Liman Ordinosu Olmadan Gemi Yanaşabilir mi? Limanlar Yönetmeliği m.10 | 2026

Liman yanaşma ordinosu, Limanlar Yönetmeliği m.10 kapsamında geliş bildirimi yapmakla yükümlü gemi ve deniz araçlarının yanaşma, bağlama veya demirleme işleminden önce alması gereken liman idaresi iznidir. Bu ordino, yükün teslimine ilişkin ticari teslim emriyle aynı kurum değildir.

Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor

Kısa ve net cevap: Limanlar Yönetmeliği m.10/1-a gereğince geliş bildirimi yapmakla yükümlü gemi ve deniz araçları ordino almadan yanaşamaz, bağlanamaz veya demirleyemez. Genel beyannamedeki tahmini varış zamanına 24 saatten fazla süre bulunan gemiler için bu süre içinde ordino düzenlenmez; İdarece uygun görülen limanlarda bu süre 48 saate çıkarılabilir. Yönetmelik m.10/1-b’de sayılan bazı gemi ve deniz araçları ise kendilerine tahsisli kıyı tesislerine yanaşırken yanaşma ordinosundan muaftır.

Liman Yanaşma Ordinosu Nedir?

Limanlar Yönetmeliği, “ordino” kavramını liman sahasına giriş ve gemi hareketlerinin idari kontrolü içinde kullanır. Yönetmelik m.4’te Liman Yönetimi Bilgi Sistemi (LYBS), LTP üzerinden yapılan bildirimlerin liman başkanlığınca kontrol edildiği ve ordino ile liman çıkış belgesinin düzenlendiği elektronik sistem olarak tanımlanmıştır. Bu nedenle m.10’daki ordino, geminin belirli bir liman operasyonu için yanaşma, bağlama veya demirleme hareketine ilişkin idari izin niteliğindedir.

Hukuki sıralama açıktır. Önce m.9 kapsamındaki geliş bildirimi yerine getirilir. Geliş bildirimi yapmakla yükümlü gemi ve deniz aracı, m.10 uyarınca ordino almadan yanaşma, bağlama veya demirleme işlemi yapamaz. Geliş bildiriminin yapılmış olması, ordinonun verildiği anlamına gelmez. İki işlem aynı elektronik ekosistemde yürütülse de hukuki fonksiyonları farklıdır.

Ordino düzeni, yalnız bürokratik bir kayıt değildir. Liman başkanlığı; gemi trafiğini, kıyı tesislerinin durumunu, emniyet koşullarını, demirleme alanlarını ve olağanüstü durumları dikkate alarak gemi hareketlerini düzenleme yetkisine sahiptir. Yönetmelik m.8, liman idari sahasında seyir, can, mal ve çevre güvenliği için liman başkanlığının talimatlarına uyulmasını zorunlu tutar.

Kimler Yanaşma Ordinosu Almak Zorundadır?

Madde 10/1-a’nın kapsamı, m.9’daki geliş bildirimi yükümlülüğüne bağlanmıştır. Uluslararası sefer yapan Türk ve yabancı bayraklı gemi ve deniz araçları ile 150 GT ve üzeri kabotaj seferi yapan gemi ve deniz araçları, m.9’daki şartlar kapsamında geliş bildirimi yapmakla yükümlüdür. Bu gemiler m.10’daki özel muafiyetlerden biri bulunmadıkça yanaşma, bağlama veya demirleme öncesinde ordino alır.

Buradaki üç hareket ayrı ayrı sayılmıştır: yanaşma, bağlama ve demirleme. Dolayısıyla yalnız rıhtıma yanaşmanın değil, liman başkanlığının kontrolündeki demirleme hareketinin de ordino rejimine tabi olduğu durumlar vardır. Geminin terminal planında yer alması, gemi acentesinin operasyon onayı alması veya kıyı tesisiyle ticari sözleşmesinin bulunması liman başkanlığının ordinoya ilişkin kamu hukuku yetkisini ortadan kaldırmaz.

Özellikle uluslararası seferlerde acente operasyon dosyasında LTP geliş bildirimi, ordino talebi, ordinonun düzenlenme zamanı ve varsa liman başkanlığının özel talimatı ayrı belgeler olarak tutulmalıdır. Bu kayıt ayrımı daha sonra bekleme süresi, gecikme, terminal masrafı veya idari yaptırım uyuşmazlığında önem kazanır.

Ordino İçin 24 Saat ve 48 Saat Kuralı Nasıl Uygulanır?

Madde 10/1-a’ya göre genel beyannamede belirtilen tahmini varış zamanına 24 saatten fazla süre bulunan gemi ve deniz araçları için bu süre zarfında ordino düzenlenmez. İdarece uygun görülen limanlarda bu süre 48 saate çıkarılabilir. Bu hüküm, ordinonun geminin limana gelişinden çok erken bir aşamada nihai hareket iznine dönüştürülmesini önler.

24 veya 48 saatlik zaman kuralı, m.9’daki geliş bildirimi süresiyle karıştırılmamalıdır. Madde 9, bildirim yükümlülüğünü; m.10 ise yanaşma/bağlama/demirleme ordinoyu düzenler. Bir gemi m.9 gereğince 24 saatten önce geliş bildirimi yapabilir ve hatta uzun seferlerde çok daha erken operasyon planlaması yapabilir; ancak ordinonun düzenlenmesi m.10’daki zaman sınırına tabidir.

Dosya bakımından iki ayrı zaman damgası izlenmelidir: geliş bildiriminin gönderildiği an ve ordinonun düzenlendiği an. Bu ayrım, “gemi zamanında bildirdi fakat ordino neden daha sonra düzenlendi?” sorusunun hukuki cevabını ortaya koyar. Yönetmeliğin açık zaman kuralı, her gecikmenin liman işletmesi veya acente kusuru olarak nitelendirilmesini engeller.

Hangi Gemi ve Deniz Araçları Yanaşma Ordinosundan Muaftır?

Madde 10/1-b, kendilerine tahsisli kıyı tesislerine yanaşırken yanaşma ordinosu almadan hareket edebilecek grupları tek tek sayar. Bunlar arasında kabotajda hat izinli çalışan gemi ve deniz araçları, liman idari sahasında çalışan yolcu gemileri ve yolcu motorları, kum istihsali yapan gemiler, arabalı vapurlar, günübirlik gezinti tekneleri, yüzergezer restoranlar, kıyı tesisleri hizmetinde kullanılan gemi ve deniz araçları, servis ve acente motorları, 1000 GT’dan küçük yatlar, balıkçı tekneleri, deniz taksileri ve tonajına bakılmaksızın kamuya ait tekneler bulunur.

Muafiyetin kritik şartı “kendilerine tahsisli kıyı tesisleri”dir. Sayılan araçlardan biri farklı bir tesise yanaşıyorsa, muafiyetin şartları yeniden değerlendirilir. Liste geniş yorumlanarak Yönetmelikte adı geçmeyen ticari gemilere uygulanamaz. Ayrıca yanaşma ordinosundan muafiyet, kılavuzluk, römorkörcülük, güvenlik, çevre, tehlikeli yük veya liman çıkış belgesi gibi diğer düzenlemelerden toplu muafiyet anlamına gelmez.

Eğitim ve bilimsel araştırma gemileri ile askeri gemiler için m.10/1-c ayrıca düzenleme getirir: kıyı tesisinde uygun yer bulunması halinde bu gemiler liman başkanlığınca belirlenen yere yanaştırılır. Bu hüküm de gemi hareketinin liman otoritesi koordinasyonunda yürütüldüğünü gösterir.

Yanaşma Yeri Doluysa Demirleme ve Saha Değiştirme Nasıl Olur?

Madde 10/1-ç uyarınca yanaşma yerleri doluysa gemi ve deniz araçları sıra beklemek üzere kendilerine ayrılmış demirleme sahasında kalır. Liman başkanlığının izni olmadan demirleme sahası değiştirilemez ve deniz trafiğini engelleyecek şekilde liman idari sahasında demirleme yapılamaz. Bu kural, geminin ticari takvimine göre herhangi bir boş alana demirleyemeyeceğini açıkça ortaya koyar.

Madde 10/1-d ayrıca demirlenen saha ve saatin, demirleme sahasından ayrılma saatinin derhal liman başkanlığına ve/veya kılavuzluk istasyonuna bildirilmesini emreder. Gemi Trafik Hizmetleri Merkezi bulunan yerlerde uygulamaya ilişkin düzenlemeyi ilgili liman başkanlığı yapar. Operasyon dosyasında demirleme koordinatı, zaman kaydı ve yapılan bildirim muhafaza edilmelidir.

Şamandıraların yakınında, şamandıralar arasında, mendirekler içinde veya kıyı tesislerinin giriş-çıkışını engelleyecek biçimde demirleme ise m.10/1-g kapsamında liman başkanlığının iznine tabidir. Bu yasaklar, yalnız rıhtım planlamasını değil seyir emniyetini de korur.

Acil Durumda Ordino Değiştirilebilir mi?

Evet. Madde 10/1-e, olağanüstü hal, seferberlik, kamu güvenliği, yangın, deniz kirliliği, kriz yönetimi veya seyir, can, mal ve çevre güvenliği bakımından acil müdahale gereken durumlarda liman başkanlığına geniş operasyonel yetki verir. Liman başkanlığı ordino ile belirlenen yerleri değiştirebilir, daha önce düzenlenen ordinoları iptal edebilir, yükleme ve tahliye işlemlerini durdurabilir, gemileri bulundukları yerden kaldırabilir ve öncelik verilmesi gereken gemileri yanaştırabilir.

Bu hüküm nedeniyle ordino mutlak ve değiştirilemez bir “rıhtım hakkı” değildir. Emniyet ve kamu düzeni gerektirdiğinde liman başkanlığı mevcut düzeni değiştirebilir. Ticari sözleşmelerde bekleme, demuraj veya terminal maliyeti tartışılırken idari makamın m.10/1-e uyarınca aldığı karar ile özel hukuk taraflarının kusuru birbirinden ayrılmalıdır.

Kötü hava ve deniz koşullarında m.10/1-f ayrıca gemiye emniyet için yerinden ayrılma imkânı tanır. Kıyı tesisinde duramayacak durumdaki gemi daha güvenli demirleme alanına geçebilir, güvenli bir yere sığınabilir veya seyir yapabilir. İlgililer gerekçeleriyle birlikte en kısa sürede liman başkanlığına yazılı bildirim yapar. Gemi, ilgilinin talebi ve liman başkanlığının izniyle, kılavuzluk ve römorkörcülük hükümleri dikkate alınarak önceki yerine yeni yanaşma ordinosu düzenlenmeden dönebilir.

Tehlikeli Yük Tankerleri Gece Yanaşabilir mi?

Limanlar Yönetmeliği m.10/1-ı, LPG, LNG ile yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı yük taşıyan tankerlerin gece kıyı tesislerine yanaşıp ayrılmasını koşula bağlar. Seyir ve manevra sahasının elverişliliği, kıyı tesisinin konumu ve uygunluğu ile diğer şartlar değerlendirilir; liman başkanlığı uygun bulursa yanaşma müsaadesi verilir. Bu gruptaki tankerler için gece operasyonu otomatik hak değildir.

Hüküm aynı zamanda bunun dışındaki gemi ve tankerlerin gece süresince yanaşıp ayrılabileceğini belirtir. Bununla birlikte m.8 kapsamındaki genel seyir ve güvenlik talimatları, kılavuzluk/römorkörcülük yükümlülükleri ve kıyı tesisinin çalışma şartları ayrıca uygulanır.

Tehlikeli yük operasyonlarında m.18 ve m.19 hükümleri de ayrıca incelenmelidir. Dolayısıyla “gece yanaşma izni” ile “tehlikeli yük elleçleme uygunluğu” aynı işlem değildir. Gemi hareketi için izin verilmesi, terminaldeki bütün tehlikeli yük yükümlülüklerini kendiliğinden yerine getirmez.

Yanaşma Ordinosu ile Yük Teslim Ordinosu Aynı Şey mi?

Hayır. Deniz ticareti ve liman uygulamasında “ordino” kelimesi farklı bağlamlarda kullanılabildiği için ayrım özellikle önemlidir. Limanlar Yönetmeliği m.10’daki ordino, geminin yanaşma, bağlama veya demirleme hareketine ilişkin liman başkanlığı işlemdir. Yükün alıcıya teslimi, konişmento ilişkisi, taşıyanın teslim talimatı veya terminalde yük çekilmesi ise özel hukuk ve taşıma sözleşmesi alanında değerlendirilir.

Sitemizdeki Mersin Limanı ordino ve teslim emri uyuşmazlığı içeriği yük teslimi boyutunu ele alır. Bu yazının konusu ise Limanlar Yönetmeliği m.10’daki yanaşma ordinosudur. Aynı kelimenin kullanılması iki hukuki kurumun birleştiği anlamına gelmez.

Liman işletmesinin yük hasarından sorumluluğu da ayrı başlıktır. Eşyanın terminalde zıya veya hasara uğraması halinde liman işletmesinin yük hasarı sorumluluğu ile taşıma safhasındaki haklar birlikte değerlendirilir.

Mersin Limanı Bakımından Yanaşma Ordinosu

Mersin Bölge Liman Başkanlığı idari sahasında da Limanlar Yönetmeliği m.10 uygulanır. Mersin’de yoğun konteyner ve genel yük trafiği, terminal planlaması ve demir sahası kullanımı ticari beklemeleri doğrudan etkileyebilir; ancak geminin yanaşması yalnız terminalin ticari programına bağlı değildir. Geliş bildirimi, yanaşma ordinosu, kılavuzluk/römorkörcülük ve terminal kabul planı birbirinden ayrı kontrol katmanlarıdır.

Bir bekleme maliyeti doğduğunda dosya kronolojik kurulmalıdır: m.9 bildirimi ne zaman yapıldı, ETA neydi, ordino talebi ve düzenlenme zamanı nedir, gemi hangi demirleme sahasında ne kadar kaldı, terminalde yer ne zaman açıldı, liman başkanlığı özel talimat verdi mi, kötü hava veya başka emniyet tedbiri uygulandı mı? Bu kayıtlar olmadan ticari gecikmenin hangi hukuki sebepten doğduğu sağlıklı belirlenemez.

Navlun veya sürastarya uyuşmazlığı varsa navlun alacağı tahsili ile demuraj ve sürastarya yazıları ayrıca incelenebilir. Yanaşma ordinosu tek başına sözleşmesel laytime hesabının cevabı değildir; ancak olay kronolojisinin önemli bir parçasıdır.

Ordino Uyuşmazlığında Hangi Belgeler Saklanmalıdır?

Operasyon dosyasında genel beyanname, bildirilen ETA, LTP geliş bildirimi, LYBS/ordino kaydı, ordinonun düzenlenme ve varsa iptal/değişiklik zamanı, terminal yanaşma planı, demirleme yeri ve saatleri, kılavuzluk-römorkörcülük kayıtları, liman başkanlığı talimatları, hava/deniz koşullarına ilişkin resmi kayıtlar ve acente yazışmaları birlikte tutulmalıdır.

Yükleme veya tahliyenin durdurulduğu acil durumlarda liman başkanlığı işleminin tarih ve gerekçesi ayrıca önem taşır. Kötü hava nedeniyle kıyı tesisinden ayrılan gemide m.10/1-f kapsamında yapılan yazılı bildirim ve yeniden dönüş izni dosyalanmalıdır. Muafiyet iddia ediliyorsa geminin m.10/1-b’deki gruplardan hangisine girdiği ve kendisine tahsisli kıyı tesisine yanaştığı belgelenmelidir.

Uyuşmazlık çözümünde operasyon kaydı ile ticari faturayı birlikte incelemek gerekir. Terminal, acente veya taşıyan tarafından düzenlenen masraf kaleminin hukuki sebebi, ordinoya ilişkin kamu hukuku işlemiyle otomatik olarak eşitlenemez. Her kalem sözleşme, tarife ve mevzuat dayanağına göre ayrı kontrol edilir.

Uygulama Kontrol Listesi

Liman Yanaşma Ordinosu Hakkında Sık Sorulan Sorular

Resmî Kaynaklar

• Limanlar Yönetmeliği – Mevzuat Bilgi Sistemi
• Denizcilik Genel Müdürlüğü
• Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü – Yönetmelikler