İhale Komisyonu Kaç Kişiden Oluşur? 4734 m.6 Üye Sayısı, Toplantı ve Oy Kuralları 2026

4734 m.6’daki temel kural nedir?

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 6. maddesi, ihale komisyonunun kimlerden ve kaç kişiden oluşacağını, üyelerin dosyaya erişimini, toplantı yöntemini ve karar alma esaslarını düzenler. Hüküm; kamu ihalesinde teklifleri değerlendiren kurulun bağımsız, uzmanlık sahibi ve mali yönden yeterli bir kompozisyona sahip olmasını amaçlar.

İhale komisyonu idarenin takdirine bırakılmış rastgele bir kurul değildir. Kanun asgari sayıyı, tek sayı şartını, uzman üye sayısını ve mali işlerden sorumlu üye bulunmasını açıkça düzenlemiştir. Bu şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir. Sadece “beş kişi görevlendirildi” denilmesi yeterli değildir; beş kişinin görev ve nitelikleri de m.6’ya uygun olmalıdır.

Komisyonu görevlendirme yetkisi ihale yetkilisine aittir. Görevlendirme, asıl üyelerin yanında yedek üyeleri de kapsar. İhale sürecinin devamlılığı ve herhangi bir asıl üyenin katılamaması halinde komisyonun kanuna uygun yapıyla toplanabilmesi için yedek üyelerin önceden belirlenmesi önemlidir.

İhale komisyonu kaç kişiden oluşur?

Kanundaki net cevap en az beş ve tek sayıda üyedir. Bu ifade iki ayrı şart içerir. Birincisi komisyon beş kişiden az olamaz. İkincisi komisyonun toplam üye sayısı tek olmalıdır. Dolayısıyla beş, yedi, dokuz gibi sayılar mümkündür; altı veya sekiz kişilik komisyon m.6’daki tek sayı şartına uymaz.

En az beş üye kuralının amacı, ihale kararının tek kişinin veya çok dar bir grubun iradesine bağlı kalmasını önlemek; teknik, idari ve mali bakışın aynı kurulda bulunmasını sağlamaktır. Tek sayı şartı ise oyların eşit bölünmesi riskini ortadan kaldırır. Çünkü komisyon kararları çoğunlukla alınır ve üyeler çekimser kalamaz.

Komisyonun daha fazla üyeyle kurulması gerekiyorsa toplam sayı yine tek olmalıdır. Örneğin karmaşık bir yapım işi için idare uzmanlık alanlarını artırmak amacıyla yedi üyeli komisyon kurabilir. Ancak ek üyeler nedeniyle kanunun aradığı temel kompozisyon ortadan kalkamaz; en az iki iş uzmanı ile muhasebe veya mali işlerden sorumlu personel yine bulunmalıdır.

İhale komisyonunda kaç uzman üye bulunmalıdır?

4734 m.6 uyarınca komisyon üyelerinden en az ikisi ihale konusu işin uzmanı olmalıdır. “Uzman” kavramı sadece kadro unvanına bakılarak değerlendirilemez. Üyenin ihale konusu mal, hizmet, danışmanlık veya yapım işi hakkında mesleki ve teknik değerlendirme yapabilecek bilgi ve görev bağlantısına sahip olması gerekir.

Örneğin bilişim altyapısı ihalesinde teknik şartname ve tekliflerin teknik uygunluğunu değerlendirecek kişilerin konuya yabancı personelden seçilmesi, sadece sayısal şartı tamamlar gibi görünse de m.6’nın amacına aykırı sonuç doğurur. Yapım işinde proje, teknik şartname, imalat ve benzer iş değerlendirmelerini anlayabilecek üyelerin bulunması gerekir.

Kanunun “ikisinin ihale konusu işin uzmanı olması şartıyla” ifadesi asgari sayıyı belirler. İdare, işin niteliği gerektiriyorsa ikiden fazla uzman üye görevlendirebilir. Ancak toplam üye sayısı tek olmalı ve mali işler üyesi şartı korunmalıdır.

Muhasebe veya mali işlerden sorumlu personel komisyona katılmak zorunda mı?

Evet. 4734 m.6 komisyonun kuruluşunda muhasebe veya mali işlerden sorumlu bir personelin katılımını zorunlu unsur olarak düzenler. Bu üye, tekliflerin mali boyutunun, teminatların, bütçe ve hesap unsurlarının değerlendirilmesinde kurula mali bakış sağlar.

Bu görevin adı kurumdan kuruma değişebilir. Kanun belirli bir kadro unvanı saymak yerine muhasebe veya mali işlerden sorumlu personeli esas alır. Bu nedenle kişinin fiilen ve kurumsal görev tanımı itibarıyla mali/muhasebe işlerinden sorumlu olması aranır.

Mali işler üyesinin yalnız şeklen listede gösterilmesi yeterli değildir. Komisyon eksiksiz toplanacağı için bu üyenin de toplantıya katılması, oy kullanması ve kararı imzalaması gerekir. Katılamaması halinde usulüne uygun görevlendirilmiş yedek üye devreye girmelidir.

Yedek üyeler nasıl görevlendirilir?

İhale yetkilisi komisyonu yedek üyeler dâhil görevlendirir. Yedek üyelerin amacı, asıl üyelerden birinin mazeret nedeniyle komisyon çalışmasına katılamaması halinde kurulun eksiksiz ve kanundaki niteliklere uygun biçimde çalışmasını sağlamaktır.

Yedek üye belirlenirken asıl üyenin fonksiyonu göz ardı edilmemelidir. Örneğin ihale konusu işin uzmanı olan asıl üyenin yerine sıradan bir idari personelin çağrılması sonucunda komisyonda uzman üye sayısı ikinin altına düşüyorsa, şeklen beş kişi toplanmış olsa dahi m.6’daki kompozisyon şartı karşılanmaz. Aynı durum mali işler üyesinin yerine bu niteliği taşımayan kişinin alınmasında da geçerlidir.

Bu nedenle görevlendirme yazısında asıl ve yedek üyelerin kimlikleri, görevleri ve hangi nitelik bakımından komisyona alındıkları açık biçimde belirlenmelidir. Süreç içinde ihtiyaç doğduğunda yapılan değişikliklerin de ihale işlem dosyasında izlenebilir olması gerekir.

İhale komisyonu nasıl toplanır ve karar alır?

Kanun komisyonun eksiksiz olarak toplanacağını açıkça düzenler. Bu, üyelerden bir kısmı gelmese dahi mevcutlarla toplantı yapılabileceği anlamına gelen klasik toplantı nisabından farklıdır. Görevlendirilmiş kompozisyonun kanuna uygun şekilde tamamlanması gerekir; bir asıl üye yoksa usulüne uygun yedek üye katılmalıdır.

Kararlar çoğunlukla alınır. Beş kişilik komisyonda karar için en az üç aynı yönde oy gerekir. Yedi kişilik komisyonda en az dört oy gerekir. Toplam sayı tek olduğundan ve çekimser oy yasak olduğundan oyların eşit kalması söz konusu olmaz.

Komisyonun karar yetkisi kolektiftir. Başkanın oyu diğer üyelerin oyundan daha üstün veya çift oy niteliğinde değildir. Başkan toplantıyı yönetir; ancak karar çoğunluk iradesiyle oluşur.

İhale komisyonu üyesi çekimser kalabilir mi?

Hayır. 4734 m.6’ya göre komisyon kararlarında çekimser kalınamaz. Her üye önüne gelen konu hakkında olumlu veya olumsuz iradesini ortaya koymak zorundadır. Bu kural, sorumluluğun belirsizleşmesini ve karar anında üyelerin tarafsız görünme gerekçesiyle oy kullanmaktan kaçınmasını önler.

Karşı oy kullanan üye sadece “katılmıyorum” yazmakla yetinemez. Kanun, karşı oy gerekçesinin komisyon kararına yazılmasını ve üye tarafından imzalanmasını ister. Böylece kararın hukuki ve teknik tartışması sonradan denetlenebilir hale gelir.

Komisyon başkanı ve üyeleri oy ve kararlarından sorumludur. Bu sorumluluk, ihale komisyonu üyeliğinin formalite olmadığını gösterir. Teknik veya mali değerlendirmeye ilişkin ciddi bir aykırılık fark eden üye, gerekçeli karşı oyunu açık biçimde kayda geçirmelidir.

İhale işlem dosyası komisyon üyelerine ne zaman verilir?

4734 m.6, üyelerin gerekli incelemeyi yapabilmesi için ihale işlem dosyasının birer örneğinin ilan veya daveti izleyen üç gün içinde komisyon üyelerine verilmesini öngörür. Bu kural, komisyonun ihale günü ilk defa dokümanla karşılaşmasını önlemeyi amaçlar.

İhale işlem dosyasında ihale sürecine ilişkin belgeler, yaklaşık maliyet, ihale dokümanı, ilan veya davet belgeleri ve diğer işlem kayıtları bulunur. Komisyon üyesi karar vermeden önce ihale şartlarını, teknik ve idari düzenlemeleri bilmek zorundadır. Dosyanın zamanında verilmemesi, sağlıklı değerlendirme yapılmasını engeller ve sürecin hukuki denetiminde sorun yaratır.

İhaleyi yapan idarede yeterli uzman personel yoksa ne yapılır?

4734 m.6’nın ikinci fıkrası bu ihtimali açıkça düzenler. İhaleyi yapan idarede yeterli sayı veya nitelikte personel bulunmaması halinde, 4734 sayılı Kanun kapsamındaki diğer idarelerden komisyona üye alınabilir. Böylece “personelimiz yok” gerekçesiyle uzman üye şartının kaldırılması yerine, başka kamu idarelerinden uygun personel desteği sağlanır.

Bu imkan özellikle küçük idarelerde, özel teknik uzmanlık gerektiren bilişim, mühendislik, sağlık teknolojisi veya karmaşık yapım işi ihalelerinde önem taşır. Dışarıdan alınan üye de komisyonun tam üyesidir; oy ve karar sorumluluğu aynıdır.

İhale komisyonu hatalı kurulursa ne olur?

Komisyonun kanuna aykırı oluşturulması, ihale kararının hukuki dayanağını doğrudan etkileyebilir. Beşten az üye, çift sayıda komisyon, iki uzman üyenin bulunmaması, mali işler personelinin eksikliği, komisyonun eksik toplanması veya usulsüz yedek üye kullanılması m.6 yönünden ciddi aykırılıklardır.

İstekliler böyle bir aykırılığı ihale sürecinde fark ettiğinde, 4734 sayılı Kanundaki şikâyet ve itirazen şikâyet yollarının sürelerini dikkate almalıdır. Başvuru, soyut “komisyon usulsüz” iddiası yerine görevlendirme kararı, üyelerin görevleri, toplantı tutanağı ve karar imzaları gibi somut belgelere dayanmalıdır.

İhale komisyonunun hukuka aykırı kurulması ile komisyon kararının içeriğine yönelik itiraz birbirinden ayrıdır. Birincisi kurulun yetkili ve usulüne uygun teşekkül edip etmediğine, ikincisi ise teklif değerlendirmesinin maddi doğruluğuna ilişkindir. Başvuruda bu ayrım açık kurulmalıdır.

İdareler için ihale komisyonu kontrol listesi

1. Komisyon ihale yetkilisi tarafından görevlendirildi mi?
2. Asıl üyelerle birlikte yedek üyeler de önceden belirlendi mi?
3. Toplam asıl üye sayısı en az beş mi?
4. Toplam üye sayısı tek mi?
5. Üyelerden en az ikisi ihale konusu işin uzmanı mı?
6. Muhasebe veya mali işlerden sorumlu bir personel var mı?
7. Uzman veya mali üyenin yedeği aynı fonksiyonu karşılayacak nitelikte mi?
8. İhale işlem dosyasının örneği ilan veya daveti izleyen üç gün içinde üyelere verildi mi?
9. Komisyon toplantısına bütün gerekli üyeler katıldı mı?
10. Hiçbir üye çekimser kalmadı mı?
11. Karşı oy varsa gerekçesi karar metnine yazıldı ve imzalandı mı?
12. Karar ve tutanaklarda üyelerin ad, soyad ve görev unvanları yer alıyor mu?

İstekliler komisyon bilgilerini neden kontrol etmeli?

Kamu ihalesine teklif veren şirketler çoğu zaman yalnız kendi yeterlik belgelerine ve fiyatlarına odaklanır. Oysa ihale kararını veren kurulun yetkili ve usulüne uygun oluşması, teklif değerlendirmesinin hukuki geçerliliğinin ön koşullarındandır. Komisyon oluşumundaki açık aykırılıklar, şikâyet sürecinde incelenebilecek bağımsız bir hukuka aykırılık sebebidir.

Bu nedenle özellikle ret, değerlendirme dışı bırakma veya aşırı düşük teklif kararı sonrasında sadece karar gerekçesi değil, kararı alan komisyonun kuruluşu da dosya üzerinden kontrol edilmelidir. Sitedeki ihaleye şikâyet süresi rehberi ile itirazen şikâyet süresi rehberi başvuru zamanlamasını ayrı olarak açıklar.

Sık Sorulan Sorular

Resmî mevzuat kaynağı

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun güncel ve değişiklikler işlenmiş metni, Kamu İhale Kurumunun Kamu İhale Mevzuatı bölümünden kontrol edilmelidir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →