Kambiyo Takibinde Borca İtiraz Nasıl Yapılır? İİK 169/a ve 5 Gün 2026
Kısa ve net cevap: Kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda borçlu; senet borcunun hiç bulunmadığını, ödendiğini, ibra edildiğini, ertelendiğini, zamanaşımına uğradığını veya takip alacaklısına karşı ileri sürebileceği başka bir borca itiraz sebebi bulunduğunu ödeme emrinin tebliğinden itibaren 5 gün içinde icra mahkemesine bildirir. İİK m.169/a, borca itirazın incelenmesinde genel alacak davasından daha sıkı ve hızlı bir belge sistemi kurar. Borçlu, itirazını kanunun kabul ettiği güçlü yazılı belgelerle ispat etmelidir. İtirazın yalnız yapılmış olması, kambiyo takibini genel ilamsız icradaki gibi tamamen kendiliğinden durdurmaz; icra mahkemesinin geçici veya kesin durdurma kararları ve satışa etkisi ayrıca uygulanır.
Güncellik: Bu rehber 13 Eylül 2026 tarihinde yürürlükte bulunan İİK m.168, m.169 ve m.169/a ile kambiyo senetlerine ilişkin TTK hükümleri esas alınarak yeniden kontrol edilmiştir.
Kambiyo Takibinde Borca İtiraz Süresi Kaç Gündür?
İİK m.168 kambiyo senedine dayalı ödeme emrinde borçluya borca ilişkin itirazlarını beş gün içinde icra mahkemesine bildirmesi gerektiğini açıkça bildirir. Süre ödeme emrinin hukuken tebliğ edildiği tarihten itibaren hesaplanır. Genel ilamsız takipteki yedi günlük süre kambiyo takibinde uygulanmaz.
Beş günlük sürenin kısa olması, ödeme emrinin geldiği gün dosyanın ve senedin incelenmesini zorunlu kılar. Borçlu banka dekontlarını, makbuzları, alacaklıyla yapılan protokolleri ve senet ilişkisine ait diğer belgeleri aynı gün toplamalıdır. “Önce alacaklıyla görüşeyim, anlaşamazsak itiraz ederim” yaklaşımı beş günlük süreyi kaçırabilir.
İİK m.19 gereğince tebliğ günü beş günlük hesaba alınmaz; ertesi gün birinci gündür. Aradaki tatiller sayılır, son gün resmî tatile rastlarsa süre tatili izleyen iş gününe uzar. Elektronik tebligatta önce UETS’ye ulaşma tarihini izleyen beşinci günün sonunda oluşan kanuni tebliğ tarihi belirlenir; borca itirazın beş günlük süresi bundan sonraki gün başlar. PTT UETS açıklaması bu tebliğ kuralını gösterir.
Usulsüz tebligatta Tebligat Kanunu m.32 kapsamındaki öğrenme tarihi ve tebliğ tarihinin düzeltilmesi şikâyeti ayrıca değerlendirilir. Şikâyetle birlikte borca itiraz da açıkça ve kendi süresinde yapılır. Yalnız tebligatın usulsüzlüğünü ileri sürmek, borca itirazın yerine geçmez.
Borca İtiraz İcra Dairesine mi İcra Mahkemesine mi Yapılır?
Kambiyo senetlerine mahsus takipte borca itirazın mercii icra mahkemesidir. Bu, genel ilamsız icradaki en önemli farklardan biridir. Genel takipte itiraz icra dairesine verilirken kambiyo takiplerinde borçlu mahkemeye başvurur.
Yanlış merciye verilen dilekçenin süreyi koruyacağı varsayılmamalıdır. Borçlu ödeme emrindeki icra mahkemesi başvuru bilgisini ve dosyanın bağlı bulunduğu yargı çevresini kontrol eder. Yetki itirazı da kambiyo takibinin beş günlük özel sistemi içinde icra mahkemesine sunulur.
UYAP Avukat Portal üzerinden yapılan başvuruda dava/iş türü ve icra dosyası bağlantısı doğru seçilmelidir. Fizikî başvuruda tevzi ve harç/gider işlemleri aynı gün tamamlanır.
Kambiyo Takibinde Hangi Borca İtiraz Sebepleri İleri Sürülebilir?
İİK m.168 borçlunun borçlu olmadığını, borcun itfa veya imhal edildiğini, alacağın zamanaşımına uğradığını ve yetki itirazını beş günlük süre içinde ileri sürmesini düzenler. Bu sebepler sınırlı bir kelime listesi değil, kambiyo takibindeki borcun mevcut ve takip edilebilir olup olmadığını belirleyen ana savunma gruplarıdır.
Borç hiç doğmamış olabilir; senet teminat amacıyla verilmiş ve takip şartı gerçekleşmemiş olabilir; bedel daha önce ödenmiş olabilir; alacaklı borçluyu ibra etmiş olabilir; taraflar borcun vadesini takipten önce uzatmış olabilir. Her iddia kambiyo senedinin soyut borç ikrarı niteliği ve TTK’daki defiler sistemiyle birlikte değerlendirilir.
Senet ciro edilmişse borçlunun ilk lehtara karşı şahsi defisini sonraki hamile ileri sürüp süremeyeceği ayrıca TTK hükümlerine bağlıdır. Kambiyo senedinin tedavül güvenliği nedeniyle her sözleşmesel itiraz iyiniyetli hamile karşı ileri sürülemez.
Senet Borcu Daha Önce Ödendiyse Hangi Belge Gerekir?
Ödeme iddiası kambiyo borca itirazında en sık ileri sürülen sebeplerdendir. Borçlu ödemenin hangi senede ve hangi borca ilişkin olduğunu açık biçimde ispatlamalıdır. Banka havalesi açıklaması, alacaklı imzalı makbuz, senet bedelinin ödendiğine ilişkin yazılı belge veya alacaklının imzasını taşıyan hesap mutabakatı önemlidir.
Yalnız “parayı elden verdim” savunması, m.169/a’nın sınırlı ispat yapısı içinde yeterli olmayabilir. Tanıkla ispat imkânı genel alacak davasındaki kadar geniş değildir. Bu nedenle ticari senet borcunda ödeme mutlaka banka veya imzalı belgeyle kayıt altına alınmalıdır.
Ödeme birden fazla senet içeren ticari ilişkiye ilişkinse hangi senedin kapandığı belirlenmelidir. Aynı tutarda birkaç bono varken açıklamasız banka transferi yapılmışsa alacaklı ödemenin başka borca mahsup edildiğini ileri sürebilir.
Borcun Ertelendiği veya Taksitlendirildiği Nasıl İspatlanır?
İmhal, borcun ödeme zamanının ertelenmesi anlamına gelir. Senet vadesi geçmiş olsa bile alacaklı ile borçlu takipten önce yeni bir ödeme tarihi kararlaştırmışsa kambiyo takibinin o aşamada yürütülemeyeceği ileri sürülebilir. Ancak bu ertelemenin ispatı yazılı ve güvenilir belgeye dayanmalıdır.
Alacaklı imzalı protokol, e-imzalı mutabakat, noter belgesi veya imzası kabul edilen yazılı sözleşme güçlü ispat araçlarıdır. WhatsApp veya e-posta mesajlarının m.169/a kapsamında hangi ölçüde kabul edileceği, belgenin aidiyeti ve kanunun aradığı belge niteliğine göre değerlendirilir; yalnız ekran görüntüsüne güvenilmemelidir.
Taksit protokolünde ilk ödeme yapılmışsa banka dekontları protokolün uygulandığını da gösterir. Protokolün eski senedi yenileyip yenilemediği, yalnız vade uzatımı mı yoksa borcun yenilenmesi mi olduğu metinden belirlenir.
Kambiyo Senedinde Zamanaşımı İtirazı Nasıl Yapılır?
Kambiyo senetlerinde zamanaşımı süreleri senedin türüne, tarafların sıfatına ve hangi başvuru hakkının kullanıldığına göre TTK’da ayrı düzenlenir. Bono düzenleyenine, cirantaya veya çek sorumlularına karşı süreler aynı değildir. Bu nedenle yalnız senedin düzenleme tarihine bakarak “üç yıl geçti, zamanaşımı var” sonucu her dosyada doğru değildir.
Takip tarihinden önce zamanaşımı tamamlanmışsa borçlu beş gün içinde icra mahkemesine itiraz eder. Takip başladıktan sonra icra dosyasının işlemsiz kalması nedeniyle zamanaşımı iddiası doğmuşsa İİK’nın takibin kesinleşmesi sonrası zamanaşımı şikâyeti hükümleri ayrıca uygulanır.
Kambiyo alacağının zamanaşımı ile temel sözleşmeden doğan alacağın zamanaşımı ayrı değerlendirilir. TTK m.750’de kesilme sebepleri dava açılması, takip talebi, davanın ihbarı ve alacağın iflas masasına bildirilmesi olarak düzenlenmiştir. TTK m.778 uyarınca bu düzenleme bonoya da uygulanır. TBK’daki borç ikrarı veya kısmi ödeme hükümlerinden hareketle her ödemenin kambiyo zamanaşımını kendiliğinden kestiği sonucu kurulmaz.
TTK m.751 gereğince kesilme yalnız işlemin yöneltildiği kişi hakkında sonuç doğurur; yeniden işlemeye başlayan sürenin uzunluğu önceki süreyle aynıdır. Bu yüzden düzenleyen, ciranta ve avalist için işlem tarihleri ayrı çizelgede gösterilir. Kaynak: 6102 sayılı Kanun m.750, 751 ve 778 kabul metni.
İİK 169/a Borca İtirazda Nasıl Bir İspat Sistemi Kurar?
İİK 169/a, borçlunun borcun bulunmadığını veya itfa/imhal edildiğini genel olarak resmi veya imzası alacaklı tarafından ikrar edilmiş belgelerle ortaya koymasını esas alan hızlı icra mahkemesi incelemesi kurar. Amaç kambiyo senedinin süratli takip kabiliyetini korurken açık belgeyle ispatlanabilen savunmaları değerlendirmektir.
İcra mahkemesi genel mahkeme gibi uzun tanık dinleme, kapsamlı ticari hesaplaşma ve her türlü delille sözleşmenin tüm geçmişini çözme yeri değildir. İtirazın çözümü geniş yargılama gerektiriyorsa tarafların genel mahkemede menfi tespit veya istirdat davası hakları ayrıca gündeme gelebilir.
Bu nedenle borçlu dilekçesinde her delilin hangi itiraz sebebini ispatladığını açıkça eşleştirmelidir. “Eklerde belgeler vardır” demek yerine, 5 Mart tarihli banka dekontunun takip konusu senet bedelini kapattığı gibi net bağlantı kurulmalıdır.
Borca İtirazın Satışa, Hacze ve Takibe Etkisi
Süresinde borca itiraz satışı durdurur; diğer takip işlemlerini kendiliğinden durdurmaz. İİK m.169’daki ayrım budur. Banka, araç veya taşınmaz haczinin de durmuş sayılması için itiraz dilekçesi verilmesi yeterli değildir. Haciz ile haczedilen malın satışı ayrı aşamalardır.
İİK m.169/a’da geçici durdurma, dilekçeye eklenen belgeler ve kanunda sayılan sebepler üzerinden hâkimin değerlendirmesine bağlıdır. Borcun ödendiği veya ertelendiği, borçlu olunmadığı, senet metnine göre zamanaşımının dolduğu yahut icra dairesinin yetkisiz olduğu yönündeki dayanak somutlaştırılır. Mahkemenin ara kararının kapsamı ve icra dosyasına işlenmesi kontrol edilir.
Borca itiraz kabul edilirse takip durur. İİK m.170/a’daki kambiyo vasfı veya alacaklının takip hakkına ilişkin şikâyetin sonucundaki iptal ile bu durma sonucu karıştırılmaz. Alacaklının genel hükümlere göre dava açma hakkı saklıdır.
Tazminat ve Para Cezası Her Dosyada Aynı mı?
Esasa ilişkin kabulde alacaklının kötü niyeti veya ağır kusuru ve diğer tarafın talebi bulunuyorsa en az yüzde yirmi tazminat söz konusudur. Borçlu aleyhine en az yüzde yirmi tazminat için ise ret kararının yanında takibin geçici durdurulmuş olması ve alacaklının talebi aranır. Ödeme veya erteleme belgesindeki imzanın alacaklıya ait olup olmadığına ilişkin özel incelemede belgenin ilgili olduğu değer üzerinden yüzde on para cezası hükümleri ayrıca uygulanır. Bu yaptırımlar senetteki imzaya itirazı düzenleyen m.170’ten ayrı değerlendirilir.
Ayrıntılar: borca itirazın kabulü, reddi ve belge imzası. Değişiklik kaynakları: 4949 sayılı Kanun m.46 ve 6352 sayılı Kanun m.34.
Kambiyo Takibinde Borcun Bir Kısmına İtiraz Edilebilir mi?
Evet. Borçlu borcun tamamına değil belirli kısmına itiraz edebilir. Kısmi itirazda kabul edilen ve itiraz edilen tutar açıkça gösterilmelidir. Örneğin senet 500.000 TL, borçlu 200.000 TL ödeme belgesi sunuyorsa kalan 300.000 TL’nin kabul edilip yalnız 200.000 TL’ye itiraz edildiği açık yazılır.
Belirsiz “borcun bir kısmını ödedim” beyanı icra mahkemesinin hangi tutar yönünden takip devam edeceğini belirlemesini zorlaştırır. Ödeme tarihleri ve her ödemenin senede mahsup biçimi tabloyla sunulabilir.
Faiz veya takip giderine ilişkin itiraz da asıl para borcundan ayrılabilir. Alacaklı senette kararlaştırılmayan veya kanuni dayanağı bulunmayan faiz talep etmişse faiz başlangıcı, oranı ve hesap dönemi ayrıca itiraz konusu yapılır.
İcra Mahkemesindeki Borca İtiraz ile Menfi Tespit Davası Arasındaki Fark
İİK 169/a başvurusu kambiyo takibine özgü, beş günlük ve sınırlı belge incelemesine dayanan hızlı yoldur. Menfi tespit davası ise genel mahkemede borcun maddi hukuk bakımından bulunmadığının daha geniş delil sistemiyle tespitini amaçlar.
Beş günlük kambiyo itiraz süresinin kaçırılması, her durumda maddi borcun gerçekten var olduğu anlamına gelmez; ancak takip hukukunda kambiyo itiraz hakkı kaybedilir. Şartları varsa menfi tespit davası açılabilir. Bu davanın icra takibine etkisi İİK m.72’nin ihtiyati tedbir şartlarına göre ayrıca değerlendirilir.
Borçlu mümkünse kısa ve etkili 169/a yolunu süresinde kullanmalı; geniş sözleşmesel uyuşmazlık varsa genel mahkeme stratejisini ayrıca planlamalıdır.
169/a Başvurusunda 12 Kontrol
- Ödeme emrinin tebliğ tarihini belirleyin.
- Beş günlük son günü hesaplayın.
- Takip dayanağı senedin aslını/suretini alın.
- Borcun hangi nedenle bulunmadığını açık başlıklarla ayırın.
- Ödeme varsa banka dekontunu senetle eşleştirin.
- İbra veya erteleme varsa alacaklı imzalı belgeyi sunun.
- Zamanaşımını senet türüne ve tarafa göre hesaplayın.
- Yetki itirazı varsa yetkili icra dairesini gösterin.
- Kısmi itirazda tutarı açıkça yazın.
- Takibin geçici durdurulması gerekiyorsa gerekçeyi ayrıca kurun.
- UYAP’ta haciz işlemlerini başvurudan sonra da takip edin.
- Geniş maddi hukuk uyuşmazlığı varsa menfi tespit ihtiyacını ayrıca değerlendirin.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
İİK 169/a Türkiye genelinde uygulanır. Mersin’de ticari bono ve çek takiplerinde beş günlük kısa süre nedeniyle şirketlerin UETS ve muhasebe sistemlerini günlük kontrol etmesi gerekir. Ticari ödemenin açıklamalı banka transferiyle yapılması ileride 169/a ispatını doğrudan kolaylaştırır.
Yurt dışındaki borçlu veya yabancı şirket açısından Türkiye’deki tebligat, senedin ödeme yeri ve icra yetkisi birlikte incelenir. Kambiyo senedi Türkiye’de takip edilebilir olsa bile milletlerarası yetki ve temsil kayıtları somut dosyaya göre belirlenmelidir.
İlgili Rehberler
Sık Sorulan Sorular
Kambiyo borca itiraz süresi kaç gündür?
Ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gündür. Tebliğ günü sayılmaz; süre beş iş günü değildir. Son günün resmî tatile rastlaması ayrıca dikkate alınır.
Borca itiraz nereye yapılır?
Kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda icra mahkemesine başvurulur. İcra dairesine verilen genel itiraz dilekçesi bu özel başvurunun yerine geçmez.
Banka dekontu her durumda senedin ödendiğini ispatlar mı?
Hayır. Dekontun takip konusu senet ve borçla bağlantısı ile İİK m.169/a’nın belge koşulları incelenir. Aynı taraflar arasındaki başka borca ilişkin ödeme otomatik olarak senede mahsup edilmez.
Borcun ertelendiği nasıl ispatlanır?
Erteleme, borcu ve yeni ödeme zamanını gösteren resmî veya imzası ikrar edilmiş belgeyle ortaya konur. Tek taraflı kayıt veya doğrulanmamış ekran görüntüsü bu şartın yerine kendiliğinden geçmez.
Kısmi ödeme kambiyo zamanaşımını otomatik keser mi?
Hayır. Kambiyo alacağında TTK m.750’deki özel kesilme sebepleri esas alınır. Temel sözleşmenin zamanaşımı ve TBK hükümleri ayrı değerlendirilir.
Borca itiraz haczi ve satışı durdurur mu?
Süresindeki itiraz satışı durdurur; haciz dâhil diğer takip işlemleri kendiliğinden durmaz. Bütün takibin geçici durdurulması ayrıca mahkeme kararına bağlıdır.
Borcun bir kısmına itiraz edilir mi?
Evet. İtiraz edilen miktar ve sebebi açıkça yazılır. Kısmi ödeme savunmasında ödemenin hangi senede ve hangi tutara ilişkin olduğu gösterilir.
Yalnız tanıkla ödeme ispatı yeterli midir?
İcra mahkemesindeki m.169/a incelemesinde özel belge rejimi uygulanır. Tanık anlatımı bu belge şartının yerine geçmez; genel mahkemenin delil sistemiyle karıştırılmaz.
İtiraz reddedilirse otomatik tazminat doğar mı?
Hayır. Borçlu aleyhine en az yüzde yirmi tazminat için takibin geçici durdurulmuş olması ve diğer tarafın talebi aranır. Belge imzasına ilişkin özel para cezası hükümleri ayrıdır.
Yetki itirazı da aynı dilekçede yapılır mı?
Evet. Yetki itirazı beş günlük özel sürede icra mahkemesine, borca ilişkin sebeplerden ayrı başlıkla sunulur; yetkili olduğu ileri sürülen icra dairesi gösterilir.
İçerik İİK m.169/a’nın güncel beş günlük borca itiraz ve sınırlı yazılı ispat sistemi esas alınarak hazırlanmış; menfi tespit davası ve genel ilamsız icra itirazından ayrılmıştır.
Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu, Sicil No: 3472
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
