Dernek Genel Kurul Kararı İptal Davası Süresi Ne Kadar? TMK 83 | 2026

Dernek genel kurul kararına karşı dava süresi kısa ve hak düşürücü nitelikte sonuç doğuran bir takvimdir. “Kararı yeni öğrendim” demek tek başına sınırsız süre sağlamaz. Toplantıya katılmayan üye kararın öğrenilmesinden itibaren bir aylık süreye sahip olsa da, karar tarihinden itibaren üç aylık mutlak üst sınır geçildiğinde iptal davası yolu kapanır. Toplantıya katılan ve karara katılmayan üye bakımından ise bir aylık süre doğrudan karar tarihinden işlemeye başlar.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

İptal davası, genel kurul kararının kanuna veya dernek tüzüğüne aykırı olması üzerine açılır. Usulsüz çağrı, toplantı yeter sayısının bulunmaması, yanlış karar çoğunluğu, oy hakkı ihlali, gündem dışı karar veya tüzüğe aykırı seçim işlemi bu kapsamda gündeme gelebilir. Buna karşılık her hoşnutsuzluk veya yönetim politikası anlaşmazlığı tek başına iptal sebebi değildir; hukuki aykırılığın somutlaştırılması gerekir.

Bu rehber 11 Eylül 2026 itibarıyla TMK m.78-83, HMK’nın genel görev ve yetki hükümleri ve güncel dernek mevzuatı esas alınarak hazırlanmıştır.

TMK m.83 Genel Kurul Kararının İptalini Nasıl Düzenler?

TMK m.83, genel kurul kararının kanuna veya tüzüğe aykırı olması hâlinde üyeye iptal davası açma hakkı verir. Madde, süreyi üyenin toplantıya katılıp katılmamasına göre iki ayrı başlangıç noktasına bağlar.

Toplantıda hazır bulunan ve kanuna veya tüzüğe aykırı karara katılmayan üye, karar tarihinden başlayarak bir ay içinde mahkemeye başvurabilir. Toplantıda hazır bulunmayan üye ise kararı öğrenmesinden başlayarak bir ay içinde ve her hâlde karar tarihinden başlayarak üç ay içinde iptal isteyebilir.

Maddenin son fıkrası, genel kurul kararlarının yok veya mutlak butlanla hükümsüz sayıldığı hâlleri saklı tutar. Bu ayrım, iptal edilebilirlik ile baştan itibaren hukuki sonuç doğurmayan ağır sakatlıkların aynı rejime tabi olmadığını gösterir.

Toplantıya Katılan Üye İptal Davasını Ne Zamana Kadar Açar?

Toplantıda hazır bulunan üye bakımından bir aylık süre karar tarihinden başlar. Üyenin aylar sonra kararın hukuka aykırı olduğunu fark etmesi süreyi yeniden başlatmaz. Bu nedenle toplantı tutanağı ve karar metni genel kurul sonrasında gecikmeden incelenmelidir.

Dava hakkı, toplantıda hazır bulunup karara katılmamış üyeye tanınmıştır. Uygulamada üyenin ret oyununun ve varsa usul itirazının tutanağa açıkça yazdırılması, sonradan “karara katılmadığı” hususunun ispatını güçlendirir. Kanun, anonim şirketlerdeki bazı özel sistemlerden farklı olarak “muhalefet şerhi” ifadesini ayrı bir kurucu şart olarak yazmasa da, kayıt altına alma delil güvenliği sağlar.

Bir aylık süre hesabı takvim üzerinden dikkatle yapılmalı; son günün tatil gününe rastlaması gibi usul hukuku meseleleri HMK ve süre hükümlerine göre değerlendirilmelidir.

Toplantıya Katılmayan Üyenin Süresi Ne Zaman Başlar?

Toplantıya katılmayan üye bakımından bir aylık süre, kararı öğrendiği tarihten başlar. Öğrenme tarihi her olayda somut delillerle belirlenir. Kararın üyeye yazılı bildirilmesi, e-posta gönderimi, resmi kayda erişim veya kararın uygulamasının üyeye tebliği öğrenme bakımından önem taşır.

Ancak “öğrenmedim” iddiası süresiz dava hakkı yaratmaz. TMK m.83, toplantıya katılmayan üye için karar tarihinden itibaren üç aylık mutlak üst sınır öngörür. Üye kararı üçüncü ayın sonunda öğrenmiş olsa dahi iptal davası bakımından azami süre engeli gündeme gelir.

Dernek yönetiminin kararları üyelerden gizlemesi hukuka uygun değildir; buna rağmen kanundaki üç aylık üst sınırın varlığı, üyelerin genel kurul ve karar kayıtlarını zamanında takip etmesini önemli hâle getirir.

3 Aylık Üst Sınır Kim İçin Uygulanır?

TMK m.83’te “her hâlde karar tarihinden başlayarak üç ay içinde” ifadesi, toplantıda hazır bulunmayan üyenin öğrenmeye bağlı bir aylık süresine mutlak bir üst sınır getirir. Toplantıya katılan üye için zaten karar tarihinden başlayan bir aylık süre uygulanır.

Örneğin 1 Mart’ta alınan karara katılmayan üye kararı 15 Mart’ta öğrenirse bir aylık süresi 15 Mart’tan itibaren işlemeye başlar. Kararı 20 Mayıs’ta öğrenirse yine öğrenmeden itibaren bir ay teorik olarak 20 Haziran’a uzansa da, karar tarihinden itibaren üç aylık üst sınır nedeniyle dava süresi Haziran’a taşınamaz.

Bu nedenle iptal davası hazırlığında ilk sorular karar tarihi, üyenin toplantıda bulunup bulunmadığı ve bulunmadıysa öğrenme tarihinin ne olduğudur.

Hangi Genel Kurul Kararları İptal Edilebilir?

TMK m.83 ölçütü kararın kanuna veya tüzüğe aykırı olmasıdır. Çağrının 15 günden kısa yapılması, tüzükte öngörülen çağrı yönteminin uygulanmaması, toplantı yeter sayısının bulunmaması, karar yeter sayısının yanlış hesaplanması, gerçek kişi üyelerin vekâletle oy kullanması, oy hakkı bulunmayan kişinin oy kullanması veya tüzükteki seçim usulünün ihlali örnekler arasındadır.

TMK m.79’a aykırı gündem dışı karar, TMK m.82’deki çıkar çatışması yasağına aykırı oy kullanımı veya tüzükte genel kurula ait yetkinin başka organın önerisiyle usulsüz devri de iptal sebebi oluşturabilir.

İptal davası mahkemeden “bu karar kötü oldu” denilerek değil, hangi kanun veya tüzük hükmünün nasıl ihlal edildiği açıklanarak açılmalıdır.

Yokluk ve Mutlak Butlan Ne Demektir?

TMK m.83, genel kurul kararlarının yok veya mutlak butlanla hükümsüz sayıldığı durumları saklı tutar. Bu ağır sakatlıklar, sıradan iptal edilebilir genel kurul kararından farklıdır. Yoklukta hukuken bir genel kurul kararı doğduğundan söz edilemeyecek temel kurucu unsur eksikliği bulunur; mutlak butlanda ise karar emredici hukuk düzenine ağır biçimde aykırıdır.

Örneğin genel kurul sıfatı bulunmayan birkaç kişinin dernek adına “genel kurul kararı” imzalaması yokluk tartışması doğurabilir. Derneğin temel kişilik haklarını veya mutlak emredici hükümleri ağır biçimde ihlal eden kararlar butlan kapsamında değerlendirilebilir.

Hangi sakatlığın iptal, yokluk veya butlan olduğu somut olayda dikkatle sınıflandırılmalıdır. Süre rejimi bu sınıflandırmaya göre farklı sonuç doğurur.

Yönetim veya Denetim Kurulu Kararına Doğrudan İptal Davası Açılır mı?

TMK m.83, diğer dernek organlarının kararlarına karşı dernek içi denetim yolları tüketilmedikçe iptal davası açılamayacağını düzenler. Bu nedenle yönetim kurulunun üyelikten çıkarma, disiplin veya başka kararına karşı tüzükte genel kurul itiraz yolu varsa önce bu iç yol kullanılmalıdır.

TMK m.80 de üyeliğe kabul ve üyelikten çıkarma hakkında son kararın genel kurula ait olduğunu belirtir. Yönetim kurulunun çıkarma kararı üzerine tüzükteki genel kurul denetimi işletilmeden doğrudan iptal davasına gidilmesi usul sorunu yaratabilir.

İç denetim yolu bulunup bulunmadığı güncel tüzükten kontrol edilir. Süreler bakımından yönetim kurulu kararı ile genel kurulun son kararı birbirine karıştırılmamalıdır.

Dernek Genel Kurul Kararının İptali Davası Hangi Mahkemede Açılır?

Dernek genel kurul kararının iptali, özel olarak sulh hukuk mahkemesine bırakılmadığından HMK m.2’deki genel görev kuralı uyarınca asliye hukuk mahkemesinde görülür. Yetki bakımından derneğin yerleşim yeri ve genel yetki kuralları değerlendirilir.

TMK’nın bazı dernek işlemlerinde sulh hâkimine özel görev verdiği hâller vardır; örneğin TMK m.75’te yönetim kurulu olağanüstü genel kurulu çağırmazsa sulh hâkimi üç üyeyi çağrı için görevlendirir. Bu özel görev, genel kurul kararının iptal davasının görevli mahkemesini değiştirmez.

Dava dilekçesinde dernek tüzel kişiliği davalı gösterilir; iptali istenen genel kurul kararının tarih ve gündem maddesi açıkça belirtilir.

İptal Davasında Hangi Belgeler Önemlidir?

• dernek tüzüğünün karar tarihindeki yürürlükte olan metni,
• genel kurul çağrı kararı ve çağrı belgeleri,
• üye listesi ve hazirun cetveli,
• genel kurul toplantı tutanağı,
• oy sayım sonuçları,
• varsa seçim pusulaları ve divan tutanakları,
• üyelikten çıkma/çıkarma kayıtları,
• tüzel kişi temsil belgeleri,
• kararın davacı tarafından öğrenildiğini gösteren belgeler,
• varsa yazılı itiraz ve iç denetim başvuruları.

İptal süresi kısa olduğundan belgelerin tamamının dernekten alınmasını bekleyip süreyi kaçırmak doğru değildir. Elde bulunan delillerle dava süresinde açılıp eksik kayıtların mahkemeden celbi talep edilebilir.

Usulsüz Genel Kurul Çağrısı İptal Sebebi midir?

Evet, çağrı kanuna veya tüzüğe aykırıysa genel kurul kararlarının iptali gündeme gelebilir. TMK m.77 üyelerin en az 15 gün önceden gün, saat, yer ve gündem bildirilerek çağrılmasını öngörür. Tüzük daha uzun süre veya özel yöntem öngörmüşse buna da uyulmalıdır.

Bir grup üyenin kasten çağrılmaması, ikinci toplantı tarihinin ilk çağrıda belirtilmemesi veya tüzük değişikliği gibi temel konunun gündemde açıklanmaması toplantının oluşumunu etkileyen aykırılıklardır.

TMK m.76’daki tüm üyelerin çağrısız olarak bir araya gelmesi istisnası, gerçekten bütün üyelerin katıldığı özel durumdur. Birkaç üyenin eksik olduğu çağrısız toplantı bu istisnadan yararlanamaz.

Yanlış Toplantı veya Karar Yeter Sayısı İptal Sebebi midir?

Evet. TMK m.78’deki toplantı yeter sayısı bulunmadan genel kurulun açılması veya TMK m.81’deki karar yeter sayısına ulaşmadan kararın “kabul edildi” sayılması kanuna aykırılık oluşturur.

Özellikle tüzük değişikliği ve fesihte ilk toplantıda toplam üyelerin üçte iki katılımı ile karar aşamasında katılanların üçte iki kabul oyu ayrı ayrı kontrol edilmelidir. İkinci toplantıda ise yönetim ve denetim kurulu tam sayılarının iki katı alt sınırı unutulmamalıdır.

Mahkeme hazirun, üye kayıtları ve tutanaktaki oy sayılarını karşılaştırarak quorumun gerçekten oluşup oluşmadığını inceleyebilir.

Üyelik ve Oy Hakkı Uyuşmazlığı Genel Kurul Kararını Etkiler mi?

Genel kurula katılma hakkı bulunan bir üyenin haksız biçimde liste dışı bırakılması veya üyeliği sona ermiş kişinin oy kullanması toplantı ve karar sonucunu etkileyebilir. TMK m.69 her üyeye bir oy hakkı verir ve oyun şahsen kullanılmasını öngörür.

Genel kuruldan hemen önce çok sayıda üyelikten çıkarma kararı alınmışsa bu kararların tüzük ve TMK m.67’ye uygunluğu ayrıca incelenir. Üye listesinin oy dengesini değiştirmek amacıyla keyfî biçimde düzenlenmesi kabul edilemez.

Tüzel kişi üyenin oyunu 5253 sayılı Kanun m.6’ya göre yetkili temsilci kullanmalıdır. Yetkisiz kişinin oyunun sonucu değiştirmesi iptal değerlendirmesinde önem taşır.

Genel Kurul Kararı İptal Edilirse Ne Olur?

Mahkeme iptal kararı verdiğinde ilgili genel kurul kararı hukuki etkisini kaybeder. Karara dayanılarak yapılan sonraki işlemlerin durumu, iptal kararının kapsamı ve üçüncü kişilerin hukuki konumu ayrı ayrı değerlendirilir.

Örneğin iptal edilen karar organ seçimine ilişkinse, seçilen yönetimin bu dönemde yaptığı işlemlerin tamamının otomatik yok sayılması şeklinde basit bir sonuç çıkarılamaz; hukuki güvenlik, temsil ve üçüncü kişi ilişkileri somut olarak incelenir.

Dernek yönetimi, iptal kararından sonra gerekiyorsa yeni genel kurul çağrısı yaparak eksik veya usulsüz kararı kanuna ve tüzüğe uygun biçimde yeniden görüşmelidir.

İptal Davası Öncesi 10 Kontrol

1. Genel kurul karar tarihini kesinleştirin.
2. Davacı üyenin toplantıda bulunup bulunmadığını belirleyin.
3. Katılmadıysa kararın öğrenildiği tarihi belgeleyin.
4. 1 aylık süreyi hesaplayın.
5. Katılmayan üye için 3 aylık mutlak üst sınırı ayrıca hesaplayın.
6. Kararın hangi kanun/tüzük hükmüne aykırı olduğunu somutlaştırın.
7. Güncel tüzüğü dosyaya alın.
8. Çağrı, hazirun ve tutanakları temin edin.
9. Diğer organ kararıysa iç denetim yollarını kontrol edin.
10. Yokluk/butlan ile iptal edilebilirlik ayrımını değerlendirin.

Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması

TMK m.83 Mersin dahil Türkiye genelindeki dernekler için aynı süreleri öngörür. Mersin’de yapılan bir genel kurul kararına karşı da toplantıya katılan üye için karar tarihinden bir ay; toplantıya katılmayan üye için öğrenmeden bir ay ve her hâlde karar tarihinden üç ay üst sınırı uygulanır.

Dernek merkezinin Mersin’de bulunduğu uyuşmazlıklarda görevli asliye hukuk mahkemesi ve yetki kuralları somut olayın taraflarına göre değerlendirilir. Süre kısa olduğundan genel kurul tutanağının veya resmi bildirimlerin gelmesi beklenerek dava süresi geçirilmemelidir.

Mersin’deki derneklerin çağrı, hazirun, oy sayımı ve elektronik bildirim kayıtlarını düzenli saklaması hem yönetim hem üye bakımından olası iptal davalarında ispat güvenliği sağlar.

Sık Sorulan Sorular

İlgili İçerikler

• Dernek Genel Kurul Karar Yeter Sayısı Kaçtır?
• Dernek Genel Kurul Toplantı Yeter Sayısı Kaçtır?
• Dernek Genel Kurul Çağrısı Kaç Gün Önce Yapılır?

Resmî Kaynaklar

• 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.78-83
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.2

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →