Ayıplı Malda Zamanaşımı Kaç Yıl? 2026 | TKHK 12 ve Gizli Ayıp

Ayıplı Mal Nedir?

TKHK m.8’e göre ayıplı mal, tüketiciye teslimi anında taraflarca kararlaştırılan örnek veya modele uygun olmayan ya da objektif olarak sahip olması gereken özellikleri taşımayan maldır. Reklamda, ambalajda, etikette, internet ilanında veya kullanım kılavuzunda bildirilen özellikleri taşımayan mallar da şartları varsa ayıplı kabul edilir.

Malın kullanım amacını karşılamaması, makul olarak beklenen faydayı azaltması veya ortadan kaldırması; maddi, hukuki veya ekonomik eksiklik içermesi ayıp değerlendirmesine girebilir. Teslimin kararlaştırılan zamanda yapılmaması veya satıcının sorumluluğundaki montajın gereği gibi yapılmaması da kanunda sözleşmeye aykırı ifa olarak düzenlenmiştir.

Tüketicinin dört temel seçimlik hakkı için Ayıplı Malda Tüketici Hakları rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Ayıplı Malda Genel Zamanaşımı Kaç Yıldır?

TKHK m.12/1’in açık kuralı, ayıplı maldan sorumluluğun teslim tarihinden itibaren iki yıl sürmesidir. Ayıbın teslim anında fark edilmemiş ve daha sonra ortaya çıkmış olması genel kuralı değiştirmez. Başlangıç noktası ayıbın öğrenildiği tarih değil, malın tüketiciye teslim edildiği tarihtir.

Örneğin 1 Mart 2026’da teslim edilen bir buzdolabında gizli üretim kusuru 10 ay sonra ortaya çıkmışsa genel zamanaşımı yine teslimden itibaren hesaplanır. Ayıbın ortaya çıkış tarihi, ispat ve seçimlik hakkın kullanılması bakımından önemlidir; fakat m.12/1’in normal başlangıç noktası teslimdir.

Konut ve Tatil Amaçlı Taşınmazlarda Süre Kaç Yıldır?

TKHK m.12/1, konut veya tatil amaçlı taşınmaz mallarda ayıplı mal sorumluluğu için teslimden itibaren beş yıllık zamanaşımı öngörür. Bu hüküm tüketici işlemi niteliğindeki konut satışlarında uygulanır.

Yeni konutta su yalıtımı, tesisat, ortak alan, yapı malzemesi, metrekare, projeye aykırılık veya kullanım değerini düşüren başka eksiklikler ayıp iddiasına konu olabilir. Ancak her inşaat uyuşmazlığının otomatik olarak 6502 sayılı Kanuna tabi olduğu söylenemez; alıcının tüketici, satıcının ticari veya mesleki amaçla hareket eden satıcı olması gerekir.

Taşınmaz ayıbının ortak alan veya yapı güvenliğiyle ilgili olması başka mevzuat ve sorumluluk sebeplerini de gündeme getirebilir. Tüketici hukuku zamanaşımı, başka hukuki sebeplerden doğan taleplerin süreleriyle karıştırılmamalıdır.

İkinci El Malda Zamanaşımı Kaç Yıldır?

TKHK m.12/2’ye göre ikinci el satışlarda satıcının ayıplı maldan sorumluluğu bir yıldan az olamaz. İkinci el konut veya tatil amaçlı taşınmaz satışlarında ise bu alt sınır üç yıldır.

Bu hüküm “her ikinci el üründe kesin süre bir yıldır” anlamına gelmez. Kanun alt sınır belirler. Tarafların sözleşmesinde daha uzun sorumluluk süresi kararlaştırılabilir veya başka bir kanunda daha uzun süre bulunabilir.

İkinci el araç satışında ayrıca aracın kilometresi, hasar geçmişi, ekspertiz raporu, ilan açıklamaları ve Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik hükümleri önem taşıyabilir. Satıcının ticari veya mesleki faaliyet kapsamında araç satıp satmadığı da tüketici hukuku uygulamasını belirler.

Gizli Ayıp Zamanaşımını Otomatik Olarak Kaldırır mı?

Hayır. Kanunun m.12/1 metni zaten “ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile” iki yıllık genel süreyi öngörür. Dolayısıyla bir ayıbın yalnızca “gizli” olması, tek başına iki yıllık zamanaşımını ortadan kaldırmaz.

Zamanaşımının uygulanmaması için m.12/3’teki daha ağır koşul gerekir: ayıbın satıcının ağır kusuru veya hilesiyle gizlenmiş olması. Tüketici bu istisnaya dayanıyorsa satıcının ayıbı bilmesi, gizlemesi veya ağır kusurlu davranışıyla tüketicinin ayıbı fark etmesini engellemesi gibi olgular somut delillerle ortaya konmalıdır.

Bu ayrım SEO içeriklerinde sık karıştırılır. “Gizli ayıp varsa hiçbir süre yoktur” şeklindeki genel ifade m.12’nin metnine uygun değildir.

Ağır Kusur veya Hile ile Gizleme Ne Demektir?

Hile, satıcının ayıbı bildiği hâlde tüketiciyi yanıltmak amacıyla gizlemesi, gerçeğe aykırı açıklama yapması veya ayıbın anlaşılmasını engelleyen davranışta bulunmasıdır. Ağır kusur ise sıradan dikkatsizliğin ötesinde, gerekli özenin açık ve ciddi biçimde ihlal edilmesini ifade eder.

Örneğin ağır hasarlı bir aracın yapısal hasarının bilinçli olarak gizlenmesi, kilometre bilgisinin manipüle edilmesi veya ciddi su hasarı bulunan elektronik ürünün onarılıp “sıfır ve sorunsuz” diye satılması somut koşullara göre m.12/3 tartışması doğurabilir.

İstisnanın uygulanması için soyut “satıcı kesin biliyordu” iddiası yerine servis kayıtları, ekspertiz, önceki onarım faturaları, ilan metni, mesajlar ve teknik bilirkişi tespiti gibi deliller önemlidir.

Garanti Süresi ile Zamanaşımı Aynı Şey midir?

Hayır. Garanti süresi, garanti belgesi mevzuatına göre üretici veya ithalatçının belirli süre boyunca onarım ve diğer yükümlülüklerini ifade eder. TKHK m.12’deki zamanaşımı ise ayıplı maldan doğan seçimlik hakların hukuki olarak ileri sürülebileceği süreyi düzenler.

Bir ürünün garanti süresinin sona ermesi, her somut olayda tüketicinin bütün ayıplı mal haklarının aynı gün sona erdiği anlamına gelmez. Tersine garanti sürerken de ayıbın niteliğine göre tüketici yalnız ücretsiz onarıma mahkûm değildir; TKHK m.11’deki seçimlik hakların koşulları ayrıca değerlendirilir.

Tüketicinin Ayıbı Hemen Bildirmesi Zorunlu mu?

6502 sayılı Kanun, eski mevzuattaki gibi genel bir “30 gün içinde ayıp ihbarı yapılmazsa hak düşer” sistemi kurmaz. Tüketicinin ayıbı öğrenir öğrenmez satıcıya yazılı bildirmesi ispat açısından son derece önemlidir; ancak kanunda ayıplı mal için genel ve kısa bir ihbar hak düşürücü süresi bulunmamaktadır.

Bu nedenle internette yer alan “ayıbı 30 gün içinde bildirmezseniz tüm haklar yanar” şeklindeki eski bilgi 6502 sayılı Kanunun güncel sistemini yansıtmaz. Bununla birlikte tüketicinin ayıbı uzun süre kullanmaya devam etmesi, ayıbın niteliği ve seçimlik hakkın dürüstlük kuralına uygun kullanımı bakımından uyuşmazlık yaratabilir.

İlk Altı Ayda İspat Kuralı Nasıl Çalışır?

TKHK m.10’un güncel düzenlemesinde teslim tarihinden itibaren belirli dönem içinde ortaya çıkan ayıpların teslim anında var olduğuna ilişkin tüketici lehine ispat kuralı bulunur. Bu kuralın kapsamı ve istisnaları malın veya ayıbın niteliğine göre değerlendirilir.

İspat kolaylığı ile zamanaşımı farklıdır. Bir ayıbın teslim anında var olduğunun karineyle kabul edilmesi, m.12’deki genel iki yıllık sürenin başlangıcını değiştirmez. Tersine karine süresinin geçmesi de iki yıllık sorumluluğu kendiliğinden sona erdirmez; yalnız ispat yükünün değerlendirilmesini etkiler.

Ayıplı Malda Tüketicinin Seçimlik Hakları Nelerdir?

TKHK m.11 tüketiciye dört seçimlik hak tanır: malı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme; malı alıkoyup ayıp oranında bedel indirimi isteme; aşırı masraf gerektirmiyorsa ücretsiz onarım; imkân varsa ayıpsız misliyle değişim.

Satıcı, tüketicinin seçtiği talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Ücretsiz onarım veya ayıpsız misliyle değiştirme hakları üretici ve ithalatçıya karşı da kanundaki koşullarla kullanılabilir. Tüketici ayrıca şartları varsa Türk Borçlar Kanunu uyarınca tazminat isteyebilir.

Hakem Heyeti mi, Tüketici Mahkemesi mi?

2026 yılı için değeri 186.000 TL’nin altında bulunan tüketici uyuşmazlıklarında Tüketici Hakem Heyetine başvuru zorunludur. Bu tutar ve üzerindeki uyuşmazlıklarda hakem heyetine başvurulamaz; dava şartı arabuluculuk ve tüketici mahkemesi yolu gündeme gelir.

Hakem heyeti başvuru sınırını 2026 Tüketici Hakem Heyeti Başvuru Sınırı yazımızda; hakem heyeti kararına itiraz süresini ise Tüketici Hakem Heyeti Kararına İtiraz Süresi rehberimizde açıkladık.

Ayıplı Malda Hangi Deliller Saklanmalıdır?

Fatura veya satış belgesi, sipariş ekranı, ürün ilanı, reklam açıklaması, garanti belgesi, servis formları, satıcıyla yazışmalar, fotoğraf ve videolar, kargo teslim kayıtları ve varsa ekspertiz/bilirkişi raporu saklanmalıdır.

Ayıp teknik nitelikteyse tüketicinin ürünü yetkisiz biçimde söküp değiştirerek delili bozması ispatı zorlaştırabilir. Özellikle araç, elektronik cihaz, mobilya veya yapı ayıbında uzman tespitinin erkenden yapılması önemlidir.

Satıcıya yapılan ilk bildirim de yazılı ve ispatlanabilir olmalıdır. E-posta, KEP, noter, müşteri hizmetleri kayıt numarası veya platform içi mesajlaşma ayıbın ne zaman bildirildiğini gösterebilir.

Satıcı “Kullanıcı Hatası” Derse Ne Yapılır?

Kullanıcı hatası savunması tek başına tüketicinin hakkını ortadan kaldırmaz. Ayıbın gerçekten kullanım kaynaklı olup olmadığı teknik incelemeyle belirlenmelidir. Servis raporunda yalnız “kullanıcı hatası” yazması, gerekçesizse uyuşmazlığı bitirmez.

Tüketici servis raporunun ayrıntısını, hangi parçanın nasıl zarar gördüğünü ve bu sonuca hangi testle ulaşıldığını isteyebilir. Uyuşmazlık hakem heyetine veya mahkemeye taşınırsa bilirkişi incelemesi yapılabilir.

Zamanaşımı Dolmadan Ne Yapılmalıdır?

Ayıbı öğrendiğinizde satıcıya yazılı talep yöneltin ve hangi seçimlik hakkı kullandığınızı açıkça belirtin. Zamanaşımı sonuna çok yakınsa yalnız müşteri hizmetleri görüşmesiyle yetinmek yerine hukuki başvuru tarihini koruyan yol kullanılmalıdır.

Başvurunun zamanaşımını kesip kesmediği, kullanılan hukuki yola göre değerlendirilir. Hakem heyeti, dava, icra veya arabuluculuk gibi yolların zamanaşımına etkisi aynı değildir. Süre bitimine yakın dosyalarda işlemin hukuki niteliği ayrıca kontrol edilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Ayıplı malda süre kaç yıldır?

Genel kural teslimden itibaren iki yıldır.

2. Gizli ayıpta süre ayıbı öğrendiğimde mi başlar?

Genel m.12/1 kuralı teslimden başlar. Ağır kusur veya hileyle gizleme varsa m.12/3 istisnası uygulanır.

3. Her gizli ayıpta zamanaşımı kalkar mı?

Hayır. Ayıbın ağır kusur veya hileyle gizlenmesi gerekir.

4. Konutta ayıp süresi kaç yıldır?

Tüketici işlemi niteliğindeki konut veya tatil amaçlı taşınmazda teslimden itibaren beş yıldır.

5. İkinci el telefonda süre nedir?

Tüketici işlemi niteliğindeki ikinci el satışta satıcının sorumluluğu bir yıldan az olamaz.

6. Garanti biterse ayıplı mal hakkım da biter mi?

Garanti ve TKHK m.12 zamanaşımı ayrı hukuki kurumlardır; somut süreler ayrıca değerlendirilir.

7. Ayıbı 30 gün içinde bildirmek zorunlu mu?

6502 sayılı Kanunda genel bir 30 günlük ayıp ihbarı hak düşürücü süresi yoktur.

8. Satıcı “kullanıcı hatası” dedi, dava biter mi?

Hayır. Teknik raporun gerekçesi ve gerektiğinde bilirkişi incelemesi değerlendirilir.

9. Seçimlik hakkı satıcı mı belirler?

Hayır. TKHK m.11 tüketiciye seçimlik hak verir; kanundaki sınırlamalar saklıdır.

10. 2026’da hakem heyeti sınırı nedir?

186.000 TL’nin altındaki tüketici uyuşmazlıklarında hakem heyetine başvuru zorunludur.

11. İkinci el araçta her satış tüketici işlemi midir?

Hayır. Satıcının ticari/mesleki amaçla hareket edip etmediği ve alıcının tüketici sıfatı önemlidir.

12. Ağır kusur/hileyi nasıl ispatlarım?

Önceki servis kayıtları, ekspertiz, ilan, yazışma, onarım geçmişi ve teknik bilirkişi delilleri kullanılabilir.

Resmî Kaynaklar

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.8-12; 2026 başvuru sınırı için Ticaret Bakanlığının 23 Aralık 2025 tarihli parasal sınır tebliği esas alınmıştır.