CISG Madde 31: Satıcının Teslim Yeri Neresi Sayılır? İlk Taşıyıcı, Üretim Yeri ve Satıcının İşyeri | 2026
Kısa ve net cevap: Taraflar teslim yerini sözleşmede belirlememişse CISG m.31 üçlü bir yedek sistem kurar. Satış malların taşınmasını içeriyorsa satıcının teslim borcu, malları alıcıya iletilmek üzere ilk taşıyıcıya vermektir. Taşıma içermeyen sözleşmede belirli mallar, belirli bir stoktan alınacak mallar veya üretilecek/imal edilecek malların belirli yerde bulunduğu ya da üretileceği sözleşme kurulurken taraflarca biliniyorsa, satıcı malları o yerde alıcının tasarrufuna sunar. Diğer hâllerde satıcı malları sözleşme kurulduğu andaki işyerinde alıcının tasarrufuna sunmakla teslim borcunu yerine getirir. Tarafların kararlaştırdığı teslim yeri ve Incoterms terimi bu yedek kurallardan önce gelir.
CISG Madde 31 Ne Düzenler?
CISG m.31, satıcının belirli başka bir yerde teslim yapmakla yükümlü olmadığı durumda teslim yerini belirleyen tamamlayıcı hükümdür. Taraflar teslim yerini açıkça kararlaştırmışsa veya geçerli ticari teamül/Incoterms terimi yer belirliyorsa önce o düzenleme uygulanır. M.31 sözleşmede boşluk olduğunda devreye girer.
Madde üç farklı satış tipini ayırır. M.31(a) taşıma içeren satışları; m.31(b) taşıma içermeyen fakat belirli malın, stokun veya üretim yerinin sözleşme kurulurken bilindiği satışları; m.31(c) ise geri kalan hâlleri düzenler. Bu sıranın doğru kurulması, satıcının ne zaman “teslim ettim” diyebileceğini belirler.
Teslim yeri; satıcının ifa ihlali, riskin geçişi, taşıma organizasyonu, bazı masraflar ve uyuşmazlığın ticari değerlendirmesi bakımından merkezî önemdedir. Bu nedenle sözleşmede açık yer yazılması m.31 tartışmasını azaltır.
Taraflar Sözleşmede Teslim Yerini Belirlemişse m.31 Uygulanır mı?
CISG m.31’in başlangıcı, satıcının “belirli başka bir yerde” teslim yapmakla yükümlü olmadığı hâlleri hedefler. Bu nedenle tarafların açık teslim yeri anlaşması önceliklidir. Sözleşmede “teslim: alıcının Hamburg deposu” veya “FCA Mersin Serbest Bölge, Incoterms® 2020” yazıyorsa m.31’in yedek yer kuralları o konuda geri planda kalır.
Taraf iradesi m.6 ile korunur. Ayrıca m.9 kapsamında tarafların uzun süreli uygulaması veya uluslararası ticari teamül teslim yerini tamamlayabilir. Örneğin taraflar yıllardır aynı terminalde teslim yapmışsa bunun yerleşik uygulama olup olmadığı ayrıca incelenebilir.
Belirsiz ifadelerden kaçınılmalıdır. “FOB Turkey” yerine liman adı; “buyer warehouse” yerine açık adres; “factory” yerine hangi fabrika olduğu yazılmalıdır.
Taşımalı Satışta Satıcı Ne Zaman Teslim Etmiş Sayılır?
CISG m.31(a), satış sözleşmesi malların taşınmasını içeriyorsa ve satıcı belirli başka yerde teslimle yükümlü değilse, satıcının malları alıcıya iletilmek üzere ilk taşıyıcıya vermekle teslim borcunu yerine getirdiğini düzenler. Buradaki teslim, malların alıcının ülkesine veya deposuna fiilen ulaşması değildir.
Örneğin Türk satıcı Mersin’den Hollanda’ya mal satıyor, sözleşme taşıma içeriyor fakat satıcının Amsterdam’da teslim yükümlülüğü yoksa; malların Mersin’de ilk bağımsız taşıyıcıya verilmesi m.31(a) teslimi olabilir. Malların daha sonra gemi, tren veya kamyon aktarmalarıyla yolculuğu teslim borcunun tamamlanmasından sonraki taşıma sürecidir.
Bu hüküm, alıcının “mallar henüz varış yerine ulaşmadı” gerekçesiyle teslimin hiç yapılmadığını ileri sürdüğü uyuşmazlıklarda kritik olabilir. Ancak sözleşme DAP/DDP gibi varış teslimi öngörüyorsa m.31(a)’ya dönülmez.
“İlk Taşıyıcı” Kimdir?
M.31(a)’daki ilk taşıyıcı, malları alıcıya iletmek üzere taşıma zincirinde teslim alan kişidir. Satıcının kendi personeliyle malları limana götürmesi ile malların bağımsız taşıyıcıya verilmesi ayrılmalıdır. Taşıma zincirinin hukuki yapısı ve sözleşme belgeleri incelenir.
Örneğin satıcı kendi kamyonuyla malları Mersin Limanı’na taşıyıp burada deniz taşıyıcısına veriyorsa, kendi iç taşıması her durumda m.31(a) anlamında “ilk taşıyıcıya teslim” olmayabilir. Bağımsız taşıma sözleşmesinin başladığı nokta belirlenir.
CMR, konşimento, forwarder makbuzu, yükleme belgesi ve taşıma sözleşmesi ilk taşıyıcıya teslimin ispatında önemlidir. Nakliye komisyoncusu/forwarder ile fiilî taşıyıcının rolü ayrıca incelenmelidir.
Belirli Mallar, Belirli Stok veya Üretim Yeri İçin m.31(b) Nasıl Uygulanır?
Sözleşme taşıma içermiyorsa ve belirli mallara, belirli bir stoktan alınacak belirlenmemiş mallara veya üretilecek/imal edilecek mallara ilişkinse; sözleşme kurulurken taraflar bu malların belirli yerde bulunduğunu veya üretileceğini biliyorsa, satıcı malları o yerde alıcının tasarrufuna sunar.
Örneğin alıcı Türkiye’deki belirli depoda mevcut olan tekil bir makineyi satın almış ve taraflar sözleşme kurulurken makinenin o depoda olduğunu biliyorsa, m.31(b) kapsamında teslim yeri o depo olabilir. Benzer biçimde yalnız Mersin tesisinde üretilecek özel ekipman için taraflar üretim yerini biliyorsa m.31(b) gündeme gelebilir.
Burada kritik zaman sözleşmenin kuruluş anıdır. Malların sonradan başka depoya taşınması başlangıçtaki m.31(b) bağlantısını otomatik değiştirmez.
Diğer Hâllerde Teslim Yeri Neresidir?
CISG m.31(c), (a) ve (b) kapsamına girmeyen hâllerde satıcının malları sözleşmenin kurulduğu andaki işyerinde alıcının tasarrufuna sunmasını yeterli görür. Bu kural, taşıma yükümlülüğü bulunmayan ve özel mal/üretim yeri bağlantısı olmayan satışların yedek çözümüdür.
Alıcının malları teslim almak için satıcının işyerine gelmesi veya taşıma organize etmesi gerekebilir. Satıcı malları hazır hâle getirip alıcıya teslim almaya uygun biçimde sunmalıdır. Yalnız “depoda duruyor” demek, alıcının hangi malları ne zaman alabileceğinin bildirilmediği durumda yeterli olmayabilir.
Satıcının işyeri daha sonra değişirse, m.31(c) sözleşmenin kuruluş anındaki işyerine atıf yapar. M.10 birden fazla işyeri bulunduğunda ilgili işyerini belirler.
Satıcının Birden Fazla İşyeri Varsa Hangisi Esas Alınır?
CISG m.10(a), bir tarafın birden fazla işyeri varsa sözleşme ve ifayla en yakın ilişkili işyerinin esas alınacağını düzenler. Bu nedenle satıcının ticaret sicilindeki ana merkezi her zaman m.31(c) teslim yeri değildir.
Örneğin şirket merkezi İstanbul’da, sözleşmeyle ilgili üretim ve satış birimi Mersin’deyse; teklif, üretim, sevk ve ifa Mersin işyerinden yürütülüyorsa m.10 testi Mersin’i ilgili işyeri yapabilir. Somut sözleşme bağlantıları incelenir.
CISG m.10 rehberimiz bu testi ayrıntılı açıklar.
Incoterms ile CISG m.31 Arasında Nasıl Bir İlişki Vardır?
Incoterms terimi tarafların teslim davranışını ve yerini ayrıntılı belirlediğinde m.31’in yedek kuralına ihtiyaç azalır. FCA, FOB, CIF, CPT, DAP ve DDP gibi terimlerin her biri satıcının teslim için ne yapacağını farklı şekilde belirler.
Örneğin FCA Mersin ile DAP Berlin aynı teslim yeri mantığına sahip değildir. FCA’da teslim seçilen yerde taşıyıcıya/kişiye yapılabilirken DAP’ta mallar belirlenen varış yerinde alıcının tasarrufuna boşaltmaya hazır biçimde sunulur.
Incoterms yalnız üç harfli kısaltma olarak değil, kesin yer ve versiyonla yazılmalıdır: “FCA Mersin Limanı, Incoterms® 2020”.
Teslim Yeri ile Riskin Geçişi Aynı Şey midir?
Teslim ve risk yakından bağlantılı olabilir fakat aynı kavram değildir. Risk CISG m.66-70’te ayrı düzenlenir. Taşımalı satışlarda m.67, malın ilk taşıyıcıya verilmesiyle riskin geçişini belirli şartlarda öngörebilir; tarafların Incoterms tercihi de risk noktasını değiştirebilir.
Mülkiyet de üçüncü ayrı kavramdır. Mülkiyetin ayni geçişi CISG m.4(b) nedeniyle Antlaşma dışında kalır. Bu nedenle “teslim oldu = risk geçti = mülkiyet geçti” şeklinde tek formül kullanılmamalıdır.
Sözleşmede teslim, risk ve mülkiyet hükümleri ayrı başlıklarda yazılırsa uyuşmazlık azalır.
Teslim Yerinin Taşıma Masraflarına Etkisi Nedir?
M.31 esas olarak teslim borcunun yerini belirler; bütün taşıma masrafı paylaşımını tek başına düzenlemez. Masraflar sözleşme, Incoterms ve diğer ilgili hükümler üzerinden belirlenir. Tarafların “freight prepaid” veya “freight collect” düzenlemeleri de önem taşıyabilir.
Satıcının m.32/2 uyarınca taşıma sözleşmesi kurmakla yükümlü olması, taşıma bedelini nihai olarak kimin taşıyacağı sorusundan ayrı olabilir. Ödeme ve masraf tahsisi sözleşmede açıklaştırılmalıdır.
Gümrük, sigorta, terminal, yükleme ve boşaltma masrafları için Incoterms kuralları pratik çerçeve sağlar.
Teslim Yeri ve Teslimin Gerçekleştiği Nasıl İspatlanır?
- Taşıma sözleşmesi ve taşıyıcı makbuzu.
- CMR taşıma senedi veya konşimento.
- Depo çıkış ve teslim kayıtları.
- Incoterms teriminin yer aldığı sözleşme veya sipariş teyidi.
- Yükleme fotoğrafları ve tartım kayıtları.
- Forwarder talimatları.
- Alıcının teslim alma bildirimi.
- Üretim yeri veya belirli stok bilgisini gösteren sözleşme belgeleri.
- Satıcının sözleşme kurulduğu tarihteki ilgili işyeri kayıtları.
- Tarafların önceki teslim uygulamaları.
Somut Uygulama Örnekleri
Örnek 1 – Taşımalı satış: Sözleşme taşıma içeriyor, varışta teslim şartı yok. Satıcı malları Mersin’de ilk taşıyıcıya alıcıya gönderilmek üzere verir. M.31(a) kapsamında teslim borcu burada tamamlanabilir.
Örnek 2 – Belirli makine: Taraflar sözleşme kurulurken belirli ikinci el makinenin Ankara deposunda bulunduğunu bilir ve taşıma satıcının borcu değildir. M.31(b) uyarınca Ankara deposu teslim yeri olabilir.
Örnek 3 – Satıcı işyeri: Taşıma yok, özel mal yeri bağlantısı yok ve başka teslim yeri kararlaştırılmamış. M.31(c) satıcının sözleşme kurulurkenki işyerini esas alır.
Örnek 4 – DAP satış: Taraflar DAP Münih kararlaştırmışsa satıcı m.31(a)’daki ilk taşıyıcı teslimine dayanarak teslim borcunun bittiğini ileri süremez; sözleşmesel DAP yükümlülüğü önceliklidir.
Teslim Maddesi Nasıl Yazılmalıdır?
İyi bir teslim maddesi en az şu unsurları içerir: teslim yeri, kesin adres veya terminal, Incoterms terimi ve versiyonu, teslim tarihi/dönemi, taşıma organizasyonu, yükleme/boşaltma sorumluluğu, belge seti ve kısmi teslim imkânı.
“Delivery Turkey” veya “FOB” gibi eksik ifadelerden kaçınılmalıdır. FOB kullanılacaksa liman açıkça yazılmalı ve terimin konteynerli taşımaya uygunluğu ticari açıdan ayrıca değerlendirilmelidir.
Sözleşmede m.31’in yedek kuralını değiştirmek isteniyorsa taraf iradesi açık olmalıdır. Özellikle “satıcı varış deposunda teslimle yükümlüdür” hükmü ilk taşıyıcı kuralından farklı sonuç doğurur.
2026 İçin CISG m.31 Kontrol Listesi
- Önce sözleşmede açık teslim yeri olup olmadığını kontrol edin.
- Incoterms terimi varsa kesin yer ve yılı doğrulayın.
- Sözleşmenin taşıma içerip içermediğini belirleyin.
- İlk taşıyıcıya teslimin hangi belgelerle ispatlandığını tespit edin.
- Belirli mal/stok/üretim yeri bağlantısı varsa m.31(b)’yi inceleyin.
- Diğer hâllerde sözleşmenin kurulduğu tarihteki satıcı işyerini belirleyin.
- Birden fazla işyeri varsa m.10 testini uygulayın.
- Teslim, risk ve mülkiyet kavramlarını ayrı tutun.
- Taşıma ve masraf paylaşımını sözleşmede açıklaştırın.
- Teslim kayıtlarını sözleşme numarasıyla saklayın.
Satıcının genel borçları için CISG m.30 rehberimizi; çok işyerli taraflar için CISG m.10 rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Hukuki Dayanak ve Resmî Kaynaklar
Sık Sorulan Sorular
Sözleşmede teslim yeri yazıyorsa m.31 uygulanır mı?
M.31 yedek kuraldır; tarafların açık teslim yeri anlaşması önceliklidir.
Taşımalı satışta teslim nerede olur?
Satıcı başka belirli yerde teslimle yükümlü değilse malların alıcıya iletilmek üzere ilk taşıyıcıya verilmesi m.31(a) teslimidir.
İlk taşıyıcı kimdir?
Malları alıcıya iletmek üzere taşıma zincirinde teslim alan taşıyıcıdır; satıcının kendi iç taşıması somut olarak ayrılır.
Belirli üretim yeri biliniyorsa ne olur?
M.31(b) şartlarında satıcı malları bilinen üretim veya stok yerinde alıcının tasarrufuna sunar.
Hiçbir özel durum yoksa teslim yeri neresi?
M.31(c) uyarınca satıcının sözleşme kurulurkenki işyeri.
Satıcının iki işyeri varsa hangisi?
CISG m.10’daki sözleşme ve ifayla en yakın ilişki testi uygulanır.
Incoterms m.31’i değiştirir mi?
Tarafların seçtiği Incoterms terimi teslimi özel olarak düzenlediği ölçüde m.31’in yedek kuralından önce gelir.
Teslim yeri riskin geçtiği yer midir?
Her zaman aynı değildir; risk m.66-70 ve sözleşme/Incoterms ile ayrıca belirlenir.
Mallar alıcının ülkesine ulaşmadan satıcı teslim etmiş olabilir mi?
Evet. M.31(a) şartlarında ilk taşıyıcıya verme teslim borcunu yerine getirebilir.
Teslim yeri nasıl ispatlanır?
Sözleşme, Incoterms kaydı, taşıma belgeleri, depo/teslim kayıtları ve tarafların iletişimi birlikte kullanılır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.