Yurt Dışında Nişanlanan Çiftlerde Hangi Hukuk Uygulanır? MÖHUK 12 | 2026

Yurt dışında yaşayan veya farklı ülke vatandaşlığına sahip çiftlerin nişanlanması, ilk bakışta yalnız kişisel bir ilişki gibi görünse de nişanın bozulması hâlinde maddi tazminat, manevi tazminat, nişan hediyelerinin iadesi ve yapılan masrafların geri istenmesi gibi hukuki talepler ortaya çıkabilir. Taraflardan biri Türkiye’de, diğeri başka ülkede yaşıyorsa veya nişan töreni yurt dışında yapılmışsa hangi ülke hukukunun uygulanacağı ayrıca belirlenmelidir.

MÖHUK m.12 bu soruyu iki aşamada çözer. Birinci aşama nişanlanmanın kurulmasıdır: tarafların ehliyeti ve nişanın hukuki şartları her biri bakımından kendi millî hukukuna bağlanır. İkinci aşama nişanlılığın hükümleri ve sonuçlarıdır: tarafların ortak vatandaşlığı varsa o ülkenin hukuku; vatandaşlıkları farklıysa Türk hukuku uygulanır. Bu iki aşama birbirine karıştırılmamalıdır.

• MÖHUK 12 neyi düzenler?
• Nişanlanma ehliyeti hangi hukuka tâbidir?
• Nişanlanmanın şartları nasıl belirlenir?
• Ortak vatandaşlık varsa hangi hukuk uygulanır?
• Türk-yabancı nişanlılarda hangi hukuk uygulanır?
• Nişan bozulursa tazminat istenir mi?
• Nişan hediyeleri geri istenebilir mi?
• Yurt dışındaki nişan töreninin şekli önemli mi?
• Türkiye’de dava hangi mahkemede açılır?
• Yurt dışından hangi belgeler gerekir?
• Sık sorulan sorular

MÖHUK 12 Nişanlanmada Hangi Konuları Ayırır?

MÖHUK m.12 iki ayrı bağlama kuralı kurar. Birinci fıkra nişanlanma ehliyeti ve şartlarını taraflardan her birinin nişanlanma anındaki millî hukukuna bağlar. İkinci fıkra ise nişanlılığın hükümleri ve sonuçlarında müşterek millî hukuku; taraflar ayrı vatandaşlıktaysa Türk hukukunu yetkili kılar.

Bu ayrım uygulamada önemlidir. Bir kişinin nişanlanabilecek yaşta olup olmadığı, yasal temsilci izni gerekip gerekmediği veya kendi hukukunda nişanlanmaya engel özel bir durum bulunup bulunmadığı kuruluş aşamasına ilişkindir. Buna karşılık nişan bozulduğunda tazminat, hediye iadesi ve nişanın taraflar arasında doğurduğu hukuki sonuçlar ikinci fıkranın alanına girer.

Tarafların nişanlandığı ülke, millî hukuk bağlantısını ortadan kaldırmaz. Örneğin biri Türk, diğeri Alman vatandaşı olan iki kişi Hollanda’da nişanlanmışsa, nişanlanma ehliyeti Türk taraf bakımından Türk hukukuna, Alman taraf bakımından Alman hukukuna göre incelenir. Nişanlılığın sonuçlarında ise ortak vatandaşlık bulunmadığı için MÖHUK m.12/2 doğrudan Türk hukukunu yetkili kılar.

Nişanlanma Ehliyeti Her Taraf İçin Ayrı Ayrı Belirlenir

MÖHUK m.12/1, nişanlanma ehliyetini tek bir ülke hukukuna bağlamaz. Her nişanlı kendi millî hukukuna göre değerlendirilir. Türk vatandaşı bakımından Türk Medeni Kanununun nişanlanmaya ilişkin hükümleri uygulanırken yabancı eş adayı için onun millî hukuku esas alınır.

Bir kişinin birden fazla vatandaşlığı varsa MÖHUK m.4 devreye girer. Kişi aynı zamanda Türk vatandaşıysa vatandaşlığa dayanan bağlama kurallarında Türk hukuku uygulanır. Türk vatandaşı olmayan birden çok vatandaşlığa sahip kişide daha sıkı ilişkili olduğu devlet hukuku esas alınır. Vatansızlar ve mülteciler için MÖHUK m.4/a’daki yerleşim yeri, mutad mesken ve bulunulan ülke bağlantıları sırasıyla değerlendirilir.

Nişanlanma anı da önemlidir. Kanun özellikle “nişanlanma anındaki millî hukuk” ifadesini kullanır. Taraflardan birinin daha sonra vatandaşlığını değiştirmesi, kuruluş anında hangi hukukun uygulanacağını geriye dönük olarak değiştirmez. Dosyada vatandaşlık tarihçesi bu nedenle gerektiğinde nüfus, pasaport veya yabancı vatandaşlık belgeleriyle gösterilmelidir.

Nişanlanmanın Hukuki Şartları Nasıl Belirlenir?

Türk hukukunda TMK m.118’e göre nişanlanma evlenme vaadiyle olur. Küçük veya kısıtlıyı bağlayabilmesi için yasal temsilcilerinin rızası gerekir. MÖHUK m.12/1 nedeniyle yabancı taraf hakkında doğrudan TMK m.118 uygulanacağı varsayılmamalıdır; yabancı tarafın millî hukukunda nişanlanmanın şartları ayrıca tespit edilir.

Millî hukukun içeriği Türk mahkemesinde MÖHUK m.2 gereğince hâkim tarafından re’sen uygulanır. Hâkim, yabancı hukukun içeriğinin tespitinde taraflardan yardım isteyebilir. Yabancı ülke mevzuatı, resmî makam bilgisi ve gerektiğinde uzman görüşü kullanılabilir. Yabancı hukuk hükümleri uygulanırken Türk kamu düzenine açıkça aykırı bir sonuç doğarsa MÖHUK m.5 çerçevesinde kamu düzeni denetimi ayrıca gündeme gelir.

Nişanlanma, evlilikten farklı olarak resmî nikâh işlemi değildir. Buna rağmen hukuki sonuç doğuran bir aile hukuku kurumudur. Tören yapılmaması, yüzük takılmaması veya ailelerin bir araya gelmemesi tek başına hukuki sonucu belirlemez. Esas mesele, uygulanacak hukuk bakımından evlenme vaadinin ve nişan ilişkisinin kurulup kurulmadığının delillerle ortaya konulmasıdır.

Nişanlıların Ortak Vatandaşlığı Varsa Nişanın Sonuçlarına Hangi Hukuk Uygulanır?

MÖHUK m.12/2’ye göre nişanlılığın hükümleri ve sonuçları tarafların müşterek millî hukukuna tâbidir. Her iki taraf Türk vatandaşıysa ortak millî hukuk Türk hukukudur. Her iki taraf aynı yabancı ülkenin vatandaşıysa nişanlılığın sonuçlarında o ülke hukuku uygulanır.

Ortak millî hukuk kuralı, nişanın nerede yapıldığına veya tarafların daha sonra nerede yaşamaya başladığına bakılmaksızın m.12/2’nin ilk bağlantısıdır. Örneğin iki Türk vatandaşı Almanya’da nişanlanmış ve daha sonra farklı ülkelerde yaşamış olsa da nişanlılığın sonuçlarına Türk hukuku uygulanır. Aynı şekilde iki Fransız vatandaşının Türkiye’de yaptığı nişanın sonuçlarında kural olarak ortak Fransız hukuku yetkilidir.

Ancak hangi konunun “nişanlılığın sonucu” sayıldığı doğru nitelendirilmelidir. Nişanın bozulmasından doğan talepler, uygun hediyelerin iadesi ve nişana özgü tazminat rejimi bu kapsamda değerlendirilir. Taraflar arasında ayrıca bağımsız bir borç sözleşmesi, ortak yatırım veya taşınmaz işlemi varsa bu işlemlere kendi MÖHUK bağlama kuralları uygulanabilir.

Türk-Yabancı Nişanlılarda Nişanın Bozulmasına Hangi Hukuk Uygulanır?

Taraflar ayrı vatandaşlıktaysa MÖHUK m.12/2 açıkça Türk hukukunu uygulanacak hukuk olarak belirler. Örneğin Türk vatandaşı ile Alman, Fransız, İngiliz veya başka bir ülke vatandaşı nişanlanmışsa; nişanlılığın hükümleri ve sonuçları bakımından Türk hukuku uygulanır. Tarafların nişan törenini yurt dışında yapması bu sonucu değiştirmez.

Bu kural özellikle tazminat ve hediyelerin iadesinde önemlidir. Türk hukuku uygulanıyorsa TMK m.120 maddi tazminatı, m.121 manevi tazminatı ve m.122 nişan hediyelerinin geri verilmesini düzenler. TMK m.123 ise nişanlılığın sona ermesinden doğan dava haklarının sona ermeden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrayacağını düzenler.

Dolayısıyla farklı vatandaşlığa sahip taraflar arasındaki uyuşmazlıkta “nişan Almanya’da yapıldı, o hâlde Alman hukuku uygulanır” şeklinde doğrudan bir sonuç kurulamaz. MÖHUK m.12/2 bu konuda açık ve özel bir bağlama kuralıdır.

Nişan Bozulursa Maddi ve Manevi Tazminat İstenebilir mi?

Türk hukuku uygulanıyorsa nişanın sona ermesi her durumda otomatik tazminat doğurmaz. TMK m.120’ye göre nişanlılardan biri haklı bir sebep olmaksızın nişanı bozduğu veya nişan taraflardan birine yükletilebilen bir sebeple bozulduğu takdirde kusurlu taraf; diğerine, ana ve babasına veya onlar gibi davranan kimselere dürüstlük kuralları çerçevesinde ve evlenme amacıyla yaptıkları harcamalar ile katlandıkları maddi fedakârlıklar karşılığında uygun tazminat ödemekle yükümlü olabilir.

Maddi tazminatın kapsamı nişan nedeniyle yapıldığı ispatlanan ve evlenme amacıyla bağlantılı harcamalara göre belirlenir. Düğün salonu kaporası, birlikte kurulacak ev için yapılan bazı giderler, yolculuk veya organizasyon harcamaları somut olayda belge ve illiyet bağı üzerinden incelenir. Harcama yapılmış olması tek başına karşı tarafın tamamından sorumlu olacağı anlamına gelmez; TMK m.120’deki şartların gerçekleşmesi gerekir.

TMK m.121, nişanın bozulması nedeniyle kişilik hakkı saldırıya uğrayan kusursuz tarafın kusurlu diğer taraftan manevi tazminat isteyebileceğini düzenler. Nişanın sona ermesi tek başına manevi tazminat için yeterli değildir. Kişilik hakkına saldırının ağırlığı, tarafların davranışları ve nişanın sona eriş biçimi somut delillerle ortaya konulmalıdır.

Yurt Dışında Verilen Nişan Hediyeleri Geri İstenebilir mi?

Türk hukuku yetkiliyse TMK m.122 uygulanır. Nişanlılık evlenme dışındaki bir sebeple sona ermişse, nişanlıların birbirlerine veya ana ve babanın ya da onlar gibi davrananların diğer nişanlıya vermiş oldukları alışılmışın dışındaki hediyeler, verenler tarafından geri istenebilir. Hediye aynen veya mislen geri verilemiyorsa sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır.

Hediyenin yurt dışında verilmiş olması, m.12/2 gereğince Türk hukukunun yetkili olduğu farklı vatandaşlıklı nişanlılar bakımından iade rejimini tek başına değiştirmez. Ancak malın niteliği, kimin tarafından kime verildiği, alışılmış hediye olup olmadığı ve aynen mevcut bulunup bulunmadığı ispat edilmelidir.

Para transferleri bakımından banka kayıtları; ziynet eşyasında fotoğraf, fatura, mesaj, teslim tanığı ve diğer hukuka uygun deliller önemlidir. Her para gönderimi nişan hediyesi değildir. Borç, ortak gider, satın alma veya başka bir hukuki sebep varsa talebin hukuki niteliği buna göre değişir.

Yurt Dışında Yapılan Nişanın Şekli Geçerliliği Etkiler mi?

MÖHUK m.12 nişanlanma ehliyeti, şartları ve sonuçlarını özel olarak düzenler. Hukuki işlemlerin şekline ilişkin genel kural MÖHUK m.7’de yer alır: hukukî işlemler, yapıldıkları ülke hukukunun veya işlemin esasına uygulanan hukukun maddi hukuk hükümlerinin öngördüğü şekle uygun olarak yapılabilir. Nişanlanmanın hukuki niteliği ve özel aile hukuku düzenlemesi dikkate alınarak şekil meselesi de somut olayda ayrıca değerlendirilir.

Türk hukukunda nişanlanmanın geçerliliği için noter, konsolosluk, belediye veya başka bir makam önünde resmî tören şartı yoktur. Buna rağmen bir nişan ilişkisinin gerçekten kurulup kurulmadığının ispatı farklı bir konudur. Yazışmalar, ortak organizasyonlar, ailelere yapılan bildirimler, fotoğraflar, davet kayıtları, para transferleri ve tanık beyanları hukuka uygun şekilde değerlendirilir.

Yurt Dışındaki Nişan Uyuşmazlığı Türkiye’de Hangi Mahkemede Görülür?

MÖHUK m.12 uygulanacak hukuku belirler; milletlerarası yetkiyi tek başına belirlemez. Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi kural olarak MÖHUK m.40 gereğince iç hukukun yer itibarıyla yetki kurallarına göre tespit edilir. Davanın aile hukukundan doğan niteliği, tarafların yerleşim yerleri, talebin türü ve HMK yetki hükümleri birlikte incelenir.

Nişanın bozulmasından doğan maddi ve manevi tazminat ile hediye iadesi taleplerinde görev bakımından 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun ve TMK hükümleri dikkate alınır. Yabancı tarafın Türkiye’de yerleşim yeri bulunmaması, tebligat ve milletlerarası yetki incelemesini ayrıca gerekli kılar.

Yurt dışı bağlantılı aile hukuku dosyalarının genel işleyişi için Yurtdışı Aile Hukuku ve Boşanma Dosyaları rehberi; vekâlet ve belge işlemleri için Yurt Dışındaki Müvekkiller sayfası incelenebilir.

Yurt Dışındaki Nişan Uyuşmazlığında Hangi Belgeler Hazırlanır?

1. Tarafların kimlik, pasaport ve vatandaşlık belgeleri.
2. Nişanlanma tarihini ve tarafların o tarihteki vatandaşlığını gösteren kayıtlar.
3. Nişanın varlığını ve evlenme vaadini gösteren hukuka uygun deliller.
4. Nişanın hangi tarihte ve ne şekilde sona erdiğini gösteren yazışma veya bildirimler.
5. Masraf faturaları, sözleşmeler, banka ve kart kayıtları.
6. Ziynet ve diğer hediyelerin teslimini gösteren belgeler.
7. Varsa düğün, konut, seyahat veya organizasyon iptal belgeleri.
8. Yabancı resmî belgelerin apostil/tasdik ve Türkçe tercümeleri.
9. Tarafların güncel yerleşim ve tebligat adresleri.
10. Türkiye’den takip yapılacaksa usulüne uygun özel vekâletname.

Yurt dışından belge ve vekâlet hazırlama süreci için Yurt Dışında Yaşayanlara Türkiye’de Hukuki Destek sayfasındaki belge planı kullanılabilir.

Resmî Kaynaklar

• 5718 sayılı MÖHUK – m.4, m.7, m.12 ve m.40
• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu – m.118–123
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
• T.C. Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk İşlemleri

Sık Sorulan Sorular

1. Yurt dışında nişanlanan Türk vatandaşı hangi hukuka tâbidir?

Nişanlanma ehliyeti ve şartları bakımından MÖHUK m.12/1 uyarınca kendi millî hukuku olan Türk hukuku uygulanır.

2. Türk ile yabancı nişanlının nişanı bozulursa hangi hukuk uygulanır?

Taraflar ayrı vatandaşlıktaysa nişanlılığın hükümleri ve sonuçlarına MÖHUK m.12/2 gereğince Türk hukuku uygulanır.

3. İki Türk vatandaşı Almanya’da nişanlandıysa Alman hukuku mu uygulanır?

Nişanlılığın sonuçlarında müşterek millî hukuk olan Türk hukuku uygulanır. İşlemin şekline ilişkin meseleler ayrıca MÖHUK m.7 kapsamında değerlendirilir.

4. İki yabancı aynı ülke vatandaşıysa hangi hukuk uygulanır?

Nişanlılığın hükümleri ve sonuçlarında ortak millî hukukları uygulanır.

5. Nişan bozulunca her durumda tazminat alınır mı?

Hayır. Türk hukuku yetkiliyse TMK m.120 ve m.121’deki maddi veya manevi tazminat şartlarının somut olayda gerçekleşmesi gerekir.

6. Nişan yüzüğü veya ziynet geri istenebilir mi?

Türk hukuku uygulanıyorsa TMK m.122 kapsamında alışılmışın dışındaki hediyelerin iadesi istenebilir; hediyenin niteliği ve teslimi ispatlanmalıdır.

7. Nişan tazminatı için süre var mı?

TMK m.123’e göre nişanlılığın sona ermesinden doğan dava hakları sona ermeden başlayarak bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

8. Nişan için resmî tören şart mı?

Türk hukukunda nişanlanma için noter veya belediye önünde resmî tören zorunlu değildir; ancak ilişkinin kurulduğu gerektiğinde delillerle ispatlanır.

9. Yabancı belgelerin Türkçe tercümesi gerekir mi?

Türk mahkemesine sunulacak yabancı dildeki belgeler için usulüne uygun Türkçe tercüme gerekir; resmî belgelerde ülkeye göre apostil veya başka tasdik işlemi de aranabilir.

10. Yurt dışındaki taraf Türkiye’ye gelmeden dava takip edebilir mi?

Usulüne uygun vekâletname ile dava ve belge takibinin önemli bölümü avukat aracılığıyla yürütülebilir; mahkemenin tarafı bizzat dinleme kararı gibi işlemler ayrıca yerine getirilir.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →