Bono ve Senet Zamanaşımı Kaç Yıl? 3 Yıl, 1 Yıl ve 6 Ay Süreleri | TTK 749, 778, 779 (2026)

“Senet kaç yılda zamanaşımına uğrar?”, “bono 3 yıl sonra geçersiz olur mu?”, “senet icraya ne zamana kadar konulur?”, “cirantaya karşı süre neden 1 yıl?” ve “icra takibi zamanaşımını keser mi?” sorularının tek cümlelik ortak cevabı yoktur. Çünkü bono bakımından süre, kime karşı talepte bulunulduğuna ve zamanaşımını kesen bir işlem yapılıp yapılmadığına göre değişir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.778/1-h, poliçelerdeki zamanaşımı hükümleri olan m.749-751’in bonolara da uygulanacağını açıkça düzenler. TTK m.779/1 ise bonoyu düzenleyenin, poliçeyi kabul eden kişi gibi sorumlu olduğunu belirtir. Bu iki hüküm birlikte uygulandığında bonoyu düzenleyene karşı temel kambiyo talebi vadeden itibaren üç yıllık zamanaşımına tabidir.

Bono Zamanaşımı Hızlı Tablosu

• Bono ile senet aynı şey mi?
• Bonoyu düzenleyene karşı zamanaşımı kaç yıl?
• Cirantaya karşı zamanaşımı kaç yıl?
• 6 aylık süre ne zaman uygulanır?
• Süre hangi tarihte başlar?
• İcra takibi zamanaşımını keser mi?
• Dava açmak zamanaşımını keser mi?
• Zamanaşımı kesilince ne olur?
• Senet zamanaşımına uğrayınca borç silinir mi?
• Temel ilişkiye dayanılarak alacak istenebilir mi?
• Takip kesinleştikten sonra zamanaşımı işler mi?
• Sık sorulan sorular

Bono ile senet aynı şey midir?

Günlük dilde “senet” denildiğinde çoğu zaman TTK m.776’da düzenlenen bono veya emre yazılı senet kastedilir. Her yazılı borç belgesi bono değildir. Bir belgenin kambiyo senedi olarak bono sayılabilmesi için TTK m.776’daki zorunlu unsurları taşıması gerekir.

Belge bono niteliği taşımıyorsa TTK m.749’daki özel kambiyo zamanaşımı süreleri doğrudan uygulanmaz. Bu nedenle süre hesabından önce senedin gerçekten bono niteliğinde olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Bonoyu düzenleyene karşı zamanaşımı kaç yıldır?

Bonoyu düzenleyene karşı kambiyo senedinden doğan istem, vadenin geldiği tarihten itibaren üç yılda zamanaşımına uğrar. Bunun kanuni dayanağı TTK m.778/1-h’nin m.749’a yaptığı atıf ve TTK m.779/1’in düzenleyeni poliçeyi kabul eden gibi sorumlu tutmasıdır.

Örneğin vadesi 15 Eylül 2026 olan geçerli bir bonoda, düzenleyene karşı kambiyo senedinden doğan istem bakımından üç yıllık süre kural olarak vade tarihinden itibaren hesaplanır. Ancak süre içinde TTK m.750’deki kesilme sebeplerinden biri gerçekleşirse zamanaşımı kesilir ve m.751 uyarınca aynı süre yeniden işlemeye başlar.

Bonoda 1 yıllık zamanaşımı hangi durumda uygulanır?

TTK m.749/2’ye göre hamilin cirantalarla poliçe düzenleyenine karşı istemleri, süresinde çekilen protesto tarihinden itibaren bir yıl içinde zamanaşımına uğrar. Bu hüküm TTK m.778 uyarınca bononun niteliğine uygun şekilde bonoya uygulanır.

Bonoda düzenleyen asıl borçlu olduğundan ona karşı üç yıllık süre uygulanır. Bir yıllık süre özellikle ciranta gibi başvuru borçlularına karşı önem taşır. Senette “gidersiz iade”, “protestosuz” veya aynı hukuki sonucu doğuran geçerli kayıt varsa bir yıllık sürenin başlangıcı vadenin dolduğu tarihtir.

Bonoda 6 aylık zamanaşımı hangi durumda uygulanır?

TTK m.749/3’e göre bir cirantanın başka cirantalarla düzenleyene karşı ileri süreceği istemler, cirantanın senedi ödediği veya bono dava yoluyla kendisine karşı ileri sürüldüğü tarihten itibaren altı ay içinde zamanaşımına uğrar.

Bu altı aylık süre hamilin bonoyu düzenleyene karşı alacağı için geçerli değildir. Süre, başvuru borçlusu olarak ödeme yapan cirantanın kendisinden önceki sorumlulara dönme hakkına ilişkindir.

Üç yıllık süre vade tarihinden mi başlar?

Evet. Bonoyu düzenleyene karşı TTK m.749/1 ve m.779 uygulamasında üç yıllık zamanaşımı vadenin geldiği tarihten başlar. Vade türünün doğru tespiti bu nedenle önemlidir.

Belirli günde ödenecek bonoda senette yazılı vade; düzenlenme gününden belirli süre sonra ödenecek bonoda hesaplanan tarih; görüldüğünde veya görüldüğünden belirli süre sonra ödenecek bonolarda ise TTK’nın vade ve ibraz hükümleri birlikte uygulanır.

Vadesiz senette zamanaşımı nasıl hesaplanır?

TTK m.777/2’ye göre vadesi gösterilmemiş bono görüldüğünde ödenmesi gereken bono sayılır. Bu durumda görüldüğünde ödeme ve ibraz hükümleri uygulanır. Zamanaşımı başlangıcının belirlenebilmesi için önce bononun kanunen hangi tarihte vadeye geldiği tespit edilir.

Vade hanesinin boş olması “senedin zamanaşımı hiç başlamaz” anlamına gelmez. Kanun eksik vade kaydının sonucunu ayrıca belirlemiştir.

İcra takibi zamanaşımını keser mi?

Evet. TTK m.750’ye göre zamanaşımı takip talebinde bulunulmasıyla kesilir. Kambiyo senedine özgü haciz yoluyla takip başlatıldığında, takip talebi ilgili borçlu bakımından özel zamanaşımını kesen kanuni işlemdir.

Takip talebinin zamanaşımı süresi dolmadan yapılması gerekir. Zamanaşımı tamamlandıktan sonra yapılan takip, geçmişte dolmuş süreyi geriye dönük olarak ortadan kaldırmaz.

Dava açılması zamanaşımını keser mi?

Evet. TTK m.750, dava açılmasını açıkça zamanaşımını kesen sebepler arasında sayar. Bunun yanında davanın ihbar edilmesi ve alacağın iflas masasına bildirilmesi de maddede sayılan kesilme sebepleridir.

Kambiyo zamanaşımında kesilme sebepleri özel olarak TTK’da düzenlendiğinden, hangi işlemin gerçekten kesici etki doğurduğu dikkatle belirlenmelidir. Sırf taraflar arasında mesajlaşma veya ödeme talebi yapılması, TTK m.750’deki özel kesilme nedenleriyle aynı değildir.

Zamanaşımı kesilince süre nasıl devam eder?

TTK m.751/2’ye göre zamanaşımı kesilince, süresi aynı olan yeni bir zamanaşımı süresi işlemeye başlar. Düzenleyene karşı üç yıllık süre kesildiyse yeni üç yıllık süre; bir yıllık başvuru süresi kesildiyse yeni bir yıllık süre başlar.

Kesilme yalnız işlemin yöneltildiği kişi hakkında sonuç doğurur. TTK m.751/1, zamanaşımını kesen işlemin yalnız kimin hakkında meydana gelmişse ona karşı hüküm ifade edeceğini düzenler. Bir borçluya karşı yapılan işlem, bütün cirantalar bakımından otomatik olarak süreyi kesmez.

İcra dosyasında her işlem zamanaşımını yeniden keser mi?

İcra takibi başladıktan sonra takip işlemlerinin zamanaşımına etkisi, TTK m.750-751 ile genel zamanaşımı hükümleri ve Yargıtay uygulaması birlikte değerlendirilir. Yargıtay uygulamasında alacağın takibine yönelik icra işlemlerinin yeni zamanaşımı süresini yeniden başlatabildiği kabul edilmektedir.

Ancak dosyada yalnız pasif şekilde beklemek güvenli değildir. İcra dosyasının yıllarca işlemsiz bırakılması, İİK m.71/2 ve zamanaşımı itirazı bakımından borçluya icranın geri bırakılmasını isteme imkânı verebilir. Takip dosyasında hangi tarihte hangi işlemin yapıldığı kronolojik olarak incelenmelidir.

İhtiyati haciz zamanaşımını keser mi?

TTK m.750’de kesilme sebepleri dava açılması, takip talebi, dava ihbarı ve iflas masasına bildirim olarak sayılır. İhtiyati haciz kararı tek başına takip talebi değildir. Bu nedenle yalnız ihtiyati haciz kararı alındığı için kambiyo zamanaşımının kesin olarak kesildiği varsayılmamalıdır.

İhtiyati hacizden sonra kanuni sürede esas takip veya dava yoluna geçilmesi gerekir. Hem ihtiyati haczin tamamlanması hem kambiyo zamanaşımının korunması ayrı ayrı takip edilmelidir.

Senet zamanaşımına uğrayınca borç tamamen silinir mi?

Hayır. Zamanaşımı borcu maddi anlamda ortadan kaldırmaz; alacağın dava ve takipte ileri sürülmesine karşı borçluya zamanaşımı defi veya icrada özel başvuru imkânı sağlar. Zamanaşımına uğrayan bono kendiliğinden fiziksel veya hukuki olarak “yok” olmaz.

Yargıtay uygulamasında da bono zamanaşımına uğrasa bile temel borç ilişkisi bakımından belgenin yazılı delil başlangıcı veya delil niteliği ayrıca değerlendirilebilir. Alacaklı, şartları varsa temel ilişkiye dayalı dava açabilir; bu davada kambiyo senedine özgü üç yıllık süre değil, temel ilişkinin kendi zamanaşımı süresi incelenir.

Zamanaşımına uğramış bonoyla icra takibi yapılır mı?

Alacaklı takip talebi verebilir; ancak borçlu zamanaşımı itirazı veya şikâyetiyle bu takibe karşı koyabilir. Kambiyo senetlerine özgü takipte senedin vadesi ve takip tarihi arasında özel zamanaşımı süresinin dolup dolmadığı icra hukukunda incelenir.

Borçlu süresinde zamanaşımı itirazında bulunmazsa takip sonuçları farklılaşabilir. Bu nedenle hem alacaklı hem borçlu bakımından ödeme emrinin tebliğ tarihi ve kanun yolu süreleri ayrı önem taşır.

Kambiyo zamanaşımı ile genel alacak zamanaşımı aynı mı?

Hayır. Bonoya dayalı kambiyo talebi TTK’nın özel sürelerine tabidir. Buna karşılık bononun düzenlenmesine neden olan satış, ödünç, eser, kira veya başka temel ilişki kendi kanuni zamanaşımı süresine sahip olabilir.

Örneğin üç yıllık bono zamanaşımı dolmuş olsa dahi temel ilişkiden doğan alacak için daha uzun bir genel süre henüz dolmamış olabilir. Ancak temel ilişkiye dayalı talepte alacağın varlığı, borcun sebebi ve ispat kuralları yeniden değerlendirilir.

Senet yenilenirse zamanaşımı yeniden başlar mı?

Yeni bir bono düzenlenmesi, önceki borcun kendiliğinden sona erdiği anlamına gelmez. TBK m.133 uyarınca yenileme iradesinin açık olması gerekir. Sırf yeni bir senet verilmiş olması, eski borcun yenilendiğini tek başına ispatlamaz.

Yeni bononun kendi vadesi ve kambiyo zamanaşımı ayrıca hesaplanır. Eski bono ile yeni bono arasındaki hukuki ilişkinin “teminat”, “yenileme” veya “ödeme aracı” olup olmadığı somut belgelerden belirlenir.

Bonoda protesto zamanaşımı için neden önemlidir?

Hamilin cirantalara karşı başvurma hakkını koruması bakımından ödememe protestosu önem taşır. TTK m.749/2’de bir yıllık sürenin başlangıcı, süresinde çekilen protesto tarihidir. Senette geçerli protestodan muafiyet kaydı varsa vadenin dolduğu tarih esas alınır.

Bonoyu düzenleyene karşı üç yıllık temel istem bakımından protesto, zamanaşımının başlangıcı değildir. Düzenleyen asıl borçlu olduğundan üç yıllık süre vade tarihinden işler.

Bononun aslı kaybolursa zamanaşımı durur mu?

Hayır. Senedin kaybı tek başına zamanaşımını durdurmaz. Kıymetli evrakın iptali için TTK m.757 ve devamındaki hükümler uygulanır. Bono hakkında bu hükümler TTK m.778 atfıyla geçerlidir.

Hak sahibi, senet kaybolduğunda iptal sürecini gecikmeden başlatmalı ve zamanaşımı süresini ayrıca takip etmelidir. İptal davasının zamanaşımına etkisi somut işlem ve TTK m.750 kapsamında ayrıca değerlendirilir.

Mersin’de bonoya dayalı takipte hangi tarihler kontrol edilir?

Mersin’de veya başka bir ilde süreler aynıdır. Dosyada bononun düzenleme tarihi, vade tarihi, protesto tarihi, varsa protestodan muafiyet kaydı, icra takip talebi tarihi, ödeme emri tebliği ve sonraki icra işlemleri kronolojik olarak çıkarılmalıdır.

Özellikle eski bonolarda tek başına vade tarihine bakıp “3 yıl geçti” sonucu verilmemelidir. Aradaki dava, takip veya diğer TTK m.750 işlemleri zamanaşımını kesmiş olabilir. Kesilme yalnız ilgili borçlu bakımından sonuç doğurduğu için her borçlu yönünden ayrı hesap yapılmalıdır.

Bono Zamanaşımı Kontrol Listesi

1. Belgenin TTK m.776 anlamında geçerli bono olup olmadığını kontrol edin.
2. Vade tarihini kesin olarak belirleyin.
3. Talebin düzenleyene mi, cirantaya mı yoksa başka başvuru borçlusuna mı yöneltildiğini belirleyin.
4. 3 yıl, 1 yıl veya 6 aylık hangi özel sürenin uygulandığını tespit edin.
5. TTK m.750’deki dava, takip, ihbar veya iflas bildirimi olup olmadığını araştırın.
6. Her kesilme işleminden sonra yeni sürenin hangi kişi bakımından başladığını hesaplayın.
7. Kambiyo talebi zamanaşımına uğramışsa temel ilişkiden doğan alacağın süresini ayrıca inceleyin.

Sık Sorulan Sorular

Senet kaç yılda zamanaşımına uğrar?

Bonoyu düzenleyene karşı kambiyo talebi vadeden itibaren üç yıldır. Cirantalara karşı kural olarak bir yıl, ödeme yapan cirantanın önceki borçlulara karşı istemi altı aydır.

3 yıl geçen senet tamamen geçersiz mi?

Hayır. Kambiyo talebi zamanaşımına uğrayabilir; temel borç ilişkisine dayalı hakların ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

İcra takibi zamanaşımını keser mi?

Evet. TTK m.750 takip talebinde bulunulmasını açıkça zamanaşımını kesen sebep olarak düzenler.

Zamanaşımı kesilince kaç yıl yeniden başlar?

TTK m.751’e göre kesilen süreyle aynı uzunlukta yeni zamanaşımı süresi başlar.

Bonoyu düzenleyene karşı neden 3 yıl?

TTK m.779 düzenleyeni poliçeyi kabul eden gibi sorumlu tutar; TTK m.778 atfıyla m.749/1 uygulanır ve vadeden itibaren üç yıllık süre doğar.

Cirantaya karşı süre kaç yıldır?

TTK m.749/2 uyarınca kural olarak bir yıldır; başlangıç protesto tarihine, protestodan muafiyet varsa vadenin dolduğu tarihe göre belirlenir.

6 aylık süre kime karşıdır?

Ödeme yapan cirantanın kendisinden önce gelen cirantalara ve düzenleyene karşı rücu istemine ilişkindir.

İhtiyati haciz zamanaşımını keser mi?

İhtiyati haciz kararı tek başına TTK m.750’de sayılan takip talebi değildir; esas takip veya dava süreci ayrıca yürütülmelidir.

Vadesiz bono zamanaşımına uğrar mı?

Evet. Vadesi yazılmamış bono kanunen görüldüğünde ödenecek bono sayılır; ilgili vade ve ibraz hükümlerine göre zamanaşımı başlangıcı belirlenir.

Senet zamanaşımına uğrasa da temel alacak istenir mi?

Şartları varsa evet. Temel ilişkinin kendi zamanaşımı ve ispat kuralları uygulanır.

Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T

İlgili Hukuk Rehberleri

• Senet nasıl doldurulur?
• Senede dayalı icra takibi
• Kambiyo takibinde borca itiraz

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →