Vakıf Senedinde Neler Yazmak Zorunlu? TMK 106 ve 107 Rehberi | 2026

TMK m.106 vakıf senedinde neleri zorunlu kılar?

4721 sayılı Türk Medenî Kanunu m.106, vakıf senedinin zorunlu içeriğini sınırlı ve açık bir biçimde belirler. Hükme göre senette vakfın adı, amacı, bu amaca özgülenen mal ve haklar, örgütlenme ve yönetim şekli ile yerleşim yeri gösterilir. Bu beş başlık, vakfın kimliğini, varlık sebebini, ekonomik temelini, karar alma düzenini ve hukukî merkezini belirlediği için kuruluşun çekirdek unsurlarıdır.

Vakıf senedi yalnızca noter önünde imzalanan bir kuruluş belgesi değildir. Vakıf tüzel kişilik kazandıktan sonra yöneticilerin yetkisinin sınırı, organların toplantı ve karar düzeni, malvarlığının hangi amaç için kullanılacağı ve vakfın hangi faaliyetleri yürütebileceği bakımından temel başvuru metnidir. Bu nedenle senet hazırlanırken yalnız tescil aşamasını geçmeye odaklanan kısa ve belirsiz hükümler yerine, vakfın uzun süreli işleyişini taşıyacak açık kurallar kurulmalıdır.

Türk Medenî Kanunu m.102 uyarınca vakıf kurma iradesi noterde düzenleme şeklinde yapılacak resmî senet veya ölüme bağlı tasarrufla açıklanır. Resmî senet hazırlanmış olsa dahi vakıf, yerleşim yeri mahkemesi nezdindeki sicile tescille tüzel kişilik kazanır. Dolayısıyla senet, kuruluş iradesinin şekle bağlanmış ifadesidir; tescil ise tüzel kişiliğin doğduğu aşamadır.

Vakıf adı nasıl belirlenir?

TMK m.106 vakfın adının senette gösterilmesini zorunlu kılar. Vakıflar Genel Müdürlüğünün güncel kuruluş rehberinde vakıf adının kanuna, ahlaka ve adaba aykırı olmaması; vakfın amacıyla uyumlu bulunması gerektiği belirtilmektedir. Üçüncü kişileri vakfın amacı konusunda yanıltabilecek veya yanlış çağrışım oluşturabilecek isimler tercih edilmemelidir. Ayrıca herhangi bir kamu kurum veya kuruluşunun adı vakıf adı olarak kullanılamaz.

Ad seçimi yalnız marka tercihi değildir. Vakıf, tescilden sonra merkezi sicile kaydedilir ve Resmî Gazete’de ilan olunur. İlanda vakfedenin ve vakfın adı da yer alır. Bu nedenle adın başka kuruluşlarla karışıklık yaratmayacak, amaca yabancı anlam taşımayacak ve ileride kullanılacak internet alan adı, bağış iletişimi ve resmî yazışmalarla uyumlu olacak biçimde belirlenmesi pratik önem taşır.

Vakıf adında faaliyet alanını gereksiz biçimde daraltan veya senetteki amaçtan daha geniş bir izlenim yaratan ifadeler de ileride yorum sorunu doğurabilir. Ad, amaç maddesinin yerine geçmez; ancak ad ile amaç arasında açık bir çelişki bulunmamalıdır.

Vakıf amacı nasıl yazılır?

Vakıf hukukunun merkezinde amaç bulunur. TMK m.101, vakfı yeterli mal ve hakların belirli ve sürekli bir amaca özgülenmesiyle oluşan mal topluluğu olarak tanımlar. VGM de kuruluş rehberinde amacın hukuka uygun, belirli, anlaşılabilir ve süreklilik arz eder nitelikte olması gerektiğini vurgular.

Bu nedenle “topluma faydalı her türlü faaliyette bulunmak” gibi sınırı belirsiz bir ifade tek başına sağlıklı bir amaç maddesi değildir. Eğitim, kültür, sağlık, sosyal yardım, bilimsel çalışma veya çevre gibi ana alanın; yararlanıcı grubun ve temel hedefin anlaşılabilir biçimde tanımlanması gerekir. Faaliyet maddeleri daha ayrıntılı olabilir; fakat faaliyetler amaçtan kopuk olmamalıdır.

TMK m.101’in son fıkrası da amaç bakımından doğrudan sınır getirir. Cumhuriyetin Anayasa ile belirlenen niteliklerine ve Anayasanın temel ilkelerine, hukuka, ahlâka, millî birliğe ve millî menfaatlere aykırı veya belli bir ırk ya da cemaat mensuplarını desteklemek amacıyla vakıf kurulamaz. Bu yasaklar, senet hazırlanırken soyut bir uyarı değil, tescil incelemesinde dikkate alınacak maddi hukuk kurallarıdır.

Amacın aşırı geniş yazılması, malvarlığı yeterliliği sorununu da beraberinde getirebilir. Çünkü özgülenen mal ve hakların, VGM’nin ifadesiyle, amacı en azından başlangıç itibarıyla gerçekleştirmeye yeterli olması gerekir. Çok sayıda yüksek maliyetli faaliyet alanını tek vakıfta toplamak, başlangıç malvarlığıyla amaç arasında uyumsuzluk yaratabilir.

Özgülenen mal ve haklar vakıf senedinde nasıl gösterilir?

TMK m.106 uyarınca amaca özgülenen mal ve hakların senette gösterilmesi zorunludur. Bu unsur, vakfın mal topluluğu niteliğinin doğrudan sonucudur. Kuruluş malvarlığının “yeterli bir tutar” şeklinde soyut ifade edilmesi yerine miktar, nitelik ve aidiyet bakımından belirlenebilir biçimde yazılması gerekir.

Nakit özgüleniyorsa tutar açıkça belirtilmelidir. VGM kuruluş rehberine göre nakit para, vakıf adına Türkiye’de kurulu bir bankada kuruculardan birinin hesabına yatırılarak vakıf adına bloke edilir ve banka dekontu tescil başvurusunun yapıldığı mahkemeye sunulur. Taşınır veya taşınmaz mal özgüleniyorsa değer tespiti mahkemece yaptırılır ve ilgili sicile vakıf adına tescili sağlanır.

2026 yılında yeni vakıfların kuruluşunda amaçlarına özgülenecek asgari malvarlığı, Vakıflar Meclisinin 22.12.2025 tarihli ve 819/790 sayılı kararıyla 5.000.000 TL olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte bu tutar yalnız alt sınırdır. TMK m.101’deki “yeterli mal ve haklar” şartı nedeniyle, somut vakfın amacı daha yüksek bir başlangıç kaynağını gerektiriyorsa yalnız asgari rakamın karşılanması otomatik olarak yeterlilik sağlamaz.

Özgülenen değerlerin kurucuya ait olması da gerekir. Üçüncü kişiye ait bir taşınmazın, tasarruf yetkisi bulunmayan bir hakkın veya gerçekte mevcut olmayan bir alacağın senette kuruluş malvarlığı gibi gösterilmesi kuruluşun ekonomik temelini sakatlar. Tapu, trafik sicili, banka belgesi ve diğer ispat araçları senetteki açıklamayla uyumlu olmalıdır.

Örgütlenme ve yönetim şekli nasıl düzenlenir?

TMK m.106, vakfın örgütlenme ve yönetim şeklinin senette gösterilmesini zorunlu kılar. VGM’nin güncel rehberine göre vakfın bir yönetim organının bulunması zorunludur. Vakfın faaliyetlerinin kapsamına göre mütevelli heyeti, yönetim organı ve denetim birimi öngörülebilir.

Organ adlarının yazılması tek başına yeterli bir yönetim düzeni oluşturmaz. Organların kaç kişiden oluşacağı, üyelerin nasıl seçileceği veya göreve geleceği, görev süreleri, toplantı usulü, toplantı ve karar yeter sayıları, görev ve yetkileri, temsil yetkisinin kimde olduğu, üyeliğin ölüm, istifa veya diğer sebeplerle sona ermesi halinde boşluğun nasıl doldurulacağı açık biçimde düzenlenmelidir.

Senette bu kuralların eksik bırakılması, vakıf faaliyete başladıktan sonra karar alınamaması veya temsil yetkisinin tartışmalı hale gelmesi riskini doğurur. Nitekim VGM’nin “Vakıfların Yönetimi” açıklamasında, organlardaki eksilmenin öncelikle senetteki hükümlere göre tamamlanacağı; senette hüküm bulunmaması halinde senet değişikliği veya mahkeme sürecinin gündeme gelebileceği belirtilmektedir.

Yönetim yapısı tasarlanırken “amaçla ilgisi olmayan kurul” oluşturmak da uygun değildir. VGM rehberi, onur kurulu veya araştırma kurulu gibi vakfın yönetimiyle doğrudan ilgili olmayan yapılanmaların zorunlu organ gibi gösterilmemesini tavsiye etmektedir. Her organın kurulma nedeni ve hukukî işlevi açık olmalıdır.

Vakıf yerleşim yeri senette nasıl yazılır?

TMK m.106’ya göre vakfın yerleşim yeri senedin zorunlu unsurudur. Yerleşim yeri, vakfın faaliyetlerini yürüttüğü merkezin bulunduğu yerdir. VGM kuruluş rehberi, senette yerleşim yeri adresinin açık ve ayrıntılı biçimde yazılmasını öngörmektedir.

Bu unsur yalnız posta adresi değildir. Vakfın tescili bakımından yetkili mahkemenin belirlenmesinde yerleşim yeri önem taşır. TMK m.102 uyarınca vakıf, yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescille tüzel kişilik kazanır. Mahkemenin tescil kararından sonra merkezi sicil ve ilan süreci de bu bilgiler üzerinden yürür.

Adres değişikliğinin senet değişikliği gerektirip gerektirmediği, senette yerleşim yerinin ne kadar ayrıntılı düzenlendiğine ve değişikliğin il/ilçe düzeyinde olup olmadığına göre ayrıca değerlendirilmelidir. Bu nedenle merkez maddesi hazırlanırken ilerideki değişiklik ihtimali düşünülmeli, fakat TMK m.106’nın zorunlu yerleşim yeri gösterme şartı belirsiz ifadelerle aşındırılmamalıdır.

TMK m.107’ye göre vakıf senedindeki eksiklikler nasıl tamamlanır?

Türk Medenî Kanunu m.107, vakıf senedindeki noksanlıkların kuruluş üzerindeki etkisini özel olarak düzenler. Hükme göre vakıf senedinde vakfın amacı ile bu amaca özgülenen mal ve haklar yeterince belirlenmişse, diğer noksanlıklar tüzel kişilik kazanılması için yapılan başvurunun reddini gerektirmez.

Bu tür eksiklikler tescil kararı verilmeden önce mahkemece tamamlatılabilir. Kuruluştan sonra ortaya çıkan noksanlıklar ise denetim makamının başvurusu üzerine, imkân varsa vakfedenin görüşü de alınarak vakfın yerleşim yeri mahkemesince tamamlattırılır. Böylece kanun, vakfedenin esas iradesi açık olduğu halde ikincil bir eksiklik yüzünden kuruluşun bütünüyle sonuçsuz kalmasını önlemeyi amaçlar.

Ancak m.107’nin kapsamı yanlış anlaşılmamalıdır. Amaç ile özgülenen mal ve hakların yeterince belirlenmiş olması hükmün uygulanmasının ön şartıdır. Bu iki kurucu unsur belirsizse “mahkeme sonradan tamamlar” yaklaşımı güvenli değildir. Vakfın hangi amaca hizmet edeceği ve bu amaç için hangi malvarlığının ayrıldığı baştan açık olmalıdır.

Ölüme bağlı tasarrufla kurulmak istenen vakıfta özgülenen mal ve hakların amacın gerçekleşmesine yeterli olmaması için de m.107 özel bir çözüm getirir. Vakfeden aksine bir irade açıklamamışsa bu mal ve haklar, denetim makamının görüşü alınarak hâkim tarafından benzer amaçlı bir vakfa özgülenir. Bu düzenleme, vasiyetnameyle vakıf kurulurken malvarlığı–amaç dengesinin özellikle dikkatli kurulmasını gerektirir.

VGM vakıf senedi örneği nasıl kullanılmalıdır?

Vakıflar Genel Müdürlüğü, yeni vakıflar için “Vakıf Senedi Örneği (Genel)” yayımlamaktadır. Bu örnek, zorunlu ve yaygın hükümlerin hangi başlıklar altında düzenlenebileceğini görmek için önemli resmî kaynaktır. Ancak örnek senet, her vakfın amacı ve yönetim yapısı için aynen kopyalanacak değişmez bir metin değildir.

Vakıf amacı, kurucuların yapısı, yönetim modeli, malvarlığı, faaliyet alanı, şube veya temsilcilik ihtiyacı, gelir kaynakları ve karar alma mekanizması farklı olabilir. Bu nedenle örnek metin, TMK m.106’nın zorunlu unsurlarını ve VGM’nin uygulama beklentisini kontrol etmek için kullanılmalı; somut vakfın yapısına uymayan yetki veya organ hükümleri mekanik biçimde alınmamalıdır.

Özellikle ekonomik işletme kurma, şirketlere iştirak, taşınmaz edinme, bağış kabulü, şube ve temsilcilik açma gibi hükümler amaç ve faaliyet modeliyle uyumlu olmalıdır. Senette geniş yetki listesi bulunması, vakfın her işlemi sınırsız biçimde yapabileceği anlamına gelmez; emredici mevzuat, vergi hukuku, izin ve bildirim hükümleri ayrıca uygulanır.

Vakıf senedi hazırlanırken sık yapılan hukuki hatalar

İlk hata, amaç maddesinin aşırı genel veya soyut bırakılmasıdır. İkinci hata, vakfın başlangıç malvarlığının senette açıkça gösterilmemesi veya senetteki tutarın banka/tapu belgeleriyle uyuşmamasıdır. Üçüncü hata, organların yalnız adını yazıp seçim, görev süresi, toplantı ve karar nisaplarını düzenlememektir.

Dördüncü hata, temsil yetkisinin sınırını belirsiz bırakmaktır. Vakfı kimlerin tek başına veya birlikte temsil edeceği, hangi işlemler için organ kararı gerektiği anlaşılabilir olmalıdır. Beşinci hata, organ üyeliğinin sona ermesi halinde boşluğun nasıl doldurulacağını düzenlememektir. Bu eksiklik özellikle az sayıda üyeli yönetim yapılarında karar yeter sayısının kaybedilmesine yol açabilir.

Altıncı hata, VGM örnek senedini amaç ve yapı analizi yapılmadan aynen kopyalamaktır. Örnek metin resmî ve yararlı bir kılavuzdur; fakat kurucunun iradesi ve vakfın gerçek faaliyet modeliyle uyumlu hale getirilmelidir.

Yedinci hata, senet değişikliğini aşırı kolaylaştıran veya tamamen işlemez hale getiren hükümler koymaktır. Vakıf, kurucunun belirli ve sürekli amaca özgülediği malvarlığının tüzel kişiliğidir; senet değişikliği şirket esas sözleşmesi değişikliğinden farklı bir hukukî rejime tabidir. Kanunun izin verdiği değişiklik sebepleri ve mahkeme süreci göz önünde tutulmalıdır.

Vakıf senedi ile dernek tüzüğü aynı şey midir?

Hayır. Dernek kişi topluluğudur; vakıf ise belirli ve sürekli bir amaca özgülenmiş mal topluluğudur. Dernek tüzüğünün zorunlu içeriği 5253 sayılı Dernekler Kanunu m.4’te ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Sitedeki Dernek Tüzüğünde Neler Yazmak Zorunlu? rehberi bu farkı karşılaştırmalı okumak için kullanılabilir.

Ayrıca derneğin tüzel kişilik kazanması ile vakfın tüzel kişilik kazanması aynı yönteme bağlı değildir. Dernek bakımından ilgili açıklama için Dernek Ne Zaman Tüzel Kişilik Kazanır? yazısına; izin şartı yönünden Dernek Kurmak İçin İzin Gerekir mi? rehberine bakılabilir. Yeni vakıf ve dernek içerikleri Dernek ve Vakıf Hukuku kategorisinde toplanmaktadır.

Resmî kaynaklar

• Vakıflar Genel Müdürlüğü – Vakıf Nasıl Kurulur?
• Vakıflar Genel Müdürlüğü – Vakıf Senedi Örneği (Genel)
• Vakıflar Genel Müdürlüğü – Vakıfların Yönetimi
• Vakıflar Genel Müdürlüğü – Mevzuat

Sık Sorulan Sorular

1. Vakıf senedinde hangi bilgiler zorunludur?

TMK m.106’ya göre vakfın adı, amacı, amaca özgülenen mal ve haklar, örgütlenme ve yönetim şekli ile yerleşim yeri zorunludur.

2. Vakıf amacı tek cümleyle yazılabilir mi?

Önemli olan cümle sayısı değil, amacın hukuka uygun, belirli, anlaşılabilir ve sürekli olmasıdır. Belirsiz ve sınırsız ifadeler tescil incelemesinde sorun yaratabilir.

3. Vakıf senedinde başlangıç malvarlığı yazılmak zorunda mı?

Evet. TMK m.106 amaca özgülenen mal ve hakların senette gösterilmesini zorunlu kılar.

4. Vakıf senedinde yönetim kurulu zorunlu mudur?

VGM’nin güncel kuruluş rehberine göre vakfın bir yönetim organının bulunması zorunludur. Organın yapısı ve görevleri senette açıkça düzenlenmelidir.

5. Mütevelli heyeti kurmak zorunlu mudur?

Kanuni zorunluluk bir yönetim organının bulunmasıdır. Mütevelli heyeti, vakfın amaç ve yönetim modeline göre senette ayrıca öngörülebilir.

6. Vakıf senedinde eksiklik varsa tescil mutlaka reddedilir mi?

Hayır. TMK m.107 uyarınca amaç ile özgülenen mal ve haklar yeterince belirlenmişse diğer noksanlıklar başvurunun reddini gerektirmez ve mahkemece tamamlatılabilir.

7. Vakıf yerleşim yeri neden önemlidir?

Yerleşim yeri senedin zorunlu unsurudur ve tescilde yetkili mahkemenin belirlenmesinde doğrudan önem taşır.

8. VGM’nin örnek vakıf senedi aynen kullanılabilir mi?

Örnek metin resmî kılavuzdur; ancak her vakfın amacı, yönetimi ve malvarlığı farklı olduğu için somut kuruluşa uyarlanması gerekir.

9. Vakıf senedini vekil aracılığıyla düzenlemek mümkün müdür?

Evet. TMK m.102 ve VGM uygulamasına göre temsil yetkisinin noterlikçe düzenlenmiş belgeyle verilmesi, belgede vakfın amacı ile özgülenecek mal ve hakların belirlenmesi gerekir.

10. Vakıf senedi noterde imzalanınca tüzel kişilik doğar mı?

Hayır. TMK m.102 gereği vakıf, yerleşim yeri mahkemesi nezdinde tutulan sicile tescille tüzel kişilik kazanır.