Gemi Acenteliği Yetki ve İşletme Kurallarına Aykırılık Cezası 2026 | 10 Bin–100 Bin TL

2026 Düzenlemesinin Hukuki Dayanağı

Gemi acenteliği faaliyetinin genel yetki ve işletme kurallarına ilişkin idari yaptırım, 24 Temmuz 2026 tarihli 7590 sayılı Kanunun 29 uncu maddesiyle 655 sayılı KHK’ya eklenen 28/A maddesinde düzenlenmiştir. Hüküm 31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Düzenleme, acentelik faaliyetinin yalnız şirketler arasındaki temsil sözleşmesine değil, kamu hukuku kaynaklı denizcilik şartlarına da uygun yürütülmesini amaçlar.

Gemi acentesi, donatan veya işleten adına liman, gemi, personel, belge, ikmal ve kamu işlemleri gibi geniş bir alanda hizmet verebilir. Bu nedenle acentenin kimliği, yetki kapsamı ve hangi gemi adına işlem yaptığı kamu denetiminde açık olmalıdır.

Resmî değişiklik metni TBMM – 7590 sayılı Kanun sayfasında yayımlanmıştır. Acente personelinin görev/disiplin sorumluluğu için Gemi Acentesi ve Acente Personeli Disiplin Cezası 2026 rehberimiz ayrıca incelenebilir.

Gemi Acenteliği Faaliyeti Nedir?

Gemi acenteliği; deniz taşıma işletmesi, donatan, işleten veya kaptan adına belirli liman ve denizcilik işlemlerinin yürütülmesini kapsayan temsil ve hizmet faaliyetidir. Acente, geminin limana gelişi öncesinde bildirim yapabilir, liman hizmetlerini organize edebilir, kamu işlemlerini takip edebilir ve ticari temsil fonksiyonları üstlenebilir.

Bu geniş görev alanı nedeniyle acentenin faaliyet sınırı önemlidir. Acentenin bir gemi adına işlem yapabilmesi, temsil ilişkisine ve mevzuatın aradığı acentelik yetkisine dayanmalıdır. Tanınmayan bir şirket adına veya yetki kapsamı dışında işlem yapılması kayıt güvenliğini bozar.

Bir şirketin ticaret sicilinde “denizcilik” veya “lojistik” ibaresi bulunması gemi acenteliği yetkisini tek başına sağlamaz. İlgili özel yetki ve faaliyet şartları ayrıca karşılanmalıdır.

10.000–100.000 TL Ceza Hangi Durumda Uygulanır?

655 m.28/A kapsamındaki ilgili gemi acenteliği ihlalinde kanuni ceza aralığı 10.000 TL ile 100.000 TL arasındadır. Yetki kapsamı dışında faaliyet, zorunlu kayıt ve bildirim kurallarına aykırılık, temsil şartlarının ihlali, faaliyet adresi/şube kurallarına aykırılık veya mevzuatta öngörülen işletme usullerinin ihlali bu grupta değerlendirilebilir.

Her sözleşmesel hata veya müşteri memnuniyetsizliği idari para cezası değildir. İdari yaptırım için mevzuatta açık yükümlülük bulunmalı ve somut fiil bu yükümlülüğe aykırı olmalıdır.

Ceza miktarı alt ve üst sınır arasında belirlenirken 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17/2 uyarınca haksızlık içeriği, kusur ve ekonomik durum dikkate alınmalıdır. Tek gemi çağrısındaki kayıt eksikliği ile uzun süre yetki kapsamı dışında faaliyet yürütülmesi aynı değildir.

Yetki Belgesi ve Faaliyet Kapsamı

Gemi acentesi, faaliyet için gereken yetki belgesini geçerli şekilde bulundurmalı ve yalnız izin verilen kapsamda işlem yapmalıdır. Yetkinin süresi, şirket unvanı, merkez veya şube adresi ve varsa liman kapsamı kontrol edilmelidir.

Belge süresi sona ermişken işlem yapılması, yenileme başvurusunun varlığına rağmen mevzuatta açık geçiş hükmü yoksa yetkisiz faaliyet riski doğurabilir. Şirket yenileme sürecini son güne bırakmamalıdır.

Yetki belgesinin başka tüzel kişiye ait olması, grup şirketi veya aynı ortaklık yapısı gerekçe gösterilerek kullanılamaz. Her şirket kendi hukuki statüsü içinde yetkilendirilmelidir.

Şube, Liman ve Temsil Sınırı

Acente farklı limanlarda faaliyet gösterebilir. Ancak merkez yetkisinin her şubeyi veya her limanı otomatik kapsayıp kapsamadığı ilgili düzenlemeye göre belirlenmelidir. Şube açılışında idari kayıt ve personel şartları ayrıca doğabilir.

Bir limandaki acente ofisinin başka limandaki işlemi uzaktan yürütmesi teknik olarak mümkün olsa bile, mevzuatta yerel şube veya yetki şartı varsa buna uyulmalıdır.

Temsil edilen geminin hangi sefer veya dönem için acenteye yetki verdiği de önemlidir. Süresi bitmiş acentelik atamasıyla yeni gemi çağrısında işlem yapılmamalıdır.

Gemi Adına İşlem ve Vekâlet İlişkisi

Acente işlemi, temsil edilen gemi veya işletmeci adına yapılır. Bu nedenle acente atama yazısı, sözleşme veya ilgili temsil belgesi dosyada bulunmalıdır. Başka acentenin müşterisi olan gemi adına yetkisiz işlem yapılması ticari ve idari uyuşmazlık yaratır.

Acente gemi adına liman hizmeti, kılavuzluk, römorkör, ikmal veya başka hizmetleri organize ederken sözleşmesel temsil sınırlarını da gözetmelidir. Müşterinin onayı olmadan olağan dışı mali yük doğuran işlem özel hukuk sorumluluğu yaratabilir.

Kamu sistemi üzerinden yapılan işlemde ise temsil yetkisi ile sistem yetkisi birlikte bulunmalıdır. Sistem erişiminin açık olması tek başına hukuki temsil yetkisi vermez.

Kayıt ve Belge Düzeni

Her gemi çağrısı için acente dosyasında gemi kimliği, IMO numarası, liman, geliş-gidiş tarihleri, temsil belgesi, mürettebat ve ilgili operasyon kayıtları tutulmalıdır. Benzer isimli gemilerin kayıtlarının karışmaması için benzersiz kimlik kullanılmalıdır.

Belge ve bildirimlerin gerçek durumu yansıtması gerekir. Başka seferden kopyalanan eski liste, yanlış gemi belgesi veya tahmini bilgiyle kamu bildirimi yapılmamalıdır.

Elektronik dosyada değişiklik geçmişi korunmalı; denetim sonrasında geriye dönük belge üretme veya ilk sürümü silme yoluna gidilmemelidir.

Alt Acente ve Hizmet Sağlayıcı Kullanımı

Ana acente bazı liman veya hizmetlerde alt acente kullanabilir. Bu durumda alt acentenin kendi yetki durumu ve hangi işlemleri yapabileceği önceden kontrol edilmelidir. Sözleşme ile görev devri kamu hukuku sorumluluğunu otomatik olarak ortadan kaldırmaz.

Ana acente, alt acentenin yaptığı resmî bildirim ve önemli işlemleri izleyebilecek kayıt sistemi kurmalıdır. Yanlış bilgi fark edildiğinde düzeltilmesi geciktirilmemelidir.

Alt acente sözleşmesinde gizlilik, veri güvenliği, kamu sistemi erişimi, belge saklama ve sorumluluk açıkça düzenlenmelidir.

Elektronik Denizcilik İşlemleri

Gemi acenteliği işlemlerinin önemli kısmı elektronik sistemler üzerinden yürütülebilir. Kullanıcı hesapları kişiye özgü olmalı, şifre paylaşımı önlenmeli ve işlem logları saklanmalıdır.

Şirketten ayrılan personelin erişimi derhal kapatılmalıdır. Yetkili personel izinliyken hesabının başka çalışan tarafından kullanılması yerine yedek yetkili hesap mekanizması kurulmalıdır.

Sistem arızasında ekran görüntüsü ve hata kodu alınmalı, resmî alternatif işlem yöntemi uygulanmalıdır. Teknik kesinti, bildirim yükümlülüğünün süresiz ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Yetki Askısı ve Şirket Değişikliği

Acente yetkisi askıya alınmışsa askı süresince hangi işlemlerin yapılamayacağı karar ve mevzuat üzerinden belirlenmelidir. Şirket kendi değerlendirmesiyle askı kalkmadan faaliyete dönmemelidir.

Birleşme, bölünme, unvan veya vergi numarası değişikliği yetki kayıtlarını etkileyebilir. Özellikle tüzel kişilik değişmişse eski şirketin yetkisi yeni şirket tarafından otomatik kullanılamaz.

Devir tarihindeki açık gemi çağrıları için hangi şirketin işlemleri tamamlayacağı ve kamu kayıtlarının nasıl güncelleneceği önceden planlanmalıdır.

Acente Değişikliği Sırasında Dosya Devri

Gemi sahibi bir liman çağrısında acenteyi değiştirebilir. Eski acente ile yeni acente arasındaki devir sırasında açık liman işlemleri, mürettebat bildirimleri, hizmet faturaları ve kamu kayıtları netleştirilmelidir.

Yeni acente önceki acentenin kullanıcı hesabını veya imzasını kullanmamalıdır. Kendi temsil belgesi ve yetkisi üzerinden işlem yapmalıdır. Devir saati ve hangi işlemin kim tarafından tamamlandığı kayıt altına alınmalıdır.

Eksik devir nedeniyle aynı bildirimin iki kez veya hiç yapılmaması önlenmelidir. Kontrol listesiyle dosya devri güvenli hâle getirilebilir.

Denetimde Hangi Belgeler İncelenir?

Denetim ve İtiraz Kontrolü

İlk olarak acentenin ilgili tarihte ve ilgili liman/faaliyet için yetkili olup olmadığı belirlenmelidir. İkinci olarak somut fiilin acente şirketine mi, alt acenteye mi veya personele mi ait olduğu ayrılmalıdır.

Üçüncü olarak yapılan işlem ile temsil yetkisi karşılaştırılmalıdır. Dördüncü olarak 10.000–100.000 TL aralığındaki cezanın 5326 m.17/2 ölçütlerine göre gerekçelendirilip gerekçelendirilmediği incelenir.

Tebliğ tarihi, elektronik işlem logları, yetki belgesi ve temsil sözleşmesi savunmanın temel belgeleridir. Acentelik tarifesiyle ilgili ayrı iddia varsa bu fiil ayrı yaptırım grubunda değerlendirilmelidir.

Gemi Acenteleri İçin 12 Maddelik Uyum Listesi

1. Yetki belgesi bitiş tarihini elektronik takip edin.
2. Şube ve liman kapsamını ayrı kontrol edin.
3. Her gemi için güncel acente atama belgesi saklayın.
4. IMO numarasıyla gemi kimliğini doğrulayın.
5. Elektronik hesapları kişiye özgü tutun.
6. Alt acentelerin yetkisini periyodik doğrulayın.
7. Gemi çağrı dosyalarını standart kontrol listesiyle yönetin.
8. Eski belge ve listeleri yeni çağrıya kopyalamayın.
9. Yetki askısında sistem erişimini sınırlandırın.
10. Şirket birleşmesi/devirde yetki kayıtlarını güncelleyin.
11. Acente değişikliğinde dosya devir tutanağı kullanın.
12. Denetimde genel acente kuralı ile tarife/personel yaptırımını ayırın.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Gemi acenteliği kurallarına aykırılık cezası kaç TL?

655 m.28/A kapsamındaki ilgili genel acentelik ihlalinde 10.000 TL’den 100.000 TL’ye kadar idari para cezası uygulanabilir.

2. Ticaret sicilinde denizcilik yazması acente yetkisi sağlar mı?

Hayır. İlgili özel denizcilik yetkisi ayrıca karşılanmalıdır.

3. Bir acente her limanda faaliyet gösterebilir mi?

Yetki belgesi ve mevzuatın şube/liman kapsamı kontrol edilmelidir.

4. Acente atama yazısı neden önemlidir?

Şirketin belirli gemi adına işlem yapma temsil yetkisini gösterir.

5. Alt acente kullanmak mümkün mü?

İlgili mevzuat ve yetki şartları içinde mümkündür; alt acentenin yetkisi ayrıca kontrol edilmelidir.

6. Personel hesabı paylaşılabilir mi?

Kişiye özgü elektronik hesapların paylaşılması kayıt güvenliğini bozar ve mevzuat sorunu doğurabilir.

7. Yetki askıya alınırsa faaliyet devam eder mi?

Askı kararının kapsamı ve mevzuat esas alınır; resmî olarak kalkmadan faaliyete dönülmemelidir.

8. Ceza neden 10.000–100.000 TL arasında?

5326 m.17/2 uyarınca haksızlık içeriği, kusur ve ekonomik durum dikkate alınır.

9. Tarife ihlali bu ceza içinde mi?

Hayır. Gemi acenteliği tarifesine aykırılık için ayrı yaptırım düzenlenmiştir.

10. Şirket unvanı değişirse belge güncellenir mi?

Yetki kaydını etkileyen değişiklikler ilgili usulde güncellenmelidir.

11. Sonradan yetki almak geçmiş fiili kaldırır mı?

Hayır. Sonradan alınan yetki gelecekteki faaliyet için geçerlidir; geçmiş dönem ayrı değerlendirilir.

12. Düzenleme ne zaman yürürlüğe girdi?

31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Resmî Kaynaklar ve İlgili İçerikler

Temel kaynak: 7590 sayılı Kanun – TBMM, m.29 ile 655 sayılı KHK’ya eklenen m.28/A; alt-üst sınır uygulamasında 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17.

İlgili içerikler: gemi acentesi personel disiplin cezası, düzenli deniz hattı izin/veri cezası.