Dernek Tüzüğü Değişikliği İçin Kaç Oy Gerekir? TMK 78 ve 81 | 2026

Dernek tüzüğü değişikliği, sıradan genel kurul kararlarından farklıdır. Çünkü tüzük derneğin adından amacına, üyelik şartlarından organ yapısına, aidattan tasfiyeye kadar temel kurallarını belirler. Bu nedenle kanun hem toplantının açılması hem de değişikliğin kabulü bakımından nitelikli çoğunluk öngörmüştür.

Uygulamada “üçte iki” ifadesinin hangi sayıya uygulanacağı sıkça karıştırılır. İlk toplantıda üçte iki, derneğin genel kuruluna katılma hakkı bulunan toplam üye sayısına uygulanır. Karar aşamasında üçte iki ise toplantıya fiilen katılan ve oy hakkı bulunan üyeler üzerinden hesaplanır. İkinci toplantıda ilk aşamadaki üçte iki katılım kaldırılır; karar aşamasındaki üçte iki olumlu oy şartı aynen kalır.

Bu rehber 11 Eylül 2026 itibarıyla TMK m.58, m.78, m.79, m.81 ve m.83 ile 5253 sayılı Dernekler Kanunu m.4 ve güncel Dernekler Yönetmeliği esas alınarak hazırlanmıştır.

Dernek Tüzüğü Değişikliğinin Kanuni Dayanağı Nedir?

TMK m.58 her derneğin bir tüzüğünün bulunmasını ve tüzüğün kanunun emredici hükümlerine aykırı olamayacağını düzenler. 5253 sayılı Dernekler Kanunu m.4/k ise tüzüğün ne şekilde değiştirileceğinin dernek tüzüğünde gösterilmesini zorunlu tutar.

Ancak tüzük, kendi değişiklik sistemini düzenlerken TMK m.78 ve m.81’deki asgari nitelikli çoğunlukların altına inemez. İlk toplantıda üçte iki katılım ve karar aşamasında katılanların üçte iki olumlu oyu kanuni güvence niteliğindedir.

Genel kurul derneğin en yetkili karar organıdır. Tüzüğü değiştirme yetkisi de genel kurula aittir; yönetim kurulu yalnız değişiklik taslağı hazırlayıp genel kurul gündemine sunabilir.

İlk Toplantıda Neden Üyelerin 2/3’ü Hazır Bulunmalıdır?

TMK m.78, tüzük değişikliği görüşülecek ilk genel kurul toplantısında katılma hakkı bulunan üyelerin üçte ikisinin hazır bulunmasını zorunlu tutar. Bu oran, kayıtlı toplam sayıya değil genel kurula katılma hakkı bulunan güncel üye sayısına uygulanır.

Örneğin genel kurula katılma hakkı bulunan 90 üye varsa ilk toplantıda en az 60 üye hazır olmalıdır. 100 üye varsa üçte iki oranını karşılayacak en az 67 üyenin; 101 üye varsa en az 68 üyenin hazır bulunması gerekir.

Vekâletnameler gerçek kişi üyeleri fiilen hazır hâle getirmez. TMK m.69 uyarınca gerçek kişi üyeler oylarını şahsen kullanır. Tüzel kişi üyeler ise 5253 sayılı Kanun m.6’daki temsilci aracılığıyla katılır.

Tüzük Değişikliği Kararı Kaç Olumlu Oyla Alınır?

Toplantı geçerli biçimde açıldıktan sonra TMK m.81 devreye girer. Tüzük değişikliği kararı, toplantıya katılan üyelerin üçte iki çoğunluğuyla alınır. Burada esas alınan sayı artık genel üye sayısı değil, toplantıya katılan geçerli oy hakkı sahibi üye sayısıdır.

Örneğin toplantıya 75 üye katılmışsa değişiklik için en az 50 olumlu oy gerekir. 50 üye katılmışsa üçte iki oranı 33,33 olduğundan en az 34 olumlu oy gerekir. Küsuratlı sonuçta oranı karşılayan üst tam sayıya ulaşılır.

Çekimser oylar olumlu oy sayısına eklenmez. Ret ve çekimser oyların toplamı, olumlu oyların üçte iki eşiğine ulaşmasını engelliyorsa değişiklik kabul edilmez.

İkinci Toplantıda Tüzük Değişikliği Nasıl Yapılır?

İlk toplantıda üçte iki katılım sağlanamazsa toplantı ertelenir. TMK m.78 uyarınca ikinci toplantıda katılma hakkı bulunan üyelerin üçte ikisinin hazır bulunması şartı aranmaz. Ancak ikinci toplantıya katılan üye sayısı, yönetim ve denetim kurulları üye tam sayısının iki katından az olamaz.

İkinci toplantı ilk çağrıda gösterilmiş olmalı ve güncel Dernekler Yönetmeliği m.14 uyarınca ilk toplantı ile arasında 7 günden az, 60 günden fazla süre bulunmamalıdır.

Toplantı ikinci kez açıldıktan sonra karar yeter sayısı değişmez: tüzük değişikliği için katılanların yine üçte iki olumlu oyu gerekir. “İkinci toplantıda gelenlerin salt çoğunluğu yeter” ifadesi yanlıştır.

Tüzük Değişikliği İçin Sayısal Örnekler

120 üyeli dernek: İlk toplantıda üçte iki katılım için 80 üye gerekir. Toplantıya 90 kişi katılırsa değişiklik için katılanların üçte ikisi olan en az 60 olumlu oy gerekir.

75 üyeli dernek: İlk toplantıda en az 50 üye hazır bulunmalıdır. 54 kişi gelmişse karar için en az 36 olumlu oy gerekir.

51 üyeli dernek: İlk toplantıda üçte iki oranını karşılayan en az 34 üye gerekir. 34 kişi katılmışsa tüzük değişikliği için en az 23 olumlu oy gerekir.

İkinci toplantı örneği: Tüzükte yönetim kurulu 5, denetim kurulu 3 asıl üyeyse ikinci toplantının alt sınırı 16 katılımcıdır. 18 kişi gelirse değişiklik için en az 12 olumlu oy gerekir.

Tüzük Değişikliği Gündemde Açıkça Yer Almalı mı?

Evet. TMK m.79 uyarınca genel kurulda kural olarak yalnız gündemde yer alan maddeler görüşülür. Tüzük değişikliği gibi derneğin temel yapısını etkileyen bir konunun toplantı çağrısında açıkça belirtilmesi gerekir.

“Diğer konular”, “dilek ve temenniler” veya “gerekli değişikliklerin görüşülmesi” gibi belirsiz ifadelerle temel tüzük maddelerinin değiştirilmesi hukuki risk yaratır. Hangi tüzük maddelerinin değiştirilmesinin önerildiği mümkün olduğunca üyelerin önceden anlayabileceği biçimde duyurulmalıdır.

TMK m.79, toplantıda hazır bulunan üyelerin en az onda birinin yazılı istemiyle bir konunun gündeme alınmasını zorunlu kılar. Buna rağmen çağrı ve nitelikli çoğunluk şartları tüzük değişikliği bakımından ayrıca gözetilmelidir.

Tüzük Değişikliği Genel Kurul Çağrısı Nasıl Yapılır?

TMK m.77 ve Dernekler Yönetmeliği m.14 uyarınca üyeler en az 15 gün önceden toplantının günü, saati, yeri ve gündemi bildirilerek çağrılır. Tüzük daha uzun çağrı süresi öngörüyorsa o süre uygulanır.

Çağrıda ilk toplantının yanında çoğunluk sağlanamazsa yapılacak ikinci toplantının günü, saati ve yeri de gösterilir. İkinci toplantı 7–60 günlük aralık içinde planlanır.

Tüzük değişikliği taslağının üyeler tarafından toplantı öncesinde görülebilir hâle getirilmesi, tartışmanın sağlıklı yürütülmesini sağlar. Değişiklik eski ve yeni metin karşılaştırmasıyla sunulmalıdır.

Tüzük Değişikliği Taslağı Nasıl Hazırlanmalıdır?

Değişiklik taslağı, hangi maddenin mevcut metninin ne olduğu ve yeni metnin ne olacağı açık biçimde hazırlanmalıdır. Sadece “başkana gerekli düzeltmeleri yapma yetkisi verildi” şeklinde sınırsız yetki verilmemelidir; genel kurul hangi tüzük metnini kabul ettiğini belirli hâle getirmelidir.

Dernek adı, amacı, merkez, üyelik şartları, organ sayıları, aidat, şube sistemi, borçlanma, iç denetim, tasfiye ve değişiklik usulü gibi 5253 m.4’teki zorunlu unsurlardan biri değiştiriliyorsa yeni metnin diğer maddelerle çelişmemesi gerekir.

Örneğin yönetim kurulu üye sayısı 5’ten 7’ye çıkarılırken genel kurul seçim maddesinde hâlâ “5 asıl üye seçilir” ifadesi bırakılmamalıdır. Değişiklik tüzüğün bütünlüğü içinde kontrol edilmelidir.

Tüzük Değişikliği Madde Madde mi Oylanmalıdır?

Kanun tüm tüzük değişikliklerinin zorunlu olarak tek tek madde oylamasıyla yapılacağını emretmez; toplantı ve oylama yöntemi tüzük ile genel kurul usulüne göre belirlenir. Ancak her değişikliğin üyelerce anlaşılır olması ve kabul edilen nihai metnin tartışmasız biçimde belirlenmesi gerekir.

Birden çok farklı konuda değişiklik varsa maddelerin ayrı ayrı görüşülmesi ve ardından bütün metnin kabulünün teyit edilmesi uygulamada kayıt güvenliğini artırır. Hangi madde için kaç oy kullanıldığı açıkça yazılabilir.

Toplu paket oylaması yapılacaksa paketin içeriği toplantı öncesinde ve oylama anında belirli olmalı; sonradan pakete yeni hüküm eklenmemelidir.

Yönetim Kurulu Tüzüğü Kendi Kararıyla Değiştirebilir mi?

Hayır. Yönetim kurulu tüzük değişikliğini teklif edebilir, taslak hazırlayabilir ve genel kurulu toplantıya çağırabilir; fakat tüzük değişikliğini tek başına kesinleştiremez. Genel kurul derneğin en yetkili karar organıdır ve değişiklik için TMK m.78 ile m.81 çoğunlukları gerekir.

Yönetim kuruluna “yazım hatalarını düzeltme” gibi teknik yetki verilse dahi bu yetki tüzüğün anlamını, üyelik haklarını, organ yapısını veya dernek amacını değiştirecek maddi değişiklik yapma yetkisine dönüşemez.

İdarenin inceleme sırasında tespit ettiği kanuna aykırılık veya eksiklik tüzükte maddi değişiklik gerektiriyorsa ilgili değişiklik genel kurul usulüyle yapılmalıdır; kuruluş aşamasındaki özel düzeltme sistemi ayrıca değerlendirilir.

Tüzük Değişikliği Sonrası Ne Yapılır?

Genel kurulda kabul edilen tüzük değişikliği, genel kurul sonuç bildirimi ve ilgili ek belgelerle güncel Dernekler Yönetmeliğinde öngörülen süre ve usule göre yetkili mülkî idare makamına bildirilir. Bildirim yapılması, genel kurul kararının metnini sonradan değiştirme yetkisi vermez.

Değişen tüzüğün her nüshası genel kurul kararına birebir uygun olmalıdır. Organ sayısı, dernek adı, merkez veya faaliyet amacı gibi değişiklikler banka, internet sitesi, sözleşmeler ve diğer resmi kayıtlar bakımından da gerektiği ölçüde güncellenmelidir.

Dernek kayıtlarında eski tüzükler yok edilmemeli; hangi tarihte hangi metnin yürürlükte olduğunu gösterecek şekilde arşivlenmelidir.

Tüzük Değişikliği İdare Tarafından İncelenir mi?

Dernek mevzuatı, tüzük değişikliklerinin yetkili idareye bildirilmesini ve mevzuata uygunluk bakımından kayıt/inceleme sistemini öngörür. Tüzük değişikliğinin kanunun emredici hükümlerine aykırı olması, genel kurulda yeterli oy alınmış olsa dahi hukuka uygun hâle gelmesini sağlamaz.

Örneğin yönetim kurulunu üç kişiye düşüren, onursal üyeye oy hakkı veren veya gerçek kişi üyelerin vekâletle oy kullanmasına izin veren bir tüzük değişikliği, genel kurulun üçte iki oyuyla kabul edilse de TMK’nın emredici hükümlerine aykırıdır.

Bu nedenle taslak genel kuruldan önce madde madde mevzuat kontrolünden geçirilmelidir.

Usulsüz Tüzük Değişikliği İptal Edilebilir mi?

Evet. TMK m.83, kanuna veya tüzüğe aykırı genel kurul kararlarının iptalini isteme hakkını düzenler. Eksik çağrı, yetersiz toplantı çoğunluğu, yetersiz karar çoğunluğu veya gündem sorunu tüzük değişikliğinin iptali bakımından önem taşır.

Toplantıya katılan üyenin karara karşı oy kullanması ve muhalefetini tutanağa geçirtmesi; katılmayan üyenin ise karar ve toplantı sürecini öğrendiği tarihin kayıt altına alınması m.83’teki dava süreleri açısından önemlidir.

İptal davası açılmış olması her durumda kararın uygulanmasını otomatik durdurmaz; somut uyuşmazlıkta ihtiyati hukuki koruma talepleri ayrıca değerlendirilir.

Tüzük Değişikliği İçin 12 Maddelik Kontrol

1. Değiştirilecek maddeleri ve gerekçeyi belirleyin.
2. Yeni metni 5253 m.4 ve TMK’nın emredici hükümleriyle karşılaştırın.
3. Yönetim kurulu çağrı kararını alın.
4. Tüzük değişikliğini gündemde açık yazın.
5. Üyeleri en az 15 gün önce ve tüzükteki yöntemle çağırın.
6. İkinci toplantı bilgilerini ilk çağrıda gösterin.
7. İlk toplantıda toplam üyelerin 2/3 katılımını kontrol edin.
8. İkinci toplantıda TMK m.78 alt sınırını kontrol edin.
9. Kararda katılanların 2/3 olumlu oyunu sağlayın.
10. Oy sonuçlarını sayısal olarak tutanağa yazın.
11. Kabul edilen nihai tüzük metnini tutanakla karşılaştırın.
12. Güncel mevzuattaki bildirimleri süresinde tamamlayın.

Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması

TMK m.78 ve m.81 Mersin dahil Türkiye genelindeki tüm derneklerde uygulanır. Mersin’de faaliyet gösteren derneklerin tüzük değişikliklerinde yerel bir farklı oy oranı bulunmaz; yalnız dernek tüzüğünde kanuni asgari eşiklerin üzerinde özel çoğunluk öngörülmüş olabilir.

Dernek merkezinin Mersin’in başka bir ilçesine taşınması, organ yapısının değiştirilmesi veya şube açma sisteminin eklenmesi gibi tüzük değişikliklerinde yeni metin, ilgili resmi bildirim ve adres/organ kayıtları birlikte güncellenmelidir.

Genel kurul dosyasında çağrı belgeleri, hazirun, eski-yeni tüzük metni, oy sayısı ve sonuç bildirimi birlikte saklanmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

İlgili İçerikler

• Dernek Genel Kurul Karar Yeter Sayısı Kaçtır?
• Dernek Genel Kurul Toplantı Yeter Sayısı Kaçtır?
• Dernek Tüzüğünde Neler Yazmak Zorunlu?

Resmî Kaynaklar

• 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.58, m.78-83
• 5253 sayılı Dernekler Kanunu m.4

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →