Süt İzni Günde Kaç Saattir ve Bölünebilir mi? İş Kanunu m.74 (2026)
Kısa ve net cevap: İş Kanunu m.74’e göre kadın işçiye bir yaşından küçük çocuğunu emzirmesi için günde toplam 1,5 saat süt izni verilir. Bu sürenin hangi saatlerde ve kaça bölünerek kullanılacağını işçi kendisi belirler. Süt izni İş Kanunu m.66/e gereğince çalışma süresinden sayılır; ücret kesilemez ve sonradan telafi ettirilemez. Kanun günlük 1,5 saatlik hakkı düzenler; kullanılmayan süt izninin işveren tarafından tek taraflı olarak haftalık veya aylık toplu izne çevrilmesi kanundaki günlük kullanım sistemine uygun değildir. Çocuğun bir yaşını doldurmasıyla kanuni süt izni sona erer.
Süt izni günde kaç saattir?
4857 sayılı İş Kanunu m.74 açık biçimde kadın işçiye bir yaşından küçük çocuğunu emzirmesi için günde toplam 1,5 saat süt izni verileceğini düzenler. Süre haftalık veya aylık değil, günlük haktır.
Kanun “emzirme” sözcüğünü kullansa da hak yalnız işçinin işyerine yakın bir yerde çocuğu fiilen emzirmesiyle sınırlı değildir. Bir yaşından küçük çocuğun bakım ve beslenmesiyle bağlantılı kanuni izin hakkıdır.
İşveren işçinin günlük çalışma süresi içinde bu hakkı kullanabileceği gerçek bir düzen kurmalıdır. Çalışma yoğunluğu, vardiya veya personel eksikliği süt iznini kaldırmaz.
Süt izninin hangi saatlerde ve kaç parçaya bölüneceğine kim karar verir?
İş Kanunu m.74 bu konuda karar yetkisini doğrudan işçiye verir. Bu sürenin hangi saatler arasında ve kaça bölünerek kullanılacağını işçi kendisi belirler. İşveren, süt iznini yalnız kendi vardiya planına göre tek taraflı belirleyemez.
İşçi 1,5 saati tek parça kullanabileceği gibi, ihtiyaç ve çalışma düzenine göre bölerek kullanabilir. Örneğin 45’er dakikalık iki bölüm veya işçinin ihtiyacına uygun başka dağılım kararlaştırılabilir.
İşçinin seçim hakkı dürüstlük kuralına uygun kullanılmalı; tercih işverene bildirilerek vardiya planlamasının yapılabilmesi sağlanmalıdır. Ancak işveren yalnız operasyonel kolaylık gerekçesiyle işçinin kanuni seçim yetkisini ortadan kaldıramaz.
Süt izni ne zaman başlar?
Süt izni, kadın işçinin doğum sonrası analık izni ve varsa kullandığı diğer kanuni izinlerden sonra işe döndüğü dönemde fiilen kullanılabilir. Çocuğun bir yaşından küçük olması temel koşuldur.
İş Kanunu m.74 doğumdan önce sekiz ve doğumdan sonra sekiz haftalık çalıştırmama süresini düzenler; çoğul gebelikte doğum öncesi süreye iki hafta eklenir. Sağlık durumu ve doktor onayıyla doğum öncesi çalışılan sürenin doğum sonrasına eklenmesi mümkündür.
İşçi doğum sonrası altı aya kadar ücretsiz izin kullanıyorsa, fiilen çalışmadığı ücretsiz izin günlerinde ayrıca günlük süt izni kullanımı söz konusu olmaz. İşe dönüşten sonra çocuk bir yaşına gelinceye kadar günlük hak uygulanır.
Süt izni ne zamana kadar devam eder?
Kanuni süt izni çocuk bir yaşını dolduruncaya kadar devam eder. Hesap çocuğun doğum tarihine göre yapılır; işçinin işe dönüş tarihi hakkın bitiş tarihini ileriye taşımaz.
Örneğin işçi doğumdan sonra uzun süre ücretsiz izin kullanıp çocuk on aylıkken işe dönerse, kanuni süt iznini çocuk bir yaşına gelinceye kadar kalan dönemde kullanır. Kullanılmayan önceki günlük izinler sonradan toplu olarak eklenmez.
İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi daha uzun süre veya daha fazla saat süt izni tanıyabilir. Kanundaki 1,5 saat ve bir yaş sınırı asgari yasal haktır; işçi lehine düzenleme mümkündür.
Süt izni çalışma süresinden sayılır mı?
Evet. İş Kanunu m.66/e, çocuk emziren kadın işçilerin m.74 gereğince verecekleri süt izni sürelerini açıkça çalışma süresinden sayar. Bu nedenle işçinin günlük ve haftalık çalışma hesabında 1,5 saatlik izin çalışılmış kabul edilir.
İşveren süt iznini kullanan işçinin o gün 1,5 saat eksik çalıştığını ileri sürüp haftalık süreyi sonradan tamamlatamaz. Süt izni “çalışılmayan ücretsiz zaman” değildir.
Çalışma süresinden sayılması fazla çalışma hesaplarında da önemlidir. İşçinin fiilen yaptığı çalışma ile m.66 kapsamında çalışılmış sayılan süt izni birlikte değerlendirilir.
Süt izni nedeniyle ücret kesilebilir mi?
Hayır. Süt izni çalışma süresinden sayıldığı için işveren bu 1,5 saatlik bölüm için ücret kesintisi yapamaz. Aylık ücretli işçide maaş tam ödenir; saatlik ücret sisteminde de kanunen çalışılmış sayılan süre göz ardı edilemez.
Prim veya performans sistemleri de süt iznini cezalandıracak biçimde kurulamaz. İşçinin kanuni izni kullanması nedeniyle performans hedefi orantısız biçimde aynı tutulup ücret kaybı yaratılıyorsa eşit davranma ve analık koruması hükümleri ayrıca değerlendirilir.
İşverenin “süt iznini erken çıkış olarak kullanıyorsun, o nedenle yol/yemek/prim kesilir” şeklindeki uygulaması her ödeme kaleminin hukuki niteliğine göre ayrıca incelenmelidir; sırf kanuni izin kullanımı temel ücret kaybı gerekçesi olamaz.
Süt izni haftalık veya aylık toplu kullanılabilir mi?
Kanunun açık metni hakkı günde toplam 1,5 saat olarak düzenler ve saatlerin/bölünmenin işçi tarafından belirlenmesini öngörür. Bu nedenle kanuni sistem günlük kullanımdır. İşverenin kullanılmayan saatleri biriktirip “Cuma günü tam gün izin” şeklinde tek taraflı sistem kurması kanunun günlük koruma amacına uygun değildir.
Uygulamada tarafların toplu kullanıma ilişkin talepleri görülebilir; ancak kanunun emredici günlük düzeni nedeniyle işverenin sonradan “saatleri birleştirip kullandırdım, günlük hak yoktu” savunması risklidir. Güvenli uygulama, m.74’teki günlük 1,5 saati doğrudan kullandırmaktır.
İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi işçi lehine daha geniş bakım izni tanıyabilir. Bu ek hak kanuni süt izninden ayrı ve daha avantajlı bir düzenleme olarak kurulmalıdır.
Kısmi süreli çalışan kadın işçinin süt izni var mı?
İş Kanunu m.74 süt izni hakkını “kadın işçi” için düzenler ve kısmi süreli çalışanları genel olarak dışlamaz. Ancak kısmi süreli çalışma gün ve saatleri ile günlük 1,5 saatlik hakkın uygulanması somut çalışma düzenine göre değerlendirilir.
Kısmi süreli işçi sırf tam gün çalışmadığı için analık korumasından tamamen mahrum bırakılamaz. Eşit davranma ilkesi ve kısmi süreli işçilere ilişkin m.13 hükümleri gözetilir.
İşçinin günde çok kısa süre çalıştığı özel modellerde hakkın nasıl uygulanacağı, kanuni amaç ve çalışma süresi birlikte değerlendirilmelidir. İşveren yazılı bir kullanım planı oluşturup işçinin seçim hakkını korumalıdır.
Süt izni ile gece çalışma yasağı aynı şey midir?
Hayır. Süt izni ve emziren kadın çalışanların gece postasında çalıştırılmaması iki ayrı korumadır. Emziren kadın çalışan doğumdan itibaren bir yıl gece postasında çalıştırılamaz; sağlık gerekçesi işyeri hekimi raporuyla ortaya konulursa bu süre altı ay daha uzatılabilir.
Süt izni ise çocuk bir yaşından küçükken günlük 1,5 saat kullanılır. Gece çalışma yasağının sağlık raporuyla 18 aya uzaması, süt iznini otomatik olarak 18 aya çıkarmaz.
İşveren “zaten gündüz vardiyasına aldım, ayrıca süt izni vermem” diyemez. Her iki hak ayrı ayrı uygulanır.
Süt izni sonradan telafi ettirilebilir mi?
Hayır. Süt izni İş Kanunu m.66 gereğince çalışma süresinden sayılır. İş Kanunu m.64’teki telafi çalışması, belirli nedenlerle çalışılmayan sürelerin sonradan karşılanmasına ilişkindir; süt izni çalışılmış kabul edilen kanuni haktır.
İşveren süt izni kullanan çalışanı aynı gün 1,5 saat daha fazla çalıştırıp “telafi” adı veremez. Bu durumda günlük çalışma ve fazla çalışma hükümleri uygulanır.
Çalışanın kendi isteğiyle dahi kanuni korumayı sistematik biçimde ortadan kaldıran telafi düzeni kurulamaz. Çalışma süreleri emredici sınırlar içinde tutulmalıdır.
Süt izni uyuşmazlığında hangi kayıtlar önemlidir?
- Çocuğun doğum tarihini gösteren belge.
- Doğum ve analık izni kayıtları.
- İşçinin süt izni kullanım bildirimleri.
- Vardiya ve puantaj çizelgeleri.
- Elektronik giriş-çıkış kayıtları.
- İşverenle e-posta/mesaj yazışmaları.
- Ücret bordroları ve banka ödemeleri.
- Gece vardiyası kayıtları.
- İşyeri hekimi raporları.
- Tanık anlatımları.
İşçi hangi saatlerde süt izni kullanacağını mümkün olduğunca yazılı bildirmelidir. Bu, seçim yetkisini işverene devretmek değil, vardiya planı ve ispat için kullanımı kayıt altına almaktır.
Mersin ve Türkiye geneli uygulama
Süt izni Türkiye genelinde İş Kanunu m.74’e tabi işçiler için aynıdır. Mersin’de vardiyalı sanayi, sağlık, turizm, çağrı merkezi, perakende ve lojistik işyerlerinde izin saatinin vardiya sistemine doğru işlenmesi önemlidir.
Özellikle erken çıkış şeklinde kullanımda elektronik kart sistemi işçiyi “eksik çalışma” olarak işaretlememeli; insan kaynakları sistemi m.66 gereği bu süreyi çalışılmış kabul etmelidir.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosunun tek fiziksel ofisi Mersin’dedir. Türkiye genelindeki iş hukuku ve analık hakları uyuşmazlıkları zorunlu arabuluculuk kuralları çerçevesinde Mersin’den koordine edilir.
Sık Sorulan Sorular
1. Süt izni günde kaç saattir?
Toplam 1,5 saattir.
2. Süt iznini işveren mi belirler?
Hayır. Hangi saatlerde ve kaça bölünerek kullanılacağına işçi karar verir.
3. Süt izni ikiye bölünebilir mi?
Evet. Kanun kaça bölüneceğine işçinin karar vereceğini açıkça düzenler.
4. Süt izni çalışma süresinden sayılır mı?
Evet. İş Kanunu m.66/e gereğince çalışma süresidir.
5. Maaştan kesinti yapılabilir mi?
Hayır. Süt izni ücretli ve çalışma süresinden sayılan kanuni haktır.
6. Süt izni kaç yaşına kadar?
Çocuk bir yaşını dolduruncaya kadar.
7. Kullanmadığım süt izinlerini ay sonunda tam gün kullanabilir miyim?
Kanuni sistem günlük 1,5 saatlik kullanımdır; biriktirilmiş toplu kullanım m.74’ün açık günlük düzeni değildir.
8. Süt iznini vardiya başında kullanabilir miyim?
Hangi saatlerde kullanılacağını işçi belirler; işverene planlama için bildirim yapılmalıdır.
9. Erken çıkış şeklinde kullanılabilir mi?
Evet. İşçi günlük 1,5 saati çalışma gününün sonunda kullanmayı tercih edebilir.
10. İşveren süt iznini telafi ettirebilir mi?
Hayır. Bu süre çalışılmış sayılır.
11. Süt izni ile gece çalışma yasağı aynı mı?
Hayır. İki ayrı korumadır.
12. Hakkım kullandırılmıyorsa ne yapmalıyım?
Talebi yazılı yapıp kayıt oluşturmak, çalışma/ücret kayıtlarını saklamak ve uyuşmazlığın niteliğine göre arabuluculuk ve iş mahkemesi yollarını değerlendirmek gerekir.
Resmî kaynaklar ve ilgili içerikler
- Mevzuat Bilgi Sistemi – 4857 sayılı İş Kanunu
- Hamile ve emziren çalışanda gece postası yasağı
- Çalışma süresinden sayılan haller – m.66
- Ara dinlenmesi – m.68
- İşçi hakları
Hukukçu incelemesi ve güncellik
Bu rehber 15 Eylül 2026 tarihinde yürürlükteki İş Kanunu m.74 ve m.66/e esas alınarak hazırlanmıştır. Günlük 1,5 saat, kullanım zamanını/bölünmesini işçinin belirlemesi ve çalışma süresinden sayılması kanunun açık hükümleridir.
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu, Sicil 3472. İnceleme: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu, Sicil 5507.
Telefon: +90 552 224 43 66
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
