Haber Sunucusu Reklamda Oynayabilir mi? 6112 m.9/4 | 2026
Kısa ve net cevap: Hayır. 6112 sayılı Kanun m.9/4 uyarınca haber bülteni ve haber programlarını düzenli olarak sunan kişilerin görüntü veya seslerine ticari iletişimlerde yer verilemez. Bu nedenle düzenli haber sunucusunun televizyon/radyo reklamında, program desteklemesi niteliğindeki ticari mesajda veya 6112 kapsamındaki başka ticari iletişimde görüntü ya da sesinin kullanılması yasaktır. Hükmün amacı haber sunucusuna duyulan editoryal güvenin ticari ürüne aktarılmasını ve haber ile reklam arasındaki sınırın bulanıklaşmasını önlemektir.
Haber sunucuları izleyici açısından yalnız ekran yüzü değildir; haberin kaynağına, doğruluğuna ve tarafsızlığına ilişkin güven ilişkisinin parçasıdır. Bir sunucunun aynı ses tonu ve görüntüyle ticari ürün tavsiye etmesi, izleyicide haber programındaki güvenin reklam mesajına taşındığı algısını yaratabilir. 6112 sayılı Kanun bu riski özel bir yasakla önler.
m.9/4’te kullanılan ifade geniştir: “ticari iletişimler”. Kanunun tanımları içinde reklam, tele-alışveriş, sponsorluk/program desteklemesi ve ürün yerleştirme gibi ticari iletişim biçimleri bulunur. Dolayısıyla yasağı yalnız klasik 30 saniyelik reklam spotuyla sınırlı okumak doğru değildir. Bununla birlikte kişisel sosyal medya hesabındaki faaliyetlerin 6112 kapsamına girip girmediği, hesabın bireysel iletişim niteliği ve somut ticari faaliyet ayrıca değerlendirilir.
6112 m.9/4 haber sunucuları hakkında ne diyor?
6112 m.9/4, haber bülteni ve haber programlarını düzenli olarak sunan kişilerin görüntü veya seslerine ticari iletişimlerde yer verilemeyeceğini açıkça düzenler. Hükümde “izin alınırsa kullanılabilir” veya “program dışında serbesttir” şeklinde bir istisna yoktur. Yasağın odağı kişinin düzenli haber sunucusu sıfatı ve kullanımın ticari iletişim niteliğidir.
Bu düzenleme reklam sektöründeki sıradan “ünlü kullanımı”ndan farklıdır. Bir oyuncu veya sporcu uygun hak ve reklam koşullarıyla marka yüzü olabilirken düzenli haber sunucusu, 6112’nin tarafsızlık ve editoryal güven sisteminde özel sınırlamaya tabidir.
Yasağın uygulanması için reklamın haber programının içinde verilmesi gerekmez. Ayrı reklam kuşağında da düzenli haber sunucusunun görüntü veya sesine yer verilmesi m.9/4 bakımından yasak kapsamındadır.
“Haber bülteni ve haber programlarını düzenli sunan kişi” kimdir?
Kanun tek seferlik konuk veya zaman zaman haber programına katılan uzman yerine, haber bülteni ya da haber programını düzenli olarak sunan kişiyi hedefler. Kişinin yayıncıyla iş sözleşmesinin adı, kadrolu/serbest çalışması veya ekran unvanından ziyade fiilen düzenli sunuculuk yapması önem taşır.
Ana haber spikeri bu kapsama tipik örnektir. Haftalık haber analiz programını düzenli sunan gazeteci de hükmün lafzında “haber programlarını düzenli olarak sunan kişi” olabilir. Buna karşılık bir oyuncunun bir defalık özel haber yayınına konuk sunucu olarak katılması somut durumun süreklilik unsuruna göre ayrıca değerlendirilir.
Yayıncı ve reklam veren, sunucunun geçmiş ve güncel program rolünü kontrol etmelidir. “Reklam çekimi başka kanalda yapıldı” gerekçesi düzenli haber sunucusu niteliğini ortadan kaldırmaz.
Haber sunucusunun görüntüsü reklamda kullanılabilir mi?
m.9/4 açıkça görüntüyü yasak kapsamına alır. Sunucunun reklam filminde bizzat oynaması, daha önce çekilmiş fotoğrafının reklam grafiğine eklenmesi, arşiv görüntüsünün ticari kampanyada kullanılması veya yüzünün animasyonlaştırılarak marka mesajına bağlanması ticari iletişim niteliğine göre hükme tabidir.
Sunucunun görüntüsünün çok kısa görünmesi de yasağı kendiliğinden kaldırmaz. Kanunda asgari süre yoktur. Önemli olan ticari iletişimde kişinin görüntüsüne yer verilmesidir.
Yayıncı, haber programı tanıtımı ile ticari reklamı ayırmalıdır. Kendi haber programının editoryal tanıtımında sunucunun görüntüsünün kullanılması, üçüncü taraf ürünün ticari reklamından farklıdır. Ancak program tanıtımına sponsor markası veya ürün reklamı eklenmesi başka ticari iletişim hükümlerini doğurabilir.
Haber sunucusunun sesi reklamda kullanılabilir mi?
Evet, ses de yasak kapsamındadır; daha doğrusu ticari iletişimde kullanılamaz. Sunucunun yüzü görünmese bile tanınabilir sesiyle reklam metni okuması m.9/4’ün açık lafzına girer. Bu nedenle radyo reklamlarında da haber sunucusunun sesi bakımından hüküm önemlidir.
Önceden kaydedilmiş sesin tekrar kullanılması, ses örneklerinden yapay zekâ ile benzer bir ses üretilmesi veya sunucunun arşiv haber kaydından cümlelerin ticari reklama monte edilmesi de ayrıca kişilik hakkı, KVKK ve ceza hukuku sorunları yaratabilir.
Ses klonlama ve biyometrik nitelik taşıyan ses verisi hakkında Yapay Zekâ ile Ses Klonlama ve KVKK rehberi, 6112 dışındaki kişisel veri boyutunu açıklamaktadır.
Ticari iletişim yalnız reklam spotu mudur?
Hayır. 6112’nin sisteminde ticari iletişim; mal, hizmet veya imajın tanıtılması amacı taşıyan reklam, tele-alışveriş, program desteklemesi ve ürün yerleştirme gibi biçimleri kapsayan üst kavramdır. Bu nedenle m.9/4’te “reklam” yerine özellikle “ticari iletişimler” denmesi daha geniş bir yasak alanı yaratır.
Bir markanın sponsor mesajında haber sunucusunun görüntüsünü kullanması, ürün yerleştirme kapsamında sunucunun ticari ürünü öne çıkarması veya tele-alışveriş sunumunda haber spikeri kimliğiyle güven vermesi somut niteliğine göre m.9/4 kapsamına girebilir.
Ticari iletişimin adı değil ekonomik ve tanıtıcı işlevi belirleyicidir. “Bilgilendirme”, “iş birliği”, “özel proje” veya “marka hikâyesi” denilmesi gerçek ticari niteliği değiştirmez.
Haber sunucusu sponsor mesajı okuyabilir mi?
Haber bültenlerinde program desteklemesine zaten 6112 m.12/4 gereği izin verilmez. Haber programı türü ve “haber bülteni” ayrımı somut olarak incelenmekle birlikte, düzenli haber sunucusunun ticari sponsor mesajında görüntü veya sesinin kullanılması m.9/4 bakımından ayrıca yasaktır.
Programın önünde veya sonunda “X markasının katkılarıyla” şeklinde sunucunun kendi sesiyle ticari mesaj vermesi, sponsorlu programın hukuka uygunluğundan bağımsız olarak m.9/4 sorununu doğurur. Sponsor açıklamasının başka bir ses veya grafikle yapılması da program türünün m.12 bakımından sponsorluk için uygun olup olmadığı sorusunu ayrıca gerektirir.
Sponsorluk kuralları için TV Programında Sponsorluk Nasıl Belirtilir? rehberi incelenebilir.
Haber sunucusunun programında ürün yerleştirme yapılabilir mi?
Haber bültenlerinde ürün yerleştirme 6112 m.13/4 uyarınca açıkça yasaktır. Düzenli haber sunucusunun ticari ürünü program içinde öne çıkarması ayrıca m.9/4 ve m.13 bakımından iki farklı sorun yaratabilir.
Haber dışındaki bir genel eğlence programında ürün yerleştirme m.13 şartlarıyla mümkün olabilir; ancak kişi aynı zamanda düzenli haber sunucusuysa onun görüntü veya sesinin ticari iletişimde kullanılması m.9/4 bakımından yine dikkate alınmalıdır.
Ürün yerleştirmenin izin verilen program türleri ve bildirim sistemi için Ürün Yerleştirme Şartları rehberine bakılabilir.
Haber sunucusu Instagram veya YouTube’da reklam yapabilir mi?
6112 m.9/4, 6112 kapsamındaki yayın hizmetlerinde ticari iletişimi düzenler. Bir kişinin kendi bireysel sosyal medya hesabındaki paylaşımının otomatik olarak radyo, televizyon veya isteğe bağlı yayın hizmeti sayılması doğru değildir. 6112 m.29/A/4 bireysel iletişimin internet yayın lisansı rejiminde değerlendirilmeyeceğini belirtir.
Ancak sosyal medya reklamı ayrı mevzuata tabidir. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği ile 2026’da güncellenen influencer reklam şeffaflık kuralları uygulanır. Ticari ilişkinin açıkça belirtilmesi gerekir.
Bu nedenle “6112’de yasak değilse sosyal medyada sınırsız serbesttir” sonucu çıkarılamaz. Yayını yapan hesabın niteliği, markayla ilişki, meslek etik kuralları ve tüketici reklam mevzuatı ayrı değerlendirilmelidir.
Haber sunucusunun görüntüsü izinsiz reklamda kullanılırsa ne olur?
Bu durumda 6112 m.9/4’e ek olarak kişinin kendi görüntüsü üzerindeki hakları gündeme gelir. FSEK m.86, portrelerin ve fotoğrafların belirli istisnalar dışında kişinin muvafakati olmadan teşhir veya başka yollarla umuma arz edilemeyeceğini düzenler. Türk Medeni Kanunu m.24 ve m.25 de kişilik hakkına hukuka aykırı saldırıya karşı koruma sağlar.
Reklamda izinsiz görüntü kullanımı kişide marka onayı veya tavsiye algısı yaratabilir. Maddi zarar, lisans bedeli, manevi zarar ve saldırının önlenmesi/kaldırılması talepleri somut şartlara göre değerlendirilebilir.
Görüntü aynı zamanda kişisel veri olduğundan KVKK bakımından işleme şartı ve hukuki sebep ayrıca incelenir. Ticari reklam amacı, basın özgürlüğü gerekçesiyle otomatik olarak meşrulaşmaz.
Sunucu reklam için izin verse bile 6112 yasağı kalkar mı?
Hayır. Kişinin kendi görüntüsü veya sesi bakımından verdiği sözleşmesel izin, 6112 m.9/4’teki kamu hukuku niteliğindeki yayın yasağını ortadan kaldırmaz. Sunucu reklam sözleşmesini imzalamış olsa bile medya hizmet sağlayıcı ticari iletişimde bu görüntü veya sesi kullanamaz.
Bu ayrım önemlidir: Bir kullanım hem özel hukuk açısından izinli hem de yayın hukuku açısından yasak olabilir. Reklam ajansı yalnız model release veya lisans sözleşmesine bakarak 6112 uyumunu tamamlamış sayılmaz.
Benzer şekilde yayın hukuku bakımından serbest bir kullanım için de kişinin portre, kişisel veri veya telif hakları açısından ayrıca izin gerekebilir.
Yapay zekâ ile haber sunucusuna benzeyen reklam yapılabilir mi?
Gerçek sunucunun görüntüsü veya sesi yapay zekâ ile kopyalanıp ticari reklama dönüştürülüyorsa m.9/4’ün amacı bakımından “görüntü veya sesine yer verme” yasağı, kişilik hakkı, KVKK ve koşulları varsa ceza hukuku boyutuyla birlikte değerlendirilir. Gerçek kişiyi tanınabilir biçimde taklit eden deepfake reklam “biz gerçek görüntüyü kullanmadık” savunmasıyla risksiz hâle gelmez.
2026 ticari reklam mevzuatında yapay zekâ ile oluşturulan reklamların yanıltıcı kullanımı ve şeffaflık konusu da ayrıca önem kazanmıştır. Gerçek kişinin ürünü tavsiye ettiği izlenimi yaratılması tüketiciyi yanıltabilir.
Mevcut sitemizdeki deepfake reklamlar rehberi, bu yeni nesil ticari iletişimin tüketici hukuku boyutunu ayrıca ele alır.
Haber sunucusunun reklamda kullanıldığı nasıl ispatlanır?
Televizyon veya radyo yayını 6112 m.25 uyarınca özel medya hizmet sağlayıcı tarafından bir yıl saklanır. Reklam spotu, sponsor mesajı veya diğer ticari iletişimde sunucunun görüntü/sesinin kullanıldığı yayın kaydından tespit edilebilir.
RTÜK kayıt istediğinde medya hizmet sağlayıcı talebin tebliğinden itibaren 10 gün içinde kaydı Üst Kurula ulaştırır. Gerçek ve tüzel kişiler de yapacakları işlemlere esas olmak üzere RTÜK’e yazılı başvuru ve belirlenen ücretle yayın kaydı kopyası alabilir.
Bu işlemin ayrıntıları TV Yayın Kaydı RTÜK’ten Nasıl Alınır? rehberinde açıklanmıştır.
m.9/4 ihlal edilirse RTÜK hangi yaptırımı uygulayabilir?
6112 m.32, yayın ilkeleri ve Kanunun diğer yükümlülüklerine aykırılıklar için idari para cezası ve belirli durumlarda idari tedbir sistemi kurar. Somut yaptırım, ihlal edilen bent, yayın ortamı, ihlalin ağırlığı ve tekrar durumuna göre RTÜK tarafından belirlenir.
m.32/2 Kanunun diğer maddelerindeki yükümlülük ve yasaklara aykırılık için brüt ticari iletişim geliri üzerinden idari para cezası öngörür. m.32/8 şartları oluştuğunda bir defaya mahsus uyarı uygulanması da mümkündür. Tekrar eden ihlaller m.32/5 kapsamında daha ağır yaptırımlara ulaşabilir.
İdari yaptırım kararına karşı m.32/9 uyarınca tebliğden itibaren 15 gün içinde idare mahkemesinde dava açılır; dava açılması kararın yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz.
Reklam ajansı ve marka hangi kontrolü yapmalıdır?
Reklam yüzü seçilirken kişinin yalnız tanınırlığı değil, güncel mesleki rolü de kontrol edilmelidir. Kişi düzenli haber bülteni veya haber programı sunuyorsa m.9/4 nedeniyle televizyon ve radyo ticari iletişiminde görüntü/ses kullanımı yapılmamalıdır.
Sözleşmeye kişinin “görüntü ve ses kullanımına izin verdiği” maddesini eklemek yayın hukuku yasağını kaldırmaz. Ajans ayrıca kullanım mecralarını ayırmalıdır: TV/radyo yayın hizmeti, sosyal medya, açık hava, basılı medya ve web reklamı farklı hukuk rejimlerine tabi olabilir.
Marka, reklam materyalinin lisans ve portre izinlerini alırken yayıncı da 6112 uyumunu bağımsız olarak kontrol etmelidir. İki tarafın sözleşmede mevzuata uygunluk ve ihlal sorumluluğu maddelerini açıkça düzenlemesi uyuşmazlık riskini azaltır.
Sık Sorulan Sorular
Ana haber spikeri TV reklamında oynayabilir mi?
Hayır. 6112 m.9/4 düzenli haber sunucularının görüntü veya sesinin ticari iletişimde kullanılmasını yasaklar.
Haber sunucusu yalnız seslendirme yapabilir mi?
Hayır. Hüküm görüntüyle birlikte sesi de açıkça kapsar.
Reklam program dışında yayınlanırsa yasak kalkar mı?
Hayır. Ticari iletişimde kullanılması yasaktır; reklamın haber programı içinde olması şart değildir.
Sunucu izin verirse reklam hukuka uygun olur mu?
Hayır. Kişisel izin, 6112 m.9/4’teki yayın yasağını kaldırmaz.
Haber sunucusu sponsor mesajı okuyabilir mi?
Ticari sponsor mesajında görüntü veya sesinin kullanılması m.9/4 bakımından yasaktır; ayrıca program destekleme kuralları uygulanır.
Haber bülteninde ürün yerleştirme yapılabilir mi?
Hayır. m.13/4 haber bültenlerinde ürün yerleştirmeyi ayrıca yasaklar.
Haber bülteni sponsorlu olabilir mi?
Hayır. m.12/4 haber bültenlerinde program desteklemesine izin vermez.
Sunucunun eski fotoğrafı reklamda kullanılabilir mi?
Ticari iletişimde kişinin görüntüsüne yer verilmesi m.9/4 bakımından yasaktır; ayrıca portre ve kişilik hakları değerlendirilir.
Yapay zekâyla benzetilmiş sunucu reklamı serbest mi?
Gerçek kişinin tanınabilir görüntü/ses taklidi, 6112’nin yanı sıra kişilik, KVKK ve yanıltıcı reklam hükümlerini doğurabilir; otomatik olarak serbest değildir.
Sunucunun Instagram reklamı da 6112’ye mi tabi?
Her bireysel sosyal medya paylaşımı otomatik 6112 yayın hizmeti değildir; fakat tüketici reklam ve influencer mevzuatı ayrıca uygulanır.
İhlal nasıl kanıtlanır?
6112 m.25 kapsamındaki yayın kaydı reklamın görüntü ve sesini ispatlar.
RTÜK kararına karşı dava süresi kaç gün?
m.32/9 uyarınca tebliğden itibaren 15 gündür.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T
Bu rehber 15 Eylül 2026 itibarıyla 6112 sayılı Kanun m.9/4, m.12, m.13, m.25 ve m.32 ile FSEK m.86 ve kişilik haklarına ilişkin genel hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Yayın hukukundaki yasak ile kişinin özel hukuk alanındaki görüntü/ses izinleri ayrı değerlendirilmiştir.
İnceleyen: Av. Halil Bakırcı — Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Mersin.
Resmî kaynaklar ve ilgili rehberler
Son güncelleme: 15 Eylül 2026. (E-İMZALIDIR)
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
