İşten Çıkış Kodu 12 Nedir? Askerlik, Kıdem Tazminatı ve İşsizlik Maaşı 2026

Kısa ve net cevap: SGK işten çıkış kodu 12, askerlik nedeniyle iş sözleşmesinin sona ermesi anlamına gelir. Muvazzaf askerlik nedeniyle işten ayrılan işçi, en az bir yıllık kıdemi varsa 1475 sayılı İş Kanununun yürürlükteki 14. maddesi uyarınca kıdem tazminatına hak kazanır. Askerlik feshi bildirimli fesih değildir; işçi İş Kanunu m.17’deki ihbar süresini çalışmak zorunda değildir ve ihbar tazminatı da doğmaz. İşsizlik ödeneği bakımından askerlik özel kurala tabidir: İŞKUR uygulamasında askerlik nedeniyle yapılan fesih kapsam dahilindedir; ancak ödeme askerlik öncesinde yapılmaz. Sigortalı, askerlik görevi sona erdikten sonra kural olarak 30 gün içinde İŞKUR’a başvurmalıdır. İŞKUR’un Pasif İşgücü Hizmetleri Genelgesinde, sevk tarihinden önceki 90 günlük süre içinde askerlik gerekçesiyle yapılan fesihlerin bu kapsamda değerlendirileceği düzenlenmiştir.

SGK İşten Çıkış Kodu 12 Ne Demektir?

Sosyal Güvenlik Kurumunun işten ayrılış nedenleri listesinde 12 kodunun karşılığı “Askerlik”tir. İşçi, muvazzaf askerlik görevini yerine getirmek amacıyla iş sözleşmesini sona erdiriyorsa işveren sigortalı işten ayrılış bildirgesinde bu nedeni kullanır. Kodun doğru kullanılabilmesi için işten ayrılma ile askerlik görevi arasında gerçek ve makul zaman bağlantısı bulunmalıdır.

Askerlik nedeniyle fesih, işçinin keyfî biçimde işi bırakması değildir. 1475 sayılı İş Kanununun yürürlükteki 14. maddesi muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle sona eren iş sözleşmesini kıdem tazminatı doğuran nedenler arasında açıkça sayar. Bu nedenle kod 12 ile kod 03 “istifa” aynı hukuki sonucu doğurmaz.

İşçi fesih dilekçesinde yalnız “ayrılmak istiyorum” dememeli; muvazzaf askerlik nedeniyle sözleşmesini sona erdirdiğini ve varsa sevk belgesini açıkça belirtmelidir. Böylece hem SGK kodu hem kıdem tazminatı hem de terhis sonrası İŞKUR işlemleri bakımından fesih nedeni belgelenmiş olur.

Kod 12 ile Kıdem Tazminatı Alınır mı?

Evet. 1475 sayılı Kanun m.14 uyarınca muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla iş sözleşmesini sona erdiren işçi, aynı işveren nezdinde en az bir yıllık kıdem koşulunu sağlamışsa kıdem tazminatına hak kazanır. Burada işçinin belirsiz veya belirli süreli sözleşmeyle çalışması, askerlik feshi bakımından tek başına kıdem hakkını ortadan kaldırmaz; önemli olan iş sözleşmesinin askerlik nedeniyle sona ermesi ve kıdem koşulunun gerçekleşmesidir.

Kıdem tazminatı son giydirilmiş brüt ücret üzerinden, her tam yıl için 30 günlük ücret esasına göre hesaplanır. Bir yıldan artan süreler orantılı biçimde hesaba katılır. Düzenli ve para ile ölçülebilen bazı yan menfaatler giydirilmiş ücrete dahil edilir; kıdem tazminatı tavanı ayrıca uygulanır.

Askerlik nedeniyle fesihte işçinin “askere gidiyorum” demesi tek başına yeterli belge düzeni değildir. Sevk belgesi, askerlik durum belgesi veya ilgili resmî kayıt fesih dilekçesine eklenmelidir. İŞKUR uygulamasında da askerlik gerekçesinin somut belgeyle desteklenmesi önemlidir.

İşveren kıdem tazminatını ödemezse işçi, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca dava açmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurur. Anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde kıdem tazminatı talep edilebilir.

Askerlik Nedeniyle Ayrılmada İhbar Süresi Var mı?

Askerlik nedeniyle fesih, İş Kanunu m.17’deki normal bildirimli fesih değildir. İşçi askerlik sebebiyle sözleşmesini sona erdirirken iki, dört, altı veya sekiz haftalık ihbar süresini çalışmak zorunda değildir. İşveren de “ihbar süresine uymadan ayrıldın” diyerek sırf bu nedenle ihbar tazminatı talep edemez.

İşçi de askerlik nedeniyle kendisi sözleşmeyi sona erdirdiği için işverenden ihbar tazminatı isteyemez. İhbar tazminatı, belirsiz süreli sözleşmenin bildirim koşuluna aykırı feshedilmesine bağlıdır. Askerlik ise kanunun kıdem tazminatına bağladığı özel sona erme nedenidir.

İşveren askere gidecek işçiyi daha önce başka bir gerekçeyle işten çıkarmışsa durum farklıdır. Gerçek feshi işveren yapmışsa, sonradan askerlik sevk belgesinin ortaya çıkması önceki işveren feshini kendiliğinden kod 12’ye dönüştürmez. Fesih tarihleri ve bildirim belgeleri kronolojik olarak incelenmelidir.

Kod 12 ile İşsizlik Maaşı Alınır mı?

Askerlik nedeniyle sona eren iş sözleşmesi İŞKUR uygulamasında işsizlik ödeneği bakımından özel kurala tabidir. İşçi askere gitmeden önce işsizlik ödeneği alamaz; çünkü askerlik süresince iş almaya hazır olma koşulu fiilen yoktur. İŞKUR’un 2020/1 sayılı Pasif İşgücü Hizmetleri Genelgesine göre askerlik nedeniyle yapılan fesihlerde ödeme, askerlik görevi bittikten sonra başlatılır.

Sigortalı işsiz, askerlik veya kanuni ödev sona erdikten sonra 30 gün içinde İŞKUR’a başvurmalıdır. Mücbir sebep dışında otuz günden sonra başvurulması hâlinde gecikilen süre toplam hak sahipliği süresinden düşülür.

Fesih nedeninin uygun olması tek başına ödenek için yeterli değildir. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunundaki prim koşulları da aranır. İş sözleşmesinin sona ermesinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olma ve son üç yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödeme koşulları güncel sistemin temel unsurlarıdır. Son üç yılda 600 gün prim ödeyenlere 180 gün, 900 gün prim ödeyenlere 240 gün, 1080 gün prim ödeyenlere 300 gün süreyle ödenek verilir.

İşsizlik ödeneğinin miktarı, son dört aylık prime esas kazanç üzerinden 4447 sayılı Kanundaki yüzde ve tavan kurallarına göre hesaplanır. Genel hesap sistemi için İşsizlik Maaşı Alma Şartları 2026 rehberi incelenebilir.

Askerlik Feshinde 90 Gün Kuralı Nedir?

İŞKUR’un Pasif İşgücü Hizmetleri Genelgesinde, terhis belgesindeki askere sevk tarihinden önceki 90 günlük süre içinde askerlik gerekçesiyle yapılan fesihlerin 4447 sayılı Kanun m.51 kapsamında değerlendirileceği belirtilir. Bu süreden daha önce yapılan fesih, İŞKUR uygulamasında askerlik gerekçesiyle yapılmış fesih olarak kabul edilmez.

Bu kural özellikle işsizlik ödeneği bakımından önemlidir. İşçi sevk tarihinden çok önce işten ayrılmış ve aradaki dönemde çalışmamışsa, ayrılışın askerlik zorunluluğuyla doğrudan bağlantısı zayıflar. Bu nedenle sevk belgesi alındıktan sonra işverene fesih bildirimi yapılması ve tarihlerin uyumlu olması önem taşır.

Sevk tarihinden sonra işten çıkış bildirilmişse İŞKUR uygulamasında fesih tarihinin sevk tarihine göre güncellenmesi gündeme gelebilir. İşverenin farklı kod bildirdiği hâlde fesih tarihinden itibaren 90 gün içinde askere gidilmişse ve işveren hatayı kabul ediyorsa, yazılı bildirim ve belgelerle fesih nedeni askerlik olarak güncellenebilir.

Bedelli Askerlikte Kod 12 ve Kıdem Tazminatı

Bedelli askerlik uygulamasında işçinin çalışma ilişkisinin nasıl yönetileceği, fiilî askerlik süresi ve tarafların tercihine göre değerlendirilir. 1475 m.14’teki “muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla” sona erme hükmü bakımından işçi askerlik nedeniyle iş sözleşmesini gerçekten sona erdiriyorsa kıdem tazminatı tartışması gündeme gelir.

Ancak her bedelli askerlik hâlinde iş sözleşmesini sona erdirmek zorunlu değildir. İşçi ve işveren ücretsiz izin veya başka bir izin düzenlemesiyle ilişkiyi devam ettirebilir. Böyle bir durumda SGK işten çıkış bildirgesi verilmez; iş sözleşmesi sona ermediğinden kod 12 kullanılmaz ve kıdem tazminatı da o anda muaccel olmaz.

İşçi sözleşmeyi sona erdirme yolunu seçiyorsa fesih dilekçesinde askerlik sebebini açıkça belirtmeli ve sevk belgesini eklemelidir. İzin ile fesih seçenekleri birbirine karıştırılmamalıdır.

Askerlik Nedeniyle Fesih Nasıl Yapılır?

Fesih bildirimi yazılı yapılmalıdır. Dilekçede işçinin kimlik bilgileri, işe giriş tarihi, askerlik sevk tarihi, 1475 sayılı Kanun m.14 uyarınca askerlik nedeniyle iş sözleşmesinin sona erdirildiği ve kıdem tazminatı ile doğmuş diğer alacakların ödenmesinin istendiği açıkça yazılabilir.

Dilekçeye sevk belgesi eklenmeli ve işverene teslim edildiği ispatlanabilir olmalıdır. Elden veriliyorsa tarihli-imzalı teslim nüshası alınması; uyuşmazlık ihtimali yüksekse noter, KEP veya ispatlanabilir başka yazılı iletişim yönteminin kullanılması delil bakımından önemlidir.

Fesih tarihi ile sevk tarihi arasında makul bağlantı bulunması gerekir. İşçi işyerinden aylar önce ayrılıp daha sonra askere gitmişse, kıdem tazminatı ve İŞKUR bakımından ayrılışın gerçekten askerlik nedeniyle olup olmadığı tartışılır.

İşveren Kod 12 Yerine Kod 03 Girerse Ne Olur?

Askerlik nedeniyle yapılan fesih normal istifa değildir. İşveren kod 03 bildirirse işçinin kıdem tazminatı ve terhis sonrası işsizlik ödeneği işlemleri açısından sorun çıkabilir. İşçi e-Devlet üzerinden işten ayrılış kodunu kontrol etmeli; hata varsa işverenden derhâl düzeltme istemelidir.

İŞKUR Genelgesinde, işten çıkış nedeni askerlik olmadığı hâlde 90 gün içinde askere giden ve işverenin de farklı kodun sehven bildirildiğini yazılı olarak kabul ettiği durumlarda fesih nedeninin askerlik olarak güncellenmesine imkân tanınır. İşveren kabul etmiyorsa askerlik nedeniyle fesih dilekçesi, kıdem tazminatı bordrosu/banka dekontu ve diğer belgeler önem kazanır.

SGK kodunun yanlış olması kıdem hakkını kendiliğinden yok etmez. İş mahkemesi uyuşmazlığında gerçek fesih sebebi deliller üzerinden belirlenir. Ancak idari işlemlerde gecikme yaşamamak için kod ve belgeler mümkün olduğunca erken düzeltilmelidir.

Askerlik Nedeniyle Ayrılan İşçinin Diğer Alacakları

Askerlik feshi, çalışılmış döneme ait ücret alacaklarını ortadan kaldırmaz. Ödenmemiş ücret, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti, prim ve sözleşmeden doğan diğer alacaklar kendi koşulları varsa talep edilebilir.

İş Kanunu m.59 uyarınca kullanılmayan yıllık izin ücretleri de sözleşmenin sona erdiği tarihte ödenmelidir. Yıllık izin ücretinin doğması için işçinin neden ayrıldığı önemli değildir; hak kazanılmış fakat kullanılmamış izin günlerinin bulunması yeterlidir.

Kıdem tazminatı ile diğer işçilik alacaklarının hesapları ayrı tutulmalıdır. Kıdem tazminatında giydirilmiş brüt ücret ve tavan; kullanılmayan izin ücretinde fesih tarihindeki çıplak ücret; fazla çalışmada ise ilgili dönem ücretleri ve ispat kuralları dikkate alınır.

Kod 12 İçin Belge ve Süre Kontrol Listesi

1. Askerlik sevk belgesini alın ve sevk tarihini doğrulayın.
2. İşverene askerlik nedeniyle fesih dilekçesini yazılı verin.
3. Dilekçede 1475 sayılı Kanun m.14’e dayandığınızı açıkça belirtin.
4. En az bir yıllık kıdem süresini kontrol edin.
5. Son ücret ve düzenli yan menfaatlerle kıdem hesabını yapın.
6. e-Devlet’ten SGK işten ayrılış kodunun 12 olup olmadığını kontrol edin.
7. Askerlik sonrası terhis belgesini saklayın.
8. Terhisten sonra 30 gün içinde İŞKUR’a başvurun.
9. Kullanılmayan izin ve diğer ücret alacaklarını ayrı hesaplayın.
10. Ödeme yapılmazsa zorunlu arabuluculuk sürecini başlatın.

Normal istifa ile askerlik feshinin farkı için İşten Çıkış Kodu 03; işveren feshi için İşten Çıkış Kodu 04 rehberleri birlikte incelenebilir.

Sık Sorulan Sorular

Resmî Kaynaklar

• 1475 sayılı İş Kanunu m.14
• 4857 sayılı İş Kanunu
• 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu
• Türkiye İş Kurumu
• Sosyal Güvenlik Kurumu

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →