Konkordato Gider Avansı Yatırılmazsa Ne Olur? İİK m.285 ve HMK m.114-115 (2026)

Konkordato gider avansının kanuni dayanağı nedir?

Konkordato gider avansının doğrudan kanuni dayanağı 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 285. maddesidir. İİK m.285, konkordato talebinde bulunabilecek kişileri, görevli ve yetkili mahkemeyi ve gider avansı yükümlülüğünü aynı maddede düzenler. Hükme göre vadesi gelmiş borçlarını ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan borçlu konkordato isteyebilir. İflas talebinde bulunma hakkı olan alacaklı da gerekçeli dilekçeyle borçlu hakkında konkordato işlemlerinin başlatılmasını talep edebilir. Aynı maddenin son fıkrası, konkordato talebinde bulunan kişinin Adalet Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulan tarifede belirtilen konkordato gider avansını yatırmaya mecbur olduğunu ve bu konuda HMK m.114 ile m.115’in kıyasen uygulanacağını açıkça hükme bağlar.

Bu atıf önemlidir. Çünkü HMK m.114 dava şartlarını düzenler; gider avansının yatırılmış olması da dava şartları sisteminin parçasıdır. HMK m.115 ise dava şartlarının mahkemece davanın her aşamasında kendiliğinden araştırılmasını, giderilebilir nitelikte bir dava şartı eksikliği varsa bunun tamamlanması için kesin süre verilmesini ve eksiklik tamamlanmazsa usulden ret sonucunu düzenler. Konkordato talebi, borçlu bakımından ekonomik sonuçları son derece ağır olan bir geçici koruma talebi olsa da gider avansı yönünden açık kanun atfı nedeniyle bu dava şartı mekanizmasının dışında değildir.

Bu nedenle “mahkeme konkordato dosyasını açtıktan sonra avans sonradan herhangi bir zamanda yatırılır” şeklinde genel bir kabul doğru değildir. Eksikliğin tamamlanması, mahkemenin usule uygun kesin süresi ve dava şartı rejimi içinde ele alınır. Süresinde tamamlama yapılmaması hâlinde talebin esasına, borçlunun gerçekten ödeme güçlüğü içinde olup olmadığına veya projenin başarı ihtimaline geçilmeden usuli sonuç doğar.

Konkordato gider avansı nedir?

Konkordato gider avansı, borçlunun alacaklılara yapacağı konkordato ödemesinin bir parçası değildir. Avansın amacı, mahkeme ve konkordato sürecinde kanunen yapılması gereken giderlerin baştan karşılanmasını sağlamaktır. Konkordato dosyasında yalnız klasik bir dava yargılaması yürütülmez. Geçici komiser görevlendirilir; şartları varsa komiser heyeti kurulabilir; ilanlar yapılır; bildirimler gönderilir; gerektiğinde bilirkişi veya diğer teknik inceleme giderleri doğabilir; geçici ve kesin mühlet boyunca denetim ve raporlama faaliyeti yürütülür. Gider avansı bu süreçte ortaya çıkacak zorunlu masraflar için mali kaynağı oluşturur.

Avansın miktarı sabit bir kanun rakamı değildir. İİK m.285, miktarı doğrudan yazmak yerine Adalet Bakanlığınca yürürlüğe konulan tarifeye gönderme yapar. Bu nedenle önceki yıllardaki konkordato gider avansı tutarını esas alıp yeni bir başvuru yapmak güvenli değildir. Başvuru tarihinde yürürlükte olan tarife ve dosyada görevlendirilecek komiser sayısı ile ilan gibi gider kalemleri dikkate alınır. Mahkeme veznesine yatırılan tutarın dekontu ile UYAP kaydının da dosyayla eşleşmesi gerekir.

Gider avansının “teminat” olmadığı ayrıca vurgulanmalıdır. Teminat, belirli bir zarar veya ödeme riskini güvence altına alma işlevi görür. Konkordato gider avansı ise yargısal sürecin masraflarına yöneliktir. Aynı nedenle konkordato projesinin tasdiki aşamasında gündeme gelen yargılama gideri ve tasdik harcı yükümlülükleriyle de karıştırılmamalıdır. İİK m.305’te tasdik şartları arasında ayrıca yargılama giderleri ile tasdik hâlinde alacaklılara ödenmesi kararlaştırılan para üzerinden alınması gereken harcın mahkeme veznesine depo edilmesi düzenlenmiştir. Bu, başvuru anındaki İİK m.285 gider avansından farklı bir aşamadır.

Konkordato gider avansını kim yatırır?

Kanunun kullandığı ifade “konkordato talebinde bulunan”dır. Borçlu kendi konkordatosunu talep ediyorsa gider avansı borçlu tarafından yatırılır. İflas talebinde bulunabilecek bir alacaklı İİK m.285 uyarınca borçlu hakkında konkordato sürecinin başlatılmasını istiyorsa, talepte bulunan alacaklı bakımından da gider yükümlülüğü doğar. Alacaklı tarafından yapılan konkordato talebinde ayrıca İİK m.287’de özel bir düzenleme vardır: borçlunun m.286’daki belgeleri sunması için makul süre verilmesi hâlinde bu belgelerin hazırlanması için gerekli masraf talepte bulunan alacaklı tarafından karşılanır.

Bu ayrım uygulamada önemlidir. Bir alacaklı, borçlunun mali durumunun konkordato için uygun olduğunu ileri sürerek süreci başlatmak istediğinde yalnız dilekçe harcıyla sınırlı bir mali yük üstlenmez. Kanunun öngördüğü konkordato mekanizmasının çalışabilmesi için gerekli giderleri karşılaması gerekir. Borçlunun belgeleri verilen sürede eksiksiz sunmaması hâlinde geçici mühlet kararı verilmez ve alacaklının konkordato talebi reddedilir. Dolayısıyla alacaklının başvurusu, borçlunun iradesinden tamamen bağımsız ve masrafsız biçimde ilerleyen bir koruma yolu değildir.

Konkordato gider avansı yatırılmazsa ne olur?

İİK m.285’in HMK m.114 ve 115’e yaptığı açık atıf nedeniyle gider avansının bulunmaması dava şartı eksikliği olarak incelenir. Mahkeme dava şartlarını kendiliğinden gözetir. Eksiklik giderilebilir nitelikteyse tamamlanması için kesin süre verir. Verilen kesin süre içinde avans yatırılır ve ödeme dosyaya usulüne uygun şekilde işlenirse bu dava şartı eksikliği giderilmiş olur. Kesin süreye rağmen gerekli avans yatırılmazsa mahkeme talebi usulden reddeder.

Buradaki “usulden ret”, konkordato projesinin ekonomik olarak başarısız bulunduğu anlamına gelmez. Mahkeme, gider avansı eksikliği sebebiyle usuli şartın gerçekleşmediği sonucuna ulaşır. Bu nedenle başvuru hazırlığında yalnız borçlunun bilançosu, nakit akışı ve ön proje üzerinde çalışıp dava şartı kalemlerini son güne bırakmak ciddi risk yaratır. Özellikle yüksek tutarlı ticari işletme dosyalarında, başvuru ekleri ile ödeme işlemlerinin aynı kontrol listesinde yürütülmesi gerekir.

Geçici mühlet talebinin amacı, borçluya derhal koruma sağlayacak bir yargısal çerçeve kurmaktır. Ancak İİK m.287 uyarınca mahkemenin geçici mühlet vermesi için m.286’da sayılan belgelerin eksiksiz bulunduğunu tespit etmesi gerekir. Gider avansı ise m.285’te ayrıca düzenlenen dava şartıdır. Başvuru dosyasının “içerik bakımından tamam” olması, avans yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Aynı şekilde avansın yatırılması da m.286’daki mali belgelerin eksikliğini kapatmaz. Bunlar farklı hukuki şartlardır.

Eksik gider avansını tamamlamak için süre verilir mi?

HMK m.115’in kıyasen uygulanması sebebiyle giderilebilir nitelikteki dava şartı eksikliğinin tamamlanması için kesin süre mekanizması vardır. Kesin süre, mahkemenin ara kararıyla belirlenir. Bu sürenin “kesin” niteliği, tarafın sürenin sonunda aynı işlemi kendiliğinden geçerli biçimde yapabileceği anlamına gelmez. Kesin süre içinde işlem tamamlanmadığında kanunun bağladığı usuli sonuç gerçekleşir.

Bu nedenle UYAP tebligatı, ara karar tarihi, vezne ödeme kaydı ve dekontun dosyayla eşleşmesi birlikte izlenmelidir. Ödemenin yalnız bankadan yapılmış olması yeterli kabul edilmemelidir; yanlış dosya numarası, eksik açıklama veya sistemde görünmeyen bir işlem varsa süre dolmadan mahkeme kalemi ve UYAP kaydı kontrol edilmelidir. Hukuki sonuç açısından belirleyici olan, dava şartının süresi içinde ve ilgili dosyada yerine getirilmiş olmasıdır.

Mahkemenin eksikliği fark etmeden işlemlere devam etmiş olması da dava şartı niteliğini ortadan kaldırmaz. HMK m.115 uyarınca dava şartları yargılamanın her aşamasında kendiliğinden incelenebilir. Bu sebeple başvurunun ilk günü itibarıyla eksiksiz dosya oluşturmak, sonradan usuli ret riskiyle karşılaşmamak için temel yöntemdir.

Konkordato gider avansı hangi giderleri karşılar?

Avans tarifesi, konkordato sürecinde yapılması öngörülen zorunlu işlemlere göre oluşturulur. Uygulamada komiser ücretleri, ilan ve tebligat giderleri ile dosyanın yürütülmesi için öngörülen diğer masraflar bu çerçevede değerlendirilir. Somut dosyada komiser sayısı, alacaklı sayısı, ilan ihtiyacı ve mahkemenin vereceği ara kararlar maliyetin fiilî kullanımını etkileyebilir. Bu nedenle avans, “mahkemenin aldığı ücret” şeklinde basitleştirilmemelidir.

Konkordato komiseri İİK m.290 uyarınca projeye katkıda bulunmak, borçlunun faaliyetlerine nezaret etmek, mahkemenin istediği ara raporları sunmak, alacaklılar kurulunu bilgilendirmek ve alacaklıların talebi üzerine sürecin seyri ile borçlunun güncel mali durumu hakkında bilgi vermek gibi görevler üstlenir. Komiserlik faaliyeti geçici mühletle başlayıp kesin mühlet boyunca devam edebileceğinden, gider avansı konkordato mekanizmasının fiilen çalışabilmesi bakımından zorunlu bir finansman unsurudur.

Avansın kullanılmasıyla dosyada yeni gider ihtiyacı çıkması, başlangıçta yatırılmış tutarın her koşulda sürecin sonuna kadar yeteceği anlamına gelmez. Mahkemenin giderlerin karşılanması için ek ödeme istemesi mümkündür. Böyle bir ara karar verildiğinde süre ve miktar ayrıca takip edilmelidir. Başlangıç avansını yatırmış olmak, daha sonra verilen usulüne uygun ek gider kararlarını hükümsüz hâle getirmez.

Gider avansı, başvuru harcı ve tasdik harcı aynı şey midir?

Hayır. Konkordato dosyasında farklı hukuki nitelikte ödeme kalemleri vardır. Başvuru sırasında alınan yargı harçları, İİK m.285’teki konkordato gider avansı ve tasdik aşamasında İİK m.305 kapsamında gündeme gelen yargılama giderleri ile harç birbirinden ayrılmalıdır. Bir kalemin yatırılmış olması diğerini kendiliğinden karşılamaz.

Özellikle tasdik aşamasında İİK m.305/e açık bir şart öngörür: konkordatonun tasdikinin gerektirdiği yargılama giderleri ile tasdik durumunda alacaklılara ödenmesi kararlaştırılan para üzerinden alınması gereken harç, tasdik kararından önce borçlu tarafından mahkeme veznesine depo edilmiş olmalıdır. Başlangıçtaki gider avansının varlığı, bu tasdik şartını ortadan kaldırmaz. Dolayısıyla konkordato bütçesi yalnız “dava açılış masrafı” olarak hazırlanamaz; başvuru, mühlet, komiserlik, ilan, toplantı ve tasdik aşamalarının mali etkileri ayrı ayrı öngörülmelidir.

Alacaklı konkordato isterse gider avansı nasıl uygulanır?

İİK m.285, iflas talebinde bulunabilecek her alacaklıya borçlu hakkında konkordato işlemlerinin başlatılmasını isteme hakkı tanır. Bu başvuru gerekçeli dilekçeyle yapılır. Talepte bulunan alacaklı da m.285’in son fıkrasındaki gider avansı yükümlülüğüne tabidir. Ayrıca İİK m.287 uyarınca alacaklının talebi üzerine mahkeme, m.286’daki belgeleri ve kayıtları sunması için borçluya makul süre verir; bu belgelerin hazırlanması için gerekli masrafı alacaklı karşılar.

Borçlu verilen sürede belgeleri eksiksiz sunarsa geçici mühlet değerlendirmesine geçilir. Belgeler süresinde ve eksiksiz sunulmazsa geçici mühlet kararı verilmez ve alacaklının konkordato talebi reddedilir. Böylece kanun, alacaklının konkordato başvurusunu borçlu için otomatik bir mühlet aracı hâline getirmemiştir. Başvuru sahibinin gider yükümlülüğü ile borçlunun belge yükümlülüğü birlikte işler.

Başvuru öncesi yapılması gereken dosya kontrolü

Konkordato talebinde usuli ret riskini azaltmak için başvurudan önce dört ayrı başlık kontrol edilmelidir. Birincisi, İİK m.285 bakımından talep hakkı, görev ve yetki ile gider avansıdır. İkincisi, İİK m.286’da sayılan ön proje, bilanço, gelir tablosu, nakit akım tablosu, ara bilançolar, defter bilgileri, alacaklı listesi, karşılaştırma tablosu ve bağımsız denetim raporudur. Üçüncüsü, sunulan mali verilerin birbirleriyle ve ticari defterlerle tutarlılığıdır. Dördüncüsü, başvuru anındaki ödeme ve UYAP kayıtlarının dosyada görünür olmasıdır.

Ön proje yalnız “borçları vadeye yayacağız” cümlesinden ibaret değildir. İİK m.286/a, hangi oranda veya vadede ödeme yapılacağını, alacaklıların ne ölçüde vazgeçmiş sayılacağını, mevcut malların satılıp satılmayacağını ve faaliyetin sürdürülmesi ile ödemeler için gerekli mali kaynağın hangi yöntemle sağlanacağını göstermeyi zorunlu tutar. Aynı maddenin (d) bendi, teklif edilen ödeme ile iflas hâlinde alacaklıların eline geçecek muhtemel miktarın karşılaştırmalı tablosunu ister. Bu nedenle gider avansı tamam olsa bile ekonomik ve belgesel altyapısı bulunmayan dosya geçici mühlet incelemesinde ayrı sorunla karşılaşır.

Mahkeme, m.286 belgelerinin eksiksiz olduğunu belirlediğinde İİK m.287 gereğince derhal geçici mühlet kararı verir ve malvarlığının korunması için gerekli gördüğü tedbirleri alır. Başvuru dosyasının ilk günden itibaren hem mali belgeler hem dava şartları yönünden tam hazırlanmasının önemi buradan gelir. Gider avansı küçük görünen bir usul kalemi değildir; geçici korumaya ulaşan yolun zorunlu kapılarından biridir.

Türkiye geneli ve Mersin uygulaması

Konkordato davalarında görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. İİK m.285 uyarınca iflasa tabi borçlular bakımından yetki İİK m.154’ün birinci veya ikinci fıkrasındaki yere, iflasa tabi olmayan borçlular bakımından ise borçlunun yerleşim yerine göre belirlenir. Bu nedenle Mersin’de ticaret siciline kayıtlı bir şirket için başvuru yapılırken yalnız şirketin fiilî faaliyet yeri değil, kanundaki yetki kuralı ve sicil merkezi birlikte kontrol edilmelidir.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun İstanbul ve Mersin’de fiziksel ofisleri bulunmaktadır. Türkiye genelindeki dosyalar, görev, yetki ve temsil kuralları çerçevesinde İstanbul ve Mersin ofislerinden koordine edilir. Konkordato dosyasında ilk inceleme; ticaret sicili, mali tablolar, alacaklı listesi, mevcut icra dosyaları, rehinler, çalışan alacakları, kamu borçları ve sözleşme yükümlülüklerinin tek dosyada toplanmasıyla yapılmalıdır.

İlgili rehberler

• Konkordato süreci: borçlu ve alacaklı rehberi
• Konkordato ilanı, alacak kaydı ve 15 günlük süre
• Şirket alacağı tahsilatı: sözleşme, fatura ve icra
• Ticari dava ve zorunlu arabuluculuk rehberi

Resmî kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi – 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu
• Basın İlan Kurumu İlan Portalı
• Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi

Sık Sorulan Sorular

Konkordato gider avansı zorunlu mu?

Evet. İİK m.285, konkordato talebinde bulunan kişinin Adalet Bakanlığı tarifesinde belirtilen gider avansını yatırmaya mecbur olduğunu açıkça düzenler.

Gider avansı yatırılmazsa mahkeme doğrudan ret mi verir?

İİK m.285’in HMK m.114 ve 115’e yaptığı atıf nedeniyle giderilebilir dava şartı eksikliği için kesin süre mekanizması uygulanır. Mahkemenin verdiği kesin sürede eksiklik tamamlanmazsa talep usulden reddedilir.

Konkordato gider avansı alacaklılara ödenecek para mıdır?

Hayır. Avans, yargılama ve konkordato sürecinin zorunlu giderlerine yöneliktir. Konkordato projesinde alacaklılara yapılacak ödeme ayrı bir konudur.

Gider avansının miktarı kanunda yazıyor mu?

Hayır. İİK m.285 tutar bakımından Adalet Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulan tarifeye gönderme yapar. Başvuru tarihinde yürürlükte bulunan tarife esas alınır.

Alacaklı konkordato talep ederse avansı kim yatırır?

Talepte bulunan alacaklı gider avansı yükümlülüğüne tabidir. İİK m.287 uyarınca borçludan istenecek m.286 belgelerinin hazırlanma masrafı da talepte bulunan alacaklı tarafından karşılanır.

Gider avansı ile tasdik harcı aynı mıdır?

Hayır. Başlangıçtaki İİK m.285 gider avansı ile İİK m.305/e kapsamında tasdikten önce depo edilmesi gereken yargılama gideri ve harç farklı aşamalara ait ödeme kalemleridir.

Avans yatırılmışsa geçici mühlet mutlaka verilir mi?

Hayır. Avans yalnız dava şartlarından biridir. İİK m.287 uyarınca geçici mühlet için m.286’da sayılan belgelerin de eksiksiz sunulmuş olması gerekir.

Konkordato gider avansı sonradan tamamlanabilir mi?

Mahkemenin HMK m.115 çerçevesinde verdiği kesin sürede eksiklik tamamlanabilir. Kesin süre geçirildiğinde aynı serbestlik bulunmaz ve usuli ret sonucu doğar.

Konkordato başvurusunda yalnız gider avansı mı kontrol edilir?

Hayır. Yetki, görev, talep hakkı, m.286 belgeleri, ön proje, mali tablolar, alacaklı listesi, bağımsız denetim raporu ve diğer dava şartları birlikte incelenir.

Mersin’de konkordato başvurusu nereye yapılır?

Görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir. Yetkili yer, borçlunun iflasa tabi olup olmamasına göre İİK m.285 ve m.154 çerçevesinde belirlenir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →