Yabancı Dilde Belge Türkiye’de Mahkemeye Nasıl Sunulur? HMK 223 | 2026
Kısa ve Net Cevap
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
HMK 223 Yabancı Dilde Yazılmış Belgeler İçin Ne Emrediyor?
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.223 iki açık kural getirir. Birinci fıkraya göre yabancı dilde yazılmış belgeye dayanan taraf, o belgenin tercümesini de mahkemeye sunmak zorundadır. İkinci fıkraya göre mahkeme, kendiliğinden veya diğer tarafın talebi üzerine belgenin resmî tercümesini isteyebilir. Bu düzenleme bir tercih değil, yabancı dilde belgeye dayanmak isteyen taraf için usul yükümlülüğüdür.
Bu nedenle Almanca kira sözleşmesi, İngilizce banka hesap özeti, Fransızca sigorta poliçesi, Hollandaca ücret bordrosu, Arapça ticari yazışma, Rusça teslim tutanağı veya başka bir dilde düzenlenmiş belge yalnızca aslıyla dosyaya konulduğunda HMK 223 bakımından işlem tamamlanmış olmaz. Dayanan taraf Türkçe tercümeyi de sunmalıdır.
Burada önemli olan belgenin nerede düzenlendiği değil, mahkemenin önüne hangi dilde getirildiğidir. Örneğin Türkiye’de iki şirket arasında İngilizce hazırlanmış bir sözleşme de HMK 223 kapsamında yabancı dilde belgedir. Buna karşılık yurt dışında Türkçe hazırlanmış bir özel belge bakımından sırf yabancı ülkede düzenlenmiş olması HMK 223 tercüme yükümlülüğü doğurmaz; fakat belge resmî nitelikteyse HMK 224 yönünden tasdik sorunu ayrıca doğabilir.
HMK 223 Kapsamına Hangi Belgeler Girer?
Kanun “yabancı dilde yazılmış belge” ifadesini kullanır. Bu nedenle uygulama yalnızca noter belgeleri veya mahkeme kararlarıyla sınırlı değildir. Dava konusu vakıayı ispat amacıyla dayanılan ve Türkçe olmayan yazılı ya da elektronik belge bakımından tercüme yükümlülüğü gündeme gelir.
Yurt dışındaki müvekkiller bakımından en sık karşılaşılan belgeler; banka hesap hareketleri, havale dekontları, maaş bordroları, iş sözleşmeleri, işten ayrılma belgeleri, ticaret sicili kayıtları, şirket kararları, fatura ve sipariş kayıtları, e-posta çıktıları, mesajlaşma kayıtları, yabancı noter belgeleri, yabancı mahkeme kararları, nüfus kayıtları, doğum ve evlenme belgeleri, okul kayıtları, sağlık evrakı, sigorta poliçeleri, hasar raporları, kira sözleşmeleri ve taşınmazla ilgili yabancı ülke belgeleridir.
Bir belgenin HMK 199 anlamında “belge” sayılabilmesi için uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli bilgi taşıması gerekir. HMK 199; yazılı ve basılı metinlerin yanında fotoğraf, film, görüntü veya ses kaydı gibi verileri ve elektronik ortamdaki verileri de belge kavramına dahil eder. Ancak HMK 223 özel olarak yabancı dilde yazılmış belgeyi düzenlediği için yabancı dildeki metinsel içeriğin mahkemece ve taraflarca anlaşılabilmesi amacıyla Türkçe karşılığının sunulması gerekir.
Türkçe Tercüme Nasıl Hazırlanmalıdır?
HMK 223/1, tarafın tercümeyi sunmasını zorunlu kılar; ancak her olayda ilk aşamada mutlaka noter onaylı yeminli tercüman tercümesi şartı koymaz. Bununla birlikte mahkeme HMK 223/2 uyarınca resmî tercümeyi isteyebilir. Bu ayrım, dosyanın başında gereksiz masraf yapılmasını önlemek kadar tercümenin güvenilirliğini sağlamak bakımından da önemlidir.
Dava stratejisi açısından yabancı belgenin yalnızca birkaç satırı değil, delil olarak dayanılan bölümün bağlamını bozmayacak kapsamda tercüme edilmesi gerekir. Tarihler, para birimleri, hesap numaraları, taraf adları, şirket unvanları, resmî makam isimleri ve belge üzerindeki kayıtlar tercümede eksiksiz gösterilmelidir. Tercüme, aslın anlamını değiştirecek açıklama veya yorum içermemelidir.
Örneğin Almanya’daki bir banka ekstresinde yalnızca bir transfer satırının Türkçeye çevrilmesi, bakiyenin veya gönderen-alıcı bilgilerinin uyuşmazlık bakımından önem taşıdığı bir dosyada eksik kalabilir. Aynı şekilde İngilizce sözleşmenin sadece imza sayfasının çevrilmesi; fesih, yetki, ödeme veya teslim hükümlerine dayanılıyorsa yeterli değildir. Hangi kısmın çevrileceği delilin ispat edeceği vakıaya göre belirlenmelidir.
Dosyaya tercüme sunulurken yabancı dildeki asıl belge veya okunaklı örnek ile Türkçe tercümenin birbirini takip edecek ve hangi tercümenin hangi belgeye ait olduğu tereddüt yaratmayacak şekilde adlandırılması yararlıdır. Elektronik dosyada “Ek-1 Almanca sözleşme” ve “Ek-1 Türkçe tercüme” gibi eşleştirme, dosyanın incelenmesini kolaylaştırır.
Mahkeme Ne Zaman Resmî Tercüme İster?
HMK 223/2’ye göre mahkeme resmî tercümeyi iki yolla isteyebilir: kendiliğinden veya diğer tarafın talebi üzerine. Karşı taraf tercümenin doğruluğuna, eksik olduğuna veya anlamın değiştirildiğine somut biçimde itiraz ediyorsa mahkeme resmî tercümeyi gerekli görebilir. Mahkeme de belge uyuşmazlığın sonucu bakımından önemliyse ve mevcut tercümenin güvenilirliği konusunda tereddüt oluşmuşsa resmî tercüme isteyebilir.
“Resmî tercüme” ile “apostil” birbirine karıştırılmamalıdır. Resmî tercüme, yabancı dildeki metnin Türkçe karşılığının güvenilir şekilde ortaya konulmasına ilişkindir. Apostil veya diplomatik/konsüler tasdik ise yabancı ülkedeki resmî belgenin Türkiye’de resmî belge olarak kabulüne ilişkin ayrı bir doğrulama rejimidir.
Bu ayrım özellikle yabancı boşanma kararları, mirasçılık belgeleri, ticaret sicili belgeleri ve noter vekâletnamelerinde önemlidir. Belgenin Türkçe tercümesinin doğru olması, yabancı makam belgesinin tasdik gerekliliğini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
HMK 223 Tercüme ile HMK 224 Apostil/Tasdik Aynı Şey Değildir
Yabancı ülkede düzenlenen resmî belgeler bakımından HMK 224 ayrıca değerlendirilmelidir. HMK 224, yabancı devlet makamlarınca hazırlanan resmî belgelerin Türkiye’de resmî senet niteliğinde kabulü için belgenin verildiği devletin yetkili makamı veya ilgili Türk konsolosluk makamı tarafından usulüne uygun biçimde onaylanmasını esas alır; Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmelerin yabancı resmî belgelerin tasdikiyle ilgili hükümleri saklıdır.
1961 Lahey Apostil Sözleşmesi uygulanan ülkelerde apostil, ilgili sözleşme kapsamındaki belgeler için tasdik zincirini kolaylaştırır. Fakat her belge apostile tabi değildir ve her ülke aynı sözleşme rejiminde değildir. Bu nedenle “tercüme yaptırdım, artık apostil gerekmez” veya “apostil yaptırdım, Türkçe tercüme gerekmez” sonucuna varılamaz.
Sitede bu ikinci mesele için ayrıntılı olarak Yabancı Resmî Belge Türkiye’de Nasıl Kullanılır? HMK 224 ve Apostil rehberi bulunmaktadır. HMK 223 ile HMK 224’ün birlikte uygulanacağı dosyalarda iki kontrolün ayrı ayrı yapılması gerekir.
Yabancı Dilde E-Posta, WhatsApp Mesajı ve Ekran Görüntüsü Delil Olur mu?
HMK 199, elektronik ortamdaki verileri de belge sayar. Bu nedenle yabancı dilde e-posta, mesajlaşma kaydı, çevrim içi sipariş kaydı, dijital sözleşme veya ekran görüntüsü uyuşmazlık konusu vakıayı ispata elverişliyse belge niteliği taşıyabilir. Ancak yabancı dildeki yazılı içeriğe dayanılıyorsa HMK 223 tercüme kuralı devreye girer.
Elektronik veride tercüme tek başına yeterli değildir. Delilin kim tarafından gönderildiği, hangi tarihte üretildiği, bütünlüğünün korunup korunmadığı ve hukuka uygun elde edilip edilmediği de ayrı ispat meseleleridir. Örneğin bir WhatsApp ekran görüntüsünün Türkçe tercümesi yapılmış olsa bile karşı taraf mesajın kendisine ait olmadığını veya kesilerek sunulduğunu ileri sürüyorsa aidiyet ve bütünlük tartışması devam eder.
Bu nedenle dijital belgelerde mümkün olduğunca konuşmanın bağlamı, tarih-saat bilgileri ve karşı tarafı tanımlayan veriler korunmalı; yalnızca istenen cümlenin kırpılmış görüntüsü yerine doğrulanabilir bütünlükte kayıt sunulmalıdır. Tercüman da yalnızca metni çevirmeli, teknik aidiyet konusunda yorum yapmamalıdır.
Yurt Dışındaki Müvekkil Belgesini Türkiye’deki Davaya Nasıl Sunar?
Yurt dışında yaşayan tarafın Türkiye’ye gelmesi, sırf yabancı dildeki belgeyi dosyaya sunabilmek için zorunlu değildir. Belge ve tercüme vekil aracılığıyla UYAP üzerinden veya mahkemenin kabul ettiği usulde dosyaya sunulabilir. Dava açma, vekâlet ve mahkeme yetkisi gibi temel konular için Yurt Dışından Türkiye’de Dava Açmak rehberi ayrıca incelenebilir.
Pratik işlem sırası şöyledir: Önce belgenin özel belge mi yoksa yabancı resmî makam belgesi mi olduğu belirlenir. İkinci olarak belgenin hangi vakıayı ispat etmek için kullanılacağı tespit edilir. Üçüncü olarak Türkçe tercüme hazırlanır. Dördüncü olarak, belge resmî nitelikteyse HMK 224 ve uygulanabilir milletlerarası sözleşme açısından apostil/tasdik gerekliliği kontrol edilir. Beşinci olarak yabancı asıl veya usulüne uygun örnek ile tercüme birlikte dosyaya sunulur. Mahkeme resmî tercüme isterse verilen süre içinde bu eksiklik tamamlanır.
Belgenin davanın hangi aşamasında sunulduğu da önemlidir. HMK’daki delil bildirme süreleri, HMK 223 tercüme yükümlülüğünden bağımsızdır. Belgenin tercümesi yapılmış olması, delilin süresinde sunulmadığı itirazını ortadan kaldırmaz. Sonradan delil sunulması ancak HMK 145’teki şartlarla mümkündür.
Karşı Taraf Yabancı Dilde Belgeye Nasıl İtiraz Edebilir?
Karşı taraf, belgenin yalnızca yabancı dilde sunulduğunu belirterek HMK 223/1 kapsamında tercümenin ibraz edilmesini isteyebilir. Sunulan tercümenin eksik veya hatalı olduğunu somut nedenlerle ileri sürerek HMK 223/2 kapsamında resmî tercüme talep edebilir. Belge yabancı resmî belgeyse ayrıca HMK 224 yönünden tasdik şartının gerçekleşip gerçekleşmediğine itiraz edebilir.
Bunların dışında belgenin sahteliği, imza inkârı, aidiyet, içerik, delilin hukuka uygun elde edilip edilmediği ve ispat gücü gibi itirazlar kendi hükümlerine tabidir. HMK 223 yalnızca dil ve tercüme sorununu çözer; belgenin her bakımdan doğru ve kesin delil olduğunu peşinen kabul ettirmez.
En Sık Yapılan Hatalar
1. Sadece yabancı dilde aslı sunmak: HMK 223/1 tercümenin de sunulmasını zorunlu kılar.
2. Apostil ile tercümeyi aynı işlem sanmak: Apostil/tasdik belgenin resmî niteliğinin doğrulanmasına, tercüme ise içeriğin Türkçeye aktarılmasına yöneliktir.
3. Belgenin kritik bölümünü çevirmemek: Para birimi, tarih, taraf adı veya sözleşmenin ilgili hükmü tercüme dışında bırakılırsa delilin anlamı eksik kalabilir.
4. Tercüme yaptırmanın delil süresini uzattığını düşünmek: HMK 223, delil bildirme sürelerini kaldırmaz. Delil zamanında sunulmalıdır.
5. Elektronik belgenin aidiyet sorununu göz ardı etmek: Türkçe tercüme, mesajın kim tarafından gönderildiğini tek başına ispatlamaz.
6. Karşı tarafın tercüme itirazını soyut bırakmak: Resmî tercüme istenirken hangi ifade veya bölümün hatalı olduğu mümkün olduğunca açıklanmalıdır.
Dosya Kontrolü: Mahkemeye Sunmadan Önce 10 Nokta
Belgenin tamamı okunaklı mı; belgenin düzenleyeni belli mi; tarih ve numarası görünüyor mu; Türkçe tercüme yabancı metinle eşleşiyor mu; ad ve unvanlar doğru yazılmış mı; para birimleri doğru çevrilmiş mi; resmî belgeyse apostil/tasdik kontrol edildi mi; ekler tercümeye dahil mi; belge süresinde mi sunuluyor; elektronik kayıt ise aidiyet ve bütünlük korunuyor mu? Bu on sorunun tamamı dosya gönderilmeden önce cevaplanmalıdır.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
HMK 223 tüm Türkiye’deki hukuk mahkemelerinde uygulanan usul kuralıdır; Mersin bakımından farklı bir tercüme standardı veya farklı kanun maddesi yoktur. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu yurt dışındaki müvekkillerin Türkiye’deki dosyalarını Mersin’den takip etmekte; yabancı belgelerin tercüme, tasdik, delil süresi ve dosyaya sunuluş biçimini uyuşmazlığın niteliğine göre birlikte kontrol etmektedir.
Resmî ve İlgili Kaynaklar
Temel düzenleme 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.223’tür. Yabancı resmî belgelerde m.224; elektronik verinin belge niteliğinde m.199; sonradan delil gösterilmesinde m.145 ayrıca önem taşır. Güncel kanun metni için Mevzuat Bilgi Sistemi – 6100 sayılı HMK esas alınmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
1. İngilizce sözleşmeyi Türk mahkemesine tercümesiz sunabilir miyim?
Hayır. HMK 223/1’e göre yabancı dilde belgeye dayanan taraf tercümesini de mahkemeye sunmak zorundadır.
2. Her yabancı belge için noter onaylı tercüme zorunlu mu?
HMK 223 her dosyada ilk anda noter onaylı tercüme şartı koymaz. Ancak mahkeme kendiliğinden veya karşı tarafın talebi üzerine resmî tercüme isteyebilir.
3. Apostilli belgenin ayrıca Türkçeye çevrilmesi gerekir mi?
Evet, belge yabancı dildeyse HMK 223 tercüme yükümlülüğü devam eder. Apostil ile tercüme farklı işlevlere sahiptir.
4. Tercüme yaptırılmış olması apostil gerekliliğini kaldırır mı?
Hayır. Yabancı resmî belgenin Türkiye’de resmî belge niteliğinde kullanılması HMK 224 ve ilgili milletlerarası sözleşmelere göre ayrıca değerlendirilir.
5. Almanca banka ekstresi delil olabilir mi?
Uyuşmazlığı ispata elverişliyse belge olarak kullanılabilir; Almanca metne dayanılıyorsa Türkçe tercümesi de sunulmalıdır.
6. Yabancı dilde WhatsApp mesajı için tercüme gerekir mi?
Mesajın yabancı dildeki yazılı içeriğine dayanılıyorsa Türkçe tercüme sunulmalıdır. Aidiyet ve hukuka uygunluk ayrı değerlendirilir.
7. Karşı taraf tercümenin yanlış olduğunu söylerse ne olur?
Mahkeme HMK 223/2 uyarınca resmî tercüme isteyebilir ve uyuşmazlığı güvenilir Türkçe metin üzerinden değerlendirir.
8. Belgenin sadece ilgili sayfası çevrilebilir mi?
İspat edilen vakıanın bağlamını bozmayacak kapsamda tercüme yapılmalıdır. Kritik hükümler, tarihler ve taraf bilgileri tercüme dışında bırakılmamalıdır.
9. Yurt dışındaki kişi Türkiye’ye gelmeden belge sunabilir mi?
Evet. Usulüne uygun vekâlet ilişkisi varsa belge ve tercüme avukat aracılığıyla dosyaya sunulabilir.
10. HMK 223 ceza dosyalarına da aynen uygulanır mı?
HMK 223 hukuk yargılamasına ilişkin hükümdür. Ceza yargılamasında CMK ve ceza muhakemesinin kendi usul kuralları uygulanır.
Hazırlayan: Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472
Hukukî inceleme: Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu.
Bu içerik 12.09.2026 tarihinde yürürlükteki mevzuat esas alınarak kontrol edilmiştir. Yabancı belgenin niteliği, düzenlendiği ülke ve kullanılacağı işlem ayrı hukuki sonuç doğurur.
Yurt Dışı Dosyanız İçin İletişime Geçin
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
BAKIRCI & KESKİN HUKUK BÜROSU sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
