Tebligat Mazbatasında Bulunması Gerekenler: 7201 m.23

Tebliğ Mazbatası Nedir ve Neden Önemlidir?

7201 sayılı Tebligat Kanunu m.23, tebliğin bir mazbata ile tevsik edileceğini emreder. Mazbata, tebliğ memurunun yaptığı işlemleri, tebliğin zamanını, yerini, teslim alan kişiyi ve uygulanan özel yöntemi kayda geçirir. Tebligatın hukuki sonuçları çoğu kez tebliğ tarihinden başladığı için bu kayıt yalnız idari bir form değildir; itiraz, cevap, istinaf, temyiz ve takip sürelerinin başlangıcını belirleyen delildir.

Tebligat işlemi şekle bağlıdır. Bunun nedeni, muhatabın hukuki işlemden haberdar edilmesi kadar, bu bildirimin hangi tarihte ve hangi usulle yapıldığının sonradan kanıtlanabilmesidir. Mazbata bu belgelendirme işlevini yerine getirir. Bir tebligatın geçerliliği incelenirken zarfın üzerindeki tarih tek başına yeterli değildir; dosyaya dönen mazbatanın bütünü okunmalıdır.

Mazbata incelemesinde iki ayrı soru sorulur: Birincisi m.23’te zorunlu kayıtların bulunup bulunmadığıdır. İkincisi ise mazbatada yazılan işlemlerin, uygulanan tebligat yönteminin şartlarını gerçekten karşılayıp karşılamadığıdır. Örneğin “21. maddeye göre tebliğ edildi” ibaresi tek başına, m.21’in hangi fıkrasının uygulandığını ve gerekli işlemlerin yapıldığını göstermeye yetmeyebilir.

7201 m.23’e Göre Mazbatada Bulunması Gereken Dokuz Kayıt

Kanun m.23’te kayıtları tek tek sayar. Bu liste tebliğ memurunun keyfine bırakılmış değildir.

1. Tebliği çıkaran merciin adı: Mahkeme, icra dairesi, savcılık, idari makam veya tebligatı çıkaran diğer yetkili merci açıkça anlaşılmalıdır.
2. Tebliği isteyen tarafın adı, soyadı ve adresi: Tebligatın hangi tarafın işlemi nedeniyle çıkarıldığı kayıt altına alınır.
3. Tebliğ olunacak kişinin adı, soyadı ve adresi: Muhatap ile tebligat adresi tereddütsüz belirlenmelidir.
4. Tebliğin konusu: Hangi evrakın veya işlemin tebliğ edildiği anlaşılır biçimde yazılmalıdır.
5. Tebliğin kime yapıldığı: Tebligat muhataptan başka kişiye yapılmışsa bu kişinin adı, soyadı, adresi ve m.22 yönünden tebellüğe ehil olduğu gösterilmelidir.
6. Tebliğin nerede ve ne zaman yapıldığı: Yer ve tarih süre hesabının temelidir.
7. M.21 işlemleri: M.21 durumunda yapılan işlemler ile adreste bulunmama veya tebellüğden kaçınma sebebi mazbatada gösterilmelidir.
8. Adres kayıt sistemi kaydı: Tebligat AKS/MERNİS adresine yapılmışsa buna ilişkin kayıt bulunmalıdır.
9. İmzalar: Tebliğ evrakının verildiği kişinin imzası ile tebliğ memurunun adı, soyadı ve imzası yer almalıdır.

Bu kayıtların amacı bir formu doldurmak değil, kanuni tebliğ işlemini ispatlamaktır. Özellikle muhatap yerine başka kişiye teslim, m.21’e göre muhtara bırakma veya adres kayıt sistemi adresine tebligat gibi durumlarda mazbata daha ayrıntılı incelenir.

M.21 Tebligatında Mazbata Neden Daha Kritik?

7201 m.21, muhatap veya tebellüğe yetkili kişinin adreste bulunmaması, tebellüğden kaçınması ve m.21/2’de adres kayıt sistemi adresine tebligat gibi özel yöntemleri düzenler. Bu yöntemlerde tebliğ evrakı doğrudan muhatabın eline verilmediği için tebliğ memurunun yaptığı işlemlerin mazbatada ayrıntılı olarak belgelenmesi gerekir.

M.21/1 uygulanıyorsa adreste bulunmama veya tebellüğden kaçınma durumu, evrakın kime teslim edildiği, ihbarnamenin kapıya yapıştırıldığı ve adreste bulunmama hâlinde haber verme işlemi bakımından mazbata kayıtları kontrol edilir. M.21/2 uygulanıyorsa adresin AKS adresi olduğu, evrakın kanunda sayılan kişiye bırakıldığı ve ihbarnamenin kapıya yapıştırıldığı anlaşılmalıdır.

Kapıya yapıştırma tarihi hem 21/1 hem 21/2 bakımından tebliğ tarihidir. Bu nedenle mazbatadaki yapıştırma tarihinin belirsiz, çelişkili veya hiç gösterilmemiş olması süre başlangıcını etkiler. Bir ödeme emrinin, kararın veya dava dilekçesinin tebliğ tarihi bu kayıt üzerinden belirleneceği için eksiklik doğrudan hak kaybı tartışmasına dönüşebilir.

Adres Kayıt Sistemi Tebligatında m.23/8 Kaydı

2011 değişiklikleriyle m.23’e eklenen sekizinci bent, tebligatın adres kayıt sistemindeki adrese yapılması durumunda buna ilişkin kaydın mazbatada bulunmasını zorunlu tutar. Bu kayıt, tebliğ memuruna m.21/2 yönteminin uygulanacağını gösteren hukuki dayanağın dosyada görünmesini sağlar.

AKS kaydı özellikle önemlidir; çünkü m.21/2, muhatabın o adreste hiç oturmamış veya sürekli ayrılmış olması hâlinde dahi tebligata imkân verir. Bu ağır hukuki sonucun karşılığında, tebligatın gerçekten adres kayıt sistemi yerleşim yeri adresine yöneltildiğinin açıkça belgelenmesi gerekir. Bu konuda ayrıntılı sıra için MERNİS Adresine Tebligat rehberi incelenebilir.

Teslim Alan Kişinin İmzası ve Tebellüğ Ehliyeti

Mazbatanın beşinci ve dokuzuncu bentleri birlikte değerlendirilir. Tebligat muhatabın kendisine yapılmamışsa teslim alan kişinin kimliği, adresi ve m.22’ye göre tebellüğe ehil olduğu gösterilmelidir. M.22, muhatap yerine tebligat yapılacak kişinin görünüşüne göre on sekiz yaşından aşağı olmamasını ve bariz biçimde ehliyetsiz bulunmamasını arar.

Teslim alanın yalnız adı yazılıp sıfatı belirtilmemişse, bu kişinin kanunen tebellüğe yetkili olup olmadığı denetlenemez. Aynı konutta oturan kişi, işyerindeki daimî çalışan, tüzel kişinin çalışanı veya kurum yöneticisi bakımından uygulanacak maddeler farklıdır. Bu nedenle “yakınına teslim edildi”, “çalışana verildi” gibi belirsiz açıklamalar dosyanın niteliğine göre yetersiz kalabilir.

Kanun ayrıca tebliğ evrakı kime verilmişse onun imzası ile tebliğ memurunun adı, soyadı ve imzasını zorunlu kayıtlar arasında sayar. İmza edememe hâli m.24’te ayrıca düzenlenmiştir; bu özel durumun da mazbatada açıklanması gerekir.

Mazbatadaki Eksiklik Tebligatı Otomatik Geçersiz Kılar mı?

Her yazım veya şekil eksikliği aynı ağırlıkta değildir. İnceleme, eksikliğin kanuni yöntemin uygulanıp uygulanmadığını denetlemeyi engelleyip engellemediğine göre yapılır. Tebliğin konusu açıkça anlaşılıyor fakat tali bir yazım hatası bulunuyorsa sonuç, m.21 işlemlerinin hiç belgelenmemesiyle aynı değildir.

Buna karşılık tebliğin kime yapıldığının belli olmaması, teslim alan kişinin sıfat ve ehliyetinin gösterilmemesi, m.21’de adreste bulunmama sebebinin ve yapılan işlemlerin kaydedilmemesi, AKS adresi kaydının bulunmaması veya kapıya yapıştırma tarihinin belirlenememesi tebligatın kanuni usule uygunluğunu doğrudan etkiler. Bu tür eksikliklerde 7201 m.32’nin usulsüz tebligata ilişkin sonucu gündeme gelir.

Usulsüz tebligat öğrenilmişse m.32 uyarınca muhatabın beyan ettiği öğrenme tarihi tebliğ tarihi kabul edilir. Ancak bu sonuç, mazbata eksikliğini yok saymak anlamına gelmez; yalnız usulsüz tebligatın hangi tarihten itibaren hüküm doğuracağını belirler. Ayrıntılı süre hesabı için usulsüz tebligatta öğrenme tarihi rehberi kullanılabilir.

Mazbatadaki Usulsüzlük Nasıl İleri Sürülür?

Başvuru yolu, tebligatın hangi dosyada yapıldığına göre belirlenir. İcra ve iflas dairesi işlemi söz konusuysa İİK m.16 çerçevesindeki icra mahkemesi şikâyeti değerlendirilir. Hukuk davasında usulsüzlük davayı gören mahkeme veya kanun yolu mercii önünde ileri sürülür. İdari işlem tebligatında ise işlemi yapan idare ve görevli idari yargı yolu dikkate alınır.

Dilekçeye yalnız tebliğ zarfının fotoğrafını eklemek yerine dosyaya dönmüş tebliğ mazbatasının örneği alınmalıdır. İddia, “tebligat bana gelmedi” şeklinde değil, m.23’teki hangi zorunlu kaydın bulunmadığı veya hangi özel tebliğ şartının belgelendirilmediği açıklanarak kurulmalıdır. Gerçek öğrenme tarihi de açıkça yazılmalıdır.

Mazbata İnceleme Kontrol Listesi

• Çıkaran merci ve dosya numarasıyla tebliğ konusu eşleşiyor mu?
• Muhatap adı ve adresi doğru mu?
• Teslim alan muhatap değilse adı, sıfatı, adresi ve ehliyeti belli mi?
• Tebliğ yeri ve tarihi açık mı?
• M.21 uygulanmışsa adreste bulunmama/imtina nedeni yazılmış mı?
• Muhtar veya kolluğa teslim kaydı ve kapıya ihbarname yapıştırılması gösterilmiş mi?
• AKS/MERNİS adresi ise buna ilişkin kayıt var mı?
• Teslim alan ve tebliğ memuru imzaları mevcut mu?
• Mazbata kayıtları dosyanın diğer adres ve tebligat kayıtlarıyla uyumlu mu?

İlgili İçerikler

Tebligat Hukuku, MERNİS adresine tebligat, usulsüz tebligatta öğrenme tarihi, Hukuk Yargılaması ve İcra ve İflas Hukuku içerikleri birlikte incelenebilir.

Resmî Kaynak

Adalet Bakanlığı – 7201 sayılı Tebligat Kanunu

Tebligat Mazbatası Hakkında Sık Sorulan Sorular