Aday Sürücü Yaya Geçidi Kuralını Üç Kez İhlal Ederse Ehliyeti İptal Edilir mi? KTK 74 | 2026

Kısa ve net cevap: Aday sürücü, iki yıllık adaylık süresi içinde KTK m.74’teki yayalara ilk geçiş hakkı verme yükümlülüğünü üç kez ihlal ederse aday sürücü belgesi iptal edilir. Bu sonuç, 7590 sayılı Kanunun 5. maddesiyle 2026’da yeniden düzenlenen KTK Ek Madde 17’den doğar. Üç ihlalin ayrı ayrı m.74’e dayanması, ilgili sürücüye ait olması ve adaylık dönemi içinde gerçekleşmesi gerekir.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

KTK m.74, görevli kişi veya ışıklı trafik işareti bulunmayan ancak trafik işareti ya da levhalarıyla belirlenmiş kavşak giriş-çıkışları ile yaya veya okul geçitlerine yaklaşan sürücünün yavaşlamasını ve geçen ya da geçmek üzere bulunan yayaya durarak ilk geçiş hakkı vermesini zorunlu tutar.

• KTK m.74 neyi düzenler?
• Aday sürücüde üç ihlal kuralının dayanağı
• Üç ihlal nasıl sayılır?
• Aynı olayda birden fazla ceza varsa ne olur?
• İhlallerin adaylık döneminde olması şartı
• Yanlış sürücüye yazılan ihlal
• İptal edilmiş cezanın etkisi
• Ehliyet iptali sonrası süreç
• İtirazda incelenecek belgeler
• Sık sorulan sorular

KTK Madde 74 Hangi Trafik Kuralını Düzenler?

Karayolları Trafik Kanununun 74. maddesi yayalara ilk geçiş hakkı verilmesini düzenler. Kuralın uygulandığı yerler yalnızca klasik zebra yaya geçitlerinden ibaret değildir. Görevli kişi veya ışıklı işaret bulunmayan, fakat trafik işareti veya levhalarıyla belirlenmiş kavşak giriş ve çıkışları ile yaya ve okul geçitleri de hükmün kapsamındadır.

Sürücü bu yerlere yaklaşırken yavaşlamak zorundadır. Geçitte bulunan veya geçmek üzere bulunan yaya varsa durarak ilk geçiş hakkını vermelidir. Dolayısıyla ihlalin maddi unsuru, geçiş hakkı bulunan yayaya karşı kanunun öngördüğü yavaşlama ve durma yükümlülüğünün yerine getirilmemesidir.

Aday sürücü açısından m.74 yalnızca bir idari para cezası hükmü değildir. Ek Madde 17, bu maddenin üç kez ihlalini ayrıca sürücü belgesi iptaline bağlamıştır.

2026’da Üç İhlal Kuralının Kanuni Dayanağı Nedir?

7590 sayılı Kanunun 5. maddesi, 2918 sayılı Kanunun Ek Madde 17 hükmünü 2026’da yeniden düzenledi. Güncel metinde aday sürücülük süresi içinde m.53’ün ikinci fıkrası, m.74 veya m.78’den herhangi birinin üç kez ihlal edilmesi belge iptal sebebi sayıldı.

Bu düzenlemede üç madde aynı bentte sayılmakla birlikte her birinin koruduğu trafik güvenliği amacı farklıdır. M.74 bakımından odak yayaya ilk geçiş hakkıdır. Bu nedenle aday sürücünün dosyasında üç ihlal hesabı yapılırken tutanakların gerçekten m.74’e dayanıp dayanmadığı görülmelidir.

Üç İhlal Nasıl Sayılır?

Kanun “herhangi birinin üç kez ihlal edilmesi” ölçütünü getirir. Uygulamada üç ayrı ihlal kaydının bulunması gerekir. Tutanak tarihi, yeri, uygulanan madde ve sürücü bilgileri ayrı ayrı kontrol edilir.

Örneğin aday sürücünün 10 Ağustos, 25 Ağustos ve 3 Eylül 2026 tarihlerinde üç farklı olayda KTK m.74 ihlali yaptığı resmî kayıtlarla tespit edilmişse üç ihlal eşiği oluşur. Buna karşılık iki m.74 ihlali ile bir hız ihlalinin bulunması, m.74’ün üç kez ihlal edildiği anlamına gelmez.

Üç kayıt sayısal olarak mevcut görünse bile bunlardan biri iptal edilmişse veya başka sürücüye aitse dayanak zayıflar. Belge iptali, yalnızca bilgisayar ekranındaki sayıya değil geçerli hukuki işlemlere dayanmalıdır.

KTK 53/2, 74 ve 78 İhlalleri Birbirine Eklenir mi?

Ek Madde 17’nin lafzı, m.53/2, m.74 veya m.78’den “herhangi birinin üç kez” ihlalini ifade eder. Bu nedenle bir m.53/2, bir m.74 ve bir m.78 kaydının sırf toplam üç işlem olduğu için otomatik biçimde aynı maddeyi üç kez ihlal sonucu doğurduğu kabul edilmemelidir. İptal kararının hangi özel ihlal dizisine dayandığı açık biçimde gösterilmelidir.

İdari yaptırımlar kanuni düzenlemenin sınırları içinde uygulanır. Hangi maddelerin nasıl sayılacağı konusunda yorum yapılırken yaptırımın ağır sonucu da dikkate alınır ve kanun lafzından kopuk genişletme yapılmaz.

Aynı Gün İçinde Düzenlenen Birden Fazla Tutanak Üç İhlal Sayılabilir mi?

Bu sorunun cevabı, kayıtların gerçekten ayrı fiillere dayanıp dayanmadığına bağlıdır. Aynı tarih tek başına bütün tutanakları tek ihlal yapmaz; aynı şekilde üç ayrı belge bulunması da otomatik olarak üç bağımsız fiil bulunduğunu ispatlamaz. Olay yeri, saat, araç hareketi ve fiilin ayrı olup olmadığı incelenmelidir.

Örneğin birbirinden farklı yer ve saatlerde gerçekleşen üç ayrı yaya geçidi ihlali ayrı fiiller olabilir. Buna karşılık tek olayın teknik veya idari sebeple mükerrer kaydedilmesi halinde bu kayıtların üç ayrı ihlal gibi kullanılması hukuki sorun doğurur.

İhlallerin Adaylık Süresi İçinde Olması Gerekir mi?

Evet. Ek Madde 17 aday sürücülük süresini düzenler. İlk defa sürücü belgesi alan kişi belgenin alındığı tarihten itibaren iki yıl aday sürücüdür. Belgesi iptal edilip yeniden sürücü belgesi alan kişi bakımından da yeni belge tarihinden itibaren iki yıllık adaylık uygulanır.

Üç ihlal hesabında olay tarihleri bu dönemle karşılaştırılmalıdır. Adaylık sona erdikten sonra gerçekleşen bir m.74 ihlali, aday sürücüye özgü üç ihlal iptalinin parçası haline getirilemez. Her ihlal kendi tarihinde değerlendirilir.

Yanlış Sürücüye Yazılan Yaya Geçidi İhlali Ne Olur?

Belge iptali kişiye yönelik bir idari sonuçtur. Bu nedenle üç ihlalin gerçekten aynı aday sürücüye ait olması gerekir. Araç bir aile veya işletme içinde birden fazla kişi tarafından kullanılıyorsa, sürücünün hangi kayıtla tespit edildiği önem taşır.

Yanlış sürücü eşleştirmesi iddia ediliyorsa soyut itiraz yerine olayın sürücüsünü gösteren somut kayıtlar, tutanak bilgileri ve varsa başka resmî belgeler incelenir. Hatalı bir kayıt üçlü eşiğin oluşmasına sebep olmuşsa düzeltme yalnız puan veya tutanak yönünden değil, buna bağlı belge iptali yönünden de önemlidir.

Mahkemece İptal Edilen M.74 Cezası Üç İhlalde Sayılır mı?

Dayanak trafik idari para cezası yetkili merci tarafından kaldırılmışsa, hukuki varlığı ortadan kalkan işlemin aday sürücü belgesi iptaline dayanak olmaya devam etmesi ayrı bir hukuka uygunluk sorunu yaratır. Bu nedenle daha önce itiraz edilen m.74 cezaları varsa karar sonucu mutlaka kontrol edilmelidir.

Sistem kaydı güncellenmemiş olabilir. İptal kararının tarih ve sayısı ile trafik kaydı birlikte sunularak düzeltme istenir. Üç ihlalden biri kalktığında kanuni sayının oluşup oluşmadığı yeniden hesaplanır.

Yaya Geçidi İhlali Nedeniyle Belge İptal Edilince Ne Olur?

Ek Madde 17 kapsamındaki sonuç belge iptalidir. Bu nedenle sürücü yalnızca belirli bir süre bekleyerek aynı ehliyeti geri alamaz. Yeniden sürücü kursuna devam etmesi, sınavlarda başarılı olması ve motorlu taşıt sürücüsü sertifikası alması gerekir.

Kursa yeniden başlayabilmek için psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi sonucunda sürücülüğe engel hal bulunmadığını gösteren belge aranır. Ayrıca Karayolları Trafik Kanunu kapsamında verilen idari para cezalarının tamamı tahsil edilmiş olmalı ve varsa bekleme ya da geri alma süreleri tamamlanmalıdır.

İptal İşlemine Karşı Hangi Belgeler Kontrol Edilir?

Üç m.74 ihlali nedeniyle belge iptali dosyasında şu belgeler temel önemdedir:

• Sürücü belgesinin ilk veriliş veya yeniden veriliş tarihi,
• Üç trafik tutanağının tam örnekleri,
• Her tutanağın tarih, saat ve yer bilgisi,
• Her işlemde uygulanan kanun maddesi,
• Sürücünün kimlik tespit yöntemi,
• Tebliğ kayıtları,
• İtiraz edilmiş cezalar bakımından mahkeme kararları,
• Belge iptal kararının gerekçesi ve tebliğ tarihi.

Bu belgeler incelenmeden yalnızca “üç ceza görünüyor” şeklinde değerlendirme yapılması yeterli değildir. İptal işleminin sebep unsurunun somut ve geçerli olması gerekir.

M.74 İhlali ile Ceza Puanı İptali Aynı Şey mi?

Hayır. Aday sürücünün 75 ceza puanını aşması Ek Madde 17’de ayrı bir iptal sebebidir. M.74’ün üç kez ihlali ise puan toplamından bağımsız özel bir iptal sebebidir. Sürücünün toplam puanı 75’i aşmamış olsa dahi m.74 üç kez ihlal edilmişse bu bent yönünden iptal gündeme gelir.

75 puan kuralının ayrıntıları için Aday Sürücü 75 Ceza Puanını Aşarsa Ne Olur? yazımıza bakabilirsiniz.

Uygulamada Yapılan Beş Hata

1. İki m.74 cezası ile başka maddeden bir cezayı toplam üç saymak.
2. Adaylık bittikten sonra oluşan kaydı üçlü hesaba eklemek.
3. Mahkemece iptal edilmiş cezanın sistemde durmasına rağmen geçerli kabul etmek.
4. Başka sürücüye ait işlemi araç sahibi aday sürücüye mal etmek.
5. Belge iptali ile trafik para cezasına karşı başvuru yollarını ve sürelerini birbirine karıştırmak.

Dosya analizi bu beş riskin her birini belge üzerinden kontrol etmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Bir kez yaya geçidinde yayaya yol vermemek aday sürücü ehliyetini iptal eder mi?

Ek Madde 17’nin m.74’e ilişkin özel iptal sebebi bakımından üç ihlal aranır. Fiil başka bir geri alma sebebi oluşturuyorsa ilgili hüküm ayrıca uygulanır.

Üç ihlalin aynı yıl içinde olması şart mı?

Kanun takvim yılı değil aday sürücülük dönemini esas alır. İhlallerin iki yıllık adaylık süresi içinde olması önemlidir.

İki m.74 ve bir hız cezası üç ihlal sayılır mı?

M.74’ün üç kez ihlali şartı bakımından hayır. Hız cezası farklı hukuki düzenlemenin konusudur.

Yaya henüz yola adım atmamışsa m.74 uygulanır mı?

Kanun, geçitte geçen veya geçmek üzere bulunan yayalara durarak ilk geçiş hakkı verilmesini düzenler. Somut olayda yayanın ve aracın konumu tutanak ve deliller üzerinden belirlenir.

Okul geçidi de m.74 kapsamında mı?

Evet. Hüküm yaya ve okul geçitlerini açıkça kapsar.

Ceza iptal edilirse üçlü sayı düşer mi?

Dayanak işlem hukuken kaldırılmışsa bu durum belge iptalinin sebebini etkiler ve üç geçerli ihlal bulunup bulunmadığı yeniden incelenir.

Belge iptali sonrası aynı ehliyet geri verilir mi?

Hayır. Ek Madde 17 yeniden sürücü kursu, sınav ve sertifika sürecini öngörür.

Psikoteknik rapor gerekir mi?

Evet. Yeniden kurs sürecinden önce psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi şartları vardır.

Para cezaları ödenmeden yeniden ehliyet alınabilir mi?

Kanun, KTK kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olmasını arar.

Aday sürücüde diğer iptal sebepleri nelerdir?

Geçici geri almayı gerektiren ihlal, 75 ceza puanının aşılması ve 0,20 promilin üzerinde alkol tespiti diğer ana iptal sebepleridir. Tam liste için 2026 aday sürücü iptal rehberi kullanılabilir.

Resmî Hukuki Dayanaklar

Bu içeriğin temel dayanakları 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.74 ve Ek Madde 17 ile 7590 sayılı Kanun m.5’tir. Güncel konsolide kanun metni Mevzuat Bilgi Sistemi, değişiklik kanununun kabul metni TBMM üzerinden kontrol edilmelidir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →