Maaşın Ne Kadarı Haczedilebilir? İİK m.83 Dörtte Bir Kuralı
Kısa ve net cevap: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.83’e göre maaş ve ücretlerin, borçlu ile ailesinin geçinmesi için icra müdürlüğünce gerekli görülen kısmı ayrıldıktan sonra kalan bölümü haczedilebilir. Ancak haczedilecek miktar ücretin dörtte birinden az olamaz. Bu nedenle “maaşın yalnız yüzde 25’i haczedilebilir” cümlesi kanunun tam karşılığı değildir; dörtte bir kanuni alt sınırdır. Birden fazla maaş haczi varsa hacizler sıraya konulur ve öndeki haciz bitmeden sonraki haciz için kesintiye geçilmez. Nafaka, kamu alacağı ve sosyal güvenlik aylıkları gibi özel durumlarda ayrıca özel kanun hükümleri uygulanır.
İİK m.83 ne düzenler?
İcra hukukunda borçlunun bütün gelirinin haczedilmesi, borçlu ve bakmakla yükümlü olduğu kişileri asgari geçim imkânından yoksun bırakabilir. İİK m.83 bu nedenle ücret, maaş ve kanunda sayılan bazı sürekli gelirlerde kısmi haciz sistemi kurar.
Kanunun güncel resmî metnine Mevzuat Bilgi Sistemi – 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu üzerinden ulaşılabilir. Madde, borçlu ve ailesinin geçinmesi için gerekli miktarın icra müdürlüğünce değerlendirilmesini; kalan bölümün haczedilebilmesini öngörür.
Bununla birlikte haczedilecek miktarın dörtte birden az olamayacağını açıkça düzenler. Bu hüküm, maaş haczinde dörtte birin bir üst sınır değil, kanuni alt sınır olduğunu gösterir.
“Dörtte bir” kuralı tam olarak ne anlama gelir?
Uygulamada maaş haczi denildiğinde sıklıkla “maaşın yüzde 25’i kesilir” denir. İİK m.83’ün lafzı ise daha farklıdır: haczedilecek miktar ücretin dörtte birinden az olamaz. Dolayısıyla icra müdürlüğü borçlu ve ailesinin geçim koşullarını değerlendirerek daha yüksek haciz oranı belirleyebilir; dörtte bir alt sınırdır.
Örneğin 40.000 TL hacze esas ücrette dörtte bir 10.000 TL’dir. İİK m.83 bakımından haciz miktarının bunun altında belirlenmesi mümkün değildir. Ancak her dosyada otomatik olarak 10.000 TL’den fazlasının kesileceği de söylenemez. Borçlunun aile yükümlülükleri, geçim durumu ve icra müdürlüğünün kararı önemlidir.
Bu nedenle hem işverenin hem borçlunun icra dairesinden gelen maaş haczi müzekkeresindeki oran ve talimatı aynen kontrol etmesi gerekir.
Maaşın yüzde 25’inden fazlası haczedilebilir mi?
Evet, kanunun sistemine göre mümkündür. Dörtte bir haczedilebilir azami oran değildir. İcra müdürlüğü, borçlu ve ailesinin geçimi için zorunlu miktarı ayırdıktan sonra kalan gelir üzerinde daha yüksek bir oran belirleyebilir.
Buna rağmen uygulamada genel borçlar bakımından dörtte bir oranı çok sık görülür. Bu uygulama sıklığı kanun metnini “yalnız dörtte bir haczedilir” şeklinde değiştirmez.
Borçlu belirlenen oranın kendisi ve ailesinin zorunlu geçimini imkânsız hâle getirdiğini düşünüyorsa gelir-gider belgeleriyle icra müdürlüğüne başvurabilir ve gerektiğinde icra mahkemesinde şikâyet yolunu değerlendirebilir.
Maaş haczi brüt ücret üzerinden mi net ücret üzerinden mi yapılır?
İşçiye fiilen ödenecek ücretin belirlenmesinde vergi, sosyal güvenlik primi ve kanuni kesintiler düşüldükten sonra kalan net ödeme esas alınır. Maaş haczi uygulamasında da kanuni kesintilerden sonra işçiye ödenebilir ücret üzerinden hesap yapılması gerekir.
Bordroda temel ücret dışında düzenli prim, ikramiye, fazla çalışma, hafta tatili veya başka ücret unsurları bulunabilir. Bunların haciz hesabına nasıl dahil edileceği ödemenin hukuki niteliğine göre değerlendirilir.
İşveren, bordro programının otomatik hesabına güvenmeden icra müzekkeresindeki talimatı ve ücret kalemlerini kontrol etmelidir. Yanlış oranda eksik kesinti işverenin icra dosyasına karşı sorumluluğunu, fazla kesinti ise işçiye karşı ücret borcunu gündeme getirebilir.
İşveren maaş haczi yazısı alınca ne yapmak zorundadır?
İcra dairesinden işçiye ilişkin maaş haczi müzekkeresi alan işveren, işçinin ücret ve çalışma durumunu icra dairesine bildirmeli ve müzekkeredeki haciz talimatına uygun kesintiyi yaparak icra dosyasına göndermelidir. İİK m.355 ve devamındaki hükümler işverenin bu yükümlülüğünü özel olarak düzenler.
İşçi işten ayrılmışsa, ücret almıyorsa veya daha önce sırada başka maaş haczi bulunuyorsa bunlar icra dairesine doğru biçimde bildirilmelidir. İşverenin “çalışanımızdır ama kesinti yapmıyoruz” şeklinde hareketsiz kalması hukuki sorumluluk doğurabilir.
Kesinti yapılırken icra dosya numarası ve borçlu adı ödeme açıklamasında yer almalıdır. Aksi hâlde ödeme başka dosyaya işlenebilir veya mahsup sorunu çıkabilir.
Birden fazla maaş haczi varsa hepsi aynı anda kesilir mi?
İİK m.83’te birden fazla haciz bulunması hâlinde bunların sıraya konulacağı ve sırada önde bulunan haciz bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemeyeceği düzenlenir. Bu nedenle aynı nitelikteki adi alacak hacizlerinde işveren kural olarak sırayı takip eder.
İşveren, her yeni haciz yazısını geliş tarihi ve icra dosyasıyla kaydetmeli; hangi dosyanın sırada olduğunu ilgili icra dairelerine bildirmelidir. Önceki haciz sona erdiğinde sıradaki dosya için kesintiye geçilir.
Nafaka gibi özel alacaklar sıradan adi alacak hacizleriyle aynı şekilde değerlendirilmez. Özel kanun hükümleri veya öncelik kuralları varsa bunlar ayrıca uygulanır.
Nafaka borcu için maaş haczinde de dörtte bir kuralı mı uygulanır?
Nafaka alacakları özel korunur. İlama dayalı nafaka alacağı, İİK m.83’teki adi ücret haczi sınırıyla aynı şekilde ele alınmaz. Cari nafaka borcu, borçlunun geçiminden önce korunması gereken aile hukuku alacağı niteliğindedir.
Birikmiş nafaka ile cari nafaka da birbirinden ayrılmalıdır. Birikmiş nafaka adi alacak niteliğinde takip konusu olabilirken cari nafakanın maaştan doğrudan kesilmesi farklı öncelik yaratabilir. İcra müzekkeresinin hangi nafaka dönemine ilişkin olduğu kontrol edilmelidir.
İşveren yalnız “maaşta zaten yüzde 25 haciz var” diyerek cari nafaka yazısını sıraya almamalıdır; icra dairesinin talimatını ve nafaka alacağının niteliğini ayrı değerlendirmelidir.
Emekli maaşının dörtte biri haczedilebilir mi?
Emekli aylıkları bakımından yalnız İİK m.83’e bakmak doğru değildir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.93, SGK gelir, aylık ve ödenekleri için özel haczedilmezlik kuralı getirir. Kanunda sayılan nafaka ve Kurum alacakları gibi istisnalar ile borçlunun hacze muvafakati ayrıca değerlendirilir.
Bu nedenle “her maaşın yüzde 25’i haczedilir” ifadesi emekli aylığı için özellikle yanlıştır. Çalışan ücreti ile sosyal güvenlik emekli aylığı farklı yasal rejimlere tabidir.
Bankaya yatan emekli aylığının başka para ve kredi hareketleriyle karışması da uygulamada ayrı uyuşmazlık yaratabilir. Hesabın kaynağı ve haciz işleminin dayanağı dosya üzerinden incelenmelidir.
Prim, ikramiye ve fazla mesai ücretine haciz uygulanır mı?
İş ilişkisinden doğan prim, ikramiye, fazla çalışma ve benzeri ödemeler ücret niteliğine göre haciz hesabına dahil edilebilir. Ancak kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti veya tek seferlik başka alacakların haczi aynı “aylık ücretin dörtte biri” sistemiyle otomatik değerlendirilmez.
Örneğin iş sözleşmesi sona erdiğinde ödenen kıdem tazminatı sürekli maaş değil, toplu bir alacaktır. Haczedilebilirliği İİK’nın genel haczedilmezlik hükümleri ve ödemenin niteliğine göre değerlendirilir.
İşveren bordrodaki her kalemi yüzde 25 kesintiye tabi tutmak yerine icra müzekkeresi, ödeme kaleminin niteliği ve kanuni korumayı ayrı kontrol etmelidir.
Maaş hesabına ayrıca banka haczi konulabilir mi?
İşveren nezdinde maaş haczi ile maaşın bankaya yatırılmasından sonra banka hesabına uygulanan haciz aynı işlem değildir. Bankadaki paranın kaynağının ücret olması, haczedilmezlik iddiası ve geçmiş dönem birikimi somut olaya göre değerlendirilir.
Borçlu hesabına bloke konulduğunda banka hesap hareketleriyle paranın ücret kaynağını göstermeli ve gerekiyorsa icra mahkemesinde şikâyet yoluna başvurmalıdır. Ücretin tamamının banka hesabında bloke edilmesi, m.83’teki koruma nedeniyle hukuka aykırılık tartışması doğurabilir.
Maaştan fazla kesinti yapıldığını düşünen borçlu ne yapabilir?
Önce icra dosyasındaki maaş haczi müzekkeresi ve işveren bordrosu karşılaştırılmalıdır. Haciz oranı icra müdürlüğünce daha yüksek belirlenmişse bunun dayanağı; işveren müzekkerenin üzerinde kesinti yapmışsa bordro hatası tespit edilmelidir.
Borçlu, icra müdürlüğünün kanuna aykırı işlemi bulunduğunu düşünüyorsa İİK m.16’daki şikâyet yolunu değerlendirebilir. Şikâyet süresi işlemin öğrenilmesine göre kısa olabileceğinden dosya gecikmeden incelenmelidir.
Bordro, banka hesap özeti, ailedeki bakmakla yükümlü kişiler, kira ve zorunlu giderler gibi belgeler özellikle haciz oranının geçim ihtiyacını aştığı iddiasında önemlidir.
İşveren maaş haczini uygulamazsa borçlu işçi sorumlu olur mu?
Maaş haczi yazısının gereğini yerine getirmeme esas olarak işverenin icra dairesine karşı özel sorumluluğunu gündeme getirir. İşçinin borcu ise devam eder. İşveren kesinti yapmadığı için alacaklı borçtan vazgeçmiş sayılmaz.
İşverenin kesmediği tutarın daha sonra işçiden topluca alınması, ücret hukukuna ve icra dosyasındaki işlemlere göre ayrıca değerlendirilir. İşçi bordrolarını ve icra dosyasındaki tahsilatları düzenli kontrol etmelidir.
Sık Sorulan Sorular
Maaşın yüzde kaçı haczedilir?
İİK m.83’e göre haczedilecek miktar maaşın dörtte birinden az olamaz; dörtte bir azami sınır değildir.
Maaşın yarısı haczedilebilir mi?
Kanunen mümkün olabilir; icra müdürlüğü borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktarı değerlendirir. Somut haciz kararı incelenmelidir.
İki icra dosyası varsa maaştan iki ayrı yüzde 25 kesilir mi?
Kural olarak aynı nitelikteki maaş hacizleri sıraya konur; öndeki bitmeden sonraki için kesintiye geçilmez.
Nafaka haczi sıraya girer mi?
Nafaka özel niteliktedir; cari ve birikmiş nafaka ayrımıyla özel hükümler uygulanır.
Emekli maaşının yüzde 25’i haczedilir mi?
SGK emekli aylıkları 5510 m.93’teki özel haczedilmezlik rejimine tabidir; çalışan maaşıyla aynı kural uygulanmaz.
Prim ve ikramiye de haczedilir mi?
Ödemenin ücret niteliğine göre haciz hesabına dahil edilebilir; toplu tazminatlar ayrıca değerlendirilir.
İşveren kesinti yapmazsa ne olur?
İİK m.355-356 kapsamında işverenin sorumluluğu gündeme gelebilir.
Maaş hesabındaki bütün para bloke edilirse ne yapabilirim?
Paranın ücret kaynağı olduğu banka kayıtlarıyla gösterilerek icra müdürlüğü ve gerekiyorsa icra mahkemesinde şikâyet yolu değerlendirilir.
Maaş haczine itiraz süresi var mı?
İcra müdürlüğü işlemine karşı şikâyetin niteliğine göre İİK m.16’daki süreler uygulanabilir; öğrenme tarihi önemlidir.
Dörtte bir hesabı brüt maaştan mı yapılır?
Kanuni kesintiler sonrası hacze esas ödenebilir ücret ve bordro kalemleri üzerinden uygulama yapılır; somut müzekkere kontrol edilmelidir.
Sonuç
İİK m.83’teki dörtte bir kuralı sık yanlış anlaşılır. Kanun “maaşın en fazla yüzde 25’i haczedilir” demez; haczedilecek miktarın dörtte birden az olamayacağını düzenler. Borçlu ve ailesinin geçim ihtiyacı korunur, birden fazla adi maaş haczi sıraya konur. Emekli aylığı, nafaka ve özel kamu alacaklarında farklı hükümler uygulanabilir. Maaş haczi müzekkeresi, bordro ve ödeme kayıtları aynı dosyada kontrol edilmelidir.
Av. Halil BAKIRCI — Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu. İçerik 15 Eylül 2026 tarihindeki yürürlükteki mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
