Liman Çıkış Belgesi Nasıl Alınır? Limanlar Yönetmeliği m.11 | 2026

Liman çıkış belgesi, Limanlar Yönetmeliği m.11 uyarınca liman idari sınırlarını geçerek sefer yapacak ticaret gemisinin limandan ayrılabilmesi için liman başkanlığınca verilen çıkış iznini gösteren belgedir. Madde 11, 17 Kasım 2024 tarihli değişiklikle güncellenmiş olup 2026 itibarıyla gemi personeli, yolcu kapasitesi, yük, stabilite, zorunlu belgeler ve denize elverişlilik bakımından ayrıntılı kontrol sistemi öngörür.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Kısa ve net cevap: Limanlar Yönetmeliği m.11/1’e göre liman idari sınırlarını geçerek sefer yapacak her ticaret gemisinin limandan ayrılması liman başkanlığının iznine tabidir. İzin, liman çıkış belgesi ile verilir. Belge alınmadan liman idari sınırını aşan ticaret gemisi mevzuata uygun çıkış yapmış sayılmaz. Başvuruda asgari gemiadamı donatımı, gemiadamı yeterlikleri, yolcu sayısı, yükün gemiye uygunluğu, azami yük sınırı, stabilite ve gemide bulunması zorunlu belgeler kontrol edilir. Denize elverişli olmayan gemiye belge verilmez; verilmiş belge de iptal edilebilir.

Liman Çıkış Belgesi Nedir?

Liman çıkış belgesi, bir ticaret gemisinin liman idari sınırlarını geçerek sefer yapmasına izin verildiğini gösteren idari belgedir. Limanlar Yönetmeliği m.11/1’de temel kural açık kurulmuştur: liman idari sınırlarını geçerek sefer yapacak her ticaret gemisinin limandan ayrılışı liman başkanlığının iznine tabidir. İznin şekli, İdare tarafından belirlenen liman çıkış belgesidir.

Belge, ticari sözleşmedeki “sefer emri” veya gemi işletmecisinin iç operasyon onayı değildir. Liman başkanlığının kamu hukuku yetkisi kapsamında düzenlenir. Liman çıkış belgesi alan gemi, ilgili diğer kurum ve kuruluşlarla olan işlemlerini de tamamlayarak derhal limandan ayrılır. Bu nedenle belge, diğer kamu işlemlerini ortadan kaldıran tek belge olarak değerlendirilmez; liman çıkışına ilişkin denizcilik iznidir.

Madde 11’in 2024 yılında ayrıntılı biçimde yenilenmesi, çıkış kontrolünün yalnız bir form düzenlenmesinden ibaret olmadığını gösterir. Gemi personelinden yükün stabiliteye etkisine, zorunlu belgelerden yolcu kapasitesine kadar sefer emniyetini etkileyen unsurlar kontrol edilir.

Kimler Liman Çıkış Belgesi Almak Zorundadır?

Genel kural ticaret gemileridir. Geminin liman idari sınırını geçerek sefer yapacak olması halinde m.11 uygulanır. Ticari faaliyette bulunmayan gemilere ise m.11/6 uyarınca liman çıkış belgesi düzenlenmez. Bu cümle “ticari olmayan gemi izinsiz her yere gidebilir” anlamına gelmez; yalnız m.11’deki liman çıkış belgesi rejiminin ticari faaliyette bulunmayan gemi için uygulanmadığını belirtir. Geminin tabi olduğu başka izinler kendi mevzuatına göre devam eder.

Deniz turizmi araçları bakımından özel düzenleme vardır. Yolcu gemileri ve kruvaziyer gemiler hariç olmak üzere gezi, spor ve eğlence amaçlı turizm faaliyetinde bulunan özel ve ticari yatlar, gezi tekneleri, dalabilir deniz turizmi araçları ve diğer deniz turizmi araçları için Deniz Turizmi Yönetmeliği kapsamında verilen seyir izin belgesi liman çıkış belgesi yerine geçer.

Yeni inşa gemilerin donatımının tamamlanması veya seyir tecrübesi amacıyla liman idari sınırını aşacağı bazı durumlarda da m.11/12 uyarınca yazılı izin belgesiyle sefer yapılır ve liman çıkış belgesi istenmez. Bu istisnalar, genel kuralın sınırlarını belirler.

Liman Çıkış Belgesi Başvurusu Nasıl İncelenir?

Madde 11/2’ye göre liman çıkış belgesi düzenlenmesine esas denetim, gemi ilgililerinin Liman Yönetimi Bilgi Sistemi (LYBS) üzerinden veya yazılı olarak sunduğu bilgi ve belgeler üzerinden yapılır. Yönetmelik, yalnız “başvuru yapıldı” demekle yetinmez; denetlenecek konu başlıklarını tek tek sayar.

Liman başkanlığı asgari gemiadamı donatımını, gemiadamlarının yeterlik ve uzmanlık belgelerini, yolcu gemilerinde yolcu kapasitesini, yük gemilerinde yükün gemi cinsine ve izin verilen yüklere uygunluğunu, yük miktarını, stabilite ve denge şartlarını ve gemide bulunması zorunlu belgeleri kontrol eder. Gerekirse belgelerin aslını isteyebilir ve gemi üzerinde denetim yapabilir.

Başvuru dosyasının doğru kurulması bu nedenle önemlidir. Sistemdeki bilgi ile gemideki fiili durum farklıysa, belge düzenlenmesi gecikebilir veya uygunluk sağlanıncaya kadar çıkış izni verilmez. Özellikle personel değişikliği, yük miktarı değişikliği veya belge süresi bitimi son anda fark edilmemelidir.

Asgari Gemiadamı Donatımı ve Yeterlikler Nasıl Kontrol Edilir?

Madde 11/2-a, geminin asgari gemiadamı donatımını gösterir belgesindeki veya ilgili mevzuattaki sayı ve yeterliklere uygunluğunun denetlenmesini zorunlu tutar. Kontrolde iki unsur açıkça sayılmıştır: asgari emniyet belgesinin geçerliliği ve belgede yer alan personel sayısı ile gemiadamlarının yeterlik/uzmanlık belgelerinin geçerliliği.

Dolayısıyla yalnız “mürettebat sayısı yeterli” olması çıkış için tek başına yeterli değildir. Personelin mevzuatın aradığı yeterlik ve uzmanlık belgeleri de geçerli olmalıdır. Vardiya planı, personel değişikliği veya son anda gemiden ayrılan gemiadamı nedeniyle asgari sayının altına düşülmesi liman çıkışını etkileyebilir.

Madde 11/13 ayrıca kabotaj ve liman seferi yapan, liman çıkış belgesi düzenlenmiş gemilerde belgeye esas gemiadamı durumu veya şartları değişirse gemi ilgililerinin liman başkanlığına bilgi vermesini zorunlu kılar. Bu kural, belgenin düzenlenmesinden sonra personel değişikliğinin “belge zaten var” denilerek göz ardı edilemeyeceğini açıkça gösterir.

Yük, Azami Taşıma Sınırı ve Stabilite Nasıl Kontrol Edilir?

Madde 11/2-c uyarınca yük gemilerinde taşınan yükün geminin cinsi ve gemide taşınmasına izin verilen yükleri gösteren belgeyle uygunluğu denetlenir. Madde 11/2-ç ise yük miktarının geminin taşıyabileceği azami yük miktarına uygunluğunu ayrıca kontrol konusu yapar. Yani yükün türü uygun olsa bile miktar yönünden ayrıca sınır vardır.

Aynı bent, yükleme durumunun ve istifin geminin stabilite ve denge kriterlerine uygun olduğuna dair gemi kaptanının onayının kontrol edilmesini öngörür. İdare veya liman başkanlığı, yükleme durumu ve istifin uygunluğu konusunda yetkili bir gözetim firmasından belge de isteyebilir. Bu düzenleme, kaptanın onayının temel unsur olduğunu, fakat idarenin ek gözetim belgesi talep etme yetkisinin de bulunduğunu ortaya koyar.

Yükleme operasyonunda terminal, taşıyan, yükleten ve gemi kaptanı arasında çok sayıda ticari belge üretilir. Liman çıkış belgesi açısından önemli olan, bu belgelerin m.11’de aranan emniyet ve uygunluk verileriyle çelişmemesidir. Fazla yükleme, yanlış yük türü veya hatalı istif yalnız sözleşmesel bir mesele olarak kalmaz; geminin sefer iznini doğrudan etkileyebilir.

Yolcu Gemilerinde Kapasite Kontrolü

Madde 11/2-b’ye göre yolcu gemilerinde gemideki mevcut yolcu sayısı, Türk bayraklı gemilerde denize elverişlilik belgesi; yabancı bayraklı gemilerde yolcu gemisi emniyet belgesi veya ilgili belge üzerinden kontrol edilir. Kapasitesinden fazla yolcu alan geminin seferine izin verilmez.

Hüküm emredicidir. Ticari bilet satışı, tur programı veya liman slotu yolcu kapasitesi sınırını aşma gerekçesi oluşturamaz. Çıkış öncesi fiili yolcu sayısının resmi kapasiteyle uyumlu olması gerekir. Bu nedenle yolcu manifestosu ve ilgili güvenlik belgesi aynı operasyon dosyasında karşılaştırılmalıdır.

Liman Başkanlığı Gemi Üzerinde Denetim Yapabilir mi?

Evet. Madde 11/4, liman başkanlığının gerekli görmesi halinde başvuru belgelerinin veya dokümanların aslını liman başkanlığına getirilmesini isteyebileceğini ya da gemi üzerinde denetim yapabileceğini açıkça düzenler. Elektronik başvuru, idarenin fiziki doğrulama yetkisini ortadan kaldırmaz.

Ayrıca m.11/3, liman başkanlığının gerekli görmesi halinde gemi sefere çıkmadan önce can kurtarma, yangından korunma, yangın söndürme ve seyir donanımları; kumanya ve yakıt; yolcu sayısı; yükün cinsi, istifi ve miktarı ile yükleme markası yönünden ilgili mevzuata göre denetim yapabileceğini belirtir. Uygunsuzluk tespit edilen ticaret gemisinin yola çıkmasına izin verilmez.

Bu nedenle çıkış kontrolü yalnız evrak üzerinden yürüyen teorik bir süreç değildir. Gemideki fiili durum ile sunulan belgeler uyumlu olmalıdır. Kaptan ve acente, elektronik başvurunun ardından fiziki kontrol ihtimaline karşı zorunlu belgeleri ve ekipmanı erişilebilir tutmalıdır.

Denize Elverişli Olmayan Gemiye Liman Çıkış Belgesi Verilir mi?

Hayır. Madde 11/5, liman çıkış belgesinin denize elverişli gemilere düzenleneceğini açıkça söyler. Geminin denize elverişli olmadığının herhangi bir şekilde anlaşılması veya limandan ayrılmasını engelleyecek başka bir bilginin liman başkanlığına ulaşması halinde çıkış izni verilmez. Belge daha önce verilmişse iptal edilir.

Bu hüküm, belgenin düzenlenmesinden sonra ortaya çıkan bilgilerin de önem taşıdığını gösterir. Çıkış belgesi alındıktan sonra ciddi teknik arıza meydana gelmesi, zorunlu personel şartının kaybedilmesi veya sefer emniyetini engelleyen başka bir durumun ortaya çıkması halinde “belge düzenlendi, artık müdahale edilemez” yaklaşımı hukuken geçerli değildir.

Denize elverişlilik ile yük hasarı veya ticari gecikme birbirinden farklı kavramlardır. Eşya uyuşmazlıkları bakımından deniz taşımacılığında yük hasarı rehberi ayrıca incelenebilir.

Hangi Gemilere 60 Gün Süreli Liman Çıkış Belgesi Düzenlenir?

Madde 11/7, bazı gemiler için 60 gün süreli belge düzenlenmesini kabul eder. Türk Boğazları dahil Marmara Denizi’nde hat izniyle sefer yapan gemiler; tarama yetki belgesine sahip dökü ve tarama gemileri; yağ, yakıt ve su tankerleri ile kumanya taşıyan ikmal gemileri; küçük deniz araçları; bitişik limanlarda sefer yapan gemiler ve balıkçı gemileri bu gruptadır.

Ancak m.11/8 önemli bir sınır koyar. Bu gemilerin denize elverişlilik belgesinin bitiş tarihi, 60 günlük liman çıkış belgesinin bitiş tarihinden önceyse liman çıkış belgesi yalnız denize elverişlilik belgesinin geçerlilik tarihine kadar düzenlenir. Başka bir ifadeyle 60 günlük sistem, denize elverişlilik belgesinin süresini uzatmaz.

Bu gemilerin operasyon ekipleri, iki belge tarihini birlikte takip etmelidir. Liman çıkış belgesinin üzerinde daha uzun süre beklentisi bulunması, denize elverişlilik belgesinin süresini aşma hakkı doğurmaz.

Hangi Seferlerde Liman Çıkış Belgesi Aranmayabilir?

Madde 11/9, acil durumlar için özel hüküm içerir. Denize elverişlilik belgesindeki sefer bölgelerine bakılmaksızın can kurtarma, denizde yangın veya deniz kirliliğine müdahale gibi acil durumlarda, liman başkanlığının talimatı ya da kaptanın denizde can kurtarma ödevinden doğan sorumluluğu gereği yapılacak seferlerde liman çıkış belgesi düzenlenmeyebilir.

Madde 11/11 de Gemilerin Teknik Yönetmeliği m.5/9 kapsamında yazılı izin belgesiyle yapılabilecek seferlerde liman çıkış belgesi aranmayacağını belirtir. Yeni inşa gemilerin donatımın tamamlanması veya seyir tecrübesi amaçlı bazı seferlerinde ise m.11/12 uyarınca yazılı izin belgesi yeterlidir.

Bu istisnalar dar ve mevzuat temellidir. “Acil işimiz var” veya ticari programın sıkışması liman çıkış belgesiz sefer için hukuki gerekçe değildir. İstisnanın uygulanması için ilgili fıkradaki olayın gerçekten mevcut olması gerekir.

Liman Çıkış Belgesi Ne Zaman İptal Edilir?

İki temel iptal durumu öne çıkar. Birincisi m.11/5 kapsamındaki denize elverişsizlik veya limandan ayrılmayı engelleyen bilginin sonradan ortaya çıkmasıdır. Bu durumda verilmiş liman çıkış belgesi iptal edilir. İkincisi m.11/10’daki durumdur: 60 günlük belge rejimindeki gemiler hariç, liman çıkış belgesi aldığı halde herhangi bir nedenle liman sahasını terk etmeyen veya edemeyen gemi belgeyi iptal ettirmek zorundadır.

Çıkış belgesi alındıktan sonra operasyonun ertelenmesi halinde belgenin açık bırakılması doğru değildir. Gemi hareketi gerçekleşmediyse m.11/10 kapsamı kontrol edilmelidir. Daha sonra yapılacak sefer için güncel şartlar üzerinden yeni işlem yürütülür.

Mersin Limanı Bakımından Liman Çıkış Belgesi

Mersin Bölge Liman Başkanlığı idari sahasından ayrılan ticaret gemileri bakımından m.11’in ulusal kuralları uygulanır. Mersin’de yoğun konteyner, genel yük, dökme yük ve sıvı yük operasyonları nedeniyle çıkış belgesinin yükleme tamamlanmasıyla eş zamanlı planlanması ticari açıdan önemlidir; fakat idari kontrolün tamamlanması zorunluluğu terminal programından bağımsızdır.

Mersin operasyon dosyasında gemiadamı değişiklikleri, yükleme sonu rakamları, stabilite onayı, zorunlu belge geçerlilikleri ve liman başkanlığı başvurusu tek zaman çizelgesinde tutulmalıdır. Yükleme sonrasında bekleme oluşursa beklemenin terminalden, gemiden, belgeden, gümrük/sağlık/diğer kurum işleminden veya liman başkanlığı denetiminden kaynaklanıp kaynaklanmadığı belgelerle ayrıştırılmalıdır.

Gecikmenin navlun veya sürastarya sonucuna etkisi sözleşmeye göre ayrıca incelenir. Bu noktada navlun alacağı tahsili ve demuraj, laytime ve sürastarya içerikleri bağlantılıdır.

Liman Çıkış Belgesi Dosyasında Bulunması Gereken Temel Kayıtlar

Liman Çıkış Belgesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Resmî Kaynaklar

• Limanlar Yönetmeliği – Mevzuat Bilgi Sistemi
• Denizcilik Genel Müdürlüğü
• Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü – Yönetmelikler