Henüz Yazılmamış Kitap veya Üretilmemiş Eserin Telif Hakkı Devredilebilir mi? FSEK 48 ve 50 Rehberi 2026
Kısa ve net cevap: Henüz meydana getirilmemiş veya tamamlanmamış bir eser üzerindeki mali hakkın doğrudan devri veya ruhsatı FSEK 48 uyarınca batıldır. Ancak bu, gelecekte üretilecek eser hakkında hiçbir sözleşme yapılamayacağı anlamına gelmez. FSEK 50, FSEK 48 ve 49’daki mali hak tasarruflarının gelecekte yapılmasına ilişkin taahhütlerin eser henüz meydana gelmeden önce dahi geçerli olduğunu düzenler. Doğru hukuki yapı şudur: eser meydana gelmeden önce “hak doğunca devredeceğim/lisanslayacağım” taahhüdü kurulabilir; eser ortaya çıktıktan sonra FSEK 52’ye uygun yazılı tasarrufla mali haklar ayrı ayrı devredilir veya lisanslanır.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
FSEK 48 gelecekteki eser üzerinde doğrudan tasarrufu yasaklar; FSEK 50 gelecekteki tasarrufa ilişkin taahhüdü geçerli sayar.
Gelecekteki eserlerde temel ayrım: tasarruf ile taahhüt
Telif sözleşmelerinde en çok karıştırılan konu, “mali hak tasarrufu” ile “ileride mali hak tasarrufu yapma taahhüdü” arasındaki farktır. FSEK 48, henüz var olmayan eser üzerindeki mali hakların doğrudan devrini geçersiz sayar. Çünkü eser henüz meydana gelmeden, o esere ilişkin mali hak da somut olarak doğmamıştır.
FSEK 50 ise ticari hayatın ihtiyacını dikkate alarak gelecekte üretilecek eser konusunda taahhüt kurulmasına izin verir. Yazar yayınevine gelecek kitabını teslim etmeyi ve kitap meydana geldikten sonra belirli mali hakları devretmeyi taahhüt edebilir. Besteci ileride yaratacağı müzik eseri için yapımcıyla üretim ve hak devri taahhüdü kurabilir.
Bu ayrım yalnız teorik değildir. Sözleşme “henüz doğmamış bütün çoğaltma, yayma ve işleme hakları bu imzayla devredilmiştir” diye kurulursa FSEK 48 sorunu doğar. “Eser tamamlandığında aşağıdaki mali haklar FSEK 52’ye uygun ayrı tasarrufla devredilecektir” denildiğinde ise FSEK 50 çerçevesinde geçerli taahhüt yapısı kurulur.
FSEK 48 henüz meydana gelmemiş eser için ne diyor?
FSEK 48 eser sahibi veya mirasçılarının kendilerine kanunen tanınan mali hakları süre, yer ve içerik bakımından sınırlı veya sınırsız, karşılıklı veya karşılıksız olarak başkalarına devredebileceğini düzenler. Mali hakları yalnız kullanma yetkisi de ruhsat olarak başkasına bırakılabilir.
Ancak maddenin son fıkrası açık sınırlama getirir: bu tasarruf işlemleri henüz meydana getirilmemiş veya tamamlanacak olan bir esere ilişkinse batıldır. “Batıl” işlem baştan itibaren geçerli mali hak devri sonucu doğurmaz.
Henüz yalnız fikir aşamasındaki roman, çekilmemiş film, bestelenmemiş şarkı, kodlanmamış yazılım veya tamamlanmamış tasarım için “mali hak şu anda kesin olarak devredildi” şeklindeki doğrudan tasarruf bu hükme takılır.
FSEK 50 gelecekteki eser sözleşmesine nasıl izin veriyor?
FSEK 50, FSEK 48 ve 49’da sayılan tasarruf işlemlerine ilişkin taahhütlerin, eser henüz meydana getirilmeden önce yapılmış olsa bile geçerli olduğunu açıkça düzenler. Böylece yayınevi, yapımcı, ajans veya müşteri gelecekte üretilecek eser için eser sahibiyle önceden sözleşme kurabilir.
Taahhüt sözleşmesi, hakların o anda devredildiği değil; eser meydana geldiğinde belirlenen mali hak tasarrufunun yapılacağı borcunu doğurur. Eser tamamlandıktan sonra devrin veya ruhsatın FSEK 52’ye uygun yazılı şekil ve hakların ayrı ayrı gösterilmesi şartıyla tamamlanması gerekir.
Uygulamada tek metin içinde hem üretim taahhüdü hem eserin tamamlanmasıyla devreye girecek hak devri mekanizması kurulabilir. Ancak sözleşme, henüz doğmamış hakların imza anında devredildiği izlenimini değil, eser meydana geldikten sonra tasarrufun gerçekleşeceğini açık göstermelidir.
Henüz yazılmamış kitap için yayınevi sözleşmesi yapılabilir mi?
Evet. Yazar gelecekte yazacağı kitabı belirli tarihte teslim etmeyi ve eser ortaya çıktıktan sonra çoğaltma, yayma veya dijital umuma iletim haklarını yayınevine devretmeyi taahhüt edebilir. Bu taahhüt FSEK 50 kapsamında geçerlidir.
Ancak kitabın henüz yazılmadığı tarihte “eser üzerindeki bütün mali haklar bugünden yayınevine geçmiştir” hükmü FSEK 48’in batıllık kuralıyla karşılaşır. Doğru sözleşmede teslim tarihi, eserin konusu ve kapsamı, onay/red prosedürü, editoryal süreç ve eser tamamlandıktan sonra devredilecek mali haklar ayrı düzenlenir.
Yayınevinin ödediği avans da “haklar şimdiden devredildi” sonucunu doğurmaz. Avans, üretim ve ilerideki hak tasarrufu taahhüdünün bedel ilişkisi içinde düzenlenebilir.
Henüz yazılmamış senaryo veya çekilmemiş film için hak sözleşmesi
Film sektöründe proje geliştirme yıllar sürebilir. Yapımcı, senariste henüz yazılmamış senaryoyu sipariş edebilir; senarist eseri meydana getirmeyi ve tamamlandıktan sonra belirli işleme, çoğaltma, yayma ve umuma iletim haklarını devretmeyi taahhüt edebilir.
Roman uyarlamasında da seçenek sözleşmesi veya hak devri taahhüdü kurulabilir. Henüz çekilmemiş sinema eserinin bütün gelecekteki haklarının doğrudan devredildiği iddiası yerine, mevcut roman üzerindeki işleme hakkı ile ileride meydana gelecek film/senaryo eserleri üzerindeki haklar ayrı düzenlenmelidir.
Yapımcı yatırım alırken “chain of title” dosyasında hangi hakların halen mevcut esere, hangilerinin gelecekte doğacak esere ilişkin olduğunu göstermelidir. FSEK 48-50 ayrımı bu nedenle film finansmanında doğrudan ticari önem taşır.
Gelecekte üretilecek albüm veya şarkılar için sözleşme yapılabilir mi?
Evet. Besteci veya söz yazarı belirli albüm için eser üretmeyi, yapımcı da bu eserler meydana geldiğinde mali hak veya kullanım ruhsatı edinmeyi kararlaştırabilir. Sözleşme üretim sayısı, teslim tarihleri, demo onayı, kayıt ve hak devri aşamalarını ayrı düzenlemelidir.
“Sanatçının gelecek beş yılda üreteceği bütün şarkıların tüm telif hakları şimdiden devredilmiştir” hükmü hem FSEK 48’in doğrudan tasarruf yasağı hem de FSEK 50’nin gelecekteki eserlerin tümü veya belirli türüyle ilgili taahhütleri için getirdiği özel fesih kuralı bakımından dikkatle ele alınmalıdır.
İcracı sözleşmesi ile eser sahipliği sözleşmesi de karıştırılmamalıdır. Sanatçının icracı hakları ve besteci/söz yazarı sıfatıyla eser üzerindeki mali hakları farklıdır.
Henüz geliştirilecek yazılımın hakları nasıl düzenlenir?
Özel yazılım projesinde müşteri, henüz yazılmamış kod üzerinde imza anında mevcut olmayan mali hakkı doğrudan devralmış sayılamaz. Geliştirici yazılımı meydana getirme ve tamamlandıktan sonra belirli mali hakları devretme taahhüdü altına girer.
Sözleşmede milestone, repository erişimi, kaynak kod teslimi, üçüncü taraf kütüphaneler, açık kaynak bileşenler, dokümantasyon ve kabul testleri tanımlanmalıdır. Eser niteliğindeki kod tamamlandıkça hangi hak tasarrufunun hangi teslim aşamasında gerçekleşeceği açık olmalıdır.
Çalışanlar tarafından iş kapsamında yazılan kodda FSEK 18’deki mali hakları kullanma yetkisi ayrıca incelenir. Bağımsız yüklenici ve yazılım şirketi ilişkilerinde FSEK 48, 50 ve 52 zinciri doğrudan önemlidir.
Sanatçının gelecekteki bütün eserleri tek sözleşmeyle bağlanabilir mi?
FSEK 50, eser sahibinin ileride meydana getireceği eserlerin bütününe veya belirli bir türüne ilişkin taahhütlerin kurulabileceğini kabul eder; fakat tarafların bu tür uzun ve geniş taahhütlerden çıkabilmesi için özel kanuni fesih hakkı tanır.
Bu nedenle “sanatçının bundan sonra üreteceği bütün şarkılar”, “yazarın bütün romanları” veya “tasarımcının gelecek tüm koleksiyonları” gibi geniş taahhütler sonsuza kadar değiştirilemez bağlayıcılık yaratmaz.
Sözleşmenin kapsamı eser türü, proje, süre, asgari üretim ve bedel bakımından ne kadar net olursa tarafların yükümlülükleri o kadar öngörülebilir olur. Tüm gelecek yaratıcı faaliyeti belirsiz biçimde bağlayan hükümler ticari uyuşmazlığı büyütür.
FSEK 50’deki bir yıllık kanuni fesih hakkı nedir?
Kanun, eser sahibinin ileride meydana getireceği eserlerin bütününe veya belirli bir türüne ilişkin taahhütleri taraflardan her birinin feshedebileceğini düzenler. Fesih, ihbar tarihinden bir yıl sonra hüküm doğurur.
Bu hüküm, geniş kapsamlı gelecek eser sözleşmelerinin tarafları sürekli ve sınırsız şekilde bağlamasını önler. Yazarın tüm gelecek romanlarına veya bestecinin bütün gelecek şarkılarına ilişkin taahhüt varsa taraflardan biri kanuni ihbar yoluyla ilişkiyi sona erdirebilir; sonuç bir yıl sonra doğar.
Bu fesih mekanizması belirli tek eser siparişiyle, bütün veya belirli türde gelecek eserleri kapsayan sürekli taahhütlerin ayrımını gerektirir. Sözleşmenin kapsamı hukuki sonucu doğrudan etkiler.
Gelecek eser sözleşmesi hangi hâllerde kendiliğinden sona erer?
FSEK 50 açık sona erme hâlleri sayar. Eser tamamlanmadan önce eser sahibi ölürse, tamamlama kabiliyetini kaybederse veya kusuru olmaksızın eserin tamamlanması imkânsız hâle gelirse taahhüt kendiliğinden sona erer.
Karşı tarafın iflas etmesi, sözleşme uyarınca devralacağı mali hakları kullanamayacak duruma düşmesi veya kusuru olmaksızın kullanımın imkânsız hâle gelmesi durumlarında da aynı sonuç uygulanır.
Bu hüküm özellikle kişisel yaratıcı edimlerde önemlidir. Yazarın bizzat yazması gereken roman veya bestecinin yaratacağı müzik, kişinin ölümü hâlinde mirasçılar tarafından aynı yaratıcı kişilikle tamamlanması zorunlu bir borca dönüşmez.
Eser tamamlandıktan sonra hak devri nasıl yapılmalı?
Eser meydana geldiğinde artık FSEK 48 anlamında üzerinde mali hak tasarrufu yapılabilecek somut eser vardır. Bu aşamada hak devri veya ruhsat FSEK 52’ye uygun yazılı şekilde kurulmalı ve devredilen haklar ayrı ayrı gösterilmelidir.
İşleme, çoğaltma, yayma, temsil ve umuma iletim haklarının hangilerinin devredildiği; süre, ülke, mecra, münhasırlık ve bedel açık yazılmalıdır. Gelecek eser sözleşmesindeki genel “tüm haklar” ifadesine dayanmak yerine tamamlanan eserin adı ve versiyonu somutlaştırılmalıdır.
Pratik yöntem, teslim ve kabul tutanağına eser kimliğini eklemek ve sözleşmedeki hak tasarrufu maddesinin bu eser için yürürlüğe girdiğini tarafların imzasıyla teyit etmektir.
Avans, minimum garanti ve telif bedeli nasıl düzenlenir?
Gelecek eser sözleşmelerinde üretim başlamadan önce avans ödenmesi mümkündür. Avansın iade şartları, eserin hiç tamamlanmaması, teslimin gecikmesi, reddedilmesi veya sözleşmenin FSEK 50 uyarınca sona ermesi durumunda ne olacağı açık yazılmalıdır.
Minimum garanti özellikle müzik ve yayın sektöründe kullanılabilir. Eser tamamlandığında satış veya kullanım gelirinden royalty hesaplanacaksa avansın royalty’den mahsup edilip edilmeyeceği belirtilmelidir.
FSEK 50’deki kendiliğinden sona erme hâlleri kusursuz imkânsızlık içerdiği için, tarafların yapılmış ödemeler ve masraflar bakımından ne yapacağı Türk Borçlar Kanunu ile birlikte sözleşmede düzenlenmelidir.
FSEK 51 ile gelecek eser sözleşmesinin farkı
FSEK 51 gelecekte çıkarılacak mevzuatın eser sahibine tanıması muhtemel yeni mali hakların şimdiden devrini veya kullanımını konu alan sözleşmeleri batıl sayar. Bu düzenleme henüz yaratılmamış eserle değil, henüz kanunda bulunmayan gelecekteki haklarla ilgilidir.
Örneğin yasa ileride tamamen yeni bir mali hak yaratacaksa, bugünkü sözleşmeyle “ileride kanunla doğacak her yeni hak şimdiden devredilmiştir” hükmü FSEK 51’e tabidir. FSEK 48-50 ise bugün kanunda mevcut mali hakların gelecekte yaratılacak eser üzerindeki tasarruf/taahhüt ayrımını düzenler.
Sık sorulan sorular
Henüz yazılmamış kitabın telif hakkı devredilebilir mi?
Doğrudan mali hak tasarrufu FSEK 48 uyarınca batıldır; fakat kitap tamamlanınca hak devri yapma taahhüdü FSEK 50 uyarınca geçerlidir.
Gelecekte üretilecek şarkılar için sözleşme yapılabilir mi?
Evet. Üretim ve ilerideki hak tasarrufu taahhüdü kurulabilir; eser doğduktan sonra mali hak tasarrufu FSEK 52’ye uygun tamamlanır.
“Bütün gelecekteki eserlerin hakları şimdiden devredildi” hükmü geçerli mi?
Henüz meydana gelmemiş eser üzerindeki doğrudan tasarruf FSEK 48’e göre batıldır. Gelecek eser için yalnız taahhüt kurulabilir.
FSEK 50 sözleşmesi ne zaman feshedilebilir?
Eser sahibinin gelecekteki eserlerinin bütününe veya belirli türüne ilişkin taahhütlerde taraflardan her biri ihbar tarihinden bir yıl sonra hüküm doğurmak üzere feshedebilir.
Yazar kitap tamamlanmadan ölürse ne olur?
FSEK 50 uyarınca ilgili taahhüt kendiliğinden sona erer.
Yapımcı iflas ederse gelecek eser taahhüdü devam eder mi?
Kanun, diğer tarafın iflasında da taahhüdün kendiliğinden sona ereceğini düzenler.
Avans ödenmesi mali hakların devredildiğini gösterir mi?
Hayır. Avans ödeme borcudur; henüz doğmamış eser üzerindeki mali hak tasarrufunu geçerli hâle getirmez.
Eser tamamlanınca ayrıca sözleşme imzalamak gerekir mi?
Mali hak tasarrufunun FSEK 52’ye uygun yazılı ve hakları ayrı ayrı gösteren biçimde kurulması gerekir. İlk sözleşme bu mekanizmayı eser tamamlanınca yürürlüğe girecek şekilde açıkça düzenleyebilir.
Gelecek yazılım projesinde kaynak kod hakkı şimdiden devredilir mi?
Henüz oluşmamış kod üzerinde doğrudan mali hak tasarrufu FSEK 48’e tabidir; teslim edilen kod üzerinde hak devri sonradan FSEK 52’ye uygun tamamlanmalıdır.
FSEK 48’deki batıllık yalnız tamamlanmamış eser için mi?
Madde hem henüz meydana getirilmemiş hem de tamamlanacak eser üzerindeki doğrudan tasarruf işlemlerini kapsar.
Gelecek eser sözleşmesi noterli olmak zorunda mı?
FSEK 50 noter şartı koymaz; ancak ilerideki mali hak tasarrufu FSEK 52’nin yazılı şekil şartına tabidir. Ticari projede imzalı yazılı sözleşme kullanılmalıdır.
Gelecekte kanunla doğacak yeni telif hakkı şimdiden devredilebilir mi?
Hayır. FSEK 51 ileride çıkarılacak mevzuatın tanıması muhtemel mali hakların şimdiden devrini konu alan sözleşmeleri batıl sayar.
Mevzuat dayanağı
Bu rehber 11 Eylül 2026 itibarıyla 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun özellikle 48, 50, 51 ve 52. maddeleri esas alınarak hazırlanmıştır. FSEK 48 gelecekteki eser üzerindeki doğrudan tasarrufu batıl sayar; FSEK 50 gelecekteki tasarrufa ilişkin taahhüdü geçerli kabul eder ve belirli geniş kapsamlı taahhütler için bir yıllık kanuni fesih mekanizması ile kendiliğinden sona erme hâllerini düzenler. Güncel kanun metni için 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kullanılmalıdır.
Sonuç
Henüz var olmayan eser için doğru hukuki model “hakları bugünden devrettim” değildir. FSEK 48 bu doğrudan tasarrufu batıl sayar. FSEK 50 ise eser daha doğmadan üretim ve ileride hak devri yapma taahhüdüne izin verir. Eser meydana geldiğinde FSEK 52’ye uygun yazılı hak tasarrufu tamamlanmalı; geniş kapsamlı gelecek eser sözleşmelerinde bir yıllık kanuni fesih ve kendiliğinden sona erme hâlleri baştan dikkate alınmalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
