Kamu Denetçiliği Kurumuna Nasıl Başvurulur? 6328 m.17 Ombudsman Rehberi 2026

Kısa ve net cevap: 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu m.17 uyarınca gerçek ve tüzel kişiler, idarenin işlem, eylem, tutum ve davranışları hakkında Kamu Denetçiliği Kurumuna (KDK/Ombudsmanlık) başvurabilir. Başvuru ücretsizdir. Kural olarak önce 2577 sayılı İYUK’ta öngörülen idari başvuru yolları ile özel kanunlardaki zorunlu idari başvuru yolları tüketilmelidir. Başvuru Kuruma doğrudan, elektronik ortamda veya illerde valilikler, ilçelerde kaymakamlıklar aracılığıyla yapılabilir.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

KDK bir mahkeme değildir. İdarenin işlemlerini insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde hukuk, hakkaniyet ve iyi yönetim ilkeleri yönünden inceler; tavsiye ve diğer kanuni kararlarını verir. Başvurunun yargı organlarında görülmekte olan veya karara bağlanmış aynı uyuşmazlığa ilişkin olmaması, belli bir konu içermesi ve m.17’deki şekil şartlarını taşıması gerekir.

Kamu Denetçiliği Kurumu Nedir?

6328 sayılı Kanun m.1’e göre Kamu Denetçiliği Kurumunun amacı, kamu hizmetlerinin işleyişinde bağımsız ve etkin bir şikâyet mekanizması oluşturarak idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde hukuk ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmaktır.

KDK’nın inceleme konusu idari faaliyetlerdir. Bakanlıklar, kamu kurumları, üniversiteler, belediyeler, sosyal güvenlik idaresi, eğitim, sağlık, vergi, kamu personeli ve diğer idari hizmetlerde yaşanan uyuşmazlıklar görev alanına girebilir. Ancak her kamu kurumu işlemi otomatik olarak KDK’da esas incelemesine alınmaz; m.17’deki başvuru şartları ve Kanunun görev alanı sınırlamaları birlikte uygulanır.

Kurum yargı organı olmadığı için idari işlemi mahkeme kararı gibi iptal etmez. İnceleme sonucunda idarenin hukuka, hakkaniyete, insan haklarına ve iyi yönetim ilkelerine uygun davranıp davranmadığını değerlendirir ve 6328 ile Yönetmelik çerçevesinde karar verir.

KDK’ya Kimler Başvurabilir?

6328 m.17/1 açık biçimde gerçek ve tüzel kişilerin Kuruma başvurabileceğini düzenler. Türk vatandaşları, yabancı gerçek kişiler ve tüzel kişiler Kanundaki şartları taşıdıkları ölçüde başvuru yapabilir. Tüzel kişinin başvurusunda unvan, yerleşim yeri, yetkili kişinin imzası, varsa merkezi tüzel kişilik numarası ve yetki belgesi bulunur.

Başvuru sahibinin talebi üzerine başvuru gizli tutulur. Gizlilik talebi, başvurunun içeriğinin hiç incelenmemesi anlamına gelmez; Kurum şikâyeti sonuçlandırabilmek için gerekli bilgi ve belgeleri idareden isteyebilir. Gizlilik özellikle başvurucunun kimlik bilgilerinin üçüncü kişilere ve kamuya açıklanmaması yönünden önem taşır.

Başvurucunun şikâyet konusu idari işlem veya davranışla hukuki ve fiilî bağlantısını açıkça göstermesi gerekir. KDK’ya soyut politik görüş, genel değerlendirme veya belli bir konu içermeyen başvuru yapılamaz.

Hangi Konular KDK Başvurusuna Konu Olabilir?

İdarenin işlem, eylem, tutum ve davranışları KDK’nın temel inceleme alanıdır. Bir kamu kurumunun başvuruyu cevapsız bırakması, kamu personeli işlemi, öğrenci ve eğitim hizmeti, belediye hizmeti, sosyal güvenlik uygulaması, idari para cezası süreci, kamu sağlık hizmeti, vergi idaresi uygulaması veya kamu hizmetine erişimde yaşanan sorunlar somut koşullara göre KDK’ya taşınabilir.

KDK’nın incelemesi yalnız şekli kanunilikle sınırlı değildir. İyi yönetim ilkeleri; makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, başvuru yollarının gösterilmesi, eşitlik, tarafsızlık, hesap verebilirlik ve hukuki güvenlik gibi ölçütleri de içerir. Bu nedenle açıkça hukuka aykırı olmayan fakat hakkaniyet ve iyi yönetim ilkeleri bakımından sorunlu idari uygulamalar da inceleme konusu olabilir.

Ancak yasama yetkisinin kullanılmasına ilişkin işlemler, yargı yetkisinin kullanılmasına ilişkin kararlar ve Kanunun açıkça görev alanı dışında bıraktığı işlemler KDK’nın inceleme alanına girmez. Yargı organında görülmekte olan veya yargı organınca karara bağlanmış aynı uyuşmazlık da m.17/3 gereği incelenmez.

KDK’ya Gitmeden Önce İdareye Başvurmak Zorunlu mu?

Evet, kural olarak zorunludur. 6328 m.17/4’e göre KDK’ya başvurabilmek için İYUK’ta öngörülen idari başvuru yolları ile özel kanunlarda yer alan zorunlu idari başvuru yollarının tüketilmesi gerekir. Bu yollar tüketilmeden yapılan başvurular ilgili idareye gönderilir.

Örneğin bir kuruma yanlış hesaplama, ret kararı veya işlem yapılmaması nedeniyle şikâyet varsa önce ilgili idarenin itiraz, düzeltme veya üst makama başvuru mekanizması kullanılmalıdır. Özel kanun belirli bir itiraz mercii veya komisyon öngörmüşse bu yolun tüketilmesi gerekir.

Kanun önemli bir istisna getirir: telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ihtimali varsa KDK, idari başvuru yolları tüketilmeden de başvuruyu kabul edebilir. Bu istisna otomatik değildir; acil ve giderilmesi güç zararın neden ortaya çıkacağı somut belgeyle açıklanmalıdır.

KDK Başvuru Dilekçesinde Neler Bulunmalıdır?

M.17/2’ye göre gerçek kişinin başvurusunda ad ve soyad, imza, yerleşim yeri veya iş adresi ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için T.C. kimlik numarası; yabancılar için pasaport numarası yer alır. Tüzel kişi başvurusunda tüzel kişinin unvanı ve yerleşim yeri, yetkili kişinin imzası, varsa merkezi tüzel kişilik numarası ve yetki belgesi bulunmalıdır.

Dilekçede şikâyet edilen idare, işlem veya davranış, olay tarihi, önceki idari başvurular, alınan cevaplar ve istenen çözüm açıkça gösterilmelidir. “Hakkımı istiyorum” şeklinde belirsiz bir dilekçe yerine hangi idari işlem veya davranışın neden hukuka, hakkaniyete veya iyi yönetim ilkelerine aykırı olduğu somutlaştırılmalıdır.

Ekler kronolojik sıralanmalıdır. Başvuru dilekçesi, idarenin kararı, önceki itiraz, cevap yazısı, tebligat belgesi ve diğer kanıtlar ayrı ek numarasıyla sunulursa Kurumun ön incelemesi kolaylaşır.

KDK Başvurusu Nereden ve Nasıl Yapılır?

Başvuru doğrudan Kamu Denetçiliği Kurumuna yapılabilir. Kanun elektronik ortamda veya yönetmelikte belirlenen diğer iletişim araçlarıyla başvuruyu kabul eder. KDK’nın resmî elektronik başvuru sistemi güncel olarak internet üzerinden başvuru imkânı sunmaktadır.

M.17/5 ayrıca illerde valilikler, ilçelerde kaymakamlıklar aracılığıyla başvuru yapılabileceğini düzenler. Bu durumda başvuru tarihi dilekçenin valilik veya kaymakamlığa verildiği tarihtir. Diğer yöntemlerde Kuruma ulaştığı tarih esas alınır.

Süreye tabi bir başvuruda gönderim yönteminin ispatı önemlidir. Son gün elektronik başvuru yapılacaksa sistemin kayıt ve başvuru numarası saklanmalıdır. Posta yönteminde Kuruma ulaşma tarihi kanuni başvuru tarihi bakımından önem taşıyabileceğinden süre hesabı dikkatle yapılmalıdır.

KDK Başvurusu Ücretli mi?

Hayır. 6328 m.17/6 açıkça Kuruma yapılan başvurulardan herhangi bir ücret alınmayacağını düzenler. Harç, başvuru ücreti veya inceleme bedeli yoktur.

Avukatla başvuru yapılması zorunlu değildir. Başvurucu kendisi başvurabilir. Ancak karmaşık idari işlemlerde dava süresi, görev alanı, zorunlu idari başvuru yolları ve taleplerin doğru ayrılması bakımından hukuki yardım alınabilir.

KDK’ya başvurunun ücretsiz olması, başvurucu tarafından posta, noter veya vekâlet gibi tercih edilen dış işlemlerin hiçbir maliyetinin olmayacağı anlamına gelmez; Kanunun ücretsiz tuttuğu kalem Kurumun başvuru ve inceleme mekanizmasıdır.

KDK Başvurusu Hangi Sürede Yapılır?

6328 m.17/7’ye göre zorunlu idari başvuru üzerine idarenin verdiği cevabın tebliğinden; Kanun metnindeki cevapsızlık hâlinde öngörülen sürenin bitiminden itibaren altı ay içinde KDK’ya başvurulabilir. KDK’nın güncel başvuru açıklamaları da idari başvuru sonrasında altı aylık KDK başvuru süresini vurgular.

Süre hesabında özel kanunun öngördüğü idari itiraz ve cevap süreleri ayrıca dikkate alınır. Bu nedenle “her olayda önce 60 gün beklenir” şeklinde genelleme yapılmamalıdır; idari başvuru yolunun niteliği ve güncel İYUK hükümleri birlikte incelenir. Esas olan, zorunlu idari yolun tamamlanması ve ardından KDK başvuru süresinin kaçırılmamasıdır.

Altı aylık sürenin geçirilmesi başvurunun incelenmemesine yol açabilir. İdarenin cevabının tebliğ tarihi ve önceki başvurunun teslim kaydı mutlaka saklanmalıdır.

Hangi KDK Başvuruları İncelenmez?

M.17/3’e göre belli bir konuyu içermeyen başvurular; yargı organlarında görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlıklara ilişkin başvurular; m.17/2’deki başvuru şartlarını taşımayanlar ve sebepleri, konusu ve tarafları aynı olup daha önce sonuçlandırılan başvurular incelenmez.

Bu kurallar KDK’nın ikinci bir mahkeme veya sınırsız genel şikâyet makamı olmadığını gösterir. Mahkemede devam eden davanın esası KDK’ya yeniden taşıtılamaz. Aynı taraflar ve aynı konu hakkında daha önce verilmiş KDK kararını yalnız yeni bir dilekçeyle tekrar ettirmek de mümkün değildir.

Yeni bir işlem, yeni tarihli ret veya farklı hukuki sebep ortaya çıkmışsa bunun önceki başvurudan gerçekten farklı olup olmadığı açıklanmalıdır.

KDK Başvurusunun Sonunda Ne Olur?

6328 m.20 uyarınca Kurum inceleme ve araştırmasını başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır. İnceleme sonunda tavsiye, ret, dostane çözüm veya yönetmelikte öngörülen diğer karar türleri gündeme gelebilir. KDK uygulamasında uyuşmazlıkların idareyle iletişim kurularak dostane biçimde çözülmesi de önemli bir mekanizmadır.

KDK tavsiye kararı mahkeme hükmü gibi cebren icra edilen bir iptal kararı değildir. Bununla birlikte idare tavsiye üzerine işlem tesis edip etmediğini ve gerekçesini bildirmekle yükümlü çerçevede hareket eder; Kurumun yıllık ve özel raporlama sistemi idarenin tavsiyelere uyumunu görünür kılar.

KDK kararına karşı 6328 sayılı Kanunda ayrı bir “itiraz” yolu öngörülmemiştir. Kurum kararı sonrasında idari işlemin kendisine karşı açık olan yargı yolu, süre şartları içinde kullanılabilir.

KDK Başvurusu Dava Açma Süresini Etkiler mi?

Evet. 6328 m.17/8’e göre dava açma süresi içinde yapılan KDK başvurusu, işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur. Sürenin ne zaman yeniden başlayacağı m.21’de düzenlenmiştir.

Kurum başvuruyu reddederse durmuş süre ret kararının tebliğinden itibaren kaldığı yerden işler. Kurum tavsiye kararı verirse ilgili idarenin 30 gün içinde işlem tesis etmemesi veya eylemde bulunmaması hâlinde durmuş süre kaldığı yerden işlemeye başlar. Kurum incelemeyi altı ay içinde sonuçlandıramazsa da m.21’deki kurala göre dava süresi yeniden işlemeye başlar.

Bu mekanizma “yeni bir tam dava süresi verir” anlamına gelmez. Başvurudan önce kaç gün geçmişse kalan süre devam eder. Bu nedenle KDK başvuru tarihi ve daha önce geçen dava süresi gün hesabıyla kaydedilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

KDK’ya başvuru ücretsiz mi?

Evet. 6328 m.17/6 gereği KDK başvurularından ücret alınmaz.

Avukat zorunlu mu?

Hayır. Gerçek ve tüzel kişiler kendileri başvurabilir.

Kaymakamlıktan KDK’ya başvurabilir miyim?

Evet. M.17/5 uyarınca ilçelerde kaymakamlık, illerde valilik aracılığıyla başvuru yapılabilir.

Önce idareye itiraz etmek şart mı?

Kural olarak İYUK’taki ve özel kanunlardaki zorunlu idari başvuru yolları tüketilmelidir.

Acil durumda idari yolu tüketmeden başvurabilir miyim?

Telafisi güç veya imkânsız zarar ihtimalinde KDK m.17/4 uyarınca başvuruyu bu şartı aramadan kabul edebilir.

Mahkemede devam eden dosyayı KDK inceler mi?

Hayır. M.17/3 yargı organlarında görülmekte olan veya karara bağlanmış aynı uyuşmazlıkları inceleme dışında bırakır.

KDK kararı bağlayıcı mahkeme kararı mıdır?

KDK mahkeme değildir; tavsiye ve diğer kanuni kararları verir. İdari yargı yolu ayrıca kullanılabilir.

KDK’ya başvuru dava süresini durdurur mu?

Dava açma süresi içinde yapılırsa m.17/8 uyarınca işlemeye başlamış süre durur.

KDK başvurusu ne kadar sürede sonuçlanır?

M.20’ye göre inceleme ve araştırma başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırılır.

Başvurumun gizli tutulmasını isteyebilir miyim?

Evet. M.17/1 başvuru sahibinin talebi üzerine başvurunun gizli tutulmasını düzenler.

Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması

KDK ulusal bir kurumdur. Mersin’de valilik, belediye, kamu kurumu, üniversite, SGK, eğitim veya diğer idari hizmetlerle ilgili uyuşmazlıkta başvuru doğrudan elektronik sistemden veya Mersin Valiliği aracılığıyla yapılabilir. İlçelerde kaymakamlık aracılığıyla başvuru mümkündür.

Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T

Bu içerik 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu m.1, m.17, m.20 ve m.21 ile Kamu Denetçiliği Kurumunun güncel başvuru açıklamaları esas alınarak 11 Eylül 2026 tarihinde kontrol edilmiştir.

Resmî kaynaklar: KDK – 6328 sayılı Kanun · KDK – Nasıl Başvuru Yapılır?.

Yazar: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472. Hukuki inceleme: Av. Emirhan Keskin.

Mevzuat değişebilir; özel durumlarda profesyonel destek alın.