Arabulucu Ücretini Kim Öder? HUAK m.7 ve Ücret-Masraf Kuralı 2026
Güncelleme: 11 Eylül 2026
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
Arabulucu Ücretini Kim Öder? HUAK m.7 ve Ücret-Masraf Kuralı
Kısa ve net cevap: 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.7’ye göre aksi kararlaştırılmadıkça arabulucunun ücreti, faaliyetin sona erdiği tarihte yürürlükte bulunan Arabulucu Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenir; ücret ve masraflar taraflarca eşit karşılanır. Arabulucu ücret ve masraf için avans isteyebilir. Dava şartı arabuluculukta ücretin belirli kısmının Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanmasına ilişkin özel hükümler ayrıca uygulanır.
Arabulucu ücreti bakımından temel kural HUAK m.7, dava şartı süreçlerde ise ayrıca m.18/A’dır.
Arabulucu ücretinin kanuni dayanağı nedir?
Arabuluculuk ücretsiz bir mesleki faaliyet değildir. HUAK m.7/1, arabulucunun yaptığı faaliyet karşılığında ücret ve masrafları isteme hakkına sahip olduğunu açıkça düzenler. Aynı hüküm arabulucunun ücret ve masraflar için avans talep edebilmesine de izin verir. Böylece arabuluculuk faaliyeti başlamadan veya sürerken ortaya çıkabilecek zorunlu giderlerin finansmanı belirsiz bırakılmamıştır.
Kanunun ikinci fıkrası ücretin nasıl belirleneceğini ve kimin ödeyeceğini düzenler. Taraflar başka bir düzenleme yapmamışsa, faaliyetin sona erdiği tarihte yürürlükte bulunan Arabulucu Asgari Ücret Tarifesi esas alınır ve ücret ile masraf taraflar arasında eşit paylaşılır. “Başvuran öder” veya “haksız çıkan öder” şeklinde genel bir kural bulunmaz.
Bu hüküm ihtiyari arabuluculuğun temel ücret rejimidir. Dava şartı arabuluculukta HUAK m.18/A’da devlet bütçesinden karşılanan kısma ve sonrasında taraflara yüklenebilecek tutarlara ilişkin özel hükümler bulunduğu için iki rejim birbirine karıştırılmamalıdır.
Tarafların arabulucu ücretini eşit ödemesi ne anlama gelir?
Aksi kararlaştırılmamışsa iki taraflı bir uyuşmazlıkta ücret ve masrafın yarısı bir tarafa, yarısı diğer tarafa aittir. Üç veya daha çok taraflı uyuşmazlıklarda taraf yapısı ve tarifenin ilgili hükümleri ayrıca incelenir. Eşit paylaşım ilkesi, uyuşmazlıkta kimin haklı olduğuna ilişkin bir ön değerlendirme değildir.
Örneğin bir alacaklı 500.000 TL talep ediyor ve borçlu borcun tamamına itiraz ediyorsa, sırf alacaklı başvuruyu yaptığı için arabulucu ücretinin tamamını üstlenmiş sayılmaz. Taraflar ücretin farklı paylaşılması konusunda anlaşmadıkça HUAK m.7’deki eşit ödeme kuralı uygulanır.
Benzer şekilde işçi-işveren, kiraya veren-kiracı veya iki ticari şirket arasındaki ihtiyari arabuluculukta “güçlü taraf tüm masrafı öder” şeklinde kanuni bir varsayım yoktur. Taraflar farklı bir ücret paylaşımı kararlaştırabilir; kararlaştırmamışlarsa kanuni eşitlik uygulanır.
Arabulucu ücretinde hangi yılın tarifesi uygulanır?
HUAK m.7/2’nin önemli noktası, faaliyetin sona erdiği tarihte yürürlükte bulunan Arabulucu Asgari Ücret Tarifesinin esas alınmasıdır. Başvurunun yapıldığı tarih ile faaliyetin sona erdiği tarih farklı yıllara denk gelebilir. Kanun bu durumda sona erme tarihindeki yürürlükteki tarifeyi referans alır.
Bu nedenle arabuluculuk Aralık ayında başlayıp Ocak ayında sona ermişse yalnız başvuru tarihindeki tarife üzerinden otomatik hesap yapılmamalıdır. Faaliyetin sona erdiği tarih tespit edilmeli, o tarihte yürürlükte bulunan tarife incelenmelidir. Tarifenin uyuşmazlık türüne, taraf sayısına, parasal uyuşmazlık olup olmamasına ve faaliyet süresine ilişkin hükümleri birlikte değerlendirilir.
Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi her yıl Resmî Gazete’de yayımlanan güncel düzenlemedir. Sabit bir internet yazısındaki eski tutarı kullanmak, özellikle yıl değişiminde yanlış hesap doğurur. Bu nedenle rakamsal ücret hesabında güncel tarifenin Resmî Gazete metni esas alınmalıdır.
Asgari ücret tarifesinin altında ücret kararlaştırılabilir mi?
Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi yalnız tavsiye niteliğinde bir fiyat listesi değildir. Tarife, uygulanacak asgari ücret çerçevesini belirler. Taraflar ile arabulucu arasında ücret sözleşmesi yapılırken yürürlükteki tarifenin emredici alt sınırlarına uyulmalıdır. Tarifenin altında ücret kararlaştırılması halinde tarife hükümleri dikkate alınır.
Buna karşılık tarifenin üzerindeki ücretin kararlaştırılıp kararlaştırılamayacağı, tarafların ve arabulucunun ücret sözleşmesi çerçevesinde değerlendirilir. Önemli olan ücretin açık, anlaşılır ve faaliyetin niteliğine uygun şekilde belirlenmesidir.
Arabulucu ücret ve masraf için avans isteyebilir mi?
Evet. HUAK m.7/1 arabulucunun ücret ve masraflar için avans talep edebileceğini açıkça düzenler. Avans, faaliyetin sonunda yapılacak nihai ücret hesabından ayrı bir amaç taşımaz; sürecin yürütülebilmesi için ön ödeme niteliğindedir.
Özellikle taraf sayısının fazla olduğu, şehirlerarası organizasyon, uzman desteği veya çeşitli operasyonel giderlerin bulunduğu ihtiyari arabuluculuklarda avans gündeme gelebilir. Talep edilen avansın neyi karşıladığı taraflara açıklanmalı ve ödeme kayıt altına alınmalıdır.
Avans alınması, faaliyetin sonunda yürürlükteki tarife ve varsa ücret sözleşmesi uyarınca hesap yapılmasını ortadan kaldırmaz. Fazla veya eksik ödeme doğmuşsa nihai hesap buna göre tamamlanır.
Dava şartı arabuluculukta ücreti kim öder?
Dava şartı arabuluculuk, ihtiyari arabuluculuktan farklı bir mali rejime sahiptir. HUAK m.18/A, dava şartı arabuluculukta arabulucunun belirli süreye kadar olan ücretinin Bakanlık bütçesinden karşılanmasına ve devamındaki kısmın taraflara yüklenmesine ilişkin özel hükümler içerir. Bu nedenle dava şartı dosyada doğrudan “HUAK m.7 gereğince yarı yarıya ödeme yapın” denmeden önce m.18/A’nın özel sistemi incelenmelidir.
Dava şartı sürecin anlaşmayla sonuçlanması, anlaşmama ile bitmesi, tarafların ilk toplantıya katılıp katılmaması ve faaliyetin tarifedeki süreleri aşması gibi olgular mali sonucu etkileyebilir. Ayrıca uyuşmazlığın türüne göre İş Mahkemeleri Kanunu, Türk Ticaret Kanunu veya HUAK m.18/B gibi özel dava şartı düzenlemeleri de gündeme gelir.
Bu yazının konusu HUAK m.7’deki genel ücret kuralıdır. Dava şartı arabuluculukta somut ücret hesabı yapılırken 2026 yılına ait güncel Asgari Ücret Tarifesi ve m.18/A birlikte uygulanmalıdır.
Taraflar ücretin farklı paylaşılmasını kararlaştırabilir mi?
Evet. HUAK m.7/2 “aksi kararlaştırılmadıkça” ifadesini kullanır. Bu, tarafların kendi aralarında ücretin eşit olmayan biçimde paylaşılmasını kararlaştırabileceği anlamına gelir. Örneğin uzlaşma paketinin bir parçası olarak bir taraf arabuluculuk ücretinin tamamını üstlenebilir.
Ancak bu anlaşma açık olmalıdır. “Masraflar davalıya aittir” gibi belirsiz ifade yerine arabuluculuk ücreti, zorunlu gider ve varsa vergisel unsurların kim tarafından ne ölçüde karşılanacağı yazılmalıdır. Özellikle çok taraflı ticari uyuşmazlıklarda ödeme paylaşımının son tutanak veya ayrı ücret belgesiyle netleştirilmesi sonradan çıkacak yeni bir uyuşmazlığı önler.
Tarafların kendi aralarındaki paylaşım anlaşması, arabulucunun yürürlükteki tarife ve ücret sözleşmesinden doğan alacağını ortadan kaldırmaz. Arabulucunun muhatabı ve tarafların iç ilişkisi gerektiğinde ayrı değerlendirilir.
Arabulucu belirli kişiyi tavsiye ettiği için ücret alabilir mi?
Hayır. HUAK m.7/3, arabulucunun arabuluculuk sürecine ilişkin olarak belirli kişiler için aracılık yapma veya belirli kişileri tavsiye etmenin karşılığında ücret alamayacağını düzenler. Kanun bu yasağa aykırı işlemlerin batıl olduğunu açıkça belirtir.
Bu hüküm, arabuluculuk faaliyeti ile komisyonculuk veya yönlendirme ücretini birbirinden ayırır. Arabulucunun geliri yürüttüğü arabuluculuk faaliyeti karşılığı ücret ve masraflardır; tarafları belirli bir uzmana, avukata veya hizmet sağlayıcıya yönlendirme karşılığı komisyon alma sistemi değildir.
Ücret hesabında uygulama örnekleri
Örnek 1: İhtiyari iki taraflı arabuluculuk
İki şirket ihtiyari arabuluculuğa başvurmuş ve ücret paylaşımı konusunda ayrı bir anlaşma yapmamıştır. Faaliyet sona erdiğinde yürürlükteki tarife üzerinden ücret belirlenir; kural olarak taraflar ücreti eşit karşılar.
Örnek 2: Taraflardan biri tüm ücreti üstleniyor
Taraflar anlaşma paketinde borçlunun arabuluculuk ücretinin tamamını ödeyeceğini açıkça kararlaştırmıştır. HUAK m.7/2’deki “aksi kararlaştırılmadıkça” ifadesi nedeniyle tarafların açık anlaşması esas alınır.
Örnek 3: Yıl değişiyor
Arabuluculuk faaliyeti Aralık sonunda başlamış, Ocak ayında sona ermiştir. Kanun sona erme tarihinde yürürlükte bulunan tarifeyi esas aldığı için yeni yıl tarifesi incelenir.
Örnek 4: Ön ödeme alındı
Arabulucu faaliyetin başında avans istemiştir. Faaliyet sonunda toplam ücret ve masraf hesaplanır; alınan avans nihai hesaba mahsup edilir.
Ücret belgesi ve ödeme kaydı neden önemlidir?
Arabuluculuk sonunda kimin ne kadar ödediği, avans alınıp alınmadığı ve nihai hesap taraflar bakımından belgelenmelidir. Banka ödemesi, makbuz veya mevzuata uygun mali belge saklanmalıdır. Özellikle ticari şirketlerde giderin muhasebeleştirilmesi ve vergi mevzuatı bakımından belgenin doğru düzenlenmesi gerekir.
Ücret uyuşmazlığı çıkarsa arabuluculuk dosyasındaki ücret sözleşmesi, tarife, faaliyet süresi ve ödeme kayıtları belirleyici hale gelir. Bu sebeple sözlü “sonra paylaşırız” yaklaşımı yerine başlangıçta açık ücret düzeni kurulması daha güvenlidir.
Arabuluculuk ücreti ile avukatlık ücreti aynı şey mi?
Hayır. Arabulucu ücreti, arabuluculuk faaliyetini yürüten arabulucuya ödenen bedeldir. Tarafın kendi avukatına ödediği avukatlık ücreti ise avukatlık sözleşmesine ve Avukatlık Kanunu hükümlerine tabidir. Taraf arabuluculuk toplantısına avukatıyla katıldığında bu iki ücret birbirinden bağımsızdır.
Arabulucunun aynı zamanda avukat olması, arabulucu sıfatıyla yürüttüğü dosyada ücretin niteliğini değiştirmez. Arabuluculuk görevi ile taraf vekilliği birbirinden ayrılmalıdır. HUAK m.9 ayrıca arabulucunun aynı uyuşmazlıkla ilgili sonradan taraflardan birinin avukatı olarak görev üstlenemeyeceğini düzenler.
Sık sorulan sorular
Arabuluculuk ücretini başvuran mı öder?
Hayır. İhtiyari arabuluculukta aksi kararlaştırılmadıkça ücret ve masraf taraflarca eşit karşılanır.
Arabulucu peşin para isteyebilir mi?
Evet. HUAK m.7/1 ücret ve masraflar için avans talep edilmesine izin verir.
Hangi yılın ücret tarifesi uygulanır?
HUAK m.7/2’ye göre faaliyetin sona erdiği tarihte yürürlükte bulunan Arabulucu Asgari Ücret Tarifesi uygulanır.
Taraflardan biri tüm ücreti üstlenebilir mi?
Evet. Taraflar ücret paylaşımını farklı şekilde açıkça kararlaştırabilir.
Arabuluculuk anlaşmayla sonuçlanmazsa ücret ödenmez mi?
Hayır. Arabulucunun ücreti yalnız anlaşma çıkmasına bağlı değildir; yürüttüğü faaliyet karşılığında ücret hakkı vardır.
Dava şartı arabuluculuk tamamen ücretsiz mi?
Hayır. Dava şartı süreçte Bakanlık bütçesinden karşılanan kısma ilişkin özel hükümler vardır; sürenin ve sonuç biçiminin gerektirdiği ücretler güncel tarife ve HUAK m.18/A’ya göre hesaplanır.
Avukatlık ücreti arabulucu ücretine dahil mi?
Hayır. Tarafın avukatına ödediği ücret ile arabulucu ücreti ayrı hukuki kalemlerdir.
Arabulucu yönlendirme komisyonu alabilir mi?
Hayır. HUAK m.7/3 belirli kişiler için aracılık veya tavsiye karşılığında ücret alınmasını yasaklar ve aykırı işlemleri batıl sayar.
İlgili içerikler
- Arabuluculukta gizlilik
- Arabuluculuk beyanlarının delil değeri
- Arabuluculuk anlaşma belgesinin icrası
Resmî kaynaklar
Temel dayanak 6325 sayılı Kanun m.7’dir. Ücret hesabında ayrıca faaliyetin sona erdiği tarihte yürürlükte bulunan Arabulucu Asgari Ücret Tarifesi esas alınır. Güncel metinler Mevzuat Bilgi Sistemi ve Resmî Gazete üzerinden kontrol edilmelidir.
İçerik, HUAK m.7’nin ücret, masraf, avans ve ücret paylaşımına ilişkin hükümleri esas alınarak 11 Eylül 2026 tarihinde hazırlanmıştır.
Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
İhsaniye Mah. 4903 Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 D:14 Akdeniz/Mersin
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
