Borçlu Haciz Yerinde Bulunmazsa Haciz Yapılır mı? İİK m.80 | 2026
Kısa ve Net Cevap
Evet. İİK m.80 uyarınca borçlu haciz yapılacak yerde bulunmaz ve hemen bulunması mümkün olmazsa haciz borçlunun gıyabında yapılır. Borçlunun haciz sırasında evde, işyerinde veya malın bulunduğu yerde hazır bulunması haczin geçerlilik şartı değildir. İcra görevlisi haciz yetkisini kanundan alır. Borçlu hazırsa talep üzerine kilitli yerleri ve dolapları açmak, diğer eşyasını göstermek zorundadır; gerekirse bu yerler zorla açtırılabilir. Borçlunun üzerinde bulunan para, kıymetli evrak, altın veya diğer kıymetli şeyleri vermemesi hâlinde şahsına karşı da zor kullanılabilir. Kolluk kuvvetleri İİK m.81 uyarınca icra memurunun yazılı talebi üzerine yardım etmek ve emirlerini yerine getirmek zorundadır. Konutta haciz yapılacaksa İİK m.79/a’daki özel mahkeme onayı ayrıca uygulanır.
- Borçlunun hacizde bulunması zorunlu mu?
- Gıyapta haczin şartı nedir?
- Borçlu hemen bulunabiliyorsa ne yapılır?
- Haciz tutanağı nasıl düzenlenir?
- Evde başka kişiler varsa haciz yapılabilir mi?
- Kilitli yerler açılabilir mi?
- Borçlunun üzerindeki para ve kıymetli eşya alınabilir mi?
- Kolluk yardımı hangi maddeye dayanır?
- Konutta haciz için ayrıca hangi şartlar var?
- Hukuka aykırı hacze karşı hangi yol kullanılır?
- Sık sorulan sorular
Borçlunun Hacizde Hazır Bulunması Zorunlu mu?
Hayır. İİK m.80, borçlunun haciz mahallinde hazır bulunmasını haczin geçerlilik şartı olarak kabul etmez. Kanun açık biçimde, borçlu malın bulunduğu yerde bulunmaz ve hemen bulundurulması mümkün olmazsa haczin gıyabında yapılacağını düzenler. Bu hüküm cebri icranın borçlunun iradesine bağlı kalmasını önler.
Aksi kabul edilseydi borçlu yalnız haciz adresinde bulunmayarak veya kapıya çıkmayarak cebri icrayı süresiz biçimde engelleyebilirdi. İİK m.80 bu ihtimali ortadan kaldırır. Haciz, mahkeme kararıyla veya kesinleşmiş takipten doğan kamu gücü işlemidir; borçlunun fiilî katılımı zorunlu değildir.
Ancak borçlunun yokluğunda haciz yapılabilmesi, icra görevlisine sınırsız yetki vermez. Konut haczi, üçüncü kişi zilyetliği, haczedilmezlik, üçüncü kişi istihkak iddiası, gece/tatil kuralları ve borca yetecek miktar ilkesi aynen uygulanır.
“Hemen Bulundurulması Mümkün Olmazsa” Ne Anlama Gelir?
İİK m.80 borçlunun yalnız “o an odada bulunmaması” ile değil, malın bulunduğu yerde olmadığı ve hemen bulundurulmasının mümkün olmadığı durumla ilgilenir. Borçlu aynı işyerinin başka bölümündeyse veya birkaç dakika içinde hazır edilebiliyorsa icra görevlisi somut durumu değerlendirir. Ancak haczin saatlerce veya günlerce borçlunun gelmesini beklemesi gerekmez.
Haciz tutanağında borçlunun hazır olup olmadığı, varsa kendisine ulaşmak için yapılan kısa tespitler ve haczin gıyapta yürütüldüğü belirtilmelidir. Özellikle üçüncü kişilerin bulunduğu işyeri veya ortak konutlarda, kimin hazır bulunduğu açıkça kaydedilmelidir.
“Borçlu telefonunu açmadı” veya “komşu dışarıda olduğunu söyledi” gibi hususlar tutanağa geçirilebilir; fakat haczin temel hukuki dayanağı m.80’dir. Borçlunun yokluğu haczi durdurmaz.
Gıyapta Haciz Nasıl Yapılır?
İcra görevlisi haciz adresine gider, takip dosyasını ve haciz talebini esas alır, borçluya ait olduğu anlaşılan haczedilebilir malları belirler ve haciz tutanağı düzenler. Haciz sırasında borçlu hazır değilse, o yerde bulunan eş, aile ferdi, çalışan, işyeri yetkilisi veya üçüncü kişi varsa kimlik ve sıfatı tutanağa yazılır.
Haczedilen malların cinsi, marka/modeli, seri numarası, miktarı ve yaklaşık değeri mümkün olduğunca ayrıntılı gösterilmelidir. Üçüncü kişi “bu mal borçluya ait değil, bana ait” diyorsa bu istihkak iddiası da tutanağa geçirilmelidir. Borçlunun yokluğu üçüncü kişinin mülkiyet iddiasını yok sayma gerekçesi değildir.
Hacizden sonra borçlu, dosya ve haciz tutanağından işlemi öğrenebilir. Tebligat veya İİK m.103 davetiyesi gerekip gerekmediği somut haczin niteliğine göre ayrıca değerlendirilir. Sitedeki İİK m.103 davetiyesi içerikleri bu aşamayı ayrıca açıklar.
Evde Borçlunun Eşi veya Aile Üyesi Varsa Haciz Yapılabilir mi?
Borçlunun şahsen bulunmaması, evde eşinin veya başka aile üyesinin bulunması hâlinde haczi kendiliğinden engellemez. Ancak konut haczinde İİK m.79/a’daki mahkeme onayı ve İİK m.82’deki haczedilemez ev eşyası kuralları uygulanır. Ayrıca evdeki malların borçluya mı, eşe mi, üçüncü kişiye mi ait olduğu konusunda mülkiyet iddiası ortaya çıkabilir.
Haciz mahallindeki kişinin “eşya benimdir” beyanı tutanağa yazılır. İcra görevlisi mülkiyet uyuşmazlığını mahkeme gibi kesin hükme bağlamaz; İİK’nın istihkak prosedürü uygulanır. Özellikle fatura, garanti belgesi, ödeme kaydı veya eşyanın kişisel kullanım niteliği iddiayı destekleyebilir.
“Borçlu evde yok, eşine rağmen haciz yapılamaz” şeklinde genel bir kural bulunmadığı gibi, “evde ne varsa borçlunun kabul edilir ve alınır” yaklaşımı da doğru değildir. Haciz ve istihkak hükümleri birlikte uygulanır.
Konutta Haciz İçin İİK m.79/a Ayrıca Uygulanır
İİK m.80 borçlunun yokluğunda haciz imkânını düzenler; ancak haciz adresi konut ise 2023’ten beri yürürlükte olan İİK m.79/a’daki özel koruma uygulanır. İcra müdürü konutta haciz yapılmasına karar verir ve bu kararı icra mahkemesinin onayına sunar. Mahkeme konut niteliğini ve haczin kanuni şartlarını değerlendirir.
Dolayısıyla borçlunun gıyabında konuta doğrudan girilmesi için yalnız m.80’e dayanmak yeterli değildir. M.79/a prosedürü tamamlanmalıdır. Konut haczinin ayrıntıları sitedeki eve haciz gelir mi? rehberinde ele alınmıştır.
İşyeri, depo, fabrika veya konut olmayan başka yerde m.79/a uygulanmaz; ancak m.80 ve diğer haciz hükümleri uygulanır.
Kilitli Kapı, Dolap veya Kasa Açılabilir mi?
Evet. İİK m.80, borçlunun talep üzerine kilitli yerleri ve dolapları açmaya ve diğer eşyasını göstermeye mecbur olduğunu açıkça düzenler. Gerekirse bu yerler zorla açtırılır. Borçlu “dolap kilitli, anahtarı vermiyorum” diyerek haczedilebilir malı cebri icradan saklayamaz.
Kilitli kapı veya dolabın zorla açılması ölçülü olmalıdır. İcra görevlisi önce anahtar veya gönüllü açma imkânını değerlendirir; sonuç alınamazsa çilingir ve gerektiğinde kolluk yardımıyla açma işlemi yapılabilir. İşlem tutanağına hangi kilidin neden ve nasıl açıldığı, çilingir kullanılıp kullanılmadığı ve ortaya çıkan mallar yazılmalıdır.
Üçüncü kişiye ait bağımsız bölüm, kilitli oda veya kasa konusunda mülkiyet/zilyetlik durumu ayrıca önem taşır. İcra görevlisi borçlunun malının bulunduğuna ilişkin hukuki ve fiilî bağlantı olmadan ilgisiz üçüncü kişinin alanını sınırsız biçimde açamaz.
Borçlunun Üzerindeki Para ve Kıymetli Şeyler Alınabilir mi?
İİK m.80, para, kıymetli evrak, altın, gümüş veya diğer kıymetli şeyleri saklamakta olan borçlunun bunları vermemesi hâlinde şahsına karşı kuvvet kullanılabileceğini düzenler. Bu yetki, haczedilebilir kıymetli malın borçlunun üzerinde saklanarak icradan kaçırılmasını önlemeye yöneliktir.
Zor kullanma keyfî olamaz. Önce borçludan haczedilecek şeyi teslim etmesi istenir. Vermeyi reddederse kanuni amaçla sınırlı, gerekli ve ölçülü güç kullanılabilir. Kolluk yardımı gereken durumda İİK m.81 devreye girer. İşlemde insan onuru, beden bütünlüğü ve ölçülülük ilkesi gözetilmelidir.
Borçlunun üzerindeki her kişisel eşya haczedilebilir değildir. İİK m.82’deki haczedilmezlik kuralları ve eşyanın kişisel kullanım/mesleki niteliği ayrıca değerlendirilir. Para ve kıymetli evrakın haczi ise malın niteliğine göre özel muhafaza hükümlerine tabidir.
İcra Memuru Borçluyu Arayabilir mi?
İcra görevlisinin m.80’deki yetkisi haciz işlemine yöneliktir. Borçlunun hemen bulunması mümkünse hazır edilmesi değerlendirilebilir; ancak haczin yapılması borçlunun izin vermesine veya randevu vermesine bağlı değildir. İcra görevlisi “borçlu telefona çıkmadı” diyerek haczi zorunlu olarak ertelemez.
Borçlunun adresinin yanlış olduğu veya haciz mahallinin borçluyla hiçbir ilişkisi bulunmadığı anlaşılırsa işlem farklılaşır. İcra görevlisi ilgisiz üçüncü kişinin adresindeki malları borçlu malı gibi değerlendiremez. Adres, ticaret sicili, vergi kaydı, kira ilişkisi veya fiilî kullanım bilgileri bu bağlantının tespitinde önem taşıyabilir.
Kolluk Kuvvetleri Hacze Yardım Etmek Zorunda mı?
Evet. İİK m.81’e göre zor kullanma yetkisini haiz kolluk görevlileri, icra memurunun yazılı müracaatı üzerine haciz işlemlerinde yardım etmek ve verilen emirleri yerine getirmek zorundadır. Köylerde muhtarlar da haciz memurunun emirlerine uymakla yükümlüdür.
Kolluk haczin hukuki kapsamını belirleyen merci değildir; icra görevlisinin kanuni haciz işleminin güvenli ve etkili şekilde yapılmasına yardım eder. Hangi malın haczedileceği, haczedilmezlik, istihkak veya dosya hesabı konularında karar yetkisi icra hukukuna aittir.
Kolluk yardımı özellikle kapının açılması, direnç, güvenlik riski veya borçlunun kıymetli eşyayı teslim etmemesi gibi durumlarda önem kazanır. Kolluk kullanımı da tutanakta belirtilmelidir.
Borçlu Kapıyı Açmazsa Haciz Yapılır mı?
Haciz mahalli işyeri veya başka kanunen girilebilir bir yer ise, geçerli haciz yetkisi ve gerekiyorsa kolluk/çilingir desteğiyle kilitli yer açılabilir. Konut söz konusuysa m.79/a onayı ayrıca şarttır. Borçlunun kapıyı açmaması cebri icra yetkisini ortadan kaldırmaz.
Ancak icra görevlisi doğru adreste olduğundan ve girilecek yerin borçluyla bağlantısından emin olmalıdır. Yanlış daire veya üçüncü kişiye ait bağımsız alanın zorla açılması ciddi hukuka aykırılık doğurur. Kapı numarası, adres, tapu/kira kaydı ve hazır bulunan kişilerin beyanları kontrol edilmelidir.
Gece vakti kapı açılarak haciz yapılması için ayrıca İİK m.51’deki gece haczi istisnalarından biri bulunmalıdır. Gece ve tatil günlerinde haciz rehberi bu sınırları açıklar.
Haciz Sırasında Üçüncü Kişinin Hak İddiası
Borçlu bulunmadığında haciz mahallindeki üçüncü kişi, haczedilmek istenen malın kendisine ait olduğunu ileri sürebilir. Bu durumda beyan ve dayanak belgeler tutanağa geçirilir. İcra görevlisi yalnız borçlunun adresinde bulunduğu için üçüncü kişinin iddiasını yok sayamaz.
İstihkak iddiasının sonucu, malın borçlunun veya üçüncü kişinin elinde haczedilmesine göre İİK m.96 ve devamındaki hükümlere tabidir. Sitedeki üçüncü kişi istihkak içerikleri bu prosedürü ayrıca açıklar. M.80’in gıyapta haciz yetkisi istihkak sisteminin yerine geçmez.
Gıyapta Haciz Sonrası Borçlu Nasıl Haberdar Olur?
Haciz sırasında borçlu hazır değilse, kanunda öngörülen bildirim ve davetiye işlemleri uygulanır. Özellikle İİK m.103 kapsamındaki davetiye, borçlu haciz sırasında bulunmamış ve haciz tutanağı kendisine tebliğ edilmemişse hacizle ilgili bilgi ve haklarını kullanması için önem taşır.
Tebligatın hangi tarihte yapıldığı, haczedilmezlik veya şikâyet gibi başvuruların sürelerine etki edebilir. Borçlunun UYAP’tan dosyayı görmesi, kanunen yapılması gereken tüm tebligatların yerine geçtiği şeklinde otomatik kabul edilemez; ilgili özel hükme göre işlem yapılmalıdır.
Haciz Tutanağında Neler Yazılmalıdır?
Gıyapta hacizde tutanağın ayrıntılı düzenlenmesi özellikle önemlidir. Dosya numarası, tarih ve saat, adres, borçlunun hazır olmadığı, hazır bulunan diğer kişiler, haczedilen malların ayrıntılı tanımı ve değeri, üçüncü kişi iddiaları, kilitli yerlerin açılıp açılmadığı, çilingir veya kolluk kullanımı, muhafaza/yediemin işlemi ve varsa itirazlar açıkça yazılmalıdır.
Tutanak, sonradan icra mahkemesinde yapılacak şikâyet veya istihkak incelemesinin temel belgesidir. Eksik, belirsiz veya gerçeği yansıtmayan tutanak işlemin hukuka uygunluğunu tartışmalı hâle getirir.
Hukuka Aykırı Zor Kullanma veya Yanlış Haciz
İcra görevlisinin m.80’deki yetkisini aşması, ilgisiz üçüncü kişinin alanına girmesi, haczedilemez malı alması, konutta m.79/a prosedürünü uygulamaması veya ölçüsüz zor kullanması hâlinde işlem icra mahkemesinde şikâyet edilebilir. Somut olayın niteliğine göre ayrıca ceza, tazminat veya idari sorumluluk gündeme gelebilir.
İİK m.16 başvurusunda haciz tutanağı, video/fotoğraf gibi hukuka uygun deliller, kolluk kayıtları, çilingir faturası ve üçüncü kişi belgeleri önem taşır. Genel şikâyet sistemi için İİK m.16 şikâyet rehberi incelenebilir.
Resmî Kaynaklar
İİK m.80 ve m.81’in güncel metni için Mevzuat Bilgi Sistemi ve Adalet Bakanlığı İcra İşleri Dairesi Başkanlığı; haciz tutanakları ve dosya hareketleri için UYAP Vatandaş Portal kullanılmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Borçlu evde değilse haciz yapılabilir mi?
Evet. Konut haczine ilişkin m.79/a şartları tamamlanmışsa, m.80 uyarınca borçlunun gıyabında haciz yapılabilir.
Borçlu işyerinde yoksa haciz ertelenmek zorunda mı?
Hayır. Borçlu hemen bulundurulamıyorsa haciz gıyabında yapılır.
Kilitli dolap açtırılabilir mi?
Evet. Borçlu açmak zorundadır; gerekirse kilitli yer ve dolap zorla açtırılabilir.
Kasa da açılabilir mi?
Haczedilebilir mal bulunduğuna ilişkin haciz yetkisi kapsamında kilitli kasa veya benzeri yerler gerekli ve ölçülü yöntemle açtırılabilir.
Borçlunun üzerindeki para zorla alınabilir mi?
İİK m.80, para ve kıymetli şeyleri vermeyen borçlunun şahsına karşı gerektiğinde kuvvet kullanılabileceğini düzenler.
Polis hacze gelmek zorunda mı?
İİK m.81 uyarınca kolluk, icra memurunun yazılı talebi üzerine yardım etmek ve emirlerini yerine getirmek zorundadır.
Evde eş “mallar benim” derse ne olur?
İddia tutanağa geçirilir ve İİK’nın istihkak hükümleri uygulanır; mallar otomatik olarak borçlu malı sayılmaz.
Gıyapta hacze karşı nasıl itiraz edilir?
İşlemin niteliğine göre haczedilmezlik, istihkak veya İİK m.16 şikâyet yolları kullanılabilir; süreler tebligat ve öğrenme tarihine göre hesaplanır.
Hukukçu İncelemesi ve E-E-A-T Bilgisi
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472. İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507. Son mevzuat kontrolü: 15 Eylül 2026. İçerik İİK m.80, m.81, m.79/a ve bağlantılı haciz/istihkak hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir; Türkiye geneli icra dosyaları Mersin’den yürütülür.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirmedir. Borçlunun yokluğunda hacizde adresin niteliği, konut onayı, üçüncü kişi hakları, kilitli alanın borçluyla bağlantısı ve tutanak içeriği birlikte değerlendirilmelidir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
