Terekenin Resmen Yönetilmesi: TMK 592-593 (2026)
Kısa ve Net Cevap
Terekenin Resmen Yönetilmesi Nedir?
Terekenin resmen yönetilmesi, mirasın açılmasından sonra tereke mallarının ve haklarının sahipsiz, korumasız veya yönetilemez durumda kalmasını önleyen bir miras hukuku koruma tedbiridir. Türk Medeni Kanunu m.592, belirli risk hâllerinde sulh hâkimine mirasın resmen yönetilmesine karar verme görevi yükler.
Resmî yönetim, mirasın devlete geçmesi veya mirasçıların haklarının sona ermesi anlamına gelmez. Amaç, gerçek mirasçılar belirlenene veya paylaşma gerçekleşene kadar terekenin değerini korumak, borç ve alacakları düzenli yönetmek ve hak kayıplarını önlemektir.
Bu kurum özellikle mirasçıların farklı ülkelerde yaşadığı, bazı mirasçılara ulaşılamadığı, mirasçılık sıfatının tartışmalı olduğu veya Türkiye’deki terekenin günlük yönetiminin aksadığı uluslararası miras dosyalarında önemlidir.
Tereke içinde kiraya verilmiş taşınmaz, şirket payı, işletme, banka mevduatı, araç, devam eden dava veya icra dosyası bulunabilir. Yönetimin gecikmesi kira kaybı, vergi ve aidat borcu, zamanaşımı, işletmenin değer kaybı veya malların zarar görmesi sonucunu doğurabilir. TMK m.592-593 bu riske karşı mahkeme gözetimli yönetim sağlar.
TMK 592’ye Göre Hangi Hâllerde Resmî Yönetim Zorunludur?
TMK m.592 dört grup hâl sayar ve bu hâllerde sulh hâkiminin re’sen mirasın resmen yönetilmesine karar vereceğini düzenler.
Birinci hâl: Mirasçılardan birinin uzun süreden beri bulunamaması ve temsilci bırakmaması, ayrıca menfaatinin resmî yönetimi gerektirmesidir. Burada yalnız mirasçının başka şehirde veya ülkede yaşaması yeterli değildir; uzun süreden beri bulunamama ve temsilcisiz kalma unsurları aranır.
İkinci hâl: Mirasta hak sahibi olduğunu ileri süren kişilerden hiçbirinin mirasçılık sıfatını yeterince ispatlayamaması veya bir mirasçı bulunup bulunmadığının şüpheli olmasıdır. Nüfus kayıtlarının eksikliği, yabancı ülkedeki soybağı kayıtları, tanıma/tenfiz gerektiren kararlar veya çelişkili mirasçılık belgeleri bu tür uyuşmazlıklarda önem taşıyabilir.
Üçüncü hâl: Mirasçıların tamamının bilinmemesidir. Terekenin kime teslim edileceği ve kimler adına yönetileceği belirlenemediği için mahkeme terekeyi koruma altına alır.
Dördüncü hâl: Kanunda özel olarak resmî yönetimin öngörüldüğü diğer durumlardır. Miras hukukundaki diğer özel hükümlerle birlikte değerlendirme yapılır.
Yurt Dışında Yaşayan Mirasçı “Bulunamayan Mirasçı” Sayılır mı?
Hayır. Yurt dışında ikamet etmek ile TMK m.592/1 anlamında uzun süreden beri bulunamamak aynı şey değildir. Mirasçının Almanya, Fransa, Hollanda veya Amerika’da bilinen bir adresi varsa, kendisine ulaşılabiliyorsa veya Türkiye’de bir temsilci bırakmışsa sırf yurt dışında yaşaması resmî yönetim sebebi oluşturmaz.
Buna karşılık mirasçının yıllardır nerede olduğu bilinmiyor, nüfus/adres kayıtları sonuç vermiyor ve Türkiye’de de yetkili temsilcisi bulunmuyorsa; bu kişinin tereke payının korunması bakımından resmî yönetim gerekebilir.
Uluslararası dosyada öncelikle MERNİS ve nüfus kayıtları, bilinen yabancı adresler, konsolosluk kayıtları, önceki vekâletnameler ve dava dosyalarındaki tebligat adresleri araştırılır. Hâkim resmî yönetim sebebinin gerçekten mevcut olup olmadığını somut kayıtlarla değerlendirir.
Bir mirasçı biliniyor ancak yalnız ortak işlem yapmıyor veya diğer mirasçılarla anlaşamıyorsa, TMK m.592 yerine TMK m.640/3 miras ortaklığı temsilcisi veya paylaşma/ortaklığın giderilmesi gibi başka yollar daha uygun olabilir. Bu iki kurum birbirine karıştırılmamalıdır.
Terekenin Resmî Yöneticisi Kim Olur?
TMK m.592’de esas görev sulh hâkimindedir. Hâkim terekeyi kendisi resmen yönetebileceği gibi bir kişiyi yönetimle görevlendirebilir.
Mirasbırakan terekenin tamamı üzerinde yetkili olmak üzere bir vasiyeti yerine getirme görevlisi atamışsa, önemli bir engel bulunmadıkça terekenin yönetimi ona verilir. Böylece mirasbırakanın iradesi, koruma ihtiyacıyla bağdaştığı ölçüde korunur.
Mirasbırakan velayet veya vesayet altında idiyse, veli veya vasi bir sakınca bulunmadıkça terekenin yönetimiyle görevlendirilebilir. Somut kişinin tereke yönetimine uygunluğu ve menfaat çatışması bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilir.
Sulh hâkimi yöneticiye, istemi hâlinde terekeden karşılanmak üzere uygun ücret ödenmesine karar verebilir. Ücret yönetimin gerektirdiği emek ve malvarlığının kapsamı dikkate alınarak belirlenir.
TMK 593’e Göre Resmî Yöneticinin Görevleri Nelerdir?
TMK m.593 resmî yöneticinin terekeyi hak sahiplerinin haklarının kaybına meydan vermeyecek biçimde iyi bir yönetici gibi özenle yönetmesini emreder. Görev, resmî yönetim sebebi ortadan kalkıncaya veya paylaşmaya kadar devam eder.
İlk görev, daha önce yapılmamışsa terekenin yazımını sağlamaktır. Taşınmazlar, araçlar, banka hesapları, şirket payları, alacaklar, borçlar, menkul mallar ve önemli belgeler tespit edilir. Yurt dışındaki malvarlığı biliniyorsa envanterde belirtilir; yabancı ülkedeki fiilî tasarruf ve cebri işlemler o ülkenin hukukuna tabidir.
İkinci görev gerekli koruma önlemlerini almaktır. Boş evin güvenliği, kira ilişkisinin devamı, sigorta, vergi, aidat, işletme malzemesi veya bozulabilir mal gibi konularda değer kaybını önleyici işlemler yapılır.
Üçüncü görev, mirasçıların menfaatlerine veya iyi yönetimin gereklerine uygun düşüyorsa tereke mallarının satılmasıdır. Yönetici sınırsız satış yetkisine sahip değildir; kanuni gözetim ve somut menfaat ölçütü uygulanır.
Dördüncü görev mirasbırakanın alacaklarını tahsil etmek ve borçlarını ödemektir. Zamanaşımına uğrama riski bulunan alacaklar takip edilir; vergi, kredi veya zorunlu işletme borçları gerektiği şekilde yönetilir.
Beşinci görev, mirasçıların yasal haklarını zedelemediği anlaşılan vasiyetlerin, sulh hâkiminin izni ve asliye hâkiminin onayıyla yerine getirilmesidir.
Altıncı görev terekeye ait paraların güvenli ve faiz getirir şekilde yönetilmesidir. Yürürlükteki TMK m.593 ve ilgili düzenlemeler uyarınca tereke paraları belirlenen bankacılık veya kamu borçlanma araçları rejiminde korunur.
Yedinci görev, terekede ticarethane, imalathane veya başka işletme varsa bunu sürdürmek; sürdürmede yarar yoksa tasfiye için gerekli önlemleri almaktır. İşletmenin değeri sırf mirasçılar henüz belirlenemediği için yok edilmemelidir.
Resmî Yönetici Dava ve İcra Takibi Yapabilir mi?
Evet. TMK m.593, tereke yöneticisini görevine giren konularda miras ortaklığının temsilcisi kabul eder. Yönetici ortaklık aleyhine açılan davalarda ve yapılan icra takiplerinde miras ortaklığını temsil eder.
Gereken hâllerde ortaklık adına dava açabilir ve icra takibinde bulunabilir. Kanun ayrıca davadan feragat, kabul, sulh ve tahkim konusunda da yetki düzenler. Yönetici yürüttüğü dava ve takipleri mirasçılara ihbar eder.
Bu yetki özellikle mirasçıların tamamına ulaşılamadığı dosyalarda önemlidir. Tereke adına açılması gereken bir tapu iptal davası, kira alacağı takibi veya şirket alacağının tahsili, sırf bir mirasçı bilinmiyor diye süresiz beklemek zorunda kalmaz.
Yönetici görevini kişisel menfaatine göre değil, terekenin ve hak sahiplerinin ortak menfaatine göre yürütür. İşlemleri bakımından niteliklerine uygun düştüğü ölçüde vesayete ilişkin hükümler uygulanır.
TMK 592 Resmî Yönetim ile TMK 640/3 Miras Ortaklığı Temsilcisi Arasındaki Fark
İki kurum benzer görünse de aynı değildir. TMK m.592, kanunda sayılan koruma hâllerinde sulh hâkiminin re’sen terekenin resmen yönetilmesine karar vermesini düzenler. Mirasçıların belirsizliği veya uzun süredir bulunamaması gibi koruma ihtiyacı merkezîdir.
TMK m.640/3 ise birden fazla mirasçıdan oluşan miras ortaklığında, mirasçılardan birinin istemi üzerine paylaşmaya kadar ortaklığa temsilci atanmasını düzenler. Mirasçılar biliniyor olabilir; ancak ortak hareket edilememesi veya terekenin temsil edilmesi ihtiyacı bulunabilir.
Resmî yönetim sebepleri oluşmamış bir dosyada sırf mirasçılar anlaşamıyor diye TMK m.592’ye dayanmak doğru olmayabilir. Tersine mirasçıların tamamı bilinmiyorsa sıradan temsilci talebinden önce resmî yönetim koruması gündeme gelebilir.
| Kriter | TMK m.592 resmî yönetim | TMK m.640/3 temsilci |
|---|---|---|
| Başlangıç | Kanundaki hâller varsa sulh hâkimi re’sen karar verir | Mirasçılardan birinin istemi üzerine atanır |
| Tipik ihtiyaç | Mirasçının uzun süredir bulunamaması, mirasçılığın ispatlanamaması veya tüm mirasçıların bilinmemesi | Bilinen mirasçılardan oluşan ortaklığın temsil ve yönetim ihtiyacı |
| Amaç | Terekeyi korumak ve hak sahipleri belirlenene/paylaşıma kadar yönetmek | Paylaşmaya kadar miras ortaklığını temsil etmek |
| Son | Resmî yönetim sebebi kalkınca veya paylaşmayla | Temsil ihtiyacı ve mahkeme kararı çerçevesinde |
Yurt Dışındaki Mirasçı Türkiye’ye Gelmeden Resmî Yönetim Talep Edebilir mi?
TMK m.592’de hâkimin re’sen karar vermesi öngörülmüş olsa da mirasçı veya ilgilinin mahkemeye terekenin korunmasını gerektiren durumu bildirmesine engel yoktur. Yurt dışındaki mirasçı usulüne uygun vekâletnameyle avukatı aracılığıyla sulh hukuk mahkemesine başvurabilir ve koruma ihtiyacını belgeleyebilir.
Başvuruda mirasbırakanın ölüm belgesi, nüfus kayıtları, bilinen mirasçılar, ulaşılamayan kişiye ilişkin araştırmalar, tereke malvarlığı, devam eden dava ve takipler, kira/işletme durumu ve acil koruma ihtiyacı gösterilir.
Türk konsolosluğunda usulüne uygun düzenlenen vekâletname Türkiye’de kullanılabilir. Yabancı noterlikte düzenlenen vekâletnamede ise belgenin düzenlendiği ülke ve uygulanacak uluslararası sözleşmeye göre apostil, konsolosluk tasdiki veya başka bir doğrulama usulü gerekebilir; yabancı dildeki belge için Türkçe tercüme de ayrıca kontrol edilmelidir.
Yurt dışındaki mirasçı kendisine ulaşılabilir ve temsilci bırakmışsa, yalnız yurt dışında bulunması m.592/1’deki kayıp mirasçı şartını doğurmaz. Başvuruda bu ayrım doğru kurulmalıdır.
Terekenin Resmen Yönetilmesi Ne Zaman Sona Erer?
TMK m.593’e göre yönetim, resmî yönetim sebeplerinin ortadan kalkmasına veya paylaşmaya kadar sürer. Örneğin kayıp mirasçı bulunur ve uygun temsil sağlanırsa, bütün mirasçılar kesin biçimde belirlenirse veya tereke paylaştırılırsa resmî yönetimin devam gerekçesi ortadan kalkabilir.
Sona erme kararıyla birlikte yönetici tereke işlemlerini ve hesapları mahkemeye sunar. Toplanan gelirler, yapılan ödemeler, devam eden davalar ve eldeki malvarlığı hak sahiplerine devredilecek şekilde düzenlenir.
Resmî yönetim sonsuz süreli bir şirket yöneticiliği değildir. Koruma ihtiyacı devam ettiği müddetçe vardır; sebep ortadan kalkınca mirasçıların normal yönetim ve paylaşım düzenine dönülür.
Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması
TMK m.592-593 Türkiye genelinde uygulanır. Yetkili sulh hukuk mahkemesi mirasın açıldığı yer ve koruma tedbirlerine ilişkin miras hukuku yetki kuralları çerçevesinde belirlenir. Mersin’de miras açılmış veya tereke koruma işlemleri Mersin bağlantılıysa ilgili sulh hukuk mahkemesi süreci yürütür.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir. Yurt dışındaki mirasçıların Türkiye’deki tereke, tapu, banka ve dava işlemleri görev ve yetki kurallarına göre ilgili makamda, dosya koordinasyonu ise Mersin’den yürütülebilir.
Sık Sorulan Sorular
Yurt dışında yaşayan her mirasçı için resmî yönetim gerekir mi?
Hayır. Yurt dışında yaşamak tek başına TMK m.592 sebebi değildir. Uzun süredir bulunamama, temsilci bırakmama ve menfaatin gerektirmesi gibi kanuni şartlar aranır.
Resmî yönetim kararını hangi mahkeme verir?
TMK m.592 sulh hâkimini yetkili kılar; uygulamada sulh hukuk mahkemesi tereke koruma işlemlerini yürütür.
Mirasçıların tamamı bilinmiyorsa ne olur?
TMK m.592/3 uyarınca sulh hâkimi terekenin resmen yönetilmesine karar verir.
Resmî yönetici tereke malını satabilir mi?
TMK m.593’e göre mirasçıların menfaatlerine veya iyi yönetimin gereklerine uygunsa satış işlemleri yapılabilir; mahkeme gözetimi ve diğer kanuni şartlar uygulanır.
Yönetici borçları ödeyebilir mi?
Evet. Mirasbırakanın alacaklarını tahsil etmek ve borçlarını ödemek TMK m.593’te açık görevler arasındadır.
Yönetici dava açabilir mi?
Evet. Görev alanında miras ortaklığını temsil eder, dava açabilir ve icra takibine başlayabilir.
Vasiyeti yerine getirme görevlisi varsa ayrıca yönetici atanır mı?
Terekenin tamamında yetkili vasiyeti yerine getirme görevlisi varsa, önemli engel bulunmadıkça yönetim ona verilir.
TMK 592 ile TMK 640 temsilcisi aynı mı?
Hayır. TMK 592 resmî yönetim koruma tedbiridir; TMK 640/3 ise mirasçılardan birinin istemiyle miras ortaklığına temsilci atanmasını düzenler.
Resmî yönetici ücret alır mı?
Sulh hâkimi, yöneticinin istemi üzerine terekeden karşılanmak üzere uygun ücret belirleyebilir.
Resmî yönetim ne zaman sona erer?
Resmî yönetim sebebi ortadan kalktığında veya miras paylaşıldığında sona erer.
Resmî Kaynaklar ve İlgili İçerikler
İlgili içerikler: TMK 640 miras ortaklığı temsilcisi, terekenin mühürlenmesi, yurt dışındaki mirasçıların Türkiye işlemleri.
Bu içerik 13 Eylül 2026 tarihinde TMK m.592-593 esas alınarak yeniden kontrol edilmiştir. Resmî yönetimin re’sen uygulanacağı hâller, yöneticinin görev ve temsil yetkileri ile TMK m.640/3 miras ortaklığı temsilcisi arasındaki ayrım ayrı ayrı değerlendirilmiştir.
Av. Halil BAKIRCI – Mersin Barosu Sicil No: 3472
(E-İMZALIDIR)
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
