6331 m.8/5 İş Güvenliği Uzmanı Belge Sınıfını Nasıl Düzenliyor?

6331 sayılı Kanun, iş güvenliği uzmanının hangi tehlike sınıfındaki işyerinde görev yapabileceğini belge sınıfına bağlar. Bunun nedeni, işyerindeki risklerin ağırlığı arttıkça görev yapacak uzmanın bilgi, deneyim ve yeterlilik düzeyinin de yükseltilmesidir. Madde 8/5’e göre çok tehlikeli işyerlerinde A sınıfı, tehlikeli işyerlerinde en az B sınıfı ve az tehlikeli işyerlerinde en az C sınıfı iş güvenliği uzmanlığı belgesi aranır.

“En az” ifadesi önemlidir. C sınıfı yalnız az tehlikeli işyerinde çalışabilir. B sınıfı, kendi seviyesinin altındaki az tehlikeli işyerinde de görev yapabilir. A sınıfı ise tüm tehlike sınıflarında çalışabilir. Üst sınıf belge alt tehlike grubunda göreve engel değildir.

Belge sınıfı tek başına yeterli değildir. Uzmanın belgesinin geçerli olması, İSG-KATİP üzerinde usulüne uygun görevlendirilmesi, işyerinin çalışan sayısına göre gerekli süreyi ayırması ve görevini fiilen yerine getirmesi gerekir. Belgesi uygun olsa da sadece kağıt üzerinde görevlendirilen bir uzman, işverenin İSG hizmeti sağlama borcunu fiilen karşılamaz.

A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Hangi İşyerlerinde Çalışabilir?

A sınıfı iş güvenliği uzmanı, 6331 m.8/5 sisteminde en geniş görev alanına sahiptir. Az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli işyerlerinin tamamında görevlendirilebilir. Çok tehlikeli işyerinde normal kural A sınıfı uzman görevlendirilmesidir.

Çok tehlikeli işyerlerine örnek olarak madencilik, belirli inşaat işleri, metal üretiminin bazı kolları, patlayıcı madde faaliyetleri ve tehlike sınıfları tebliğinde “çok tehlikeli” olarak gösterilen faaliyetler verilebilir. Ancak işyerinin sınıfı örneğe göre değil güncel NACE kodu ve asıl faaliyet üzerinden belirlenir.

A sınıfı uzmanın tüm sınıflarda çalışabilmesi, aynı anda sınırsız sayıda işyerinde görevlendirilebileceği anlamına gelmez. İş güvenliği uzmanlarının çalışma süreleri ilgili yönetmelikte çalışan sayısı ve tehlike sınıfına göre hesaplanır. İSG-KATİP sözleşmeleri toplam süreyle uyumlu olmalıdır.

A sınıfı uzmanın çok tehlikeli işyerinde görev yapması, işverenin sorumluluğunu devraldığı anlamına gelmez. İşveren 6331 m.4 gereği gerekli tedbirleri almak, uzmanın yazılı önerilerini değerlendirmek ve mevzuata uygun önlemleri uygulamakla yükümlüdür.

B Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Hangi İşyerlerinde Çalışabilir?

B sınıfı iş güvenliği uzmanı, tehlikeli ve az tehlikeli işyerlerinde görev yapabilir. Tehlikeli işyerlerinde m.8/5’in aradığı asgari belge sınıfı B’dir. Az tehlikeli işyerlerinde ise C sınıfı yeterli olduğundan B sınıfı uzman da doğal olarak görev yapabilir.

Geçmişte 6331 sayılı Kanunun Geçici 4. maddesiyle belirli süreler için B sınıfı uzmanların çok tehlikeli işyerlerinde görevlendirilmesine imkan tanınmıştı. Bu geçiş süresi 2020 yılına kadar uzatılmış ve sona ermiştir. Bu nedenle 2026’da eski internet içeriklerinde görülen “B sınıfı çok tehlikeli işyerine bakabilir” bilgisi güncel genel kural değildir.

İşveren, B sınıfı uzman görevlendirirken işyerinin gerçekten tehlikeli veya az tehlikeli sınıfta olduğundan emin olmalıdır. İşyerinin NACE kodu fiili ana faaliyetle uyuşmuyor ve gerçek faaliyet çok tehlikeli ise B sınıfı uzmanın görevlendirilmiş olması yeterli olmaz.

Uzmanın kendisi de görevin belge sınıfına uygunluğunu kontrol etmelidir. Mesleki bağımsızlık ve mevzuata uygun çalışma yükümlülüğü, uzmanı yalnız işverenin sistemde yaptığı atamaya güvenmekten kurtarmaz.

6331 Geçici Madde 4 Hâlâ Uygulanıyor mu?

Geçici 4. madde, Kanunun ilk uygulama yıllarında yeterli sayıda üst sınıf uzman bulunmaması nedeniyle bir geçiş düzenlemesi oluşturdu. Hüküm, belirli tarihlere kadar B sınıfı uzmanların çok tehlikeli, C sınıfı uzmanların tehlikeli işyerlerinde görev yapabilmesini sağladı.

Son değişikliklerle bu süreler tehlikeli işyerleri bakımından 1 Ocak 2019’a, çok tehlikeli işyerleri bakımından 1 Ocak 2020’ye kadar uzatılmıştı. Bu tarihler geçmiş durumdadır. 2026 yılında görev sınıfı belirlenirken m.8/5’teki esas kurala dönülür.

Bu konu SEO bakımından özellikle önemlidir; çünkü eski tarihli mevzuat siteleri ve blog yazıları arama sonuçlarında hâlâ görünür. Bir işverenin 2026’da eski geçiş tarihine dayanarak yanlış sınıfta uzman görevlendirmesi hem İSG hizmetinin usulüne uygun sağlanmaması hem de idari yaptırım riski yaratır.

Yeni bir kanun veya geçici düzenleme çıkarılırsa güncel metin esas alınır. Bu yazı 11 Eylül 2026 tarihinde yürürlükte bulunan mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.

İşyeri Tehlike Sınıfı Nasıl Belirlenir?

6331 m.9’a göre tehlike sınıfının tespitinde işyerinde yapılan asıl iş dikkate alınır. İşyerleri, İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği ve ekonomik faaliyet sınıflaması üzerinden az tehlikeli, tehlikeli veya çok tehlikeli olarak sınıflandırılır.

Tehlike sınıfı uzman belge sınıfını doğrudan belirlediği için yanlış NACE kodu ciddi sonuç doğurur. Örneğin fiilen çok tehlikeli üretim yapılan bir işyerinin SGK kaydında ofis faaliyeti görünmesi, gerçekte C sınıfı uzmanla yetinilebileceği anlamına gelmez. Kayıt gerçek faaliyete uygun hale getirilmelidir.

Birden fazla faaliyet yürütülen işyerlerinde asıl işin belirlenmesi somut organizasyona göre yapılır. Yardımcı işler tek başına tehlike sınıfını değiştirmez; ancak ayrı işyeri sicili ve bağımsız organizasyon söz konusuysa ayrı değerlendirme gerekebilir.

Tehlike sınıfının doğru tespiti yalnız uzman seçimi için değil, eğitim süreleri, sağlık gözetimi, risk değerlendirmesi periyotları ve bazı diğer yükümlülükler bakımından da temel veridir.

NACE Kodu Yanlışsa İş Güvenliği Uzmanı Görevlendirmesi Geçerli Olur mu?

İşyerinin sistemde görünen NACE kodu fiili asıl işle uyuşmuyorsa, sırf elektronik kayıt üzerinden yapılan görevlendirme işverenin gerçek riske uygun uzman sağlama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. İşverenin işyerindeki gerçek faaliyeti ve riskleri bilmesi gerekir.

Yanlış NACE kodu daha düşük tehlike sınıfı gösteriyorsa, uzman sınıfı ve hizmet süreleri eksik hesaplanabilir. Bu durum risk değerlendirmesinin yenilenmesini, SGK kayıtlarının düzeltilmesini ve İSG-KATİP sözleşmesinin uygun sınıftaki uzmanla güncellenmesini gerektirebilir.

İş güvenliği uzmanı göreve başlamadan önce işyerinin tehlike sınıfını ve sözleşmenin kendi belge sınıfıyla uyumunu kontrol etmelidir. Sahada gördüğü faaliyet ile sistemdeki kayıt açıkça çelişiyorsa bunu işverene yazılı bildirmesi gerekir.

İSG-KATİP’te Belge Sınıfı Nasıl Kontrol Edilir?

İş güvenliği uzmanı sözleşmeleri İSG-KATİP üzerinden elektronik olarak yürütülür. Sistem, uzman belgesini ve işyeri tehlike sınıfını eşleştiren temel kontroller sağlasa da işverenin gerçek faaliyetin kayıtlarla uyumlu olmasını sağlama sorumluluğu devam eder.

Görevlendirme yapılırken uzman belgesinin aktif olup olmadığı, askıda bulunup bulunmadığı, sertifika sınıfı, işyerinin NACE kodu ve hesaplanan çalışma süresi kontrol edilmelidir. Özellikle belge yükseltme, askı, işyeri faaliyet değişikliği veya çalışan sayısındaki değişikliklerden sonra sözleşmeler yeniden gözden geçirilmelidir.

İSG-KATİP’te sözleşmenin bulunması fiili hizmetin verildiğini tek başına ispatlamaz. Uzmanın saha ziyaretleri, tespitleri, eğitim çalışmaları, risk değerlendirmesine katkısı ve yıllık plan gibi kayıtlar da yürütülmelidir.

Yanlış Sınıfta Uzman Görevlendirilirse İşverenin Sorumluluğu Nedir?

İşveren, 6331 m.6 uyarınca mevzuata uygun iş güvenliği uzmanı görevlendirmek zorundadır. Uygun belge sınıfına sahip olmayan uzmanın görevlendirilmesi, profesyonel hizmet yükümlülüğünün mevzuata uygun yerine getirilmemesi sonucunu doğurur.

İş kazası meydana gelmese dahi iş müfettişi denetiminde uygunsuzluk tespit edilirse idari para cezası gündeme gelebilir. İş kazası veya meslek hastalığı oluşursa, yanlış uzman görevlendirmesi işverenin önleme sistemindeki eksikliklerden biri olarak hukuki ve cezai değerlendirmeye dahil olabilir.

OSGB’den hizmet alınması da işvereni otomatik olarak sorumsuz hale getirmez. OSGB uygun sınıfta uzman atamak zorundadır; işveren de aldığı hizmetin mevzuata uygun olup olmadığını kontrol etmelidir. 6331 m.4/2 açıkça dışarıdan hizmet almanın işveren sorumluluğunu kaldırmadığını düzenler.

Uygun Olmayan İşyerinde Görev Kabul Eden Uzmanın Sorumluluğu Var mı?

İş güvenliği uzmanları görevlerini mevzuata ve mesleki bağımsızlık ilkesine uygun yürütmek zorundadır. Uzmanın kendi belge sınıfının yetmediğini bildiği bir işyerinde sorumlu uzman olarak görev üstlenmesi mevzuatla bağdaşmaz.

6331 m.8, hizmet sunan iş güvenliği uzmanlarının görevlerini ihmal etmelerinden dolayı işverene karşı sorumluluğunu da düzenler. Çalışanın ölümü veya maluliyetiyle sonuçlanan iş kazası ya da meslek hastalığında ihmali tespit edilen profesyoneller için ayrıca belge yaptırımları gündeme gelebilir.

Uzman, görevlendirmenin başlangıcında ve işyerinin faaliyeti değiştiğinde belge sınıfı uyumunu kontrol etmeli, uygunsuzluğu yazılı olarak işverene bildirmeli ve hukuka aykırı görevi sürdürmemelidir.

2026 İçin Belge Sınıfı Kontrol Listesi

1. İşyerinin fiili asıl faaliyetini belirleyin.
2. Güncel NACE kodunu ve tehlike sınıfını doğrulayın.
3. Uzmanın belge sınıfını kontrol edin.
4. Belgenin aktif ve geçerli olduğundan emin olun.
5. İSG-KATİP sözleşmesini uygun işyeri sicili üzerinden yapın.
6. Çalışan sayısına göre zorunlu hizmet süresini doğru hesaplayın.
7. Faaliyet veya çalışan sayısı değiştiğinde sözleşmeyi yeniden değerlendirin.
8. Eski Geçici 4 sürelerine dayanan güncelliğini kaybetmiş internet bilgilerini kullanmayın.

Resmî Kaynaklar ve İlgili Rehberler

• İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü
• ÇSGB İSG Sıkça Sorulan Sorular
• İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanı zorunlu mu?
• Hayati tehlikede Bakanlığa bildirim yükümlülüğü