Pazaryeri Satıcı Verilerini Ücretsiz Taşımak Zorunda mı? 15 Gün Kuralı

Hukuki dayanak: E-Ticaret Yönetmeliği m.21

Elektronik ticaret platformlarında satıcının yıllar içinde oluşturduğu satış geçmişi, ürün içerikleri, iade istatistikleri, müşteri soru-cevapları, değerlendirmeler ve performans puanları önemli ticari değer taşır. Satıcının başka satış kanalına geçmesi veya platformla sözleşmesini sona erdirmesi hâlinde bu verilerin tamamen platform içinde kilitli kalması satıcı bağımlılığını artırır. E-Ticaret Yönetmeliği m.21 belirli ölçekteki pazaryerlerine veri erişimi ve veri taşınabilirliği yükümlülükleri getirerek bu riski sınırlar.

m.21’in kapsamı her pazaryeri için aynı değildir. Madde açıkça orta, büyük ve çok büyük ölçekli elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıları hedefler. Bu nedenle küçük ölçekli bir platforma m.21’deki tüm veri taşıma yükümlülüklerini otomatik uygulamak doğru değildir. Ölçek statüsü, 6563 sayılı Kanun ve Yönetmelikteki net işlem hacmi ile işlem sayısı eşiklerine göre belirlenir.

Satıcı veri taşıma talebinde bulunmadan önce platformun m.21 kapsamındaki ölçek statüsünü tespit etmelidir. Platform orta, büyük veya çok büyük ölçekliyse maddede sayılan verilerin bedelsiz ve etkin biçimde taşınmasına teknik imkân sunmak zorundadır.

Hangi pazaryerleri veri taşıma yükümlülüğüne tabidir?

Yönetmelik m.21/1 doğrudan “orta, büyük ve çok büyük ölçekli ETAHS” ifadesini kullanır. ETAHS, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıdır; başka bir ifadeyle pazar yerini işleten ve satıcıya aracılık hizmeti sunan platformdur. Satıcı ise ETHS sıfatıyla platform içinde mal veya hizmet sunar.

Ölçek ayrımı, yıllık net işlem hacmi ve iptal/iadeler hariç işlem sayısı gibi kanuni göstergelerle yapılır. Eşikler dönemsel mevzuat değişikliği ve yeniden değerleme etkileri bakımından güncel resmî kaynaklardan kontrol edilmelidir. Veri taşıma talebinin hukuki dayanağı kurulurken yalnız platformun marka büyüklüğü veya kullanıcı sayısı değil, mevzuattaki ölçek sınıflandırması esas alınır.

Platformun m.21 kapsamına girmesi, satıcının kişisel veri veya ticari sır kurallarını ortadan kaldırmaz. Taşınacak verinin kapsamı maddede sayılan veri gruplarıyla sınırlıdır ve alıcı bilgileri anonimleştirilerek aktarılır.

Satıcı hangi verilerini ücretsiz taşıyabilir?

m.21/1-c satıcının bedelsiz ve etkin biçimde taşıyabileceği veri gruplarını açıkça sayar. Birinci grup, satıcı tarafından satışa sunulan ürünlerin satış ve iade verileridir. Bu veriler satıcının ürün performansını ve ticari geçmişini başka bir sisteme aktarmasına imkân verir.

İkinci grup, satıcının ürünlerine ilişkin özellikler, açıklamalar ve görsellerdir. Satıcının kendi oluşturduğu ürün kataloğunun platformdan çıkarken yeniden baştan kurulması zorunlu hâle getirilmemelidir. Bu içeriklerin taşınabilir formatta alınabilmesi teknik olarak sağlanır.

Üçüncü grup, bu ürünlere ilişkin soru, cevap ve değerlendirmelerdir. Değerlendirmeler platform ekosisteminde oluşmuş olsa da Yönetmelik satıcıya bunları belirli kurallarla taşıma hakkı tanır. Taşınan veriler yayımlanırken kaynak verinin ilk oluşturulduğu pazar yerinin unvan veya markasına yer verilmesi gerekir.

Dördüncü grup, platform tarafından elde ediliyorsa satıcının performans değerlendirme puanıdır. Platform farklı bir derecelendirme sistemi kullansa bile veri taşınmasında puan beşli bareme uygun hâle getirilir ve tam sayıyı takiben virgül ile iki haneye yer verilir.

Satıcı hangi analitik verilere bedelsiz erişebilir?

m.21/1-ç, veri taşımadan ayrı bir erişim hakkı düzenler. Platform bu verileri elde ediyorsa satıcının kendi siparişlerine ilişkin dönemsel, özel gün, kategori ve ürün bazlı en çok tercih edilen ürün verilerine; alıcıların cinsiyet, yaş grubu, il ve ilçe dağılımı ile satın alma gün ve saat verilerine aracılık sözleşmesi süresince bedelsiz erişim sağlayacak teknik imkân sunar.

Bu analitik veri erişimi ile m.21/1-c’deki veri taşıma hakkı aynı süreye tabi değildir. Taşınabilir veriler için teknik imkân sözleşme süresince ve sözleşmenin sona ermesinden itibaren bir yıl devam eder. m.21/1-ç’deki analitik verilere erişim ise aracılık sözleşmesi süresiyle sınırlıdır.

Veri taşıma talebi kaç günde karşılanmalıdır?

Yönetmelik m.21/5 açık bir süre getirir: Satıcının veriye erişim ve veri taşıma talepleri platform tarafından on beş gün içinde karşılanır. Bu süre talebin platforma ulaştığı tarihten itibaren takip edilir. Başvurunun dâhili iletişim sistemi üzerinden kayıtlı yapılması, başlangıç tarihinin ispatını kolaylaştırır.

m.21/5 “on beş gün” ifadesini kullanır; “iş günü” ifadesini kullanmaz. Bu nedenle hesap askısındaki 3/7 iş günü rejimi veya satıcı ödeme süresindeki 5 iş günü kuralıyla karıştırılmamalıdır. Her madde kendi süre ifadesine göre uygulanır.

Platformun “veri hazırlama süreci devam ediyor” diyerek talebi belirsiz süre açık tutması m.21/5’teki açık 15 günlük sınırla bağdaşmaz. Talep kapsamı maddede sayılan veri grupları bakımından açıkça yazılmalı; platform hangi veriyi hangi formatta teslim ettiğini sonuç kaydında göstermelidir.

Satıcı talebini yalnız “bütün verilerimi gönderin” şeklinde belirsiz bırakmamalıdır. Satış/iade, ürün içerikleri, soru-cevap/değerlendirme ve performans puanı kategorileri ayrı yazılır. Böylece platformun eksik teslimi somut olarak tespit edilir.

Alıcı bilgileri neden anonimleştirilir?

m.21/5, veriye erişim ve veri taşıma talebinin alıcı bilgileri anonimleştirilerek karşılanmasını zorunlu tutar. Satıcının ticari veri taşıma hakkı, alıcının kimliğini veya kişisel verilerini sınırsız biçimde başka sisteme aktarma hakkı değildir.

Bu nedenle sipariş ve değerlendirme verileri taşınırken alıcıyı belirleyen ad, telefon, e-posta, adres ve benzeri bilgiler aktarımın amacına göre anonimleştirilir. Satıcı veri dosyasını aldıktan sonra da kişisel veri mevzuatına uygun hareket etmek zorundadır.

Anonimleştirme, veriyi ticari açıdan kullanılamaz hâle getirmek için gerekçe değildir. Ürün, sipariş dönemi, satış/iade istatistiği, değerlendirme içeriği veya performans verisi alıcı kimliği açıklanmadan da korunabilir. Platform teknik formatı bu dengeyi sağlayacak şekilde kurmalıdır.

Pazaryeri API oluşturmak zorunda mı?

Evet, m.21/4 kapsamındaki orta, büyük ve çok büyük ölçekli platform, satıcıya ait verilerin taşınabilmesi ve depolanabilmesi için uygulama programlama arayüzü (API) oluşturur. Bu yükümlülük, veri taşımayı yalnız manuel destek talebi ve tek seferlik dosya gönderimine indirgememeyi amaçlar.

API’nin teknik işleyişi veri bütünlüğünü, erişim güvenliğini ve satıcının talep ettiği veri gruplarının aktarımını sağlayacak yapıda olmalıdır. Platform satıcının teknik entegrasyon için ihtiyaç duyduğu erişim bilgilerini ve kullanım şartlarını anlaşılır biçimde sunmalıdır.

Satıcının API kullanmak istememesi veri taşıma hakkını ortadan kaldırmaz. m.21/5’teki talebin 15 gün içinde karşılanması yükümlülüğü ayrıca devam eder. Teknik entegrasyon yöntemi ile hukuki teslim süresi birlikte değerlendirilir.

Sözleşme sona erdikten sonra veri taşıma hakkı ne kadar sürer?

m.21/1-c, veri taşıma teknik imkânının aracılık sözleşmesi süresince ve sözleşmenin sona ermesinden itibaren bir yıl içinde sağlanmasını zorunlu tutar. Satıcı platformdan ayrıldığı gün veri taşıma hakkını kaybetmez.

Bu bir yıllık dönem m.18/3’teki dâhili iletişim sistemi kayıt erişimiyle paralel görünse de aynı hukuki hak değildir. m.18 sözleşme ve sistem iletişim kayıtlarını görüntüleme/kaydetme/kopyalama; m.21 ise satış, ürün, değerlendirme ve performans verilerini taşıma hakkını düzenler.

Bir yıllık veri taşıma süresi alacak veya dava zamanaşımı süresi değildir. Satıcının özel hukuk hakları kendi mevzuatındaki sürelere tabidir. Satıcı yalnız veri kaybı riskini azaltmak için sözleşmenin sona ermesinden hemen sonra taşıma talebini kayıt altına almalıdır.

Performans değerlendirme puanı nasıl taşınır?

Platform satıcı için performans değerlendirme puanı oluşturuyorsa bu puan m.21/1-c kapsamında taşınabilir. m.21/3, platform kendi sisteminde farklı derecelendirme kullanıyor olsa dahi taşınacak performans puanının beşli bareme uygun hâle getirilmesini ve beşli baremdeki tam sayıyı takiben virgül ve iki haneye yer verilmesini zorunlu tutar.

Örneğin platform 100 üzerinden puan kullanıyorsa taşınabilir veri setinde beşli bareme dönüşüm yapılır. Bu kural farklı pazar yerlerinin farklı puan sistemlerini karşılaştırılabilir hâle getirmeyi amaçlar.

Taşınan değerlendirme veya puan yeni platformda yayımlanırsa m.21/2 uyarınca kaynak verinin ilk oluşturulduğu elektronik ticaret pazar yerinin unvan veya markası belirtilir. Böylece değerlendirme kaynağı gizlenmez ve tüketiciye veri kökeni hakkında bilgi verilir.

Veri taşıma talebi nasıl yapılmalı ve hangi deliller saklanmalı?

Talep dâhili iletişim sistemi üzerinden kayıtlı biçimde yapılmalıdır. Başvuruda m.21’e açık atıf yapılır; istenen veri grupları tek tek sayılır ve makinece işlenebilir/aktarılabilir format talep edilir. Satıcı sözleşmesinin sona erdiği tarih varsa ayrıca belirtilir.

• Dâhili iletişim sistemi başvuru numarası ve tarih-saat kaydı.
• Talep edilen veri kategorilerinin listesi.
• Platformun ölçek statüsünü gösteren erişilebilir resmî/kurumsal kayıt.
• Platformun verdiği cevap ve teslim bağlantısı.
• İndirilen veri dosyasının orijinal kopyası.
• Eksik veya bozuk veri varsa hata ekranı ve teknik rapor.
• Alıcı bilgilerinin anonimleştirildiğini gösteren örnek kayıt.
• Performans puanı varsa beşli barem dönüşümü.
• Sözleşme sona ermişse sona erme tarihi.
• 15 günlük sürenin başlangıç ve bitiş hesabı.

Veri dosyası teslim alındığında yalnız açılıp açılmadığı değil, talep edilen alanların tamamının bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Satış verileri var ancak iadeler yoksa, ürün görselleri eksikse veya değerlendirmeler taşınmamışsa eksiklik aynı başvuru numarası üzerinden platforma bildirilir.

15 gün içinde veri verilmezse ne yapılır?

Satıcı ilk talebin tarihini ve m.21/5’teki 15 günlük süreyi açıkça göstererek platforma süre ihlali bildirimi yapar. Hangi veri grubunun hiç verilmediğini, hangisinin eksik olduğunu ve hangi dosyanın teknik olarak kullanılamadığını somut biçimde yazar.

6563 ve Yönetmelik kapsamındaki yükümlülüklerin denetimi Ticaret Bakanlığının görev alanındadır. m.21’e tabi platformun veri taşıma yükümlülüğünü yerine getirmemesi idari denetime konu edilir. Veri erişiminin engellenmesi nedeniyle somut bir özel hukuk zararı veya sözleşmesel talep varsa ilgili yol ayrıca yürütülür.

Resmî metin için 29 Aralık 2022 tarihli ve 32058 sayılı Resmî Gazete, m.21’in veri taşıma ve veri erişimi rejimini değiştiren 8 Mart 2025 tarihli ve 32835 sayılı Resmî Gazete ile Ticaret Bakanlığı Elektronik Ticaret Mevzuatı birlikte esas alınır.

Türkiye geneli ve Mersin uygulaması

m.21’in ölçek şartları Türkiye genelinde aynıdır. Satıcı Mersin’de bulunsa da karşı taraf orta, büyük veya çok büyük ölçekli ETAHS ise veri taşıma yükümlülüğü aynı şekilde uygulanır. Mersin bağlantısı görev, yetki, delil ve temsil düzenini etkiler.

Mersin’de e-ticaret yapan işletmeler platform değişikliği veya çok kanallı satış sistemi kurarken veri taşıma hakkını özellikle ürün kataloğu, satış/iade geçmişi ve değerlendirme verileri bakımından kullanmalıdır. Elle yeniden veri girmek yerine mevzuatın sağladığı taşınabilir veri imkânı işletme sürekliliği sağlar.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin merkezli olarak elektronik ticaret ve ticari sözleşme uyuşmazlıklarında veri erişimi, veri taşıma, sözleşme sona ermesi ve platform kayıtlarını birlikte inceler. Türkiye genelindeki dosyalar görev, yetki ve usul kuralları çerçevesinde takip edilir.

İlgili içerikler

• Pazaryeri Hesabı Kapanınca Kayıtlara Ne Kadar Süre Erişilir?
• Pazaryeri Satıcı Başvurusuna Kaç Günde Cevap Vermek Zorunda?
• Pazaryeri Aracılık Sözleşmesinde Zorunlu Maddeler
• Pazaryeri Satıcıyı Sıralamada Geri Düşürebilir mi?

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →