Eş Ev Giderlerine Katılmıyorsa Ne Yapılır? TMK m.186, 195, 196 ve 198 | 2026
Kısa ve net cevap: Eşlerden her biri Türk Medeni Kanunu m.186 gereğince evlilik birliğinin giderlerine güçleri oranında emekleri ve malvarlıklarıyla katılmak zorundadır. Eşlerden biri bu yükümlülüğünü yerine getirmiyorsa diğer eş, boşanma davası açmak zorunda olmadan aile mahkemesinden evlilik birliğinin korunmasına yönelik önlem isteyebilir. TMK m.196 uyarınca hâkim her eşin aile geçimi için yapacağı parasal katkıyı belirler; ev işleri, çocuk bakımı ve diğer eşin işinde karşılıksız çalışma hesaba katılır. Katkı geçmiş bir yıl ve gelecek yıllar için istenebilir. Katkı yükümlüsü ödemiyorsa TMK m.198 uyarınca hâkim onun borçlularına ödemeyi tamamen veya kısmen diğer eşe yapmalarını emredebilir.
TMK m.186: Eşlerin Aile Giderlerine Katılma Yükümlülüğü
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.186 evlilik birliğinin ekonomik yönetimine ilişkin üç açık kural getirir: Eşler oturacakları konutu birlikte seçer; evlilik birliğini birlikte yönetir; birliğin giderlerine güçleri oranında emekleri ve malvarlıklarıyla katılırlar. Bu yükümlülük evlenme ile doğar ve evlilik birliği devam ettiği sürece uygulanır.
Kanun giderlere eşit miktarda para yatırma zorunluluğu getirmemiştir. Ölçüt güçleri oranında katkıdır. Geliri ve malvarlığı daha yüksek eşin parasal katkı kapasitesi daha yüksektir. Diğer eşin gelirinin az olması veya ücretli işte çalışmaması, onun hiçbir katkı sağlamadığı anlamına gelmez. Kanun emek katkısını da açıkça kabul eder.
Aile giderleri yalnız kira veya konut kredisi değildir. Konutun elektrik, su, doğal gaz, internet, gıda, temizlik, ulaşım ve olağan bakım giderleri; çocukların bakım, eğitim ve sağlık giderleri; ortak yaşamın devamı için gerekli diğer düzenli harcamalar evlilik birliğinin giderleri içinde değerlendirilir. Hangi giderin aile geçimine ait olduğu harcamanın amacı ve evlilik birliğinin ihtiyaçları üzerinden belirlenir.
Eşlerden birinin kendi kişisel borçları, yalnız kendisine ait lüks tüketimi veya evlilik birliğiyle ilgisi bulunmayan harcamaları sırf evlilik devam ediyor diye diğer eşin TMK m.186 kapsamındaki aile gideri yükümlülüğüne dönüşmez. Aile geçimine ilişkin gider ile kişisel borç ayrılmalıdır.
“Güçleri Oranında Katılma” Nasıl Belirlenir?
Kanun sabit yüzde öngörmez. Hâkim TMK m.196 kapsamında parasal katkıyı belirlerken eşlerin gerçek ekonomik gücünü esas alır. Ücret, serbest meslek geliri, kira geliri, şirketten elde edilen düzenli kazanç, emekli aylığı ve fiilen kullanılabilir diğer gelirler değerlendirilir. Malvarlığından sağlanan ekonomik imkânlar da göz önünde tutulur.
Katkı hesabı yalnız bordro rakamına indirgenmez. Eşin düzenli geliri ile zorunlu kişisel giderleri, ailedeki çocuk sayısı, konut ve eğitim giderleri, diğer eşin gelir durumu ve ev içindeki emek paylaşımı birlikte değerlendirilir. Amaç eşlerden birini cezalandırmak değil, kanunun öngördüğü aile geçimi yükünü ekonomik güçlere göre dağıtmaktır.
Gelirin bilerek gizlenmesi hâlinde banka kayıtları, vergi ve sosyal güvenlik kayıtları, tapu ve araç kayıtları, şirket ortaklığı ve düzenli para hareketleri delil olarak kullanılabilir. Mahkeme gerekli kayıtları ilgili kurumlardan isteyebilir. Gelir iddiası somut belgeyle desteklenmelidir.
Bir eşin yüksek gelir elde ettiği hâlde ortak giderlerin tamamını diğer eşe bırakması TMK m.186’daki yükümlülükle bağdaşmaz. Tersine, geliri olmayan ve çocukların günlük bakımını üstlenen eşin “para yatırmadığı için katkı yapmadığı” sonucu da kanuna aykırıdır.
Ev İşi, Çocuk Bakımı ve Karşılıksız Çalışma Katkı Sayılır mı?
Evet. TMK m.196/2 bu konuda açık hüküm içerir. Eşin ev işlerini görmesi, çocuklara bakması ve diğer eşin işinde karşılıksız çalışması, yapılacak parasal katkının miktarı belirlenirken dikkate alınır. Bu nedenle ev içi emeğin ekonomik değeri yok sayılmaz.
Çocuğun günlük bakımı, yemek, temizlik, ev düzeni, okul ve sağlık takibi gibi işler evlilik birliğinin fiilî gider yükünü azaltır. Bu işleri ağırlıklı biçimde üstlenen eşin aynı zamanda diğer eşle aynı miktarda nakit para yatırmasının zorunlu olduğu söylenemez. Hâkim parasal katkıyı emek paylaşımını dikkate alarak belirler.
Diğer eşin dükkânında, ofisinde, işletmesinde veya mesleki faaliyetinde ücret almadan düzenli çalışan eş bakımından da aynı hüküm uygulanır. Karşılıksız emek, aile giderlerine katkı hesabında görünmez sayılmaz.
Bu kural, ev içi emeği otomatik olarak belirli bir aylık ücrete dönüştürmez. Hukuki sonucu, diğer eşten istenecek parasal katkı belirlenirken bu emeğin hesaba katılmasıdır. Talepte ev işlerinin ve çocuk bakımının fiilî kapsamı somutlaştırılmalıdır.
Eş Giderlere Katılmıyorsa Hâkimin Müdahalesi Nasıl İstenir?
TMK m.195, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi veya evlilik birliğine ilişkin önemli bir konuda uyuşmazlığa düşülmesi hâlinde eşlerden her birinin ayrı ayrı veya birlikte hâkimin müdahalesini isteyebileceğini düzenler. Hâkim eşleri yükümlülükleri konusunda uyarır, uzlaştırmaya çalışır ve gerektiğinde kanunda öngörülen önlemleri alır.
Eşin ev giderlerine hiç katılmaması veya ekonomik gücüne göre açıkça yetersiz katkıda bulunması hâlinde talebin somut sonucu TMK m.196’daki parasal katkının belirlenmesidir. Talep dilekçesinde aile bütçesi, düzenli giderler, çocuk giderleri, her iki eşin geliri ve mevcut katkı düzeni açıkça gösterilmelidir.
Bu başvuru bir boşanma davası değildir. Evlilik devam ederken birliğin ekonomik olarak korunmasını amaçlayan bağımsız bir önlem mekanizmasıdır. Tarafın “boşanmak istemiyorum ama bütün giderleri tek başıma karşılıyorum” durumunda da kanuni yol mevcuttur.
Mahkeme belirlediği katkıyı koşullar değiştiğinde TMK m.200 uyarınca değiştirebilir veya sebep sona ermişse kaldırabilir. Bu nedenle katkı kararı değişmez ve ömür boyu aynı tutarda kalan bir hüküm değildir; kanundaki koşul değişikliği mekanizmasına tabidir.
Geçmiş Dönem Ev Gideri Katkısı İstenebilir mi?
Evet, fakat TMK m.196 açık bir sınır koyar: Katkılar geçmiş bir yıl ve gelecek yıllar için istenebilir. Bu nedenle eşlerden biri uzun süredir aile geçimine katkı yapmıyorsa talep hazırlanırken geçmiş dönemin hangi aylarında hangi giderlerin tek başına karşılandığı belgelenmelidir.
Kanundaki “geçmiş bir yıl” hükmü nedeniyle beş veya on yıllık bütün ev giderlerinin TMK m.196 katkısı adı altında istenmesi mümkün değildir. Talep tarihinden geriye doğru kanunun izin verdiği dönem esas alınır. Başka bir hukuki sebebe dayanan ayrı alacak varsa onun koşulları ayrıca incelenir; TMK m.196 sınırı başka alacak türleriyle karıştırılmamalıdır.
Geçmiş dönem için kira dekontları, faturalar, okul ödemeleri, sağlık giderleri, market ve zorunlu aile harcamaları, kredi kartı ekstreleri ve banka kayıtları önemlidir. Harcamanın gerçekten aile geçimi için yapıldığı anlaşılmalıdır.
Gelecek yıllara yönelik katkı ise evlilik birliğinin devam eden ekonomik düzenini kurar. Mahkeme tarafların gelir ve gider durumuna göre parasal katkıyı belirler; sonradan ekonomik koşullar değişirse TMK m.200 yolu kullanılabilir.
Eş Ödemiyorsa Maaş veya Alacak Doğrudan Diğer Eşe Ödenebilir mi?
TMK m.198, evlilik birliğinin korunması için güçlü bir özel önlem getirir. Eşlerden biri birliğin giderlerine katılma yükümlülüğünü yerine getirmezse hâkim, onun borçlularına ödemeyi tamamen veya kısmen diğer eşe yapmalarını emredebilir.
Bu hüküm yalnız klasik icra haczi değildir. Evlilik birliğinin korunmasına ilişkin medeni hukuk önlemidir. Katkı yükümlüsüne ücret ödeyen işveren, kira borcu bulunan kiracı veya somut olayda ona düzenli ödeme yapmakla yükümlü başka borçlular bakımından m.198’in şartları değerlendirilir.
Mahkemenin emrinin kapsamı belirlenirken aile giderlerine katılma yükümlülüğü, borçlunun ödeme yükümlülüğü ve ölçülülük gözetilir. Hükmün amacı aile bütçesini fiilen korumaktır; katkı yükümlüsünün bütün ekonomik varlığı üzerinde sınırsız tasarruf kurmak değildir.
TMK m.199 ayrıca ailenin ekonomik varlığının korunması veya evlilik birliğinden doğan mali yükümlülüğün yerine getirilmesi gerektirdiği ölçüde eşlerden birinin belirli malvarlığı değerleri üzerindeki tasarruf yetkisinin diğer eşin rızasına bağlanabilmesine izin verir. Taşınmaz bakımından böyle bir karar verilirse hâkim durumun tapu kütüğüne şerhine karar verir.
Eşler Ayrı Yaşıyorsa Ev Giderlerine Katkı Nasıl Belirlenir?
Birlikte yaşamaya ara verilmesi TMK m.197’de ayrıca düzenlenmiştir. Ortak hayat sebebiyle eşlerden birinin kişiliği, ekonomik güvenliği veya ailenin huzuru ciddi biçimde tehlikeye düştüğü sürece o eş ayrı yaşama hakkına sahiptir. Ayrı yaşama haklı sebebe dayanıyorsa hâkim parasal katkı, konut ve ev eşyasından yararlanma ve malların yönetimi hakkında önlem alır.
Kanun ayrıca bir eşin haklı sebep olmaksızın birlikte yaşamaktan kaçınması veya ortak hayatın başka bir sebeple olanaksız hâle gelmesi durumunda da aynı önlemlerin istenebileceğini düzenler. Ergin olmayan çocuk varsa hâkim çocuklara ilişkin gerekli düzenlemeleri de yapar.
Bu nedenle “evden ayrıldı, artık hiçbir aile gideri yükümlülüğü yok” sonucu kanuna uygun değildir. Ayrı yaşamanın sebebi, çocukların durumu, konuttan kimin yararlandığı ve tarafların ekonomik güçleri TMK m.197 kapsamında değerlendirilir.
TMK m.196 birlikte yaşama sürerken parasal katkıyı; m.197 ise birlikte yaşamaya ara verilmesindeki önlemleri düzenler. Dilekçede fiilî yaşam düzeni doğru anlatılmalı ve talep doğru maddeye oturtulmalıdır.
Ev Giderlerine Katkı Talebinde Hangi Deliller Kullanılır?
Mahkeme aile bütçesini ve tarafların ekonomik gücünü somut verilerle belirler. Bu nedenle yalnız “eşim para vermiyor” cümlesiyle yetinilmemelidir. Gelirler, giderler ve fiilî katkı düzeni belgelenmelidir.
- Kira sözleşmesi ve kira banka dekontları,
- Konut kredisi ve ortak yaşamla ilgili düzenli ödeme kayıtları,
- Elektrik, su, doğal gaz, internet ve aidat faturaları,
- Çocukların okul, servis, kurs ve sağlık giderleri,
- Market ve zorunlu ev ihtiyaçlarına ilişkin düzenli harcama kayıtları,
- Tarafların maaş bordroları ve SGK kayıtları,
- Vergi kayıtları, şirket ortaklığı ve ticari gelir belgeleri,
- Tapu, araç ve kira geliri kayıtları,
- Banka hesap hareketleri,
- Ev işleri, çocuk bakımı veya karşılıksız çalışmayı gösteren diğer deliller.
Harcamalar aile geçimiyle bağlantılı biçimde sınıflandırılmalıdır. Kişisel lüks tüketim, bireysel borç veya üçüncü kişilere yapılan ödemeler aile gideri gibi gösterilmemelidir. Gelir beyanı ile fiilî yaşam standardı arasında ciddi fark varsa bunun kaynağı da belgelendirilebilir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme Hangisidir?
4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun m.4 gereğince Türk Medeni Kanunu’nun aile hukukundan doğan bu tür dava ve işleri Aile Mahkemesi görür. Aile mahkemesinin kurulmadığı yerde kanun kapsamındaki işlere belirlenen Asliye Hukuk Mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar.
Yetki konusunda TMK m.201 özel hüküm getirir. Evlilik birliğinin korunmasına yönelik önlemlerde yetkili mahkeme eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesidir. Eşlerin yerleşim yerleri farklıysa ve her ikisi de önlem istemişse ilk istemde bulunan eşin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.
Önlemin değiştirilmesi, tamamlanması veya kaldırılması kural olarak önlem kararını veren mahkemeden istenir. Her iki eşin de yerleşim yeri değişmişse eşlerden herhangi birinin yeni yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.
Uygulamada En Sık Yapılan Hatalar
- TMK m.186’nın eşit para ödeme zorunluluğu getirdiğini sanmak.
- Ev işi ve çocuk bakımını ekonomik katkı hesabının dışında bırakmak.
- Boşanma davası açmadan katkı istenemeyeceğini düşünmek.
- TMK m.196’daki geçmiş bir yıllık talep imkânını kullanmamak.
- Gelir ve aile giderlerini belgelememek.
- Kişisel borçlarla aile geçimi giderlerini birbirine karıştırmak.
- Ödeme yapılmamasına rağmen TMK m.198’deki borçlulara ödeme emri önlemini değerlendirmemek.
- Taraflar ayrı yaşıyorsa TMK m.197’yi gözden kaçırmak.
İlgili Site İçi Kaynaklar
Aile ve boşanma uyuşmazlıklarıyla ilgili diğer güncel içerikler için hukuk blogu, dijital deliller bakımından eşin mesajlarının delil niteliği rehberi ve yazar bilgileri için Av. Halil Bakırcı sayfası incelenebilir.
Eşin Ev Giderlerine Katılmaması Hakkında Sık Sorulan Sorular
Eşim ev masraflarına hiç katılmıyor, dava açabilir miyim?
TMK m.195 ve m.196 kapsamında aile mahkemesinden evlilik birliğinin korunmasına yönelik önlem ve parasal katkının belirlenmesini isteyebilirsiniz. Boşanma davası açılması şart değildir.
Eşlerin ev giderlerini yarı yarıya ödemesi zorunlu mu?
Hayır. TMK m.186 “güçleri oranında” katılım öngörür. Gelir, malvarlığı ve emek katkısı birlikte değerlendirilir.
Çalışmayan eş hiç katkı yapmamış sayılır mı?
Hayır. TMK m.196 ev işleri, çocuk bakımı ve diğer eşin işinde karşılıksız çalışmayı katkı miktarı belirlenirken açıkça dikkate alır.
Geçmiş ayların ev giderlerini isteyebilir miyim?
TMK m.196 uyarınca parasal katkı geçmiş bir yıl ve gelecek yıllar için istenebilir.
Eşim maaş alıyor ama eve para vermiyor; maaşı doğrudan bana ödenebilir mi?
TMK m.198 şartları oluşursa hâkim katkı yükümlüsünün borçlularına ödemenin tamamen veya kısmen diğer eşe yapılmasını emredebilir. Somut maaş ve borç ilişkisi mahkemece değerlendirilir.
Evden ayrı yaşayan eş giderlere katkı yapmak zorunda mı?
Ayrı yaşama hâlindeki parasal katkı ve konut önlemleri TMK m.197’ye göre belirlenir. Ayrı yaşama, yükümlülükleri otomatik olarak sona erdirmez.
Çocuk masrafları aile giderine dahil midir?
Evet. Eşlerin çocukların bakım ve eğitimine birlikte özen gösterme yükümlülüğü TMK m.185’te, aile giderlerine güç oranında katkı yükümlülüğü m.186’da düzenlenmiştir.
Hangi mahkemeye başvurulur?
4787 sayılı Kanun m.4 gereğince görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Aile mahkemesi kurulmayan yerde belirlenen Asliye Hukuk Mahkemesi bu sıfatla görev yapar.
Yetkili mahkeme neresi?
TMK m.201 gereğince eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir; maddede iki eşin farklı yerlerde ayrı istemlerde bulunması için özel kural da vardır.
Gelirini gizleyen eşe karşı nasıl ispat yapılır?
Banka hareketleri, SGK ve vergi kayıtları, şirket ve tapu kayıtları, kira gelirleri ve diğer resmî ekonomik veriler mahkemeden getirtilerek gerçek ödeme gücü belirlenebilir.
Resmî Kaynaklar
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu – Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
4787 sayılı Aile Mahkemeleri Kanunu – Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
Mevzuat Bilgi Sistemi
Bu içerik Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından hukuki terminoloji ve güncel mevzuat yönünden incelenmiştir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu Mersin merkezlidir; Türkiye genelindeki dosyalar görev, yetki ve usul kuralları çerçevesinde Mersin’den koordine edilir.
Yazar: Av. Halil Bakırcı – Mersin Barosu Sicil No: 3472
İnceleyen: Av. Emirhan Keskin – Mersin Barosu Sicil No: 5507
Son mevzuat kontrolü: 15 Eylül 2026
Bu sayfa genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Talep hazırlanırken aile giderlerinin niteliği, her eşin ekonomik gücü, emek katkısı, çocukların ihtiyaçları ve fiilî yaşam düzeni belgeyle ortaya konulmalıdır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
