Kanada–Türkiye Çifte Vergilendirme Anlaşması 2026: Gelir Hangi Ülkede Vergilenir?
Kısa ve net cevap: Kanada–Türkiye Çifte Vergilendirme Anlaşması, Kanada ile Türkiye arasında aynı gelir üzerinde doğabilecek çifte vergilendirmeyi, gelir türüne göre vergileme hakkını paylaştırarak ve yabancı vergi mahsubu sağlayarak önler. Türkiye’de ilk adım GVK m.3–7 veya şirketlerde KVK m.3 uyarınca tam/dar mükellefiyetin belirlenmesidir. Ardından anlaşmanın m.4 mukimlik, m.5 işyeri, m.6 taşınmaz, m.7 ticari kazanç, m.10 temettü, m.11 faiz, m.12 gayrimaddi hak, m.13 değer artışı, m.14 serbest meslek, m.15 ücret, m.18 emeklilik ve m.23 çifte vergilendirmenin önlenmesi hükümleri uygulanır. Uluslararası anlaşma Anayasa m.90/son gereğince kanun hükmündedir.
Kanada’da Yaşayan Kişinin Türkiye’de Vergi Statüsü Nasıl Belirlenir?
Kanada’da oturum sahibi olmak veya Kanada vatandaşı olmak, Türkiye’deki vergi statüsünü tek başına belirlemez. Türk hukuku bakımından GVK m.3, Türkiye’de yerleşmiş kişileri dünya çapındaki gelirleri üzerinden tam mükellef olarak vergilendirir. GVK m.4 yerleşme ölçütünü ikametgâh ve bir takvim yılı içinde Türkiye’de devamlı altı aydan fazla oturma üzerinden kurar. GVK m.5, geçici ve belirli amaçlarla Türkiye’de bulunan bazı kişileri bu ölçütün dışında bırakır. Türkiye’de yerleşmiş sayılmayan gerçek kişiler ise GVK m.6 gereğince yalnız Türkiye’de elde ettikleri kazanç ve iratlar üzerinden dar mükelleftir.
Gelirin Türkiye’de elde edilip edilmediği GVK m.7’de gelir türüne göre ayrı ayrı tanımlanır. Dolayısıyla Toronto’da sürekli yaşayan, çalışma ve aile düzeni Kanada’da bulunan, Türkiye’de yalnız kiraya verdiği bir evi olan kişi ile yılın büyük kısmını Türkiye’de geçiren ancak Kanada şirketinden ücret alan kişi aynı vergi statüsünde değerlendirilmez. İlk kişi açısından Türkiye kaynaklı gelirler öne çıkarken ikinci kişi açısından dünya gelirleri ve anlaşma mukimliği birlikte incelenir.
Her iki devlet de kişiyi kendi iç hukukuna göre mukim sayarsa anlaşmanın m.4 hükmü uygulanır. Daimi mesken, hayati menfaatlerin merkezi, mutat oturma yeri ve anlaşmada öngörülen diğer bağlama noktaları sırayla değerlendirilir. Türkiye’deki 183 gün ve vergi mukimliği rehberimiz iç hukuk başlangıcını açıklar; ancak ikili anlaşma bulunan dosyada m.4 çatışma kuralı ayrıca uygulanmadan nihai mukimlik sonucu kurulmaz.
Kanada Mukiminin Türkiye’deki Taşınmaz Geliri Nerede Vergilenir?
ÇVÖA m.6 taşınmaz varlıklardan elde edilen gelirde taşınmazın bulunduğu devlete vergileme hakkı verir. Bu nedenle Kanada’da yaşayan bir kişinin Mersin, Antalya, İstanbul, Ankara veya başka bir yerde bulunan Türkiye taşınmazını kiraya vermesi halinde Türkiye’nin vergileme hakkı devam eder. Kira bedelinin Kanada hesabına gönderilmesi, kiracının yabancı olması veya malikin Türkiye’ye hiç gelmemesi sonucu değiştirmez. Vergileme hakkının dayanağı paranın transfer yönü değil taşınmazın Türkiye’de bulunmasıdır.
Dar mükellef gerçek kişinin Türkiye’deki konut kirası bakımından GVK’daki beyan ve istisna hükümleri ayrıca uygulanır. Bu işlemin pratik ayrıntıları dar mükellefin Türkiye’deki konut kirası rehberimizde yer almaktadır. Kira dosyasında tapu kaydı, kira sözleşmesi, tahsilat dekontları, varsa stopaj belgeleri ve kişinin Kanada mukimlik durumu aynı yıl bazında dosyalanmalıdır.
Taşınmazın satılması halinde konu m.13 değer artış kazancı hükümlerine geçer. Türkiye’de bulunan taşınmazın satışında Türkiye’nin vergileme hakkı, anlaşma ve Türk iç hukuku çerçevesinde korunur. İç hukukta GVK mükerrer m.80 ve devamı, edinme şekli ve süre bakımından ayrıca kontrol edilir. Miras veya bağışla edinilmiş taşınmazlarda miras veya bağışla alınan taşınmazın satış vergisi için farklı edinim kuralları vardır.
Kanada Şirketinin Türkiye’de Faaliyeti: İşyeri ve Ticari Kazanç
Kanada’da kurulu bir şirketin Türkiye’ye mal veya hizmet satması, tek başına bütün ticari kazancın Türkiye’de kurumlar vergisine tabi olması anlamına gelmez. ÇVÖA m.7 ticari kazançta temel kuralı belirler: Kanada teşebbüsünün kazancı, Türkiye’de m.5 anlamında bir işyeri yoksa kural olarak Kanada’nın vergileme alanındadır. Türkiye’de şube, sabit faaliyet yeri veya anlaşma kapsamında işyeri sayılan bir yapı bulunuyorsa Türkiye, yalnız bu işyerine atfedilebilen kazanç üzerinde vergileme hakkı kullanır.
Türkiye iç hukukunda yabancı kurumların tam ve dar mükellefiyeti KVK m.3’e göre belirlenir. Bu nedenle şirketin kanuni ve iş merkezi, Türkiye’deki faaliyet organizasyonu, personelin konumu, sözleşme kurma fonksiyonu, sabit ofis kullanımı ve faaliyet süresi birlikte incelenmelidir. Kanada şirketi adına Türkiye’de düzenli şekilde müşteri sözleşmeleri kuran bir organizasyon ile yalnız Kanada’dan uzaktan hizmet verip Türkiye’ye fatura kesen şirket aynı sonucu doğurmaz.
Serbest meslek ve profesyonel hizmetler
Anlaşma m.14 serbest meslek faaliyetlerini ayrı düzenler. Hukuk, mühendislik, danışmanlık, mimarlık, yazılım danışmanlığı veya benzeri bağımsız faaliyetlerde, hizmetin hangi ülkede fiilen icra edildiği ve Türkiye’de anlaşmada öngörülen nitelikte sabit yer/faaliyet bağlantısının oluşup oluşmadığı incelenir. Ödeme yapanın Türk şirketi olması tek başına Türkiye’de nihai vergi doğduğu anlamına gelmez; buna karşılık faaliyetin Türkiye’de fiilen ve anlaşmadaki şartlarla yürütülmesi Türkiye’ye vergileme hakkı verebilir.
Serbest meslek bedeli ile gayrimaddi hak bedeli karıştırılmamalıdır. Bir yazılımın geliştirilmesi için verilen hizmet, mevcut yazılımın kullanım hakkının lisanslanması ve know-how devri farklı maddelere tabi olabilir. Sözleşmenin adı değil edimin gerçek içeriği esas alınmalıdır.
Kanada Şirketinden Maaş Alan ve Türkiye’den Çalışan Kişi
Ücret gelirlerinde anlaşma m.15 uygulanır. Çalışmanın fiilen yapıldığı yer temel belirleyicidir. Kanada şirketinin bordrosunda bulunan bir kişi Türkiye’de ikamet edip çalışmalarını Türkiye’den gerçekleştiriyorsa yalnız maaşın Kanada hesabına yatmasına dayanılarak “gelir yalnız Kanada’da vergilenir” sonucu kurulamaz. Aynı şekilde Türkiye işvereninin çalışanının Kanada’da fiilen çalıştığı dönem için de Kanada’nın vergileme hakkı anlaşma şartları çerçevesinde gündeme gelir.
Kısa süreli görevlendirmelerde kalış süresi, ücretin hangi işveren tarafından ödendiği ve maliyetin diğer devletteki işyeri tarafından yüklenilip yüklenilmediği birlikte incelenir. Takvim kayıtları, pasaport hareketleri, iş sözleşmesi, uzaktan çalışma protokolü, bordrolar ve ödeme dekontları dosyada bulunmalıdır. Vergi mukimliği ile ücretin kaynak ülkesi aynı kavram değildir; önce kişinin statüsü, sonra m.15 uygulanır.
Temettü, Faiz ve Gayrimaddi Hak Bedellerinde Kanada–Türkiye Kuralları
Temettü
Anlaşma m.10, bir devlette mukim şirketin diğer devlet mukimine ödediği temettüyü düzenler. Türkiye şirketinin Kanada mukimi ortağına kâr payı dağıtmasında Türk iç hukukundaki stopaj ile anlaşmadaki kaynak devlet sınırları birlikte uygulanır. Anlaşma avantajının kullanılabilmesi için Kanada mukimliğinin yetkili makam belgesiyle ispatı ve ödemeyi alanın gerçek lehdar olması gerekir. Türkiye’deki şirket kârının yurt dışına transferi bakımından şirket kararları ve bankacılık belgeleri de ayrıca hazırlanır.
Faiz
Anlaşma m.11 faiz gelirini düzenler. Türkiye’deki şirketin Kanada mukimi kişi veya kuruma faiz ödemesinde alacağın hukuki kaynağı, gerçek lehdar, ilişkili taraf durumu ve faizin Türkiye’deki bir işyerine bağlı olup olmadığı belirlenir. Uygulanacak oran için ilgili dönemde yürürlükte olan iç mevzuat ve anlaşma metni karşılaştırılır; bu yazıda doğrulanmamış bir yüzde oranı varsayılmamaktadır.
Gayrimaddi hak bedeli
Anlaşma m.12 telif, patent, marka, lisans, know-how ve maddede tanımlanan diğer gayrimaddi hak bedellerini kapsar. Bir Kanada şirketine yapılan her teknoloji ödemesi royalty değildir. Yazılım aboneliği, özel geliştirme hizmeti, lisans ve know-how aktarımı sözleşmenin gerçek edimine göre ayrı sınıflandırılmalıdır. Yanlış sınıflandırma, stopajın yanlış maddeden hesaplanmasına ve sonradan vergi/ceza uyuşmazlığına yol açabilir.
Şirket payı ve diğer değer artış kazançları
Şirket payının, taşınmazın veya başka bir sermaye varlığının satışında m.13 uygulanır. Hangi devletin vergileme hakkına sahip olduğu satılan varlığın türüne, şirketin varlık yapısına ve anlaşma hükmüne göre belirlenir. Türk şirket payı satışı bakımından ayrıca GVK veya KVK hükümleri, satıcının gerçek kişi/kurum olması ve tam/dar mükellefiyet statüsü değerlendirilir.
Kanada’dan Alınan Emekli Aylıkları Nasıl İncelenir?
Kanada bağlantılı emeklilik gelirinde önce ödemenin hukuki niteliği belirlenir. ÇVÖA m.18 emekli aylıkları ve benzeri ödemelere ilişkin rejimi düzenler; kamu hizmetine bağlı ödemeler için kamu hizmetleri hükmü ayrıca kontrol edilmelidir. Canada Pension Plan, Old Age Security, işveren emeklilik planı veya özel emeklilik ödemesi aynı isim altında değerlendirilmemelidir. Hangi kurumun hangi hukuki sıfatla ödeme yaptığı, ödemenin geçmiş hizmet karşılığı olup olmadığı ve kişinin anlaşma mukimliği dosyanın temel belgeleridir.
Türkiye’de genel yurt dışı emeklilik vergisi çerçevesi için yurt dışı emekli maaşı Türkiye’de vergilendirilir mi? rehberimiz okunabilir. Kanada dosyasında nihai sonuç ayrıca ikili anlaşma maddesine göre kurulmalıdır.
ÇVÖA m.23: Kanada’da Ödenen Vergi Türkiye’de Nasıl Mahsup Edilir?
Kanada–Türkiye Anlaşması’nın m.23 hükmü, bu konu bakımından açık bir mahsup sistemi kurar. Kanada yönünden m.23/1, Kanada mukiminin Türkiye’de anlaşmaya uygun biçimde ödediği verginin Kanada vergisinden indirilmesini düzenler. Türkiye yönünden m.23/2 ise Türkiye mukiminin Kanada ve Türkiye’de vergilendirilebilen gelirinde Kanada’da gelir veya servet üzerinden ödediği vergiye eşit tutarın Türkiye’de ödenecek vergiden mahsubuna izin verir. Ancak mahsup, Kanada’da vergilendirilebilen gelir veya servet için Türkiye’de mahsuptan önce hesaplanan vergi tutarını aşamaz.
Kurumlar açısından iç hukukta KVK m.33 uygulanır. Yurt dışında ödenen verginin aynı gelirle bağlantılı olması, kesinleşmesi ve resmi belgeyle tevsik edilmesi gerekir. Konuya ilişkin detaylı işlem sırası KVK m.33 yabancı vergi mahsubu rehberimizde yer almaktadır.
Mahsup neden “ödenen verginin tamamını geri alma” değildir?
Çünkü anlaşma m.23/2 açık biçimde bir üst sınır koyar. Kanada’da ödenen vergi, aynı Kanada gelirine Türkiye’de isabet eden vergi tutarından yüksekse Türkiye’de mahsup edilebilecek miktar Türk vergisini aşamaz. Bu nedenle iki ülkedeki brüt gelir, matrah, vergi ve dönem bilgileri birbirine eşleştirilmeden yalnız banka dekontundaki vergi tutarı üzerinden mahsup talebi kurulmaz.
Kanada Mukimlik Belgesi ve Belge Dosyası
Anlaşma hükümlerinden yararlanmak isteyen Kanada mukiminin mukimlik statüsünü Kanada yetkili vergi idaresinden alınan belgeyle kanıtlaması gerekir. Belge ilgili vergi dönemini kapsamalı, gerçek kişi veya kurumun kimliğini açıkça göstermeli ve Türkiye’deki vergi sorumlusu/vergi dairesi bakımından usulüne uygun tercüme ve tasdik şartları yerine getirilmelidir. Kanada adresi, ehliyet, oturum kartı veya banka ekstresi tek başına anlaşma mukimlik belgesinin yerine geçmez.
Dosyada ayrıca gelir sözleşmesi, fatura/bordro, ödeme dekontları, yabancı vergi kesinti belgeleri ve Türkiye’deki beyanname kayıtları tutulmalıdır. İki ülkede farklı mali dönem veya belge terminolojisi kullanılması, aynı gelirin dönemsel eşleştirmesini ortadan kaldırmaz; gelir kalemi tek tek izlenir.
Kanada’dan Türkiye’ye Para Göndermek Tek Başına Vergi Doğurur mu?
Verginin konusu banka transferi değil, transferin hukuki kaynağıdır. Kişinin kendi birikimini Kanada hesabından Türkiye hesabına aktarması ile Kanada’daki işten elde edilen ücretin, şirket temettüsünün, kira gelirinin veya satış kazancının Türkiye’ye gönderilmesi aynı hukuki işlem değildir. Para hareketi önce kaynağına göre sınıflandırılır; sonra GVK/KVK ve ÇVÖA uygulanır. Konuyu yurt dışından Türkiye’ye para transferi vergisi rehberimiz ayrıntılı açıklar.
Finansal hesapların uluslararası bilgi değişimi ise vergilendirmeden ayrı bir konudur. CRS otomatik bilgi değişimi, hesap bilgilerinin idareler arasında paylaşılmasına ilişkin bir sistemdir; ÇVÖA ise vergileme hakkını ve çifte verginin giderilmesini düzenler.
Kanada Bağlantılı Beş Somut Senaryo
1. Toronto’da yaşayan kişi Türkiye’deki evini kiraya veriyor
Türkiye m.6 uyarınca taşınmaz gelirini vergileyebilir. Kanada mukimliği bu hakkı kaldırmaz. Türkiye’deki dar mükellefiyet beyanı ayrıca yapılır; Kanada’daki sonuç Kanada iç hukuku ve m.23’e göre değerlendirilir.
2. Türkiye mukimi yazılımcı Kanada şirketinden maaş alıyor
Çalışma Türkiye’den fiilen yapılıyorsa m.15 ve GVK tam mükellefiyet hükümleri birlikte incelenir. Kanada’da kesilen vergi varsa aynı gelirle eşleştirilir ve m.23/KVK-GVK mahsup kuralları uygulanır.
3. Kanada şirketi Türkiye’de sürekli proje ofisi kullanıyor
m.5 işyeri testi yapılır. İşyeri oluşmuşsa m.7 gereğince Türkiye yalnız o işyerine atfedilebilen ticari kazancı vergiler. Proje ofisinin işlevi, personel ve sözleşme yetkileri yazılı belgelerle gösterilmelidir.
4. Türk şirketi Kanada şirketine lisans bedeli ödüyor
Ödeme gerçekten m.12 kapsamındaki gayrimaddi hak bedeliyse ilgili stopaj rejimi uygulanır. Salt teknik destek veya özel yazılım geliştirme hizmeti otomatik olarak royalty kabul edilmez; sözleşme edimi ayrıştırılır.
5. Kanada mukimi kişi Türkiye’deki taşınmazını satıyor
m.13 ve Türk iç hukuku uygulanır. Taşınmazın edinim tarihi/şekli ve GVK mükerrer m.80 şartları kontrol edilir. Satış bedelinin Kanada’ya gönderilmesi, Türkiye’de doğmuş vergi yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
8 Adımda Dosya Kontrolü
- İlgili takvim yılını ve gelir kalemini belirleyin.
- GVK m.3–7 veya KVK m.3 uyarınca Türkiye’de tam/dar mükellefiyeti tespit edin.
- İki ülke mukimliği çatışıyorsa ÇVÖA m.4’ü uygulayın.
- Geliri m.6, 7, 10, 11, 12, 13, 14, 15 veya 18 altında doğru sınıflandırın.
- Kanada mukimlik belgesini ilgili dönem için temin edin.
- Türkiye ve Kanada vergi ödeme/kesinti belgelerini aynı gelir bazında eşleştirin.
- m.23 ve iç hukuk mahsup üst sınırını hesaplayın.
- Beyan, stopaj, şirket kararı ve banka transferi belgelerini tek dosyada saklayın.
Resmî Kaynaklar
- Gelir İdaresi Başkanlığı – Kanada–Türkiye ÇVÖA resmi metni ve vergi mevzuatı açıklamaları.
- Mevzuat Bilgi Sistemi – GVK, KVK ve Anayasa.
- Canada Revenue Agency – Kanada vergi idaresi ve mukimlik belgeleri.
Sık Sorulan Sorular
Kanada’da yaşayan Türk vatandaşı Türkiye’de otomatik olarak tam mükellef midir?
Hayır. Türkiye’de tam mükellefiyet GVK m.3–5 ölçütlerine göre belirlenir. Vatandaşlık tek başına yeterli değildir.
Kanada’da vergi ödedim; Türkiye’de de vergi çıkarsa ne olur?
ÇVÖA m.23/2 ve iç hukuk hükümleri uygulanır. Kanada’da ödenen vergi, şartları sağlıyorsa Türkiye’de aynı gelir için hesaplanan vergi sınırına kadar mahsup edilir.
Türkiye’deki evin kirasını Kanada hesabına almak sonucu değiştirir mi?
Hayır. Taşınmaz Türkiye’deyse m.6 gereğince Türkiye’nin vergileme hakkı vardır. Tahsilat hesabının ülkesi bu hakkı ortadan kaldırmaz.
Kanada şirketine kesilen her fatura Türkiye’de kurumlar vergisi doğurur mu?
Hayır. Ticari kazançta m.5 işyeri ve m.7 ticari kazanç hükümleri uygulanır. Türkiye’de işyeri oluşumu ayrıca tespit edilir.
Kanada’dan gelen para transferi gelir vergisi midir?
Transfer tek başına gelir değildir. Paranın ücret, temettü, satış bedeli, borç, sermaye veya kişinin kendi birikimi olup olmadığı belirlenir.
Kanada mukimlik belgesi neden önemlidir?
ÇVÖA hükümlerinden yararlanma talebinin temel ispatıdır. Yalnız Kanada adresi veya oturum kartı vergi mukimliği belgesinin yerine geçmez.
Sonuç
Kanada–Türkiye vergi dosyasında doğru yöntem; önce Türk iç hukukundaki mükellefiyeti, sonra anlaşma mukimliğini, ardından gelir türünü ve son olarak m.23 mahsup mekanizmasını uygulamaktır. Taşınmaz, şirket ortaklığı, uzaktan çalışma, danışmanlık, emeklilik ve yatırım gelirleri aynı maddeye tabi tutulamaz. Her gelir kalemi kendi hukuki kaynağı, dönemi ve belgesiyle ayrı değerlendirilmelidir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu | Mersin Avukat, yurt dışında yaşayan müvekkillerin Türkiye’deki taşınmaz, şirket, vergi ve idari bağlantılı hukuki dosyalarını Mersin’den Türkiye genelinde takip eder; vekâletname ve başvuru süreçleri dosya bazında koordine edilir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
