Tazyik Hapsi Adli Sicile İşler mi? 5352 m.5 ve İİK Güncel 2026

5352 Sayılı Adli Sicil Kanunu m.5 Tazyik Hapsi İçin Ne Diyor?

5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.5, Türk mahkemeleri tarafından verilse dahi adli sicile kaydedilmeyecek bazı kararları açıkça sayar. Maddenin (b) bendi “disiplin veya tazyik hapsine ilişkin kararlar”ı adli sicil sistemi dışında bırakır. Bu hüküm nedeniyle tazyik hapsi kararının kesinleşmiş veya infaz edilmiş olması, onu adli sicil mahkûmiyet kaydına dönüştürmez.

Adli sicil sisteminin esas amacı, 5352 m.4’te sayılan kesinleşmiş ceza mahkûmiyetlerini ve bunlarla bağlantılı kanuni sonuçları merkezi olarak kaydetmektir. Tazyik hapsi ise klasik anlamda suç karşılığı verilmiş hapis cezası değil, belirli bir yükümlülüğün yerine getirilmesini sağlamak amacı taşıyan zorlama hapsidir. Kanun koyucu bu farklı niteliği nedeniyle tazyik hapsini m.5’te açıkça kayıt dışı bırakmıştır.

Bu nedenle “tazyik hapsi aldım, sabıkam olur mu?” sorusunun cevabı adli sicil bakımından hayırdır. Ancak kararın kendi dosya kaydı, infaz süreci ve ilgili icra/mahkeme sistemi bakımından sonuçları vardır. Sicile işlenmemesi kararın yok sayılması anlamına gelmez.

Tazyik Hapsi Nedir?

Tazyik hapsi, kişiyi geçmişteki bir fiili nedeniyle cezalandırmaktan çok, yerine getirmesi gereken belirli bir yükümlülüğe uymaya zorlayan özgürlüğü kısıtlayıcı yaptırımdır. Özellikle İcra ve İflas Kanunu’nda borçlu veya yükümlü kişinin kanunda öngörülen davranışı yerine getirmesini sağlamak amacıyla tazyik hapsi kurumuna yer verilmiştir.

Tazyik hapsinin sona ermesi veya infaz edilmemesi bazı düzenlemelerde yükümlülüğün yerine getirilmesine bağlı olabilir. Bu özellik onu klasik hapis cezasından ayırır. Ceza mahkûmiyetinde suç işlenmiş ve karşılığında ceza hükmedilmiştir; tazyik hapsinde ise esas amaç yükümlülüğün ifasını sağlamaktır.

Bu hukuki nitelik nedeniyle Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay uygulamalarında da tazyik hapsi, ceza hukukundaki mahkûmiyet yaptırımından farklı ele alınır. Bununla birlikte özgürlüğü kısıtladığı için usul güvenceleri, kararın hangi merci tarafından verileceği ve başvuru yolları önemini korur.

Tazyik Hapsi ile Hapis Cezası Arasındaki Fark Nedir?

Hapis cezası Türk Ceza Kanunu m.45 ve devamındaki ceza yaptırımları içinde yer alır. Bir suçun işlendiğinin mahkemece sabit görülmesi ve hükmün kesinleşmesi halinde hapis cezası mahkûmiyet olarak adli sicile kaydedilir. Tazyik hapsi ise suç karşılığı genel ceza değil, belirli yükümlülüğün yerine getirilmesini sağlamaya yönelik özel yaptırımdır.

Tazyik hapsinde kişi yükümlülüğü yerine getirdiğinde bazı düzenlemelerde hapsin sona ermesi gündeme gelebilir. Klasik hapis cezasında ise cezanın infazı mahkûmiyet hükmünün sonucudur; sonradan yükümlülük ifası cezayı aynı biçimde ortadan kaldırmaz.

Adli sicil bakımından sonuç da bu farklılığa göre belirlenir. Kesinleşmiş hapis cezası 5352 m.4 kapsamında kayda girerken, tazyik hapsi m.5/b gereğince kaydedilmez. Bu nedenle iki yaptırımın günlük dilde “hapis” olarak anılması sicil sonuçlarının aynı olduğu anlamına gelmez.

İcra ve İflas Kanununda Tazyik Hapsi Hangi Durumlarda Görülür?

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu çeşitli yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde tazyik hapsi öngören hükümler içerir. En bilinen örneklerden biri, icra dairesinde kararlaştırılan veya kanundaki şartlarla taahhüt edilen ödeme yükümlülüğünün ihlali ve nafaka borcunun ödenmemesi gibi icra ceza uyuşmazlıklarıdır. Her bir tazyik hapsinin koşulu, ilgili özel maddede ayrı ayrı belirlenir.

Tazyik hapsine karar verilebilmesi için ilgili maddede aranan usul ve maddi şartların gerçekleşmesi gerekir. Örneğin ödeme taahhüdünün geçerli olup olmadığı, borç miktarının belirli olması, taahhüdün usulüne uygun alınması ve ihlalin kanuni unsurlarının oluşması somut dosyada incelenir. Sadece borcun ödenmemesi her durumda otomatik tazyik hapsi anlamına gelmez.

İcra ceza mahkemesinin verdiği tazyik hapsi kararı kendi usulüne tabidir. Kararın kesinleşmesi, infazı ve başvuru yolları İcra ve İflas Kanunu ile ilgili usul hükümlerine göre değerlendirilir. Ancak hangi icra ceza maddesine dayanırsa dayansın karar gerçekten “tazyik hapsi” niteliğindeyse adli sicil açısından 5352 m.5/b uygulanır.

Nafaka Borcu Nedeniyle Tazyik Hapsi Adli Sicile İşler mi?

Hayır. İcra ve İflas Kanunu m.344 kapsamında nafaka hükmüne uymayan borçlu hakkında şartları oluştuğunda tazyik hapsi gündeme gelebilir. Bu karar da 5352 m.5/b kapsamındaki tazyik hapsi niteliğindedir ve adli sicile kaydedilmez.

Nafaka tazyik hapsinin sicile işlememesi, nafaka borcunun ortadan kalktığı anlamına gelmez. Birikmiş nafaka alacağı icra takibiyle tahsil edilmeye devam eder. Ayrıca nafaka ödememe davranışının dosya ve karar şartları bakımından tazyik hapsi sonucunu doğurması mümkündür.

İcra ceza şikâyetinde süreler ve hangi aylık nafaka borçlarının şikâyete konu edildiği önemlidir. Somut dosyada icra emri, tebligat, ödeme kayıtları ve şikâyet tarihi birlikte değerlendirilmelidir. Adli sicil sonucu ise bu maddi tartışmadan bağımsızdır: karar tazyik hapsi ise m.5/b gereği sicile işlenmez.

Tazyik Hapsi Adli Sicil Arşivine Girer mi?

Hayır. Bir kararın adli sicil arşivine alınabilmesi için önce 5352 m.4 kapsamında adli sicile kaydedilmiş olması ve ardından m.9’daki arşive alma şartlarının gerçekleşmesi gerekir. Tazyik hapsi başlangıçta m.5/b uyarınca adli sicile kaydedilmediğinden adli sicil arşivine aktarılacak bir mahkûmiyet kaydı da oluşmaz.

Bu nedenle kişi “tazyik hapsim infaz edildi, arşiv kaydını nasıl sildirebilirim?” diye ayrıca adli sicil silme başvurusu yapmak zorunda değildir. Eğer adli sicil belgesinde başka bir kayıt görünüyorsa o kaydın hangi mahkûmiyet kararına ait olduğu kontrol edilmelidir.

Tazyik hapsi dosyası UYAP veya mahkeme arşivinde bulunmaya devam edebilir. Mahkeme dosyasının varlığı ile adli sicil arşiv kaydı aynı şey değildir. Adli sicil belgesinde görünmemesi dosyanın yargı bilgi sistemlerinden silindiği anlamına gelmez.

Tazyik Hapsi UYAP’ta Görünür mü?

Evet, ilgili icra ceza veya yargı dosyası UYAP kayıtlarında bulunabilir. Vatandaş veya avukat dosyaya erişim yetkisine göre UYAP üzerinden dosya bilgilerini görebilir. Bu durum adli sicile işlendiği anlamına gelmez.

UYAP, mahkeme ve icra dosyalarının süreç yönetim sistemidir. Adli sicil ise kesinleşmiş mahkûmiyetlerin 5352 sayılı Kanuna göre tutulduğu ayrı merkezi veri sistemidir. Bir kararın UYAP’ta görünmesi, e-Devlet adli sicil belgesinde de görünmesi sonucunu doğurmaz.

İşe girişte veya resmi başvuruda çoğunlukla istenen belge adli sicil kaydıdır. İşverenin veya kurumun UYAP dosyalarına sınırsız erişim yetkisi yoktur. Kişisel verilerin işlenmesi ve özel kanuni erişim hükümleri ayrıca uygulanır.

Tazyik Hapsi Memuriyete veya İşe Girişe Engel Olur mu?

Tazyik hapsi, 5352 m.5 gereği adli sicile kaydedilmediği ve klasik ceza mahkûmiyeti olmadığı için sırf tazyik hapsi kararı 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.48’deki belirli mahkûmiyet şartlarıyla aynı nitelikte değildir. Memuriyet engeli değerlendirmesi, kesinleşmiş ceza mahkûmiyetinin suç türü ve süresine göre yapılır.

Bununla birlikte bazı meslek veya disiplin mevzuatları kişinin mali yükümlülükleri, icra durumları veya belirli davranışları hakkında ayrı düzenlemeler içerebilir. Bu tür özel sonuçlar tazyik hapsinin adli sicile işlenmesinden değil, ilgili özel mevzuattan kaynaklanır.

Özel işveren açısından da adli sicil belgesinde tazyik hapsi mahkûmiyet kaydı görünmez. Ancak işverenin hukuka uygun şekilde erişebildiği başka bilgiler varsa veri koruma ve iş hukuku kuralları çerçevesinde değerlendirilir.

Tazyik Hapsi Kararına Karşı Ne Yapılabilir?

Başvuru yolu, kararın dayandığı özel kanun maddesine ve karar merciine göre belirlenir. İcra ceza mahkemesinin tazyik hapsi kararlarında İcra ve İflas Kanunu’nun kanun yolu hükümleri uygulanır. Süreler kısa olabileceği için kararın tefhim veya tebliğ tarihi mutlaka kontrol edilmelidir.

İtiraz veya kanun yolu dilekçesinde yalnız “borcu ödeyemedim” demek yeterli olmayabilir. Ödeme taahhüdünün geçersizliği, usulsüz tebligat, şikâyet süresinin geçmesi, borcun ödenmiş olması, nafaka döneminin kapsam dışında kalması veya ilgili maddede aranan unsurların oluşmaması gibi somut hukuki itirazlar dosyaya göre ileri sürülür.

Tazyik hapsinin infazına başlanmışsa ve kanun yükümlülüğün yerine getirilmesiyle hapsin sona ermesini öngörüyorsa, ödeme veya yükümlülüğün ifası belgelendirilerek ilgili mercie sunulur. Hangi sonucun doğacağı uygulanan maddeye göre belirlenir.

Tazyik Hapsi Sonradan Sabıka Kaydına Dönüşür mü?

Hayır. Tazyik hapsinin infaz edilmiş olması, süre geçmesi veya kararın kesinleşmesi onu sonradan ceza mahkûmiyetine dönüştürmez. 5352 m.5/b’nin niteliğe dayalı istisnası devam eder.

Ancak aynı olay nedeniyle ayrıca bir suçtan ceza davası açılmış ve kesinleşmiş mahkûmiyet verilmişse o ayrı mahkûmiyet adli sicile girebilir. Örneğin icra sürecinde ayrıca sahtecilik veya dolandırıcılık suçu işlenmişse, tazyik hapsi ile ceza davası birbirinden ayrı değerlendirilir.

Mersin ve Türkiye Genelinde Uygulama

5352 m.5 Türkiye genelinde uygulanır. Mersin İcra Ceza Mahkemesinin verdiği tazyik hapsi ile başka bir ilde verilen aynı nitelikteki karar adli sicil bakımından farklı sonuç doğurmaz: tazyik hapsi adli sicile kaydedilmez.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin’de tek fiziksel ofisten faaliyet göstermektedir. İcra ceza, nafaka ve ödeme taahhüdü dosyalarında kararın tazyik hapsi mi yoksa ceza mahkûmiyeti mi olduğu somut hüküm üzerinden ayrıştırılır.

Resmî Kaynaklar

Adli sicil bakımından 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.5; tazyik hapsinin özel koşulları için 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun ilgili maddeleri; güncel adli sicil uygulaması için Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü kaynakları esas alınmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

1. Tazyik hapsi adli sicile işler mi?

Hayır. 5352 m.5/b uyarınca tazyik hapsi kararları adli sicile kaydedilmez.

2. Tazyik hapsi sabıka sayılır mı?

Adli sicil bakımından ceza mahkûmiyeti kaydı oluşturmaz.

3. Tazyik hapsi arşiv kaydına girer mi?

Hayır. Başlangıçta sicile kaydedilmediği için adli sicil arşivine de aktarılmaz.

4. Tazyik hapsi UYAP’ta görünür mü?

İlgili mahkeme veya icra ceza dosyası UYAP’ta bulunabilir; bu adli sicil kaydı değildir.

5. Nafaka tazyik hapsi sicile işler mi?

Hayır. İİK m.344 kapsamındaki tazyik hapsi de 5352 m.5 kapsamındadır.

6. Ödeme taahhüdünü ihlal nedeniyle tazyik hapsi sicile işler mi?

Karar hukuken tazyik hapsi niteliğindeyse adli sicile kaydedilmez.

7. Tazyik hapsi memuriyete engel mi?

Klasik ceza mahkûmiyeti değildir; 657 m.48’deki mahkûmiyet şartlarıyla aynı değerlendirilmez.

8. Tazyik hapsi kesinleşirse sicile girer mi?

Hayır. Kesinleşme kararın hukuki niteliğini değiştirmez.

9. Tazyik hapsi sonradan silinmeli mi?

Adli sicile kaydedilmediği için adli sicil silme başvurusu gerekmez.

10. Aynı olaydan suç mahkûmiyeti varsa ne olur?

Tazyik hapsi sicile girmez; ayrı suç mahkûmiyeti 5352 m.4’e göre kaydedilebilir.

Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T

Bu içerik 11 Eylül 2026 tarihinde 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu m.5 ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun tazyik hapsine ilişkin hükümleri kontrol edilerek hazırlanmıştır. Tazyik hapsi ile klasik hapis cezası özellikle ayrıştırılmıştır.

Av. Halil Bakırcı — Mersin Barosu, Sicil No: 3472
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin