SKDM’de Türkiye’de Ödenen Karbon Fiyatı Düşülebilir mi? Tüzük m.9 | 2026
Son mevzuat kontrolü: 15 Eylül 2026. Bu rehber, 2023/956 sayılı SKDM Tüzüğünün 2025/2083 sayılı Tüzükle değişik 9. maddesi ve kesin dönem ispat kuralları esas alınarak hazırlanmıştır.
Kısa ve Net Cevap
Evet; ancak otomatik olarak değil. SKDM Tüzüğü m.9 uyarınca gömülü emisyonlar gerçek emisyon değerlerine göre belirlenmişse, yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi, bu emisyonlar için üçüncü ülkede fiilen ödenmiş karbon fiyatını dikkate alarak teslim etmesi gereken SKDM sertifikası sayısında indirim talep edebilir. Türkiye’de bir karbon fiyatlandırma sistemi bulunması tek başına indirim için yeterli değildir; somut üründeki beyan edilen gömülü emisyonlar bakımından gerçek bir ödeme yapılmış ve bu ödeme mevzuattaki delillerle ispatlanmış olmalıdır.
İndirim hesabında, Türkiye’de sağlanan ücretsiz tahsisat, iade, destek, mahsup veya karbon fiyatını fiilen azaltan diğer telafi biçimleri de dikkate alınır. Belgenin yalnız Türk şirketinin hazırladığı iç yazıdan ibaret olması yeterli değildir. Güncel m.9 sistemi, karbon fiyatı belgesindeki bilgilerin bağımsız kişi tarafından sertifikalandırılmasını ve ilgili kanıtların saklanmasını öngörür. Bu nedenle Türkiye ETS kapsamında gelecekte oluşacak her ödeme SKDM’den bire bir ve kendiliğinden düşmez; ödeme-emisyon-ürün bağlantısı hukuken kurulmalıdır.
SKDM Tüzüğü m.9 Ne Diyor?
SKDM’nin amacı, AB içinde EU ETS kapsamında oluşan karbon maliyeti ile belirli ithal malların gömülü karbon maliyeti arasında karşılaştırılabilir bir sistem kurmaktır. Bu nedenle Tüzük, üçüncü ülkede aynı emisyonlar için gerçekten karbon fiyatı ödenmişse iki kez karbon maliyeti doğmasını önleyecek bir indirim mekanizması öngörür.
2025/2083 sayılı değişiklikle güncellenen m.9/1’e göre, gömülü emisyonların gerçek emisyona dayanması hâlinde yetkilendirilmiş SKDM beyan sahibi, beyan edilen gömülü emisyonlar için üçüncü ülkede ödenen karbon fiyatını dikkate almak üzere teslim edilecek sertifika sayısında indirim talep edebilir. İndirim yalnız karbon fiyatı üçüncü ülkede etkin biçimde ödenmişse istenebilir.
Bu düzenleme “ülkede karbon vergisi veya ETS mevzuatı var mı?” sorusundan daha dar ve somuttur. Mevzuatın yürürlükte olması ile belirli tesiste, belirli emisyonlar için mali ödeme yapılması aynı şey değildir. İthalatçı, SKDM beyannamesinde indirim isterken fiili ödeme ve ilgili emisyon bağlantısını kanıtlamalıdır.
SKDM kesin dönem ve sertifika sisteminin genel yapısı için AB SKDM 2026 Kesin Dönem Rehberi incelenebilir.
Neden Gerçek Emisyon Kullanılması Şart?
Güncel m.9, üçüncü ülkede ödenmiş karbon fiyatı indiriminin talep edilebilmesini gömülü emisyonların gerçek emisyona göre belirlenmesine bağlar. Bunun mantığı açıktır: Hangi emisyonlar için Türkiye’de ödeme yapıldığının SKDM beyanındaki emisyonlarla ilişkilendirilebilmesi gerekir.
İthalatçı veya üretici yalnız varsayılan emisyon değeri kullanıyorsa, Türkiye’deki tesisin gerçekte hangi emisyona karşılık ne kadar karbon fiyatı ödediğini ürün bazında bağlamak mümkün olmayabilir. Bu nedenle karbon fiyatı indirimi hedefleyen Türk üretici için gerçek emisyon ölçüm, hesap ve doğrulama altyapısı stratejik önem taşır.
Gerçek emisyon kullanılacaksa Tüzük m.8 gereğince emisyon hesabının akredite doğrulayıcı tarafından doğrulanması gerekir. Üretici hem emisyonun doğrulanmasını hem de karbon fiyatının m.9 ispatını ayrı fakat birbiriyle uyumlu dosyalarda yürütmelidir.
“Fiilen Ödenmiş Karbon Fiyatı” Ne Demektir?
Tüzük açısından karbon fiyatı, üçüncü ülkede sera gazı emisyon azaltım sistemi kapsamında vergi, harç veya emisyon tahsisatı/sertifikası satın alma yoluyla ödenen parasal tutarı kapsayabilir. Ancak mevzuatta teorik olarak bir fiyatın bulunması yeterli değildir; ödeme gerçekten yapılmış olmalıdır.
Örneğin Türkiye ETS’de tesisin emisyon tahsisatı yükümlülüğü bulunsa fakat ihtiyaç duyduğu tahsisatların tamamını ücretsiz edinmiş ve hiçbir mali bedel ödememişse, “Türkiye’de karbon fiyatı var” gerekçesiyle ödenmemiş bir tutar SKDM’den indirilemez. Aynı şekilde bir ödeme yapılmış fakat devlet daha sonra aynı tutarı geri ödemiş veya maliyeti telafi etmişse indirim hesabında net ekonomik yük dikkate alınır.
Karbon fiyatı belirli emisyon dönemi ve tesisle ilişkilendirilmeli; ardından SKDM malındaki gömülü emisyona mevzuattaki yöntemle atfedilmelidir. Şirketin toplam yıllık karbon maliyetini tüm ihraç edilen ürünlere gelişigüzel bölmesi m.9 ispat standardını karşılamayabilir.
Ücretsiz Tahsisat, İade ve Diğer Telafiler Nasıl Etkiler?
m.9 sistemi, üçüncü ülkede “nominal” karbon fiyatı değil fiili karbon yükü dikkate alınsın diye tasarlanmıştır. Bu nedenle karbon fiyatını azaltan ücretsiz tahsisat, iade, geri ödeme, vergi indirimi veya başka telafi mekanizmaları hesaba katılır.
Örneğin tesis teorik olarak 100 birim karbon maliyetine tabi olsa ancak ücretsiz tahsisat nedeniyle yalnız 35 birim fiili ödeme yapmışsa, SKDM indiriminin 100 birim üzerinden talep edilmesi mümkün değildir. İndirim hesabı ilgili emisyonlar için gerçekten taşınan karbon maliyetine dayanmalıdır.
AB tarafında da EU ETS ücretsiz tahsisatının SKDM sertifika yükümlülüğüne etkisi Tüzük m.31 kapsamında ayrı bir düzeltmeyle dikkate alınır. Üçüncü ülke karbon fiyatı indirimi ile AB ücretsiz tahsisat düzeltmesi iki farklı hukuki mekanizmadır ve aynı kalem gibi hesaplanmamalıdır.
Türkiye’de Ödenen Karbon Fiyatı Nasıl İspatlanır?
Yetkilendirilmiş beyan sahibi, m.9 indirimi talep ediyorsa belge dosyası oluşturmalıdır. Güncel düzenlemeye göre kanıt, ödemenin gerçekten yapıldığını ve beyan edilen gömülü emisyonlarla ilişkili olduğunu göstermelidir.
Somut sisteme göre dosyada şu belgeler bulunabilir:
- Türkiye’deki karbon fiyatlandırma yükümlülüğünün hukuki dayanağı,
- tesisin emisyon yükümlülüğü ve hesap dönemi,
- ödenen vergi/harç veya satın alınan tahsisatların işlem kayıtları,
- banka/ödeme kanıtı,
- ücretsiz tahsisat miktarı,
- geri ödeme, teşvik veya başka telafi kayıtları,
- hangi emisyon miktarına ödeme yapıldığını gösteren hesap,
- bu emisyonların SKDM ürünlerine atfını gösteren metodoloji,
- bağımsız kişi tarafından yapılan sertifikalandırma,
- AB ithalatçıya aktarılan veri seti ve sürüm kaydı.
Belge yalnız Türkçe hazırlanmışsa AB beyan sahibinin veya doğrulayıcının talep ettiği güvenilir çeviri ihtiyacı ayrıca değerlendirilmelidir. Belgenin kaynağı ve doğrulanabilirliği önemlidir.
Bağımsız Sertifikalandırma Neden Gerekir?
2025/2083 değişikliği, m.9 ispat sistemini güçlendirdi. Karbon fiyatının fiilen ödendiğine ilişkin belgede yer alan bilgilerin bağımsız bir kişi tarafından sertifikalandırılması gerekir. Bu sertifikalandırma, beyan sahibinin yalnız satıcının kendi beyanına dayanarak indirim istemesini engeller.
Bağımsız kişinin hangi yeterlilikleri taşıyacağı ve uygulama ayrıntıları Komisyonun ilgili uygulama kurallarıyla belirlenir. Şirket, emisyon doğrulayıcısı ile karbon fiyatı belgesini sertifikalandıran kişinin rolünün aynı olup olmadığını somut akreditasyon ve düzenlemeye göre kontrol etmelidir.
Üretici, ödeme döneminin sonunda belge hazırlamaya çalışmak yerine karbon fiyatı işlemlerini ödeme anında kaydetmelidir. Sonradan eksik bankacılık veya tahsisat kayıtlarının tamamlanması zor olabilir.
Belgeler Kaç Yıl Saklanmalı?
Güncel SKDM sistemi, tesis operatörünün doğrulama raporları ve karbon fiyatı kanıtları için uzun bir saklama yükümlülüğü öngörür. Operatör kaydı kapsamında m.10 sisteminde doğrulama raporları ve emisyon hesap kayıtları doğrulamadan sonra dört yıl saklanır; m.9 karbon fiyatı belgeleri de bağımsız sertifikalandırmayı izleyen dönemde ilgili dört yıllık saklama kuralına tabidir.
Türk şirket, AB müşterisiyle sözleşmede belge saklama süresini SKDM inceleme süresinden daha kısa belirlememelidir. Personel değişikliği veya sistem migrasyonu nedeniyle eski veri kaybolmamalıdır.
Türkiye ETS Yürürlüğe Girdi; SKDM Otomatik Düşer mi?
Hayır. Türkiye’de 7552 sayılı İklim Kanunu ve 27 Ağustos 2026 tarihli Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği ile ulusal ETS altyapısı kurulmuştur. Ancak SKDM m.9 açısından belirleyici olan Türkiye’de sistemin hukuken var olması değil, somut beyan edilen emisyonlar için etkin biçimde karbon fiyatı ödenmiş olmasıdır.
Türkiye ETS’nin pilot veya uygulama dönemindeki ücretsiz tahsisat, kapsam ve fiyatlama kararları, SKDM indiriminin fiili büyüklüğünü etkileyecektir. Türk şirket her yıl kendi tesisindeki gerçek ödeme ve telafileri ayrı hesaplamalıdır.
Türkiye ETS kapsamındaki tesis sınıfları için Türkiye ETS: Kategori A, B ve C Tesisler; emisyon izni için Sera Gazı Emisyon İzni Nasıl Alınır? rehberleri incelenebilir.
Karbon Fiyatı Farklı Para Biriminde Ödenmişse
Türkiye’de maliyet Türk lirası cinsinden oluşurken SKDM sertifikası avro cinsinden fiyatlanır. Tüzük ve uygulama kuralları, karbon fiyatının uygun döviz kuru ve dönem esaslarıyla SKDM hesabına dönüştürülmesini gerektirir. Şirket kendi seçtiği kurla rastgele dönüşüm yapmamalıdır.
Ödeme tarihini, ilgili emisyon dönemini ve kullanılan resmi döviz kuru kaynağını belgelemek gerekir. Farklı tarihlerde parça parça ödeme varsa her işlemin izlenebilirliği sağlanmalıdır.
Türk İhracatçı ile AB Alıcısının Sözleşmesinde Ne Yazmalı?
Karbon fiyatı indirimi AB ithalatçısının teslim edeceği sertifika sayısını azaltabileceği için ekonomik değeri vardır. Bu avantajın taraflar arasında nasıl paylaşılacağı sözleşmeyle açıkça belirlenmelidir.
Sözleşmede en az şu hususlar düzenlenebilir:
- Türk üreticinin hangi karbon fiyatı belgelerini sağlayacağı,
- bağımsız sertifikalandırma maliyetinin kimde olduğu,
- belgelerin teslim tarihi ve formatı,
- ücretsiz tahsisat ve iadelerin doğru bildirilmesi,
- yanlış veya eksik bilgi nedeniyle AB’de reddedilen indirimden kimin sorumlu olacağı,
- indirim gerçekleşirse ürün fiyatının nasıl mutabık hâle getirileceği,
- ticari sır ve belge saklama hükümleri.
AB alıcısının “Türkiye’de ETS var, bize X avro indirim borçlusunuz” şeklindeki genel talebi yeterli değildir. Fiili SKDM indirimi ürün, emisyon ve ödeme verilerine göre hesaplanmalıdır.
Basitleştirilmiş Hesap Mantığı Örneği
Bir Türk tesisinin belirli SKDM ürününün gerçek ve doğrulanmış gömülü emisyonu için Türkiye’de fiilen 10.000 avro karşılığı karbon fiyatı ödediğini varsayalım. Tesis aynı dönem için 4.000 avro değerinde ücretsiz tahsisat veya geri ödeme niteliğinde telafi almışsa, şirket yalnız brüt 10.000 avroyu dikkate alamaz; net ekonomik yük ve m.9 uygulama metodolojisi esas alınır.
AB ithalatçı bu bilgiyi sertifikalandırılmış belgelerle alır ve yıllık SKDM beyannamesinde teslim edilecek sertifika sayısına uygulanacak indirimi hesaplar. Nihai sonuç, sertifika fiyatı ve ilgili emisyon miktarına göre sertifika adedi olarak yansır; “Türkiye’de 6.000 avro ödendi, AB’den 6.000 avro nakit iade alınır” biçiminde doğrudan para iadesi değildir.
Gerçek Emisyon ve Karbon Fiyatı Dosyası Birlikte Yönetilmeli
m.9 indiriminin ön koşulu gerçek emisyon olduğundan, şirketin karbon maliyeti dosyası emisyon doğrulama dosyasından kopuk olamaz. Hangi tesiste, hangi ürün için, hangi üretim döneminde emisyon oluştuğu ve bu emisyonun hangi karbon fiyatına tabi olduğu aynı veri zincirinde izlenmelidir.
Üreticinin emisyon verisi değişirse karbon fiyatı atfı da güncellenebilir. AB müşterisine düzeltme yapıldığında eski ve yeni veri setleri sürüm numarasıyla saklanmalıdır.
SKDM Beyanına Etkisi
30 Eylül 2027’ye kadar verilecek ilk yıllık SKDM beyannamesinde 2026 ithalatları için teslim edilecek sertifika sayısı hesaplanacaktır. Türkiye’de ödenmiş karbon fiyatı indirimi istenecekse gerekli belge zincirinin bu tarihten çok önce tamamlanması gerekir. İlk yıllık beyanın içeriği için SKDM İlk Yıllık Beyan Rehberi incelenebilir.
Sık Sorulan Sorular
1. Türkiye’de karbon fiyatı ödenirse SKDM tamamen ortadan kalkar mı?
Hayır. Yalnız m.9 şartlarıyla fiilen ödenen karbon fiyatına karşılık sertifika sayısında indirim yapılabilir; kalan SKDM yükümlülüğü devam eder.
2. Türkiye ETS’nin mevzuatta bulunması tek başına indirim sağlar mı?
Hayır. İndirim için beyan edilen gömülü emisyonlar bakımından karbon fiyatının fiilen ödenmiş olması gerekir.
3. Varsayılan emisyon kullanıyorsam m.9 indirimi isteyebilir miyim?
Güncel m.9, indirimi gömülü emisyonların gerçek emisyon temelinde belirlendiği hâle bağlar.
4. Ücretsiz tahsisat dikkate alınır mı?
Evet. Karbon fiyatını azaltan ücretsiz tahsisat, iade veya başka telafi biçimleri net fiili maliyet hesabında dikkate alınır.
5. Ödeme dekontu tek başına yeterli mi?
Genellikle hayır. Ödemenin hangi emisyonlara ait olduğu, ilgili mevzuat, telafiler ve bağımsız sertifikalandırma birlikte gerekir.
6. İndirim para iadesi şeklinde mi yapılır?
Hayır. SKDM beyannamesinde teslim edilmesi gereken sertifika sayısının azaltılması yoluyla uygulanır.
7. Türk ihracatçı mı indirim talep eder?
İndirimi yıllık SKDM beyannamesinde yetkilendirilmiş AB beyan sahibi talep eder; Türk üretici kanıt belgelerini sağlar.
8. Karbon fiyatı belgesini kim doğrular?
Güncel m.9 sistemi belgedeki bilgilerin bağımsız kişi tarafından sertifikalandırılmasını öngörür; ayrıntılı yeterlilik uygulama kurallarına göre kontrol edilir.
9. Belgeler ne kadar saklanmalı?
SKDM kayıt sistemi ve operatör hükümlerinde emisyon doğrulama ve karbon fiyatı kanıtları için dört yıllık saklama kuralları bulunmaktadır.
10. SKDM sertifika maliyeti sözleşmede kime ait?
Kamu hukuku yükümlüsü AB beyan sahibidir; ekonomik maliyetin satıcı/alıcı arasında paylaşımı ise tedarik sözleşmesinde açıkça düzenlenmelidir.
Resmî Kaynaklar
- EUR-Lex – 2023/956 sayılı SKDM Tüzüğü, m.9
- EUR-Lex – 2025/2083 sayılı değişiklik Tüzüğü
- Avrupa Komisyonu – CBAM Definitive Regime
- T.C. Resmî Gazete – Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği, 27.08.2026
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T Bilgisi
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507
Son mevzuat kontrolü: 15 Eylül 2026
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Somut hesapta gerçek gömülü emisyon, Türkiye’deki hukuki karbon fiyatlandırma mekanizması, fiili ödeme, ücretsiz tahsisat/iadeler, bağımsız sertifikalandırma ve yıllık SKDM beyanı birlikte incelenmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
