Pazaryeri Aracılık Sözleşmesinde Hangi Maddeler Zorunludur?
E-Ticaret Yönetmeliği m.15 neyi düzenler?
Elektronik ticaret pazar yerinde platform ile satıcı arasındaki ticari ilişkinin şartları, yazılı veya elektronik ortamda yapılan aracılık sözleşmesiyle belirlenir. E-Ticaret Yönetmeliği m.15 bu sözleşmenin asgari içeriğini tek tek sayar. Pazaryerinin kendi standart sözleşmesini hazırlaması, Yönetmelikte sayılan zorunlu unsurları kaldırmaz.
Aracılık sözleşmesi yalnız üyelik formu değildir. Satıcının hangi hizmeti alacağını, hangi bedeli ödeyeceğini, hangi durumda hesabının kısıtlanacağını, ödeme zamanını, sıralamanın ana mantığını, platform içi başvuru kanalını ve sözleşme sonrası veri erişimini önceden görmesini sağlayan temel belgedir. 6563 Ek m.1’deki haksız ticari uygulama yasağı ile m.15 birlikte uygulandığında platformun sonradan belirsiz uygulamalar yaratması sınırlandırılır.
Sözleşmede zorunlu unsurun bulunmaması, platformun o konuda sınırsız yetkiye sahip olduğu anlamına gelmez. Aksine eksik düzenleme ilgili platform işleminin kanun ve yönetmelik bakımından ayrıca denetlenmesine yol açar. Özellikle ücret, hesap kapatma ve sıralama gibi satıcının gelirini doğrudan etkileyen konularda sözleşme maddesi ile fiilî uygulama birbirine uygun olmalıdır.
1. Satıcıya sunulan aracılık hizmetleri açıkça yazılmalıdır
m.15/1-a uyarınca aracılık sözleşmesi satıcıya sunulan aracılık hizmeti bilgilerini içerir. Pazaryeri hangi hizmetleri ana aracılık hizmeti olarak sunduğunu, hangi hizmetlerin ek hizmet olduğunu ve bunların kapsamını satıcıya açıklamalıdır.
Sipariş alma ve iletme, ödeme akışı, müşteri iletişimi, lojistik, depolama, reklam, görünürlük, kampanya, veri raporlama veya başka hizmetler sözleşmede işlevlerine göre ayrılır. Bu ayrım ücret denetimi bakımından önemlidir. Çünkü Yönetmelik m.11/2-d, hizmet verilmeden veya hizmetin türü ile bedeli sözleşmede belirtilmeden satıcıdan bedel alınmasını her durumda haksız ticari uygulama sayar.
Bir hizmet sözleşmede tanımlıysa dahi fiilen sunulup sunulmadığı ayrıca kontrol edilir. Sözleşme hizmetin hukuki temelini, platform kayıtları ise hizmetin gerçekten verildiğini gösterir. İki unsur birlikte bulunmalıdır.
2. Kısıtlama, askıya alma ve sonlandırma sebepleri yazılmalıdır
m.15/1-b, aracılık hizmetinin kısıtlanmasını, askıya alınmasını veya sonlandırılmasını gerektiren durumlar ile bunlara ilişkin süreçlerin sözleşmede bulunmasını zorunlu tutar. Satıcı hangi davranışın hesabını etkileyebileceğini önceden bilmelidir.
“Platform gerekli gördüğünde hesabı kapatır” şeklindeki sınırsız bir hüküm, Yönetmelik m.17’deki nesnel ölçüt ve usul şartlarının yerine geçmez. Hesap işlemlerinde sözleşmedeki sebep, satıcıya yapılan gerekçeli bildirim, en az üç iş günlük açıklama hakkı ve karar süresi birlikte denetlenir. m.17/7’de sayılan acil hâller ayrıca değerlendirilir.
Sözleşmede hesap kapatma sebeplerinin bulunması platforma her durumda kapatma hakkı vermez. Somut olayın yazılı ölçütle bağlantısı kurulmalı ve m.17’deki usul izlenmelidir.
3. Hizmet bedelleri ve hangi şartta değişeceği yazılmalıdır
m.15/1-c uyarınca satıcıdan talep edilen hizmet bedellerine ve bu bedellerin hangi durum ve şartlarda farklılaşacağına veya güncelleneceğine ilişkin bilgiler sözleşmede yer alır. Komisyon, lojistik, reklam, görünürlük, kampanya ek hizmeti ve başka platform ücretleri anlaşılır şekilde tanımlanır.
Ücret yalnız isim olarak yazılmamalıdır. Tutar, oran veya hesaplama yöntemi satıcının maliyetini öngörmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Kategoriye, satış hacmine veya başka nesnel kritere göre değişen ücret varsa bu farklılaşmanın mantığı belirtilir.
Yönetmelik m.11/2-d bu zorunluluğu yaptırım boyutuyla güçlendirir: herhangi bir hizmet verilmediği veya verilen hizmetin türü ve hizmet bedelinin tutar ya da oranı sözleşmede belirtilmediği hâlde satıcıdan bedel alınması her durumda haksız ticari uygulamadır.
4. Sıralama ve tavsiye parametreleri açıklanmalıdır
m.15/1-ç uyarınca satıcının mal veya hizmetlerinin sıralanmasında ya da alıcıya tavsiye edilmesinde kullanılan parametreler sözleşmede yer alır. Birden çok parametre varsa bunlar arasındaki öncelik sıralaması da açıklanır.
Sıralamayı etkilemek amacıyla doğrudan veya dolaylı bir bedel ödeniyorsa bu ödemenin sıralama üzerindeki etkisi de belirtilir. Böylece satıcı organik sıralama ile sponsorlu görünürlüğü ayırır. Platformun algoritma kaynak kodunu açıklaması gerekmez; ancak ana parametreler ve önem ilişkisi anlaşılır olmalıdır.
m.11/2-e ayrıca sözleşmede nesnel ölçüt bulunmadan satıcının sıralamada geriye düşürülmesini her durumda haksız ticari uygulama sayar. Bu nedenle m.15’teki sözleşme şartı doğrudan fiilî sıralama uygulamasının hukuka uygunluğunu etkiler.
5. Satıcıya yapılacak ödemenin süresi sözleşmede bulunmalıdır
m.15/1-d aracılık sözleşmesinde satıcıya yapılacak ödemelerin süresini zorunlu unsur olarak sayar. Satıcı satış bedelinin hangi tarihte serbest kullanıma geçeceğini önceden görmelidir.
Sözleşmedeki ödeme süresi emredici kanuni sınırları aşamaz. Yönetmelik m.11/2-a, kural olarak ürün satış bedelinin pazaryerinin tasarrufuna girdiği ve siparişin alıcıya ulaştığı tarihten itibaren beş iş günü içinde satıcıya ödenmesini öngörür. Taksit, muaccel platform alacağı, resmî karar ve mevzuatın özel hükümleri ayrıca uygulanır.
Ödeme süresinin sözleşmede yazılması, platforma bedeli sebepsiz bekletme yetkisi vermez. Hakediş raporu, teslim tarihi ve banka ödemesi birlikte kontrol edilir.
6. Dâhili iletişim sistemine erişim ve sözleşmenin saklanması
m.15/1-e dâhili iletişim sistemine erişim ve sistemin işleyişiyle ilgili bilgilerin sözleşmede bulunmasını zorunlu tutar. m.15/1-f ise aracılık sözleşmesinin satıcı tarafından kolayca erişilebilir şekilde bu sistemde saklanacağına ilişkin bilgiyi ayrıca arar.
Yönetmelik m.18’e göre pazaryeri satıcının başvurularını dâhili iletişim sistemi üzerinden alır. Yönetmelikte aksi belirtilmedikçe bu sistem üzerinden yapılan başvurular alındığı tarihten itibaren on beş gün içinde sonuçlandırılır ve sonuç sistem üzerinden satıcıya bildirilir.
Bu sistem sözleşme değişikliği, hesap itirazı, ücret ihtilafı, kampanya onayı ve başka platform uyuşmazlıklarında temel zaman damgalı kayıt alanıdır. Satıcı başvuru numarasını ve gönderdiği ekleri saklamalıdır.
7. Uzatılmış cayma hakkı bilgisi sözleşmede yer almalıdır
m.15/1-g, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında belirlenen cayma hakkı süresinin üzerinde bir süre belirlenmişse buna ilişkin bilginin aracılık sözleşmesinde yer almasını ister. Platform tüketiciye kanuni sürenin üzerinde cayma hakkı sunuyorsa satıcı bu ek yükümlülüğü önceden bilmelidir.
Yönetmelik m.11/2-f ayrıca pazaryerinin satıcının önceden onayı olmaksızın 6502 sayılı Kanunda belirtilen sürelerin üzerinde cayma hakkı süreleri belirlemesini her durumda haksız ticari uygulama sayar. Böylece sözleşme bilgisi ile satıcı onayı birlikte korunur.
8. Fikrî ve sınai mülkiyet süreci açıklanmalıdır
m.15/1-ğ uyarınca fikrî ve sınai mülkiyet hakkının sahipliğinin ispatı, bu hakkın kullanımı ve hak ihlaline ilişkin alınan önlemler sözleşmede yer alır. Marka, tasarım, telif veya başka hak ihlali şikâyetinde hangi belgelerin kullanılacağı ve platformun hangi süreçle işlem yapacağı satıcı tarafından önceden görülmelidir.
Yönetmelik m.12–14 fikrî ve sınai mülkiyet şikâyet ve itiraz sürecini ayrıca düzenler. Aracılık sözleşmesi bu resmî süreci belirsizleştiremez veya satıcının kanuni itiraz hakkını ortadan kaldıramaz.
9. Sözleşme sona erdikten sonra veri erişimi açıklanmalıdır
m.15/1-h uyarınca aracılık hizmetinin sunulması sırasında satıcının faaliyetleri dolayısıyla elde edilen verilere, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra satıcının erişip erişemeyeceği ve erişim sağlanacaksa bunun ne kadar süre devam edeceği sözleşmede açıklanmalıdır.
Bu hüküm satış, sipariş, hakediş ve performans verilerinin sözleşme bittikten sonra erişilebilirliğini önceden belirler. Satıcı sözleşme sona ermeden önce gerekli raporları düzenli indirmeli; sözleşmede belirtilen erişim rejimini bilmelidir.
10. Orta, büyük ve çok büyük ölçekli pazaryerlerinde ek zorunlu hükümler
Yönetmelik m.15/2, orta, büyük ve çok büyük ölçekli elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıların sözleşmelerinde m.15/1’deki genel unsurlara ek iki veri hükmü daha bulunmasını zorunlu tutar.
- Veri taşıma ve erişim: m.21/1-c kapsamındaki verilerin aracılık sözleşmesi süresince ve sözleşmenin sona ermesinden itibaren bir yıl içinde bedelsiz ve etkin şekilde taşınmasına; m.21/1-ç kapsamındaki verilere ise aracılık sözleşmesi süresince bedelsiz erişime teknik imkân sunulacağı sözleşmede belirtilir.
- Talebin sonuçlandırılması: Satıcının veriye erişim ve veri taşıma taleplerinin alıcı bilgileri anonimleştirilerek on beş gün içinde karşılanacağına ilişkin bilgi sözleşmede yer alır.
15 Mart 2025 tarihli ve 32842 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklik, m.15/2-a’daki atfı güncel m.21 yapısıyla uyumlu hâle getirerek “(d)” ibaresini “(ç)” olarak değiştirmiştir. Bu nedenle eski sözleşme şablonlarında veya eski mevzuat özetlerinde farklı bent atfı görülüyorsa güncel konsolide metin esas alınmalıdır.
Zorunlu madde eksikse ne yapılır?
Sözleşmede m.15’te sayılan zorunlu unsur yoksa satıcı önce eksikliği ve ilgili platform işlemini birlikte kayda geçirir. Dâhili iletişim sistemi üzerinden hangi maddenin bulunmadığını ve hangi uygulamanın bu eksiklik nedeniyle öngörülemez hâle geldiğini açıkça bildirir.
Eksik sözleşme maddesi, platformun sınırsız yetkisi anlamına gelmez. İlgili konu m.11’deki haksız ticari uygulama hükümleri, m.16’daki sözleşme değişikliği kuralları, m.17’deki hesap işlemleri veya konunun özel düzenlemesiyle birlikte değerlendirilir.
6563 kapsamındaki idari yükümlülüklerin denetimi Ticaret Bakanlığının görev alanındadır. Satıcının para alacağı, tazminat, sözleşmenin ifası veya ihtiyati tedbir talebi özel hukuk yollarında ayrıca yürütülür. Ticari para alacağı ve tazminat talebinde TTK m.5/A kapsamındaki dava şartı arabuluculuk uygulanır.
Resmî metin için 29 Aralık 2022 tarihli ve 32058 sayılı Resmî Gazete, 8 Mart 2025 tarihli ve 32835 sayılı değişiklik ile m.15/2-a atfını güncelleyen 15 Mart 2025 tarihli ve 32842 sayılı değişiklik birlikte dikkate alınır. Güncel konsolide kontrol için Ticaret Bakanlığı elektronik ticaret mevzuatı esas alınır.
Türkiye geneli ve Mersin uygulaması
Aracılık sözleşmesinin zorunlu unsurları Türkiye genelinde aynıdır. Satıcı Mersin’de, platform başka bir ilde olsa da m.15 değişmez. Mersin bağlantısı görev, yetki, delil ve temsil düzenini etkiler.
Mersin’deki e-ticaret işletmeleri sözleşmenin yalnız güncel sürümünü değil her değişiklik öncesi sürümünü de saklamalıdır. Özellikle ücret, kampanya, sıralama ve hesap kapatma uyuşmazlıklarında işlem tarihinde geçerli sözleşme temel delildir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin merkezli olarak elektronik ticaret ve ticari sözleşme uyuşmazlıklarında aracılık sözleşmesi, platform kayıtları ve hakediş verilerini birlikte inceler; Türkiye genelindeki dosyalar görev ve yetki kuralları çerçevesinde takip edilir.
İlgili içerikler
- Pazaryeri Sözleşmede Yazmayan Ücret Kesebilir mi?
- Pazaryeri Satıcıyı Sıralamada Geri Düşürebilir mi?
- Pazaryeri Satıcı Hesabı Hangi Şartlarda Kapatılabilir?
- Pazaryeri Hesabı Askıya Alınmadan Önce Kaç Gün?
Aracılık Sözleşmesindeki Zorunlu Hükümler Neden Ayrıntılı Yazılmalıdır?
E-Ticaret Yönetmeliği m.15, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı ile satıcı arasındaki ilişkinin temel şartlarının sözleşmede açıkça yer almasını ister. Hizmetin kapsamı, sözleşmenin süresi ve feshi, satıcı hesabının kısıtlanması veya askıya alınması şartları, komisyon ve diğer hizmet bedelleri, sıralamayı etkileyen ana parametreler, ödeme süresi, dahili iletişim sistemi, fikrî mülkiyet hakları ve verilere erişim koşulları belirsiz bırakılmamalıdır. Satıcının ekonomik durumunu doğrudan etkileyen bir ücret veya yaptırım, yalnız platformun daha sonra yayımladığı genel bir yardım sayfasına bırakılmamalıdır.
Sözleşmenin bir hükmü başka bir politika belgesine atıf yapıyorsa satıcı, atıf yapılan metne sözleşme kurulurken erişebilmelidir. Sonradan yapılan değişikliklerin yürürlüğe giriş tarihi ve satıcıya bildirim biçimi de kayıt altında tutulmalıdır. Böylece uyuşmazlık halinde hangi sözleşme sürümünün hangi tarihte geçerli olduğu belirlenebilir.
Ücret, Komisyon ve Kesinti Maddeleri Nasıl Denetlenir?
Satıcıdan alınacak her bedelin hizmet türü, tutarı veya oranı sözleşmede belirli olmalıdır. Sözleşmede bulunmayan bir hizmet için hakedişten kesinti yapılması haksız ticari uygulama oluşturabilir. Bu konuda sözleşmede yazmayan ücret kesintisi rehberi; komisyon oranının değiştirilmesi bakımından komisyon artışında bildirim süresi ayrıca incelenmelidir.
Ödeme maddesinde satıcıya yapılacak hakedişin hangi olaydan sonra ve hangi süre içinde ödeneceği, iade ve iptal hâllerinin hesaba nasıl yansıyacağı anlaşılır biçimde yazılmalıdır. Platformun tek taraflı mahsup yetkisi varsa bunun kapsamı ve dayanağı belirsiz bir “gerekli görülen tutarlar kesilir” cümlesine bırakılmamalıdır.
Sıralama ve Hesap Kısıtlama Hükümleri Nasıl Yazılmalıdır?
Satıcının ürün veya hizmetlerinin hangi ana parametrelere göre sıralandığı ve ücretli reklamın sıralamaya etkisi sözleşmede mevzuatın aradığı açıklıkta yer almalıdır. Satıcının kamu kurumuna veya yargı merciine başvurması nedeniyle sıralamada geri düşürülmesi haksız ticari uygulama niteliğindedir. Bu konu için pazaryeri sıralama kuralları rehberi incelenebilir.
Hesap kısıtlama, askıya alma veya sona erdirme maddesinde gerekçeler somut ve ölçülebilir olmalı; satıcının açıklama sunabileceği dahili iletişim sistemi belirtilmelidir. “Platform gerekli görürse hesabı kapatabilir” gibi sınırı olmayan hükümler, Yönetmeliğin koruyucu sistemini karşılamaz. Mevcut siparişlerin hesap kapanışı sonrasında nasıl tamamlanacağı da sözleşmede uygulamayla uyumlu biçimde düzenlenmelidir.
Veri Erişimi ve Sözleşme Sonrası Kayıtlar
Satıcının kendi faaliyetinden doğan verilere hangi kapsamda erişebileceği, hangi verileri indirebileceği ve sözleşme sona erdikten sonra dahili iletişim sistemi kayıtlarına erişim süresi sözleşmede açık olmalıdır. Hesap kapandıktan sonra kayıtların ne kadar süre görüntülenebileceği bakımından kayıt erişimi rehberi ayrıca dikkate alınmalıdır. Satıcı, sözleşme sürümlerini ve önemli bildirimleri kendi arşivinde de saklamalıdır.
Sözleşme İncelemesinde Pratik Kontrol Listesi
İmzadan önce hizmet kapsamı, ücretler, ödeme günü, sıralama, kampanya katılımı, veri kullanımı, fikrî haklar, hesap kısıtlama sebepleri, açıklama/itiraz mekanizması, sözleşme değişiklik süresi ve sona erme sonuçları tek tek kontrol edilmelidir. Eksik veya belirsiz bir hüküm varsa satıcı bunu dahili iletişim sistemi üzerinden yazılı olarak sormalı ve cevabı saklamalıdır. Uyuşmazlık ortaya çıktıktan sonra hangi sözleşme sürümünün geçerli olduğunu ispatlamak yerine, sözleşmenin kurulduğu anda tarihli bir kopyasını indirmek daha güvenli bir kayıt düzeni sağlar.
Sık Sorulan Sorular
Aracılık sözleşmesi yazılı olmak zorunda mı?
Sözleşme yazılı şekilde veya elektronik ortamda yapılır; m.15’teki asgari unsurları içerir.
Hizmet bedelleri sözleşmede yazmalı mı?
Evet. m.15/1-c hizmet bedelleri ile farklılaşma ve güncellenme şartlarının sözleşmede bulunmasını zorunlu tutar.
Hesap kapatma sebepleri yazmalı mı?
Evet. Kısıtlama, askıya alma ve sonlandırma sebepleri ile süreçleri m.15/1-b uyarınca sözleşmede yer alır.
Sıralama kriterleri açıklanmalı mı?
Evet. Sıralama/tavsiye parametreleri, öncelikleri ve ücretin sıralamaya etkisi m.15/1-ç kapsamında açıklanır.
Ödeme süresi sözleşmede olmak zorunda mı?
Evet. m.15/1-d satıcıya yapılacak ödemelerin süresini zorunlu unsur sayar.
Sözleşme sonradan satıcı tarafından görülebilir mi?
Evet. Sözleşmenin kolayca erişilebilir şekilde dâhili iletişim sisteminde saklanması gerekir.
Fikrî hak şikâyeti süreci sözleşmede yer alır mı?
Evet. Hak sahipliği, kullanım ve ihlal önlemlerine ilişkin bilgiler m.15/1-ğ kapsamındadır.
Sözleşme sonrası veri erişimi yazılmalı mı?
Evet. Satıcının verilere sözleşme sona erdikten sonra erişip erişemeyeceği ve erişim süresi m.15/1-h uyarınca açıklanır.
Eksik sözleşme maddesi platforma serbestlik verir mi?
Hayır. Eksiklik ilgili platform işleminin Kanun ve Yönetmelik hükümlerine göre ayrıca denetlenmesini gerektirir.
Mersin’deki satıcı için m.15 farklı mı?
Hayır. Yönetmelik Türkiye genelinde uygulanır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
