Yabancı Uyruklu Kişiye Yurt Dışında Tebligat Nasıl Yapılır? Tebligat Kanunu m.25 | 2026
Kısa ve Net Cevap
Türkiye’deki mahkeme, icra dairesi veya başka bir yetkili merci tarafından yurt dışında bulunan yabancı uyruklu kişiye yapılacak tebligatın temel iç hukuk dayanağı 7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 25. maddesidir. Maddeye göre yabancı ülkede tebligat, o ülkenin yetkili makamı vasıtasıyla yapılır. Türkiye’nin ilgili devletle taraf olduğu Lahey Tebligat Sözleşmesi, ikili adli yardımlaşma anlaşması veya başka bir milletlerarası sözleşme varsa MÖHUK m.1/2 ve Anayasa m.90 gereğince sözleşme hükümleri ayrıca uygulanır. Muhatap Türk vatandaşı değilse Tebligat Kanunu m.25/A’daki Türk konsolosluğu üzerinden 30 günlük özel sistem doğrudan uygulanmaz.
Bu ayrım süre bakımından kritiktir. Yabancı uyruklu muhatabın Almanya, Hollanda, Fransa, Belçika, Avusturya, İsviçre, İngiltere, ABD, Kanada veya başka bir ülkede bulunması hâlinde önce muhatabın vatandaşlığı ve açık adresi, sonra hedef ülke ile uygulanacak sözleşme ve tebligat yolu tespit edilir. Tebligat evrakının tercüme gereği, merkezi makam formu, masraf ve iade belgesi hedef ülkenin uygulamasına göre hazırlanır. Türkiye’deki dosyada cevap ve kanun yolu süreleri ancak usulüne uygun tebligat tarihine göre yürütülür.
Tebligat Kanunu m.25 Ne Düzenler?
7201 sayılı Tebligat Kanunu m.25’in temel kuralı yabancı ülkede tebligatın o ülkenin yetkili makamı vasıtasıyla yapılmasıdır. Kanun, anlaşma veya yabancı ülke hukukunun izin vermesi hâlinde Türkiye’nin o ülkedeki siyasi memuru veya konsolosunun yetkili yabancı makamdan tebligat yapılmasını istemesine de imkân verir. Tebligat evrakı, kanundaki idari kanal üzerinden ilgili dış temsilciliğe ulaştırılır; Dışişleri Bakanlığı aracılığının gerekli görülmediği hâllerde ilgili Bakanlıkça doğrudan büyükelçilik veya başkonsolosluğa gönderilmesi de mümkündür.
Madde 25, yalnız yabancı vatandaşlar için yazılmış değildir; yabancı ülkede bulunan kişilere ilişkin genel hükmü kurar. Ancak Türk vatandaşlarına özel m.25/A bulunduğu için pratikte yabancı uyruklu muhataplarda m.25 ve milletlerarası sözleşme yolu öne çıkar. Türk vatandaşına m.25/A uygulanamadığında da şartlarına göre genel yabancı ülke tebligat usulüne dönülebilir.
Yurt dışı tebligatta iç hukuk hükmü tek başına yeterli değildir. Türkiye ile hedef devlet arasında yürürlükte olan uluslararası sözleşme, o devletin sözleşme kapsamındaki beyan ve çekinceleri ve merkezi makam uygulaması kontrol edilir. Evrak hedef ülkeye yanlış kanaldan gönderilirse aylar sonra iade edilebilir; bu nedenle ülke seçimi yapılmadan standart bir “yurt dışı tebligat paketi” oluşturulmaz.
Tebligat Kanunu m.25 ile m.25/A Arasındaki Fark
Tebligat Kanunu m.25/A, yabancı ülkede bulunan Türk vatandaşına siyasi temsilcilik aracılığıyla yapılacak tebligata ilişkin özel hükümdür. Madde 25/A’daki bildirim, dış temsilcilik ve otuz günlük yapılmış sayılma sistemi Türk vatandaşlığı şartına bağlıdır. Yabancı uyruklu muhataba sırf Türkiye konsolosluğu aynı şehirde bulunduğu için m.25/A uygulanmaz.
Yabancı uyruklu muhatap bakımından temel yol, m.25’in işaret ettiği yabancı ülke makamı ile o ülkeye uygulanabilen milletlerarası tebligat rejimidir. Örneğin Lahey Tebligat Sözleşmesine taraf iki devlet arasında merkezi makam kanalı kullanılabiliyorsa sözleşmenin formları ve hedef devletin beyanları dikkate alınır. İkili anlaşma daha özel bir yol kuruyorsa ilgili anlaşma metni uygulanır.
Vatandaşlık başlangıçta doğru belirlenmelidir. Çifte vatandaşlık, sonradan vatandaşlık kazanma veya kaybetme hâlinde muhatabın tebligat tarihindeki statüsü resmî bilgilerle kontrol edilir. Muhatabın Türk vatandaşlığının bulunması m.25/A seçeneğini gündeme getirir; yalnız yabancı vatandaşlığı bulunan kişi için genel yol uygulanır.
Lahey Tebligat Sözleşmesi Ne Zaman Uygulanır?
15 Kasım 1965 tarihli Hukuki veya Ticari Konularda Adli ve Gayri Adli Belgelerin Yabancı Memleketlerde Tebliğine Dair Lahey Sözleşmesi, Türkiye’nin taraf olduğu temel uluslararası tebligat metinlerinden biridir. Hem Türkiye hem hedef ülke sözleşmeye tarafsa ve uyuşmazlık sözleşmenin konu kapsamındaysa, merkezi makam sistemi ve hedef devletin kabul ettiği diğer yöntemler kullanılır.
Sözleşme bakımından hedef ülkenin beyanları önemlidir. Bazı devletler posta yoluyla doğrudan tebligata itiraz eder; bazıları belirli şartlarla kabul eder. Bazı ülkeler resmi dilde tercüme ister. Bu nedenle “Lahey’e taraf ülkeye her zaman iadeli taahhütlü posta yeterlidir” sonucu kurulamaz. Hedef devletin güncel beyanı ve Türkiye’deki uygulama birlikte kontrol edilir.
Merkezi makam yolunda standart talep formu, tebliğ edilecek belgenin yeterli nüshası ve gerekiyorsa tercümesi hazırlanır. Tebliğ işlemi tamamlandığında düzenlenen sertifika veya iade belgesi Türkiye’deki dosyaya girer. Süre hesabı bu belgedeki tebliğ tarihine göre yapılır.
Yurt Dışı Adresi Nasıl Yazılmalıdır?
Tebligatın başarıya ulaşması için adres ülkenin posta ve idari sistemine uygun biçimde yazılmalıdır. Muhatabın adı-soyadı, cadde/sokak, bina ve daire numarası, posta kodu, şehir, eyalet veya bölge ve ülke bilgisi eksiksiz olmalıdır. Almanya’da posta kodu ve şehir, ABD ve Kanada’da eyalet/province ile posta kodu, Birleşik Krallık’ta postcode gibi unsurlar doğru yazılır.
Yabancı karakterler adresin resmi yazımında korunmalıdır. Türkçe klavyeye uydurmak amacıyla adresin anlamını değiştiren dönüşümler yapılmaz. Muhatabın bilinen son adresi eskiyse dava veya takip açılmadan önce güncel adres araştırması yapılır. Tarafın e-posta veya telefon numarası bulunması resmi tebligat adresinin yerini tutmaz.
Adresin eksik veya yanlış olması merkezi makamın evrakı iade etmesine neden olabilir. Özellikle büyük şehirlerde yalnız mahalle veya işyeri adı yazılması yeterli değildir. Şirket muhatabında şirketin tam ticaret unvanı, kayıtlı adresi ve mümkünse sicil bilgisi kullanılır.
Tercüme Zorunluluğu Var mı?
Yabancı uyruklu kişiye yapılacak tebligatta tercüme gereği hedef ülke, uygulanacak sözleşme ve belgenin niteliğine göre belirlenir. Lahey Sözleşmesi, merkezi makamın belgenin resmi dilde veya kabul edilen dilde tercümesini istemesine imkân veren sistem içerir. Hedef devletin güncel beyanı mutlaka kontrol edilir.
Türk vatandaşına m.25/A kapsamında dış temsilcilik yoluyla yapılan tebligatta Türkçe evrak yeterli olabilen durum ile yabancı uyruklu muhatabın yerel makam üzerinden tebligatı aynı değildir. Bu iki usulün tercüme şartları karıştırılmamalıdır.
Tercüme yapılacaksa yalnız dava dilekçesi değil, muhatabın savunma hakkını etkileyen eklerin de kapsamı incelenir. Eksik tercüme, hedef makamın iade kararı vermesine veya sonradan savunma hakkı ve usulsüz tebligat tartışmasına neden olabilir.
Yurt Dışı Tebligat Dosyasında Hangi Evrak Hazırlanır?
Hukuk davasında genellikle tebliğ edilecek dilekçe, tensip veya duruşma günü, mahkemece gönderilmesi gereken ekler, tebliğ mazbatası veya sözleşme formu ve gerektiğinde tercümeler hazırlanır. İcra takibinde ödeme emri, takip talebinin gerekli bölümleri ve ilgili belgeler dosyaya girer. Hangi belgenin gönderileceğini tebligatı çıkaran merci belirler.
Lahey merkezi makam yolunda sözleşme formunun usulüne uygun doldurulması gerekir. Muhatabın kimliği ve adresi form ile asıl belgelerde aynı olmalıdır. Tercüme mevcutsa asıl metinle sayfa ve ek bütünlüğü kontrol edilir.
Masraf veya avans istenen ülkelerde ödeme belgesi de zamanında dosyaya sunulur. Ücretler ülke ve dönem bazında değişebildiği için eski internet yazılarındaki sabit rakama dayanılmaz; Adalet Bakanlığı ve hedef devlet merkezi makamının güncel uygulaması esas alınır.
Cevap ve Kanun Yolu Süresi Ne Zaman Başlar?
Yurt dışındaki muhatap bakımından süre, Türk hukukundaki ilgili usul kuralı ve usulüne uygun tebligat tarihi esas alınarak hesaplanır. Evrakın Türkiye’den postaya verildiği, Bakanlığa gönderildiği veya yabancı merkezi makama ulaştığı tarih kural olarak muhataba tebliğ tarihi değildir. Tebliğin tamamlandığını gösteren iade belgesi belirleyicidir.
Örneğin dava dilekçesine cevap süresi, istinaf süresi veya ödeme emrine itiraz süresi bakımından önce hangi belgenin hangi tarihte usulüne uygun tebliğ edildiği tespit edilir. Yurt dışı kanalının uzun sürmesi kanundaki cevap süresini kendiliğinden değiştirmez; mahkemenin verdiği ek süre veya özel düzenleme varsa ayrıca uygulanır.
Süre hesabında Türkiye ile hedef ülke arasındaki saat farkı değil, tebliğ belgesinde yazılı tarih ve Türk usul hukukundaki gün hesabı esas alınır. Resmî tatil ve sürenin son günü kuralları ayrıca uygulanır.
Usulsüz Yurt Dışı Tebligatın Sonucu Nedir?
7201 sayılı Kanun m.32 uyarınca tebligat usulüne aykırı yapılmış olsa bile muhatap tebliği öğrenmişse, muhatabın beyan ettiği öğrenme tarihi tebliğ tarihi olarak kabul edilir. Ancak bu hüküm, yurt dışı tebligatında kanuni ve sözleşmesel usullerin baştan ihmal edilmesini meşru kılmaz. Muhatabın gerçekten öğrenip öğrenmediği ve öğrenme tarihi uyuşmazlık konusu olabilir.
Yanlış adrese, yanlış kişiye veya hedef devletin kabul etmediği yöntemle yapılan tebligat; kesinleşme, savunma hakkı, süre ve icra işlemleri bakımından ciddi sonuç doğurur. Usulsüz tebligata dayanılarak verilen kesinleşme şerhi veya yürütülen takip daha sonra kaldırılabilir veya işlemler geçersiz hâle gelebilir.
Bu nedenle özellikle tanıma-tenfiz, boşanma, velâyet, yüksek tutarlı alacak ve şirket uyuşmazlıklarında tebligat iade belgesi ayrı bir dosya evrakı olarak saklanır.
Yurt Dışındaki Adres Bilinmiyorsa Ne Yapılır?
Adresi bilinmeyen kişiye doğrudan “yurt dışı tebligat yapılamadı” denilerek ilan yoluna geçilmez. Tebligat Kanunu m.28 uyarınca adresin meçhul sayılabilmesi için gerekli araştırmalar yapılır. Bilinen son adres, resmî kayıtlar ve somut dosyada erişilebilecek kaynaklar incelenir.
Muhatabın yalnız ülkesi veya şehri biliniyorsa merkezi makam da çoğu durumda adres araştırmasını Türkiye adına yapmaz. Hedef ülkenin hukukunda adres araştırma mekanizması bulunuyorsa buna ilişkin adli yardım yolu ayrıca değerlendirilebilir. Adres tespiti ile tebligat iki ayrı işlemdir.
İlanen tebligat şartları gerçekleşirse yurt dışında oturan kişinin bilinen adresine ilan sureti ayrıca iadeli taahhütlü mektupla gönderilir ve posta makbuzu dosyada saklanır. m.28’in şartları gerçekleşmeden ilan yoluna başvurulması savunma hakkı ihlali doğurabilir.
İcra Takibinde Yurt Dışındaki Yabancı Borçluya Tebligat
Türkiye’de başlatılan ilamsız veya ilamlı takipte borçlu yurt dışında ve yabancı uyrukluysa ödeme veya icra emri usulüne uygun yurt dışı tebligatla gönderilir. İcra ve İflas Kanunu’ndaki itiraz ve şikâyet süreleri tebliğ tarihine bağlandığından, usulsüz tebligat takip kesinleşmesini doğrudan etkiler.
Yabancı borçlunun Türkiye’de malvarlığının bulunması Türk icra dairesinde takip yapılabilmesi bakımından önem taşıyabilir; ancak bu durum yurt dışındaki borçluya tebligat zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Borçlunun Türkiye’de usulüne uygun vekili varsa tebligatın vekile yapılmasına ilişkin genel kurallar ayrıca uygulanır.
Yabancı mahkeme ilamına dayalı takipte ise önce ilamın Türkiye’de tenfizi gerekip gerekmediği incelenir. Tebligat usulü ile yabancı kararın tenfiz şartları ayrı hukuki aşamalardır.
Hukuk ve Aile Davalarında Yurt Dışı Tebligat
Boşanma, velâyet, miras, tapu, alacak ve ticari davalarda davalının yurt dışında bulunması hâlinde dava dilekçesi ve ilgili mahkeme evrakı usulüne uygun tebliğ edilir. Tarafın yabancı uyruklu olması halinde m.25/A yerine m.25 ve uygulanabilir milletlerarası sözleşme yolu incelenir.
Boşanma ve kişi hâli davalarında yabancı ülkedeki eşin davadan haberdar edilmesi adil yargılanma ve savunma hakkının temel unsurudur. Yabancı kararların tanıma-tenfizinde de kararın verildiği ülkedeki tebligat ve savunma hakkı MÖHUK m.54 kapsamında önem taşıyabilir.
Tebligatın uzun sürmesi dosyanın özensiz bırakılması için gerekçe değildir. Mahkemeye hedef ülke, vatandaşlık, açık adres, tercüme ve sözleşme bilgileri doğru sunulduğunda iade ve tekrar tebligat riski azaltılır.
Yurt Dışı Tebligatta 12 Maddelik Kontrol Listesi
- Muhatabın vatandaşlığı kesin olarak tespit edildi mi?
- Muhatap Türk vatandaşı değilse m.25/A yerine m.25 sistemi değerlendirildi mi?
- Hedef ülke doğru belirlendi mi?
- Türkiye ile hedef ülke arasındaki Lahey veya ikili sözleşme kontrol edildi mi?
- Hedef devletin güncel beyan ve çekinceleri incelendi mi?
- Açık adres ülkenin posta formatına uygun mu?
- Gerekli tercüme dili ve kapsamı belirlendi mi?
- Standart sözleşme formu eksiksiz dolduruldu mu?
- Gerekli tebligat masrafı güncel tutardan yatırıldı mı?
- Tebliğ iade belgesi dosyaya girdi mi?
- Süre hesabı gerçek tebliğ tarihinden mi yapıldı?
- Adres bulunamazsa m.28 şartları ayrıca incelendi mi?
Resmî ve İlgili Kaynaklar
- 7201 sayılı Tebligat Kanunu
- 2026 yurt dışı tebligat ücreti ve uygulama rehberi
- Yurt dışındaki Türk vatandaşının kişi hâli davası
- Yabancı dilde belgenin Türk mahkemesine sunulması
Sık Sorulan Sorular
Yabancı uyruklu kişiye Türk konsolosluğu doğrudan tebligat yapar mı?
Tebligat Kanunu m.25/A’daki doğrudan konsolosluk sistemi Türk vatandaşına özgüdür. Yabancı uyruklu muhatapta m.25 ve uygulanabilir milletlerarası sözleşme yolu kullanılır.
Tebligat Kanunu m.25 hangi kişilere uygulanır?
Yabancı ülkede bulunan kişilere ilişkin genel yurt dışı tebligat hükmüdür; yabancı uyruklu muhataplarda temel iç hukuk dayanağıdır.
Lahey Tebligat Sözleşmesi varsa m.25 uygulanmaz mı?
İç hukuk hükmü ve milletlerarası sözleşme birlikte değerlendirilir; sözleşmenin özel usul hükümleri uygulama alanında öncelikle dikkate alınır.
Yabancı uyruklu muhataba Türkçe evrak gönderilebilir mi?
Tercüme gereği hedef ülkenin sözleşme beyanına ve uygulanacak yönteme göre belirlenir. Yabancı makam tercüme isteyebilir.
Postaya verildiği gün tebliğ tarihi sayılır mı?
Hayır. Tebliğin usulüne uygun tamamlandığını gösteren iade belgesindeki tarih esas alınır.
Yurt dışı tebligat çok uzun sürerse süre işlemeye başlar mı?
Usulüne uygun tebligat tamamlanmadan, tebliğe bağlı cevap veya kanun yolu süresi başlamaz.
Adres yanlışsa ne olur?
Evrak iade edilebilir veya tebligat usulsüz hâle gelebilir. Açık ve güncel yabancı adres kullanılmalıdır.
Yabancı uyruklu borçluya ödeme emri nasıl tebliğ edilir?
İcra dairesi aracılığıyla m.25 ve uygulanabilir milletlerarası tebligat sözleşmesi hükümlerine göre yurt dışı tebligat yapılır.
Yurt dışındaki kişinin adresi bilinmiyorsa hemen ilan yapılır mı?
Hayır. Tebligat Kanunu m.28’deki adres araştırması ve adresin meçhul sayılma şartları yerine getirilir.
Usulsüz tebligat sonradan düzelir mi?
Muhatabın tebliği öğrendiği durumda Tebligat Kanunu m.32 uygulanabilir; ancak usulsüzlük kesinleşme ve süreler bakımından ayrıca değerlendirilir.
Milletlerarası Sözleşme ile Tebligat Kanunu Birlikte Nasıl Uygulanır?
7201 sayılı Kanun m.25 yurt dışı tebligatın iç hukuk çerçevesini kurar; Türkiye ile hedef devlet arasında yürürlükte bulunan Lahey Tebligat Sözleşmesi veya ikili adli yardımlaşma anlaşması varsa bu metnin özel usulü ayrıca uygulanır. Bu nedenle tebligat talebi hazırlanırken yalnız “m.25’e göre gönderilsin” denilmesi yeterli değildir. Hedef ülkenin sözleşmeye taraf olup olmadığı, merkezi makamı, tercüme beyanı, posta yoluna ilişkin çekincesi ve istenen nüsha sayısı güncel kaynaktan kontrol edilir. Böylece evrakın aylar sonra şekil eksikliği veya yanlış kanal nedeniyle iade edilmesi önlenir.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Hazırlayan: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Hukukî inceleme: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.
Bu rehber 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.25, m.25/A, m.28 ve m.32 ile Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası tebligat sözleşmeleri esas alınarak hazırlanmıştır. Yurt dışı tebligat dosyalarında hedef ülke ve muhatabın vatandaşlığı işlemden önce ayrı ayrı kontrol edilir.
Yurt Dışı Tebligat Dosyası İçin İletişim
Son mevzuat kontrolü: 12 Eylül 2026.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
