31 Aralık günü itibarıyla avans oranı m.1’deki genel orandan yüksekse alacaklı, sözleşmede oran bulunmasa dahi ticari işte bu yüksek oranı isteyebilir.
TCMB’nin resmi tablosunda 20 Aralık 2025’ten itibaren kısa vadeli avans işlemleri faiz oranı %39,75’tir. Aynı referans dönemde m.1 formülünün verdiği %31’den yüksek olduğu için, ticari iş niteliğindeki para borcunda m.2/2 koşullarıyla %39,75 oranı talep konusu yapılabilir.
Burada alacağın ticari iş niteliği açıkça belirlenmelidir. Tacirler arasındaki her para hareketinin değerlendirilmesinde TTK’nın ticari iş ve tacir hükümleri esas alınır. Tüketici işlemi sırf karşı tarafta şirket bulunduğu için ticari iş temerrüt faizi kapsamına sokulamaz.
Dava ve icra talebinde ticari avans faizi isteniyorsa talep açık kurulmalıdır. Mahkemenin taleple bağlılığı nedeniyle talep edilen faiz türü önemlidir.
Sözleşmedeki akdi faiz yüksekse temerrüt faizi ne olur?
3095 m.2/3 açık bir alt sınır getirir. Temerrüt faizi sözleşmede ayrıca kararlaştırılmamışsa fakat akdi faiz miktarı m.2’nin ilk iki fıkrasında öngörülen oranların üstündeyse temerrüt faizi akdi faiz miktarından az olamaz.
Örneğin taraflar geçerli biçimde yıllık %35 akdi faiz belirlemiş ve adi işte kanuni temerrüt oranı %31 ise, temerrüt faizi ayrıca kararlaştırılmamış olsa bile m.2/3 gereği %35’in altında olamaz. Ancak TBK m.88 ve m.120’deki emredici faiz sınırlamaları ile işlemin ticari niteliği ayrıca gözetilir.
Bu kural, “borç vadesinde ödenmeyince faiz otomatik olarak düşer” sonucunu engeller. Geçerli akdi faiz daha yüksekse temerrüt döneminde alt sınır oluşturur.
Temerrüt faizi hangi tarihten itibaren başlar?
Temerrüt tarihi kural olarak TBK m.117’ye göre belirlenir. Muaccel borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer. Ancak ifa günü taraflarca birlikte belirlenmişse, sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanılarak usulüne uygun bildirimle belirlenmişse veya kanunda ihtarsız temerrüt öngörülmüşse ayrıca ihtar aranmaz.
Fatura tarihi her zaman tek başına temerrüt tarihi değildir. Vade, sözleşme, kanun ve ihtar birlikte incelenir. Ticari satışlarda TTK ve özel düzenlemeler de devreye girebilir.
Dava açılması veya icra takibi başlatılması da koşulları varsa temerrüt etkisi doğurabilir. Ancak alacak daha önce temerrüde bağlanmışsa faiz daha önceki tarihten başlayabilir. Bu nedenle ödeme talebi, noter ihtarı, e-posta tebliği, sözleşme ve fatura kayıtları kronolojik olarak incelenmelidir.
Temerrüt için ihtar her zaman zorunlu mu?
Hayır. TBK m.117’nin temel kuralı ihtardır; fakat aynı madde ihtarsız temerrüt hâllerini de düzenler. Borcun ifa günü tarafların anlaşmasıyla belirlenmişse vadenin gelmesiyle borçlu temerrüde düşer. Takvimle kesin bir ödeme günü kararlaştırılmış borçta ayrıca “öde” ihtarı gönderilmesi şart değildir.
Haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme borçlarında temerrüt başlangıcı farklı kurallara tabidir. Sözleşme alacaklarındaki ihtar kuralı mekanik biçimde her alacak türüne uygulanmaz.
İhtar gerekiyorsa içeriğin borcu ve ödeme talebini açık biçimde göstermesi gerekir. Ticari taraflar bakımından bildirim şekli TTK m.18/3 yönünden ayrıca değerlendirilir.
2026 temerrüt faizi örnek hesap
100.000 TL adi para borcunun 1 Ağustos 2026’da temerrüde düştüğünü ve yıllık %31 oran uygulandığını varsayalım. 30 günlük basit faiz: 100.000 × 0,31 × 30 / 365 = yaklaşık 2.547,95 TL’dir.
Aynı tutarın ticari iş niteliğinde olduğunu ve 3095 m.2/2 kapsamında %39,75 avans oranının talep edildiğini kabul edersek 30 günlük faiz: 100.000 × 0,3975 × 30 / 365 = yaklaşık 3.267,12 TL’dir.
Bu örnekler yalnız hesaplama tekniğini gösterir. Gerçek dosyada başlangıç tarihi, ticari iş niteliği, sözleşme faizi ve dönemsel oran değişiklikleri ayrıca uygulanır.
Faiz hesabında gün sayısı üzerinden dönemleme yapılması, oran değişikliklerinde hesabın kesilmesi ve yeni oranla devam edilmesi gerekir. Yuvarlama yöntemi hesap cetvelinde açık tutulmalıdır.
Dava ve icra takibinde temerrüt faizi nasıl talep edilir?
Dava dilekçesinde asıl alacak, faiz türü ve faiz başlangıç tarihi açıkça yazılmalıdır. “Temerrüt faizi” denirken bunun yasal temerrüt faizi mi, ticari avans faizi mi, sözleşmesel temerrüt faizi mi olduğu belirlenmelidir.
İcra takip talebinde de işlemiş faiz ayrı kalem gösterilir. Borçlu, alacağa itirazın yanında faiz oranına veya başlangıç tarihine ayrıca itiraz edebilir. İcra takibindeki faiz itirazı hakkında İİK m.62 rehberi incelenebilir.
Mahkeme kararı “yasal faiz” ifadesini kullanıyorsa kararın kesinleşme durumu, faiz başlangıç tarihi ve kanuni oranların dönemsel değişimi dikkate alınarak infaz hesabı yapılır.
Temerrüt faizine yeniden faiz yürütülür mü?
3095 sayılı Kanun m.3, kanuni faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken mürekkep faiz yürütülemeyeceğini açıkça düzenler. Genel kural, temerrüt faizinin anaparaya eklenip sonraki dönemde yeni anapara gibi tekrar faizlendirilmemesidir.
Özel kanunların bileşik faize izin verdiği sınırlı durumlar saklıdır. Böyle bir özel hüküm yoksa “faize faiz” hesabı yapılamaz. İcra dosyasındaki hesap cetveli bu bakımdan da denetlenmelidir.
Faizin kapitalizasyonu ile mahkemece hüküm altına alınmış toplam tutarın infazı birbirinden ayrılır. Bir alacak kaleminin ilama dönüşmesi, kanunun yasakladığı biçimde geçmiş faize kendiliğinden bileşik faiz yürütme hakkı yaratmaz.
Temerrüt faizi uyuşmazlığında hangi belgeler gerekir?
Sözleşme, fatura, teslim tutanağı, hesap ekstresi, ihtarname, KEP kayıtları, e-posta, ödeme planı, banka hareketleri ve varsa borç ikrarı temel belgelerdir. Borcun muacceliyet tarihini gösteren belge özellikle önemlidir.
Ticari işte yüksek avans faizi isteniyorsa tarafların tacir sıfatı ve işlemin ticari niteliğini gösteren ticaret sicili, sözleşme ve fatura kayıtları dosyaya eklenmelidir. Uygulanacak TCMB oranının resmi tablo çıktısı da hesap cetveline dayanak yapılabilir.
Ödeme yapılmışsa ödemenin hangi kaleme mahsup edildiği ve kalan anaparanın ne olduğu ayrıca belirlenmelidir. Kısmi ödeme sonrası faiz yalnız kalan anapara ve kanuni mahsup kuralları üzerinden hesaplanır.
Kanuni faiz yazısıyla bağlantı
3095 m.2’nin ilk fıkrası doğrudan m.1’e gönderme yaptığı için genel kanuni faiz formülünü bilmek gerekir. 2026 kanuni faiz oranı ve 3095 m.1 yazısı, yeni TCMB reeskont formülünü ayrıntılı açıklar.
Türkiye geneli ve Mersin uygulaması
3095 sayılı Kanun Türkiye genelinde uygulanır. Mersin’de açılan alacak ve ticaret davaları ile Mersin icra dairelerindeki takiplerde de faiz türü, başlangıç tarihi ve oran aynı mevzuat çerçevesinde belirlenir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu İstanbul ve Mersin’deki fiziksel ofislerinden alacak, ticari uyuşmazlık ve icra dosyalarını görev ve yetki kuralları çerçevesinde takip eder.
Temerrüt faizi hakkında sık sorulan sorular
Temerrüt faizi hangi maddede?
3095 sayılı Kanun m.2’de.
Adi işte sözleşme yoksa hangi oran uygulanır?
m.2/1 uyarınca m.1’de belirlenen oran uygulanır.
Ticari işte daha yüksek faiz istenebilir mi?
m.2/2 şartları oluşursa TCMB kısa vadeli avans faiz oranı istenebilir.
2026 TCMB avans oranı kaçtır?
TCMB resmi tablosunda 20 Aralık 2025’ten itibaren %39,75’tir.
Akdi faiz daha yüksekse ne olur?
Temerrüt faizi ayrıca belirlenmemişse m.2/3 gereği geçerli akdi faizden az olamaz.
İhtar her zaman gerekir mi?
Hayır. TBK m.117’de ihtarsız temerrüt hâlleri de vardır.
Faturanın kesilmesi temerrüt için yeterli mi?
Her durumda değil; vade ve temerrüt şartları ayrıca belirlenir.
Faize faiz uygulanır mı?
Genel kural olarak hayır; 3095 m.3 mürekkep faizi yasaklar.
İcra takibinde faiz oranına itiraz edilir mi?
Evet. Borçlu oran ve başlangıç tarihine itiraz edebilir.
Faiz hesabında oran değişirse ne yapılır?
Dönemler ayrılır ve her döneme o tarihte geçerli oran uygulanır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
