Nükleer Santral Makine ve Teçhizat KDV İstisnası 2026: KDV Kanunu Geçici m.47/2
Geçici m.47’nin ikinci fıkrası, birinci fıkradaki inşaat işi iade sisteminden farklı bir teknik kurguya sahiptir. İnşaat işlerinde yüklenilen ve altı aylık dönem sonunda indirimle giderilemeyen vergi yatırımcıya özel bir iade mekanizmasıyla geri alınırken, makine ve teçhizat teslimlerinde teslimin kendisi KDV’den istisna edilmiştir. Bu ayrım, fatura düzeni, istisna belgelendirmesi, satıcının yüklendiği vergilerin indirimi ve iadesi bakımından doğrudan önem taşır.
- Kanuni dayanak
- İstisnanın kapsamı
- Makine ve teçhizat neyi ifade eder?
- Kimler bakımından uygulanır?
- Yatırım teşvik belgesi şartı
- Satıcı yönünden KDV sonucu
- Yüklenilen KDV’nin iadesi
- Karma teslim ve hizmetler
- Yatırım tamamlanmazsa
- Yürürlük ve süre
- Sık sorulan sorular
Kanuni dayanak: KDV Kanunu geçici m.47/2
7590 sayılı Kanunun 9. maddesiyle 3065 sayılı KDV Kanununa eklenen geçici m.47’nin ikinci fıkrası, 31 Aralık 2045 tarihine kadar uygulanmak üzere, nükleer enerji santrallerinde elektrik enerjisi üretimi faaliyetinde bulunmak için önlisans ve/veya lisans alan mükelleflerin yatırım teşvik belgeleri kapsamındaki nükleer enerji santrali yatırımlarına ilişkin yapılacak makine ve teçhizat teslimlerini KDV’den istisna etmiştir.
Fıkranın ikinci cümlesi, istisna kapsamında teslim yapan satıcı yönünden vergi zincirini de düzenler. Bu teslimler nedeniyle yüklenilen vergiler, satıcının vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan KDV’den indirilir. İndirim yoluyla telafi edilemeyen vergi ise KDV Kanunu m.32 hükmü uyarınca, istisna kapsamında işlem yapan mükellefin talebi üzerine iade edilir.
Bu yapı, istisnanın yalnız yatırımcı alıcının fatura üzerinde KDV ödememesi sonucunu doğurmadığını; istisnalı teslimi yapan satıcının da yüklenmiş olduğu KDV’yi indirim ve iade mekanizmasıyla telafi edebilmesini amaçladığını gösterir. Resmî metin TBMM’de yayımlanan 7590 sayılı Kanun ve güncel KDV Kanunu için Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden kontrol edilmelidir.
İstisnanın kapsamı hangi şartlara bağlıdır?
Geçici m.47/2 üç temel unsuru birlikte arar. Birincisi, yatırımcı mükellefin nükleer enerji santralinde elektrik üretimi için önlisans ve/veya lisans sahibi olmasıdır. İkincisi, yatırımın yatırım teşvik belgesi kapsamında bulunmasıdır. Üçüncüsü ise istisnaya konu işlemin nükleer enerji santrali yatırımına ilişkin bir makine veya teçhizat teslimi olmasıdır.
Bu üç unsurdan herhangi biri eksikse özel istisnaya dayanılması mümkün değildir. Örneğin lisans sahibi yatırımcıya teslim edilen ancak yatırım teşvik belgesinin kapsamına girmeyen bir ekipman, yalnız alıcının nükleer enerji şirketi olması nedeniyle geçici m.47/2 kapsamında KDV’siz faturalandırılamaz. Benzer şekilde yatırım teşvik belgesinde yer alan ancak başka bir projeye veya yatırım dışı faaliyete tahsis edilen mal bakımından istisnanın yatırım bağlantısı ayrıca sorgulanır.
Vergi uygulamasında istisna belgeleri, yatırım teşvik belgesindeki makine-teçhizat listeleri, sipariş ve sözleşmeler ile fiili teslim kayıtlarının birbirini desteklemesi gerekir. Yatırım teşvik belgesinin sonradan revize edilmesi hâlinde teslim tarihindeki hukuki durum ayrıca değerlendirilmelidir.
“Makine ve teçhizat” kavramı nasıl okunmalıdır?
Kanun metni genel olarak “makine ve teçhizat teslimleri” ifadesini kullanır. Uygulamada hangi malın bu kapsamda olduğu, yatırım teşvik belgesinin içeriği, ilgili teşvik mevzuatı ve Hazine ve Maliye Bakanlığının uygulamaya ilişkin düzenlemeleriyle birlikte belirlenir. Her türlü mal teslimini “teçhizat” olarak kabul etmek doğru değildir.
Nükleer santral yatırımı büyük ölçekli ve teknik açıdan karmaşık olduğundan, ana ekipmanlarla yardımcı sistemlerin, yedek parçaların, sarf malzemelerinin, montaj malzemelerinin ve bağımsız hizmetlerin hukuki niteliği birbirinden farklı olabilir. İstisnanın uygulanmasında yalnız ticari fatura adı değil, teşvik belgesindeki nitelendirme ve malın yatırım içindeki fonksiyonu esas alınmalıdır.
Makine-teçhizat listesi veya ilgili yatırım kalemi ile teslim edilen mal arasında açık bağlantı kurulamazsa, KDV’siz fatura düzenlenmesi vergi riski doğurabilir. Bu nedenle satıcı taraf, yatırımcının beyanıyla yetinmek yerine istisna uygulamasını destekleyen belgeleri işlem dosyasında saklamalıdır.
İstisnanın muhatapları kimlerdir?
Alıcı taraf bakımından kanun, önlisans ve/veya lisans sahibi yatırımcı mükellefi esas alır. Satıcı bakımından ise istisna kapsamındaki makine ve teçhizatı bu yatırımcıya teslim eden mükellef, KDV hesaplamadan işlem yapar ve bu teslim nedeniyle yüklendiği KDV’yi kanundaki indirim/iade sistemine taşır.
Alt yüklenicilerin kendi aralarındaki mal alışverişleri otomatik olarak aynı istisnadan yararlanmaz. Teslimin kime yapıldığı, yatırım teşvik belgesiyle ilişkilendirilebilirliği ve uygulama mevzuatındaki belge şartları birlikte kontrol edilmelidir. Nükleer yatırım için üretim yapan bir imalatçının kendi girdilerini satın alması da son teslimle aynı hukuki statüde değildir; girdi alışında genel KDV hükümleri uygulanabilir, istisnalı teslim aşamasında satıcının yüklendiği vergi ise m.47/2 ve m.32 çerçevesinde telafi edilir.
Bu ayrım, tedarik zincirinin tamamının KDV’den arındırıldığı yönündeki yanlış varsayımı önler. Kanun belirli teslimi istisna etmiş, istisnalı teslimi yapanın üzerinde kalan vergi için ayrıca indirim ve iade hakkı tanımıştır.
Yatırım teşvik belgesi neden belirleyicidir?
Geçici m.47/2’nin lafzında yatırım teşvik belgesi açık bir şarttır. Bu nedenle yatırımın yalnız ekonomik veya teknik olarak nükleer santrale ait olması yeterli değildir; teslimin teşvik belgesi kapsamı ile hukuki bağlantısı kurulmalıdır. Teşvik belgesinin geçerlilik süresi, makine-teçhizat listesi, yatırım yeri, yatırımcı unvanı ve varsa revizyonlar işlem tarihi itibarıyla kontrol edilmelidir.
Satıcının dosyasında, istisnalı faturanın hangi belgeye ve hangi yatırım kalemine dayandığını gösterecek kayıt bulunması gerekir. Yatırımcı taraf da teslim alınan ekipmanın teşvik belgesindeki kalemle eşleştiğini ve yatırımda kullanıldığını gösterebilmelidir.
Belge kapsamı dışında kalan bir malın yanlışlıkla KDV’siz teslim edilmesi durumunda, verginin tarhı ve ceza riski doğabilir. Bu nedenle teşvik belgesindeki tanımla fatura açıklaması arasında anlamlı ve denetlenebilir bir uyum sağlanmalıdır.
Satıcı KDV hesaplamaz; yüklenilen vergiyi ne yapar?
İstisna kapsamındaki teslimde satıcı, alıcıdan KDV tahsil etmez. Buna karşılık satıcının bu makine veya teçhizatı üretirken ya da tedarik ederken ödediği KDV sistem içinde kaybolmaz. Geçici m.47/2, bu vergilerin vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan vergiden indirileceğini açıkça söyler.
Satıcının hesaplanan KDV’si, yüklenilen vergiyi tamamen telafi etmeye yetiyorsa iade gündeme gelmez. İndirim yoluyla telafi edilemeyen kısım ise KDV Kanunu m.32 uyarınca talep üzerine iade edilir. Bu nedenle satıcı bakımından doğru yüklenim listesi ve istisnalı teslimle bağlantının ispatı önem taşır.
İstisnalı teslimin bedeli, faturası, sevk irsaliyesi, sözleşmesi, yatırım teşvik belgesi bağlantısı ve yüklenim hesabı birbiriyle uyumlu tutulmalıdır. Özellikle birden çok istisnalı ve vergili faaliyeti bulunan satıcıların yüklenilen KDV dağıtımını objektif ölçütlerle yapması gerekir.
İndirimle giderilemeyen KDV’nin iadesi
Geçici m.47/2’nin üçüncü cümlesi, indirim yoluyla telafi edilemeyen vergilerin KDV Kanunu m.32 uyarınca istisna kapsamında işlem yapan mükellefin talebi üzerine iade edileceğini düzenler. Bu nedenle iade, otomatik bir muhasebe işlemi değildir; talep ve gerekli belgeler gerekir.
KDV Kanunu m.32, tam istisna kapsamındaki işlemlerde yüklenilen ve indirim yoluyla giderilemeyen verginin iadesinin temel yasal dayanağıdır. Nükleer yatırım makine-teçhizat istisnasında da kanun açıkça m.32’ye atıf yapmıştır. İade dosyasında istisnalı teslimle yüklenim arasındaki bağ, genel iade uygulamasındaki belge ve kontrol şartlarıyla birlikte gösterilmelidir.
İnşaat işi için geçici m.47/1’deki altı aylık dönem ve bir yıllık talep mekanizması, makine-teçhizat teslimleri için aynı ifadelerle yazılmamıştır. Bu nedenle iki fıkranın prosedürleri birbirine karıştırılmamalıdır. İnşaat KDV’si hakkında ayrıntılı açıklama için nükleer santral inşaatında KDV iadesi rehberi incelenebilir.
Makineyle birlikte montaj veya hizmet sunulursa ne olur?
Uygulamada makine teslimi çoğu zaman montaj, devreye alma, test, eğitim, bakım veya teknik destek hizmetleriyle birlikte sözleşmeye bağlanır. Geçici m.47/2’nin açık ifadesi “makine ve teçhizat teslimleri”dir. Bu nedenle mal teslimi ile bağımsız hizmet unsurlarının hukuki ve bedel bakımından ayrıştırılması gerekebilir.
Tek sözleşmede toplu bedel bulunması, her hizmet unsurunu otomatik olarak makine teslimi istisnasına dönüştürmez. Sözleşme, fatura ve hakediş düzeni; mal ile hizmeti vergi hukuku bakımından izlenebilir kılmalıdır. Hazine ve Maliye Bakanlığının uygulama usul ve esasları bu ayrımda ayrıca takip edilmelidir.
Aynı şekilde yedek parça, sarf malzemesi veya tüketim malzemelerinin teşvik belgesindeki statüsü ayrı incelenir. “Santral için kullanılıyor” gerekçesi tek başına bütün mal gruplarını makine-teçhizat istisnasına sokmaz.
Yatırım tamamlanmazsa vergi ve ceza riski
Geçici m.47/3, hem birinci hem ikinci fıkra bakımından yatırımın tamamlanmaması hâlinde ağır bir mali sonuç öngörür. Madde kapsamında zamanında alınmayan veya iade edilen vergiler yatırımcıdan vergi ziyaı cezası uygulanarak ve gecikme faiziyle birlikte tahsil edilir.
Bu nedenle makine-teçhizat istisnası yalnız fatura tarihindeki belge kontrolüyle bitmez. Yatırımın tamamlanıp tamamlanmadığı, ekipmanın yatırımda kullanımı ve proje kapanışı da vergi riskinin parçasıdır. Kanun zamanaşımı başlangıcını da özel düzenlemiş; tarhı veya ceza kesilmesini gerektiren durumun meydana geldiği tarihi izleyen takvim yılının başını esas almıştır.
Ayrıntılı yaptırım analizi için yatırım tamamlanmazsa KDV ve vergi ziyaı yazısı birlikte okunmalıdır.
Yürürlük tarihi ve son uygulama tarihi
7590 sayılı Kanunun m.31/a hükmüne göre m.9, yayımını izleyen ay başında yürürlüğe girdi. Kanun 31 Temmuz 2026’da yayımlandığı için geçici m.47’nin yürürlük tarihi 1 Ağustos 2026’dır. İkinci fıkra 31 Aralık 2045’e kadar uygulanmak üzere düzenlenmiştir.
Geçici m.47/4, Cumhurbaşkanına birinci ve ikinci fıkradaki süreleri 31 Aralık 2050’ye kadar uzatma yetkisi verir. Hazine ve Maliye Bakanlığı da uygulama usul ve esaslarını belirlemeye yetkilidir. Mevcut durumda kanunda yazılı temel son tarih 31 Aralık 2045’tir.
Damga vergisi boyutu için nükleer yatırım damga vergisi istisnası; kurumlar vergisi boyutu için örtülü sermaye yüzde 25 kuralı rehberleri incelenebilir.
Sık Sorulan Sorular
Nükleer santrale satılan her mal KDV’den istisna mı?
Hayır. Geçici m.47/2 yatırım teşvik belgesi kapsamındaki nükleer santral yatırımına ilişkin makine ve teçhizat teslimlerini kapsar.
İstisna için alıcının lisans veya önlisans sahibi olması gerekir mi?
Evet. Kanun bu statüyü açıkça arar.
Yatırım teşvik belgesi olmadan istisna uygulanabilir mi?
Geçici m.47/2 bakımından hayır; hüküm açıkça yatırım teşvik belgesi kapsamını şart koşar.
Satıcı yüklendiği KDV’yi gider olarak mı bırakır?
Hayır. Önce hesaplanan vergiden indirir; indirimle telafi edilemeyen kısım m.32 uyarınca talep üzerine iade edilir.
İnşaat hizmetleri de bu fıkra kapsamında mı?
İnşaat işi için geçici m.47/1’de ayrı iade sistemi vardır.
Montaj hizmeti otomatik olarak makine teslimi istisnasına girer mi?
Hayır. Hizmet unsurunun niteliği ve mal teslimiyle ilişkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
İstisna ne zaman yürürlüğe girdi?
1 Ağustos 2026.
Uygulama ne zamana kadar?
Mevcut kanun hükmüne göre 31 Aralık 2045’e kadar; Cumhurbaşkanı 31 Aralık 2050’ye kadar uzatabilir.
Yatırım tamamlanmazsa ne olur?
Zamanında alınmayan veya iade edilen vergiler vergi ziyaı cezası ve gecikme faiziyle yatırımcıdan tahsil edilir.
Damga vergisi istisnası da var mı?
Evet, ancak ayrı kanuni dayanakla: 488 sayılı Kanuna ekli (2) sayılı tablo IV/56.
Resmî Kaynaklar
- TBMM — 7590 sayılı Kanun m.9 ve m.31
- Mevzuat Bilgi Sistemi — 3065 sayılı KDV Kanunu m.32 ve geçici m.47
Mersin Barosu, Sicil 3472
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu
Tek fiziksel ofis Mersin’dedir. Türkiye genelindeki hukuki süreçler, görev ve yetki kuralları elverdiği ölçüde Mersin’den takip ve koordine edilir.
Bu içerik 15.09.2026 tarihinde yürürlükteki 3065 sayılı KDV Kanunu ile 7590 sayılı Kanunun resmî metni esas alınarak hazırlanmıştır.
(E-İMZALIDIR)
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
