Komşunun Gürültü, Koku ve Duman Taşkınlığına Karşı Haklar: TMK 737 (2026)
Kısa ve net cevap: Komşunun taşınmazını kullanması sınırsız değildir. Türk Medeni Kanunu’nun 737. maddesine göre herkes, taşınmaz mülkiyetinden doğan yetkilerini kullanırken ve özellikle işletme faaliyeti yürütürken komşularını olumsuz etkileyen taşkınlıktan kaçınmak zorundadır. Taşınmazın durumu, niteliği ve yerel âdete göre hoş görülebilecek dereceyi aşan duman, buğu, kurum, toz, koku, gürültü veya sarsıntı yasaktır. Zarar gören veya zarar tehlikesiyle karşılaşan kişi TMK m.730 kapsamında eski hâle getirme, tehlikenin giderilmesi ve uğradığı zararın karşılanmasını isteyebilir.
TMK 737’nin temel kuralı nedir?
TMK m.737, mülkiyet hakkı ile komşunun taşınmazını huzur içinde kullanma menfaati arasında denge kurar. Bir malik evinde, dükkânında, atölyesinde veya bahçesinde faaliyet gösterebilir; ancak bu yetki komşuya katlanması objektif olarak beklenemeyecek yükler çıkaracak şekilde kullanılamaz. Kanun, komşuyu olumsuz etkileyen taşkın kullanımın önlenmesini emreder.
Faaliyetin ruhsatlı olması TMK 737 denetimini ortadan kaldırmaz. Belediyeden çalışma ruhsatı bulunan restoran, atölye veya başka işletme; komşulara aşırı gürültü, koku veya titreşim veriyorsa özel hukuk bakımından yine sorumlu olabilir. İdari uygunluk ile komşuluk hukukuna uygunluk aynı şey değildir.
Duman, buğu, kurum, toz, koku, gürültü ve sarsıntı kanunda açıkça sayılmıştır. Somut kullanım biçimine göre yoğun ışık, sürekli motor sesi, aşırı ısı veya benzeri fiziksel etkiler de taşkın kullanım değerlendirmesine konu olabilir.
Gürültü ne zaman taşkınlık sayılır?
Her ses hukuka aykırı değildir. Apartman yaşamı, trafik ve normal gündelik kullanım belirli ölçüde ses doğurur. Hukuki eşik; taşınmazın durumu, niteliği ve yerel âdete göre komşular arasında hoş görülebilecek dereceyi aşan gürültüdür.
Gürültünün süresi, tekrar sıklığı, saati, kaynağı ve yoğunluğu birlikte değerlendirilir. Gece boyunca devam eden yüksek müzik, düzenli çalışan titreşimli makine, havalandırma motoru veya darbeli üretim faaliyeti; kısa süreli tek bir sesten farklıdır.
Mahkeme, yalnız tarafların öznel “çok gürültülü” veya “normal” beyanıyla bağlı değildir. Keşif, akustik ölçüm, bilirkişi raporu, kolluk veya zabıta tutanağı, yönetim kayıtları ve sürekliliği gösteren diğer deliller kullanılır.
Koku, duman, toz ve buğu bakımından ölçüt
Restoran bacası, hayvancılık faaliyeti, atölye veya imalathane, yakıt sistemi, yoğun duman, boya/kimyasal kokusu ya da toz üreten faaliyet; komşu taşınmazın normal kullanımını ciddi biçimde bozuyorsa TMK 737 kapsamında taşkınlık oluşabilir.
Kaynağın doğru belirlenmesi gerekir. Aynı bölgede birden fazla işletme varsa etkinin hangi taşınmazdan geldiği, baca ve havalandırma sistemi, üretim saatleri ve çevre ölçümleriyle teknik olarak ortaya konulmalıdır.
İşletme faaliyeti taşkınlık yasağını kaldırır mı?
Hayır. Kanun işletme faaliyetini özellikle anarak, ticari kullanımda da komşuluk sınırlarına uyulmasını zorunlu tutar. Restoran, kafe, oto yıkama, imalathane, depo, spor salonu veya üretim tesisi; ruhsatı olsa dahi aşırı etkiyi önlemek için gerekli teknik ve işletmesel tedbirleri almalıdır.
Taşkınlığın giderilmesi için her zaman işletmenin tamamen kapanması gerekmez. Ses izolasyonu, makinenin yerinin değiştirilmesi, titreşim önleyici sistem, baca ve filtre düzenlemesi veya çalışma saatinin taşkınlığı önleyecek biçimde değiştirilmesi gibi daha ölçülü teknik çözümler bilirkişiyle belirlenebilir.
Yerel âdet ve taşınmazın niteliği neden önemlidir?
Kanun ülke genelinde tek bir soyut rahatsızlık seviyesi koymaz. Tarımsal faaliyet bulunan kırsal bölgede olağan sayılan bazı etkiler, yoğun konut alanında aynı ölçüde kabul edilmez. Sanayi sitesindeki gündüz makine sesi ile konut bölgesindeki gece sesi farklı değerlendirilir.
Yerel âdet “burada herkes böyle yapıyor” şeklinde sınırsız savunma değildir. Yalnızca katlanma sınırını belirleyen unsurlardan biridir. Taşınmazın imar ve kullanım amacı, çevredeki fiilî kullanım, faaliyetin zamanı ve yoğunluğu birlikte incelenir.
Yerel âdete uygun ve kaçınılmaz taşkınlıkta ne olur?
TMK 737/3, yerel âdete uygun ve kaçınılmaz taşkınlıklardan doğan denkleştirme haklarını saklı tutar. Bazı etkiler tamamen yasaklanması gereken hukuka aykırı taşkınlık olmayabilir; fakat komşu taşınmaza olağanüstü yük getiriyorsa uygun bir denkleştirme bedeli gündeme gelebilir.
TMK m.730/2 de hâkimin yerel âdete uygun ve kaçınılmaz taşkınlıklardan doğan zararların uygun bedelle denkleştirilmesine karar verebileceğini düzenler. Bu sistem, faaliyetin tamamen durdurulmasının hakkaniyete uygun olmadığı hâllerde zarar gören komşunun ekonomik yükünün karşılanmasını sağlayabilir.
Kaçınılmazlık, önlenebilir etkinin tedbir alınmadan sürdürülmesi anlamına gelmez. Ses izolasyonu, filtre, ekipman değişikliği veya işletme düzeniyle taşkınlık makul biçimde azaltılabiliyorsa bu önlemler önce değerlendirilmelidir.
TMK 730 kapsamında hangi talepler ileri sürülebilir?
TMK m.730’a göre mülkiyet hakkının yasal kısıtlamalara aykırı kullanılması sonucunda zarar gören veya zarar tehlikesiyle karşılaşan kişi, durumun eski hâline getirilmesini, tehlikenin giderilmesini ve uğradığı zararın giderilmesini dava edebilir. Zarar henüz gerçekleşmemiş olsa bile somut ve ciddi zarar tehlikesi mevcutsa koruma talebi mümkündür.
Talep olabildiğince somut ve infaz edilebilir kurulmalıdır. Gürültü kaynağının izole edilmesi, belirli makinenin titreşim önleyici sisteme alınması, baca sisteminin teknik standarda getirilmesi veya taşkın faaliyetin belirli bölümünün sona erdirilmesi gibi çözümler bilirkişi raporuyla belirlenebilir.
Maddi zarar doğmuşsa tazminat da istenebilir. Titreşim nedeniyle binada çatlak, duman ve toz nedeniyle eşya veya yapı yüzeylerinde hasar ya da doğrudan ekonomik kayıp varsa zarar ile taşkın kullanım arasındaki nedensellik bağı ispatlanmalıdır.
Gürültü, koku ve duman nasıl ispatlanır?
Komşuluk taşkınlığında delilin etkinin gerçekleştiği zamanı yansıtması önemlidir. Gece oluşan gürültü için yalnız gündüz keşfi yetersiz kalabilir. Koku ve duman da üretim veya işletme saatine bağlı olarak değişebilir.
- Zabıta, polis veya yetkili idari birim tutanakları.
- Çevresel gürültü ve emisyon ölçüm raporları.
- Apartman veya site yönetim tutanakları.
- Noter ihtarı ve karşı taraf cevapları.
- Hukuka uygun elde edilmiş tarihli görüntü ve ses kayıtları.
- Komşuların tanıklığı.
- Baca, havalandırma, makine ve işletme projesine ilişkin belgeler.
- Keşif ve uzman bilirkişi incelemesi.
Faaliyetin dava sırasında değiştirilebilme ihtimali varsa delil tespiti önemli olabilir. Taşkınlığın kaynağı, yoğunluğu ve giderilmesi için gerekli teknik önlemler erken aşamada kayıt altına alınmalıdır.
Apartman ve site uyuşmazlıklarında özel durum
Kat mülkiyetli yapılarda TMK 737 yanında 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu ve yönetim planı da uygulanabilir. Bağımsız bölüm malikleri, kiracılar ve kullanıcılar ana taşınmazın huzurunu bozacak faaliyetlerden kaçınmak zorundadır. Yönetim planında sessizlik saatleri, ticari kullanım veya teknik ekipmanla ilgili daha ayrıntılı hükümler bulunabilir.
Apartman altındaki işletmenin havalandırma motoru, bağımsız bölümde sürekli yüksek ses, ortak alana yayılan koku veya titreşim gibi uyuşmazlıklarda yönetim karar ve tutanakları delil niteliği taşıyabilir. Kiracının fiili söz konusuysa kiracının yanı sıra malikin ve kiraya verenin hukuki konumu olayın niteliğine göre ayrıca incelenir.
Belediye ve kolluk başvuruları dava hakkını ortadan kaldırır mı?
Hayır. İdari denetim ile özel hukuk koruması birbirinden farklıdır. Belediyeye ruhsat ve işyeri koşulları yönünden, yetkili çevre birimlerine gürültü veya emisyon yönünden, gerekli hâllerde kolluğa kamu düzeni bakımından başvuru yapılabilir. Bu başvuruların tutanak ve ölçümleri daha sonra özel hukuk davasında delil olarak kullanılabilir.
Bir işletmenin ruhsatının bulunması TMK 737’ye aykırı taşkınlığın varlığını ortadan kaldırmaz. Tersine idari yaptırım uygulanmış olması da tazminat veya eski hâle getirme talebini kendiliğinden sonuçlandırmaz. Her yol kendi hukuki koşullarına göre değerlendirilir.
Mersin ve Türkiye geneli uygulama
TMK m.737 ve 730 Türkiye genelinde uygulanır. Mersin’de karma konut-ticaret bölgeleri, apartman altı restoranlar, atölye ve sanayi alanları, yazlık siteler ile tarımsal veya hayvansal faaliyetlerin yerleşim alanlarına yakınlığı farklı komşuluk uyuşmazlıkları doğurabilir.
Akdeniz, Yenişehir, Mezitli, Toroslar, Tarsus, Erdemli, Silifke, Anamur ve Mut bakımından kanuni ölçüt değişmez; ancak yerel kullanım, taşınmazın niteliği ve faaliyetin zamanı somut değerlendirmeyi etkiler. Özellikle sezonluk veya gece faaliyetlerinde ölçümün doğru zamanda yapılması gerekir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir. Türkiye genelindeki taşınmaz ve komşuluk uyuşmazlıkları Mersin’den koordine edilir.
Sık Sorulan Sorular
1. Komşunun her gürültüsü dava konusu olur mu?
Hayır. Kanun, taşınmazın niteliği ve yerel âdete göre hoş görülebilecek dereceyi aşan gürültüyü yasaklar.
2. Ruhsatlı işyeri gürültü nedeniyle sorumlu olur mu?
Evet. Ruhsat, TMK 737’deki taşkınlık yasağını ortadan kaldırmaz.
3. Restoran kokusu komşuluk hukukuna aykırı olabilir mi?
Koku objektif olarak katlanılabilir düzeyi aşıyor ve komşu taşınmazın kullanımını olumsuz etkiliyorsa taşkınlık oluşturabilir.
4. Gece gürültüsünü nasıl ispatlarım?
O saatlerde alınan resmi tutanak, ölçüm, hukuka uygun kayıt, tanık ve teknik bilirkişi incelemesi birlikte kullanılabilir.
5. Mahkeme işyerini mutlaka kapatır mı?
Hayır. Taşkın etkiyi giderecek daha ölçülü ve uygulanabilir teknik çözüm varsa önce bu yöntem değerlendirilebilir.
6. Kokuya karşı filtre veya baca düzenlemesi istenebilir mi?
Bilirkişi taşkınlığın bu önlemle giderilebileceğini belirlerse teknik düzenleme hükme konu olabilir.
7. Yerel âdete uygun faaliyet sorumluluk doğurmaz mı?
Yerel âdete uygun ve kaçınılmaz taşkınlıklarda TMK 737/3 ve 730/2 kapsamında denkleştirme gündeme gelebilir.
8. Zarar oluşmadan dava açılabilir mi?
Evet. TMK 730 zarar tehlikesiyle karşılaşan kişiye de tehlikenin giderilmesini isteme imkânı verir.
9. Kiracı gürültü yapıyorsa sadece kiracıya mı başvurulur?
Somut olayda kiracının fiili yanında malik ve kiraya verenin hukuki konumu ile Kat Mülkiyeti Kanunu hükümleri değerlendirilir.
10. Zabıta şikâyeti dava açmaya engel mi?
Hayır. İdari başvuru ile özel hukuk davası ayrı koruma yollarıdır.
11. Desibel aşımı tek ölçüt müdür?
Hayır. Teknik ölçüm önemli delildir; TMK 737 ayrıca taşınmazın durumu, niteliği, yerel âdet ve etkinin objektif ağırlığını değerlendirir.
12. Hayvanlardan gelen koku ve ses TMK 737’ye girer mi?
Evet. Faaliyetin bölgenin niteliğine göre hoş görülebilecek dereceyi aşması hâlinde komşuluk taşkınlığı değerlendirmesi yapılabilir.
Resmî kaynaklar ve ilgili içerikler
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu
- Taşkın yapı ve TMK 725
- Paylı mülkiyette kullanım – TMK 693
- Tapu ve taşınmaz kontrol rehberi
Hukukçu incelemesi ve güncellik
Bu rehber 15 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki Türk Medeni Kanunu’nun 730 ve 737. maddeleri esas alınarak hazırlanmıştır.
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu, Sicil 3472. İnceleme: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu, Sicil 5507.
Telefon: +90 552 224 43 66
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
