Sözleşmeli Erbaş ve Er Kamuya Geçiş Şartları 2026: 7 Yıl, 41 Yaş ve Yüzde 10 Kontenjan | 6191 Ek 1

Sözleşmeli erbaş ve erlerin kamu kurumlarında memuriyete geçişi 2026 yılında köklü biçimde yeniden düzenlendi. 11 Temmuz 2026 tarihli ve 33307 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7588 sayılı Uzman Erbaş Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 14. maddesi, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanununun Ek 1. maddesini yeni bir merkezi yerleştirme modeline bağladı. Düzenleme yalnız “7 yılını dolduran herkes doğrudan memur olur” şeklinde yorumlanamaz. Kanun hizmet süresi, ayrılma biçimi, yaş, nitelik belgesi, kadro şartları, kontenjan, kura ve sözlü sınav aşamalarını birlikte düzenler.

Yeni sistem özellikle infaz ve koruma memuru, çarşı ve mahalle bekçisi, orman muhafaza memuru, idari gözetim personeli, koruma ve güvenlik görevlisi, zabıta memuru, itfaiye eri, şoför ve destek personeli kadro/pozisyonlarına geçiş bakımından önemlidir. Başvurular bireysel olarak kurum kurum yapılacak dağınık bir sisteme bırakılmamış; personel bilgilerinin her yıl Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirilmesi, kurumların yüzde 10 kontenjan ayırması, adayların tercih ve kura yoluyla sözlü sınava yönlendirilmesi öngörülmüştür.

6191 Sayılı Kanun Ek 1 Kimleri Kapsar?

Ek 1. madde 6191 sayılı Kanun kapsamında sözleşmeli erbaş ve er olarak görev yapan ve kanundaki şartlarla statüden ayrılan kişilere yöneliktir. Düzenleme, uzman erbaşlık veya başka askerî personel statülerini doğrudan kapsayan genel bir memuriyete geçiş hükmü değildir. Kişinin 6191 sayılı Kanun kapsamındaki sözleşmeli erbaş/er hizmeti bulunmalıdır.

Kamuya geçiş hakkının doğması için yalnız statü yeterli değildir. Hizmet süresi, ayrılma şekli, nitelik belgesi, yaş ve atanılacak unvanın özel şartları birlikte aranır. Bunlardan biri eksikse Ek 1 kapsamında yerleştirme yapılmaz.

En Az 7 Yıl Hizmet Şartı Nasıl Uygulanır?

Güncel Ek 1, kamuya geçiş için sözleşmeli erbaş/er statüsünde en az yedi hizmet yılının tamamlanmasını esas alır. Kanun hizmet süresini alt sınır olarak belirlemiştir. Altı yıl on bir ay hizmet yapan bir kişinin “yaklaşık yedi yıl” gerekçesiyle bu şartı sağlaması mümkün değildir; kanunda aranan süre tamamlanmalıdır.

Hizmet süresinin hesabı personel özlük dosyasındaki göreve başlama, sözleşme dönemleri ve statünün sona erdiği tarihler üzerinden yapılır. Hizmetten sayılmayan dönemler varsa ilgili personel mevzuatı uygulanır. İdarenin aday listesine bildirim yapmadan önce gerçek hizmet süresini resmî kayıtlardan kontrol etmesi gerekir.

Hangi Ayrılma Biçimleri Kamuya Geçiş Hakkı Verir?

Kanun, yedi hizmet yılını tamamladıktan sonra kendi istekleriyle sözleşmelerini yenilemeyerek veya sözleşmelerini feshederek ayrılanları esas alır. Bu nedenle statünün disiplin, sağlık, başarısızlık veya başka bir idari nedenle kurum tarafından sona erdirildiği her hâl otomatik olarak Ek 1 kapsamına girmez. Ayrılma sebebi personel ilişik kesme belgesinden açıkça tespit edilmelidir.

Sözleşmenin süresi sonunda yenilenmemesi kişinin kendi iradesine dayanıyorsa kanundaki ilk seçenek uygulanır. Sözleşme devam ederken mevzuata uygun şekilde kişinin kendi isteğiyle fesih söz konusuysa ikinci seçenek değerlendirilir. Ayrılma şekli kamuya geçiş hakkının temel şartlarından biridir.

Olumlu Nitelik Belgesi Şartı Nedir?

Ek 1 kapsamında kamuya yerleştirme sürecine alınabilmek için olumlu nitelik belgesi gerekir. Nitelik belgesi personelin hizmet, disiplin, görev başarısı ve ilgili askerî personel düzenlemeleri çerçevesindeki değerlendirmesini gösteren resmî belgedir. Kanun olumlu nitelik belgesini bağımsız şart olarak arar.

Belgenin olumsuz düzenlenmesi veya hiç düzenlenmemesi kamuya geçiş sürecini doğrudan etkiler. Nitelik belgesine ilişkin işlemin hukuka aykırı olduğu iddia ediliyorsa personel dosyası, değerlendirme ölçütleri ve yetkili amirlerin işlemleri ayrıca incelenmelidir.

41 Yaş Şartı Nasıl Hesaplanır?

Kanun başvuru tarihinde 41 yaşından gün almamış olmayı arar. Bu ifade, kişinin 40 yaşını tamamlayıp 41 yaşından gün almaya başladığı tarih bakımından dikkatle hesaplanmalıdır. Yaş şartı, adayın Bakanlığa bildirildiği tarihten veya kura tarihinden bağımsız olarak kanunda belirtilen başvuru tarihi üzerinden değerlendirilir.

Nüfus kaydındaki doğum tarihi esastır. Başvurunun yaş nedeniyle reddedildiği dosyalarda doğum tarihi ile başvuru tarihi gün hesabıyla karşılaştırılır. İdarenin kanunda öngörülmeyen daha düşük bir yaş sınırı getirmesi mümkün değildir.

Hangi Kamu Kadro ve Pozisyonlarına Geçiş Mümkündür?

Ek 1 yeni sistemde belirli unvanları açıkça sayar. Bunlar infaz ve koruma memuru, çarşı ve mahalle bekçisi, orman muhafaza memuru, idari gözetim personeli, koruma ve güvenlik görevlisi, zabıta memuru, itfaiye eri, şoför ve destek personelidir. Yerleştirme, ilgili kurumların bu unvanlardaki kadro veya pozisyon ihtiyaçları üzerinden yürütülür.

Her unvanın kendi özel mevzuatında öğrenim, sürücü belgesi, sağlık, boy-kilo, güvenlik, sertifika veya başka şartlar bulunabilir. Ek 1 yalnız sınav şartları yönünden özel düzenleme getirir; adayın ilgili kadro mevzuatındaki sınav dışındaki diğer şartları taşıması gerekir.

Yüzde 10 Kontenjan Ne Demektir?

Kamu kurum ve kuruluşları, Ek 1’de sayılan unvanlardaki personel alımlarında toplam kadro/pozisyon kontenjanı veya izinlerinin yüzde 10’unu bu madde kapsamındaki adaylar için ayırır. Kurumların bu bilgileri her yıl aralık ayı sonuna kadar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirmesi öngörülmüştür.

Yüzde 10 kuralı, her adayın atanacağı anlamına gelmez. Bu oran kamu kurumlarının ilgili alım içindeki Ek 1 kontenjanını belirler. Aday sayısının kontenjandan fazla olduğu sistemde tercih, kura ve sözlü sınav aşamaları devreye girer.

Personel Bilgileri Ne Zaman Bakanlığa Bildirilir?

Millî Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığı, Ek 1 kapsamındaki şartları taşıyan ayrılmış personelin bilgilerini her yıl ekim ayı sonuna kadar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına bildirir. Kanun bu listelerin yıllık olarak yenilenmesini öngörür.

Bildirimde kişisel ve mesleki bilgiler merkezi yerleştirme sürecinin temelini oluşturur. Personelin kendisi bakımından ayrılma belgesi, hizmet süresi, nitelik belgesi ve iletişim bilgilerinin doğru olması önemlidir. Hatalı veya eksik kayıt, tercih ve yerleştirme aşamasına katılımı etkileyebilir.

Bakanlığa Bildirilmek Atanma Hakkı Verir mi?

Hayır. Kanun, Bakanlığa bildirilmiş olmayı doğrudan kazanılmış atama hakkına dönüştürmez. Listede bulunmak, kişinin merkezi yerleştirme ve sözlü sınav sürecine katılabilmesi için gerekli aşamalardan biridir. İlgili kadronun özel şartlarını taşıma, kontenjan, tercih, kura ve sözlü sınav sonucu ayrıca belirleyicidir.

Bu nedenle “ismim Bakanlığa bildirildi, atanmam zorunlu” sonucu hukuken doğru değildir. Adayın yerleştirme kılavuzunda belirtilen şartları yerine getirmesi ve sınav/yerleştirme süreçlerini tamamlaması gerekir.

Kura ve Sözlü Sınav Sistemi Nasıl İşler?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, kurumların bildirdiği kadrolar için kılavuz şartlarını sağlayan adayları tercihlerine göre değerlendirir. Her kadro/pozisyon için kontenjanın dört katına kadar aday kura yoluyla sözlü sınava yönlendirilir. Yerleştirme veya yerleştirmenin yaptırılması işlemi her yıl mart ayının birinci gününe kadar tamamlanacak şekilde planlanır.

Kura, adayın sözlü sınavı kazandığı anlamına gelmez; sözlü sınava girmeye hak kazananları belirleyen aşamadır. Sözlü sınav komisyonları kanundaki değerlendirme başlıklarına göre puanlama yapar. Ek 1’in temel kamuya geçiş şartı bakımından önemli olan merkezi yerleştirme-kura-sözlü sınav zinciridir.

Atanan Personelin Derece ve Kademesi Nasıl Belirlenir?

Kanun, sözleşmeli erbaş/er olarak geçirilen hizmet sürelerinin memuriyet derece ve kademesinde değerlendirilmesini özel olarak düzenler. Her hizmet yılı için bir kademe, her üç yıl için bir derece verilmesi esasına göre intibak yapılır. Ancak ulaşılan derece/kademe, kişinin öğrenim durumuna göre yükselebileceği üst sınırı aşamaz.

Bu hüküm, askerî statüde geçirilen hizmetin tamamen yok sayılmasını engeller. Atamayı yapan kurum, özlük işlemlerinde hizmet süresini personel kayıtlarıyla doğrulayarak derece/kademe intibakını yapmalıdır.

Başka Unvana Geçiş İçin Dört Yıl Şartı Nedir?

Ek 1 kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarına atananlar, atandıkları unvandan başka bir unvana belirli süre geçmeden geçemez. Kanun bu süreyi en az dört yıl olarak belirlemiştir. Böylece düzenleme, kamuya geçiş hakkının kısa sürede tamamen farklı bir unvana geçiş aracı olarak kullanılmasını sınırlamıştır.

Dört yıllık sürenin hangi tarihten başlayacağı atama ve göreve başlama kayıtlarından belirlenir. Unvan değişikliği, kurum içi yer değiştirme veya görevde yükselme işlemleri bakımından özel mevzuatla birlikte Ek 1 hükmü de dikkate alınmalıdır.

Hakkını Kullanan Kişi Yeniden Ek 1 Kapsamında Atanabilir mi?

Kanun tekrar kullanım konusunda sınırlama getirir. Ek 1 kapsamında ataması yapıldığı halde göreve başlamayan veya başlayıp sonradan görevinden ayrılan kişi aynı madde kapsamında yeniden istihdam edilmez. Ayrıca bildirilen unvanlardan birine herhangi bir şekilde atanmış olanların bu hakkı kullanmış sayılacağı düzenlenmiştir.

Bu nedenle adayın tercih ve atama aşamasında bilinçli karar vermesi önemlidir. Atamayı kabul etmeyip göreve başlamamak, “daha sonra tekrar aynı haktan yararlanırım” sonucu doğurmaz.

Özel Güvenlik Eğitimi Bakımından İstisna Var mı?

Ek 1, en az yedi yıllık hizmeti tamamlayarak kanundaki şartlarla ayrılanların belirli koruma ve güvenlik görevlerine atanmasında özel güvenlik eğitimi yönünden istisna hükümleri içerir. Ancak özel güvenlik kimlik, sağlık ve diğer kanuni şartlarının tamamının ortadan kalktığı şeklinde geniş yorum yapılmamalıdır. Atanılacak görevin tabi olduğu 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ikincil mevzuat ayrıca kontrol edilir.

Başvurunun veya Yerleştirmenin Reddine Karşı Hukuki Yol

Ek 1 kapsamındaki bildirim, listeye alınmama, yaş/hizmet hesabı, kura, sözlü sınav veya atama işlemlerinin her biri idari işlem niteliği taşıyabilir. Anayasa m.125 gereğince idarenin eylem ve işlemleri yargı denetimine tabidir. Uyuşmazlığın hangi işlemden doğduğuna göre görevli mahkeme, dava süresi ve davalı idare belirlenir.

Yaş veya hizmet hesabı hatalıysa personel özlük dosyası; nitelik belgesi tartışmalıysa değerlendirme belgeleri; kura veya sözlü sınav tartışmalıysa tutanaklar ve puan cetvelleri incelenir. İptal davasında işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları denetlenir.

Resmî Mevzuat Dayanağı

Birincil kaynak 11 Temmuz 2026 tarihli ve 33307 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7588 sayılı Kanunun 14. maddesi ile 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanununun Ek 1. maddesidir. Resmî metin Resmî Gazete üzerinden incelenebilir.

Sık Sorulan Sorular

Sözleşmeli er kaç yıl sonra memur olabilir?

Ek 1 kapsamındaki kamuya geçiş için en az 7 hizmet yılının tamamlanması gerekir.

41 yaş şartı var mı?

Evet. Başvuru tarihinde 41 yaşından gün almamış olmak gerekir.

7 yılı dolduran herkes doğrudan atanır mı?

Hayır. Olumlu nitelik belgesi, kadro şartları, kontenjan, tercih, kura ve sözlü sınav süreçleri ayrıca uygulanır.

Hangi kadrolara geçiş vardır?

İnfaz ve koruma memuru, bekçi, orman muhafaza memuru, idari gözetim personeli, koruma ve güvenlik, zabıta, itfaiye eri, şoför ve destek personeli kanunda sayılan başlıca unvanlardır.

Yüzde 10 kontenjan adayın yüzde 10 şansı olduğu anlamına mı gelir?

Hayır. Yüzde 10, kurumların ilgili unvanlardaki toplam alım kontenjanı/izinlerinden Ek 1 adaylarına ayıracağı paydır.

Bakanlığa bildirilen kişi kesin atanır mı?

Hayır. Bildirilmek kazanılmış atama hakkı vermez.

Kura nasıl uygulanır?

Kılavuz şartlarını taşıyan adaylar arasından kontenjanın dört katına kadar kişi, tercihleri de dikkate alınarak kura yoluyla sözlü sınava yönlendirilir.

Atanan kişi başka unvana hemen geçebilir mi?

Hayır. Ek 1 kapsamında atananlar en az dört yıl atandıkları unvanda kalmalıdır.

Atandığı halde göreve başlamayan tekrar bu haktan yararlanabilir mi?

Hayır. Kanun yeniden Ek 1 kapsamında istihdam edilmeyeceğini düzenler.

Sözleşmeli er hizmeti derece/kademeye sayılır mı?

Evet. Kanundaki usulle her hizmet yılı bir kademe, her üç yıl bir derece esasına göre ve öğrenim üst sınırı gözetilerek değerlendirilir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →