Tehlikeli Yük Taşıyan Gemi Limana Kaç Saat Önce Bildirim Yapar? m.18 | 2026

Tehlikeli yük liman bildirimi, Limanlar Yönetmeliği m.18 uyarınca uluslararası sefer yapan ve tehlikeli yük taşıyan Türk veya yabancı bayraklı bütün gemiler için zorunludur. Kural olarak gemi liman idari sahasına girmeden en az 24 saat önce yüklerine ilişkin ayrıntılı bilgileri LTP Sistemi üzerinden liman başkanlığına bildirir; seyir süresi 24 saatten kısa ise bildirim önceki kıyı tesisinden kalkıştan hemen sonra yapılır.

Kısa ve net cevap: Limanlar Yönetmeliği m.18/1’e göre uluslararası sefer yapan ve tehlikeli yük taşıyan bütün Türk ve yabancı bayraklı gemiler, liman idari sahasına girmeden en az 24 saat önce tehlikeli yüklerine ilişkin ayrıntılı formu ilgilileri vasıtasıyla liman başkanlığına bildirir. Limana kadar seyir süresi 24 saatten azsa bildirim önceki kıyı tesisinden kalkıştan hemen sonra yapılır. Bildirim LTP Sistemi üzerinden elektronik ortamda gerçekleştirilir; liman başkanlığı gerekli görürse fiziki belge de isteyebilir. 5312 sayılı Kanun kapsamındaki petrol ve diğer zararlı maddeleri taşıyan gemiler ayrıca gerekli bildirimleri yapmak ve Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerde öngörülen mali sorumluluk yükümlülüklerine sahip olmak zorundadır. Liman idari sahasında veya bitişik limanlar arasında paketli IMDG tehlikeli yüklerin denizden taşınması ise m.18/3’teki yolcusuz gemi, emniyet tedbiri ve liman başkanlığınca uygun görülen saat şartlarına tabidir.

Tehlikeli Yük Liman Bildiriminin Hukuki Dayanağı Nedir?

Tehlikeli yük taşıyan gemilerin liman başkanlığına yapacağı özel yük bildiriminin doğrudan dayanağı Limanlar Yönetmeliği m.18’dir. Madde, Dördüncü Bölüm altında “Tehlikeli Yüklerle İlgili Hususlar” başlığı içinde düzenlenmiştir. Bu nedenle m.18, geminin genel geliş bildiriminden farklı olarak taşınan yükün tehlikeli yük niteliğine bağlı özel bir bildirim yükümlülüğüdür.

Madde 18/1, uluslararası sefer yapan ve tehlikeli yük taşıyan Türk veya yabancı bayraklı bütün gemileri kapsar. Bildirimin zamanı, yöntemi ve kısa sefer istisnası doğrudan Yönetmelik metninde belirlenmiştir. 14 Nisan 2023 değişikliğiyle bildirim kanalının LTP Sistemi olduğu açıkça düzenlenmiş ve liman başkanlığının gerekli görürse fiziki belge talep edebileceği hükme bağlanmıştır.

Madde 18/2, petrol ve diğer zararlı maddeler bakımından 5312 sayılı Kanun ile uluslararası mali sorumluluk yükümlülüklerine ayrıca atıf yapar. Madde 18/3 ise liman idari sahası ve bitişik limanlar arasında paketli IMDG tehlikeli yüklerin nasıl denizden taşınacağını düzenler. Dolayısıyla m.18 tek bir “24 saat bildirimi” cümlesinden ibaret değildir; bildirim, mali sorumluluk ve liman içi tehlikeli yük taşımasını üç ayrı fıkrada düzenler.

Hangi Gemiler Tehlikeli Yük Bildirimi Yapmak Zorundadır?

Madde 18/1’in kapsamı için iki temel şart birlikte aranır: gemi uluslararası sefer yapmalı ve tehlikeli yük taşımalıdır. Geminin Türk veya yabancı bayraklı olması sonucu değiştirmez. Yönetmelik bu özel bildirim bakımından GT alt sınırı öngörmemiştir; maddenin şartları mevcutsa tonajdan bağımsız olarak yük bildirimi yapılır.

“Tehlikeli yük” kavramı yalnız patlayıcı veya yanıcı yükle sınırlı değildir. Limanlar Yönetmeliği m.4’te tehlikeli yük; IMDG Kod kapsamındaki paketli maddeler yanında MARPOL Ek I kapsamındaki petrol ve petrol ürünlerini, IMSBC Kod kapsamındaki belirli dökme yükleri, IBC Kod kapsamındaki belirli zararlı sıvıları ve IGC Kod kapsamındaki gazları da içeren geniş bir tanımla düzenlenir. Bu nedenle geminin taşıdığı yükün sınıflandırılması, yalnız ticari yük adından değil ilgili kod ve resmi taşıma dokümanlarından kontrol edilmelidir.

Örneğin konteyner gemisinde belirli sayıda IMDG konteyner bulunması geminin tehlikeli yük taşıdığı gerçeğini değiştirmez. Tankerde petrol ürünü, kimyasal veya sıvılaştırılmış gaz yükü varsa ilgili uluslararası kod ve mevzuat kapsamı ayrıca tespit edilir. Bildirim zorunluluğunun bulunup bulunmadığı yük manifestosu, tehlikeli yük manifestosu ve ilgili tehlikeli yük dokümanları üzerinden belirlenmelidir.

Tehlikeli Yük Bildirimi Kaç Saat Önce Yapılır?

Esas süre liman idari sahasına girişten en az 24 saat öncedir. Burada ölçüt rıhtıma yanaşma saati değil, liman idari sahasına giriş zamanıdır. Geminin terminale yanaşması daha sonra gerçekleşecek olsa bile m.18’deki süre liman idari saha sınırına göre planlanmalıdır.

Seyir süresi 24 saatten kısa olan gemiler için Yönetmelik ayrıca açık çözüm getirir. Böyle bir gemi, önceki kıyı tesisinden kalkışından hemen sonra tehlikeli yük bildirimini yapar. Bu hüküm kısa seferi bildirimden muaf tutmaz; yalnız 24 saat önceden bildirimin fiilen mümkün olmadığı durumda yükümlülüğün zamanını kalkış anına bağlar.

“Hemen sonra” ifadesi operasyon ekibinin bildirimi uygun gördüğü herhangi bir saate erteleme yetkisi vermez. Önceki kıyı tesisinden kalkış saati ile LTP gönderim saati kayıtlarla karşılaştırılabilir. Kısa sefer yapan gemilerde acente prosedürü, kalkış teyidi gelir gelmez LTP tehlikeli yük bildiriminin tamamlanmasını sağlayacak şekilde kurulmalıdır.

Tehlikeli Yük Bildirimi Hangi Sistemden Yapılır?

Madde 18/1 uyarınca bildirimler elektronik ortamda Liman Tek Pencere (LTP) Sistemi kullanılarak gerçekleştirilir. LTP, Limanlar Yönetmeliği m.4’te limanlara gelen gemilerin yanaşma ve ayrılmalarına ilişkin olarak kamu kurumlarına yapılması gereken bildirimlerin tek noktadan gerçekleştirildiği elektronik sistem olarak tanımlanmıştır.

Bu nedenle acentenin kendi operasyon yazılımına tehlikeli yük kaydı girmesi veya terminale e-posta göndermesi, LTP bildiriminin yerine geçmez. Terminal bildirimleri, taşıyanın iç sistemi ve gümrük süreçleri kendi işlevlerini sürdürür; m.18’deki liman başkanlığı bildirimi ise LTP üzerinden yapılır.

Liman başkanlığı gerekli gördüğü durumlarda fiziki belge talep edebilir. Elektronik sistemin kullanılması, idarenin dayanak taşıma evrakını, tehlikeli yük manifestosunu, sertifika veya başka belgeleri fiziksel ya da ayrıca doğrulanabilir biçimde isteme yetkisini ortadan kaldırmaz. Gemi ilgilisi, LTP’de beyan ettiği verilerin kaynak belgelerini operasyon dosyasında hazır tutmalıdır.

Tehlikeli Yük Bildiriminde Hangi Bilgiler Hazırlanmalıdır?

Madde 18/1, yüklerine ilişkin detaylı bilgilerin yer aldığı formun bildirilmesini öngörür. Uygulamadaki elektronik alanlar İdarenin LTP usul ve teknik gereklilikleriyle belirlenir. Hukuken temel ilke, taşınan tehlikeli yükün kimliğinin, sınıfının, miktarının, ambalaj veya taşıma biçiminin ve gemideki yerleşiminin idarenin istediği formatta doğru ve izlenebilir biçimde bildirilmesidir.

Tehlikeli yük taşımasında ilgili uluslararası kodların zorunlu dokümanları da önemlidir. Paketli IMDG yükte uygun sevkiyat adı, UN numarası, sınıf, varsa tali risk, ambalaj grubu, miktar ve taşıma birimi bilgileri; dökme yük, kimyasal veya gaz yüklerinde ise tabi olunan kodun gerektirdiği yük bilgileri esas alınır. Bildirimde kullanılacak nihai veri, taşıma evrakı ve gemi yük planıyla çelişmemelidir.

Gemi ilgilisi ayrıca tehlikeli yük dokümanlarının güncel ve gemide mevcut olmasını sağlamakla yükümlüdür. 14 Kasım 2021 tarihli Tehlikeli Yüklerin Denizyoluyla Taşınması ve Yükleme Emniyeti Hakkında Yönetmelik m.12, gemi ilgilisinin tehlikeli yüklerle ilgili zorunlu doküman, bilgi ve belgeleri talep etmesini ve taşıma süresinde yükle birlikte bulunmasını açıkça düzenler.

m.9 Genel Geliş Bildirimi ile m.18 Tehlikeli Yük Bildirimi Aynı İşlem midir?

Hayır. Limanlar Yönetmeliği m.9, uluslararası sefer yapan bütün Türk ve yabancı bayraklı gemi ve deniz araçları ile 150 GT ve üzeri kabotaj gemileri için genel geliş bildirimini düzenler. Madde 18 ise uluslararası sefer yapan ve tehlikeli yük taşıyan gemilerin yüklerine ilişkin özel bildirimi düzenler. Aynı gemi her iki maddenin kapsamına girebilir.

İki bildirim de LTP üzerinden yürütülebilir, ancak hukuki amaçları farklıdır. m.9 geminin limana gelişini ve genel operasyon bilgisini idareye sunar; m.18 tehlikeli yükün ayrıntılı bilgisini ve bunun doğurduğu özel emniyet gerekliliklerini hedefler. “m.9 bildirimi yaptım, m.18’e gerek yok” yaklaşımı Yönetmeliğin sistematiğine aykırıdır.

Genel geliş bildiriminin ayrıntıları için Liman sahasına geliş bildirimi – m.9 rehberi incelenebilir. Tehlikeli yük taşıyan bir geminin operasyon dosyasında iki yükümlülüğün de zamanında ve doğru biçimde tamamlandığı ayrıca kontrol edilmelidir.

5312 Sayılı Kanun Kapsamındaki Petrol ve Zararlı Madde Gemilerinin Ek Yükümlülüğü

Limanlar Yönetmeliği m.18/2, 5312 sayılı Deniz Çevresinin Petrol ve Diğer Zararlı Maddelerle Kirlenmesinde Acil Durumlarda Müdahale ve Zararların Tazmini Esaslarına Dair Kanun kapsamındaki yükleri taşıyan gemiler için ayrıca açık yükümlülük kurar. Bu gemiler gerekli bildirimleri liman başkanlığına yapmak ve Türkiye Cumhuriyeti’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerde öngörülen mali sorumluluk yükümlülüklerine sahip olmak zorundadır.

Bu düzenleme, yalnız yük manifestosunun sunulmasından ibaret değildir. Geminin taşıdığı yük ve gemi tipi bakımından uygulanabilir uluslararası mali sorumluluk sertifikalarının mevcut ve geçerli olması gerekir. Hangi sertifikanın gerektiği geminin tonajı, yükü ve uluslararası sözleşme kapsamına göre belirlenir.

Yönetmelik m.18/2 açık yaptırım bağlantısı da kurar: yükümlülüğe uyulmaması halinde 5312 sayılı Kanunda öngörülen müeyyideler uygulanır. Bu nedenle petrol veya diğer zararlı madde taşıyan gemilerde bildirim dosyası, çevresel mali sorumluluk belgelerinden ayrı tutulmamalıdır.

Liman Sahasında ve Bitişik Limanlar Arasında Paketli IMDG Yük Nasıl Taşınır?

Madde 18/3, liman idari sahasında ve bitişik limanlar arasında bir yük taşıma birimine yüklenmiş, IMDG Kod’da tanımlanan paket ve ambalajlarda taşınan tehlikeli yükler ve tehlikeli atıklar için özel deniz taşıması kuralı getirir. Taşıyan ve taşıtan gerekli emniyet tedbirlerini almak zorundadır.

Bu yükler, araçların sürücüleri hariç olmak üzere bu işlere tahsisli yolcusuz gemi ve deniz araçlarıyla taşınır. Başka bir ifadeyle tehlikeli yükü denizden liman içinde veya bitişik limanlar arasında taşıyan araç, yolcu taşıma faaliyetiyle birleştirilemez. Araç sürücülerinin bulunması Yönetmeliğin açık istisnasıdır.

Taşıma İdarece belirlenen usul ve esaslara göre ve ilgili liman başkanlığınca uygun görülen saatlerde yapılır. Bu nedenle ticari tarafların kendi programına göre herhangi bir saatte liman içi tehlikeli yük transferi yapması mümkün değildir. Liman başkanlığının izin ve zaman planı operasyon dosyasında saklanmalıdır.

Adalardaki Kıyı Tesisleri İçin Özel İzin Nasıl Uygulanır?

Madde 18/3’ün son cümlesi, adalardaki kıyı tesisleri ile diğer kıyı tesisleri arasında süreklilik arz etmeyecek şekilde taşınacak tehlikeli yükler için özel izin mekanizması düzenler. Özel izin değerlendirmesinde taşıma şekli ve elleçleme, tehlikeli yükün yapısı, sınıfı ve miktarı dikkate alınır ve herhangi bir emniyetsiz duruma yol açılmaması gerekir.

Hüküm, Tehlikeli Yüklerin Denizyoluyla Taşınması ve Yükleme Emniyeti Hakkında Yönetmeliğin m.23/2 hükmüne atıf yapar. Dolayısıyla bu taşıma şekli otomatik muafiyet değildir; özel izin prosedürüne tabidir. Süreklilik arz eden rutin ticari hat, yalnız bu cümleye dayanılarak özel izinli istisna gibi işletilemez.

İzin dosyasında yük sınıfı, miktar, ambalaj/taşıma birimi, kullanılacak deniz aracı, rota, saat ve emniyet tedbirleri açık şekilde gösterilmelidir. Liman başkanlığı ve İdarenin istediği ek tedbirler operasyon öncesinde tamamlanmalıdır.

Tehlikeli Yük Bildiriminden Kim Sorumludur?

Madde 18/1, bildirimin gemi ilgilileri vasıtasıyla yapılacağını düzenler. Limanlar Yönetmeliği m.4’e göre “gemi veya deniz aracı ilgilileri”; donatan, işleten, kiracı, kaptan veya acenteler ile gemiyi ya da deniz aracını temsile yetkilendirilmiş gerçek veya tüzel kişileri kapsar. Uygulamada LTP girişini acente yapabilir; ancak yükümlülüğün doğru bilgiyle ve süresinde yerine getirilmesi operasyon zincirindeki sorumlulukları ortadan kaldırmaz.

Gemi ilgilisi, yük bilgisinin kaynağını yükleten veya yük ilgilisinden alır. Tehlikeli Yüklerin Denizyoluyla Taşınması ve Yükleme Emniyeti Hakkında Yönetmelik, yük ilgilisi ve gemi ilgilisi için ayrı sorumluluklar düzenler. Bu nedenle yanlış UN numarası, sınıf, miktar veya doküman eksikliği ortaya çıktığında olay yalnız LTP’ye veri giren personelin işlemi olarak değerlendirilmez; bilginin kim tarafından, hangi belgeyle ve ne zaman sağlandığı araştırılır.

Sitemizdeki TTK m.861 gönderenin tehlikeli eşya bildirim borcu yazısı taşıma sözleşmesi içindeki özel hukuk borcunu inceler. Bu yazının konusu ise liman başkanlığına yapılacak m.18 kamu hukuku bildirimidir. İki yükümlülük birbirini ikame etmez.

Kıyı Tesisi ile Gemi Acentesi Hangi Bilgileri Eşleştirmelidir?

Tehlikeli yük operasyonunda gemi, acente ve kıyı tesisi aynı yük verisi üzerinden çalışmalıdır. Terminalin tehlikeli yük kabul planı, geminin yük planı, tehlikeli yük manifestosu ve LTP bildirimi arasında sınıf, miktar, UN numarası ve taşıma biçimi yönünden çelişki bulunmamalıdır.

Tehlikeli yük elleçleyen kıyı tesisleri, 2021 tarihli Yönetmelik m.11 uyarınca İdareden elleçleme izni almadığı tehlikeli yükü elleçleyemez. Tesis ayrıca zorunlu doküman ve bilgileri yük ilgilisinden talep eder; sağlanmaması halinde tehlikeli yükü kabul etmek veya elleçlemek zorunda değildir. Bu nedenle geminin m.18 bildirimini yapmış olması, terminalin her tehlikeli yükü otomatik kabul edeceği anlamına gelmez.

Yanaşma planı hazırlanırken tesisin Tehlikeli Yük Uygunluk Belgesi kapsamı, yükün sınıfı, geminin kılavuz/römorkör gereklilikleri ve m.10 ordino şartı birlikte kontrol edilir. Tehlikeli yük taşıyan 500 GT ve üzeri gemiler için kılavuz kaptan zorunluluğu ayrıca önem taşır.

Eksik veya Yanlış Tehlikeli Yük Bildiriminin Sonuçları Nelerdir?

Limanlar Yönetmeliği m.18, doğru ve ayrıntılı tehlikeli yük bilgisinin emniyet açısından önceden sunulmasını amaçlar. Eksik veya gerçeğe aykırı bildirim; liman başkanlığının yanaşma, demirleme, kılavuzluk, acil durum ve kıyı tesisi operasyon planını hatalı veriye dayandırmasına yol açabilir.

İhlalin niteliğine göre Limanlar Yönetmeliğinin denetim ve idari yaptırım hükümleri, 618 sayılı Limanlar Kanunu, 5312 sayılı Kanun veya tehlikeli yük mevzuatındaki özel idari para cezası hükümleri gündeme gelebilir. Uygulanacak yaptırım somut ihlal maddesi ve idari karar üzerinden tespit edilmelidir; ceza miktarı varsayımla yazılmamalı ve karar tarihindeki güncel tutar kontrol edilmelidir.

Yanlış bildirim nedeniyle operasyon durdurulmuş veya gemi gecikmişse özel hukuk sonuçları da doğabilir. Ancak gecikme maliyetinin acente, taşıyan, yükleten veya başka bir tarafa yüklenebilmesi için bilginin kaynağı, sözleşmesel yükümlülük, nedensellik ve taraf kusuru ayrı ayrı incelenir. İdari ihlal ile sözleşmesel tazmin sorumluluğu aynı hukuki kurum değildir.

Tehlikeli Yük Bildirimi Uyuşmazlığında Hangi Kayıtlar Saklanmalıdır?

İlk olarak LTP gönderim kaydı ve zaman damgası saklanmalıdır. Bildirimin içeriği, önceki kıyı tesisinden kalkış saati, liman idari sahasına giriş saati, geminin ETA kayıtları ve acentenin operasyon yazışmalarıyla birlikte dosyalanmalıdır. Kısa seferde “kalkıştan hemen sonra” şartının yerine getirilip getirilmediği bu zaman çizelgesiyle görülebilir.

İkinci belge grubu tehlikeli yükün kendisine ilişkindir: tehlikeli yük manifestosu, taşıma evrakı, yük planı, UN numarası ve sınıf bilgileri, ambalaj/taşıma birimi kayıtları, tankerlerde yük sertifikaları ve gerekli diğer kod dokümanları. 5312 sayılı Kanun kapsamındaki yüklerde uygulanabilir mali sorumluluk sertifikaları ayrıca saklanır.

Üçüncü grup, liman ve terminal koordinasyon kayıtlarıdır: terminal kabul teyidi, yanaşma planı, kılavuzluk/römorkör talebi, liman başkanlığı tarafından istenen fiziki belge, düzeltme veya ek bilgi talebi ve varsa operasyon durdurma/izin yazısı. Bütün belgeler aynı gemi-sefer-yük dosyası altında izlenebilir tutulmalıdır.

Mersin Limanında Tehlikeli Yük Bildirimi Nasıl Planlanmalıdır?

Mersin Bölge Liman Başkanlığı sahasına uluslararası seferle gelen ve tehlikeli yük taşıyan gemiler için m.18’deki 24 saat veya kısa seferde kalkıştan hemen sonra bildirim kuralı uygulanır. Mersin’in yoğun konteyner, tanker, kimyasal ve genel yük trafiği nedeniyle tehlikeli yük bildirimi terminal rezervasyonundan ayrı bir hukuki kontrol noktası olarak ele alınmalıdır.

Konteyner gemisinde IMDG konteynerler, tankerde petrol/kimyasal/gaz yükleri ve özel tehlikeli dökme yükler bakımından LTP verisi ile terminal kabul sistemindeki veri eşleştirilmelidir. Terminalin belirli tehlikeli yük sınıfını elleçleme yetkisinin bulunup bulunmadığı ayrıca kontrol edilmelidir. Geminin tehlikeli yük taşıması, kılavuzluk ve römorkör planını da etkileyebilir.

Mersin’de geminin limana genel geliş işlemleri için m.9 LTP geliş bildirimi, yanaşma için m.10 yanaşma ordinosu ve tehlikeli yük bakımından bu m.18 bildirimi ayrı ayrı tamamlanmalıdır.

Uygulama Kontrol Listesi

Tehlikeli Yük Liman Bildirimi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Resmî Kaynaklar

• Limanlar Yönetmeliği m.18 – Mevzuat Bilgi Sistemi
• Tehlikeli Yüklerin Denizyoluyla Taşınması ve Yükleme Emniyeti Hakkında Yönetmelik – Resmî Gazete
• Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Denizcilik Genel Müdürlüğü