Bölge İdare Mahkemesinin Geri Gönderme Kararı Temyiz Edilebilir mi? 7589 ve İYUK 46/2 | 2026

7589 Sayılı Kanun Geri Gönderme Kararlarında Neyi Değiştirdi?

İdari yargıda istinaf sisteminin temel amacı, ilk derece kararlarının bölge idare mahkemesi tarafından hem hukuk hem olay yönünden denetlenebilmesidir. İYUK m.45, BİM’in istinaf başvurusunu reddetmesi, kararı kaldırarak yeniden hüküm kurması veya kanunda sayılan ağır usul hâllerinde dosyayı ilgili mahkemeye göndermesi seçeneklerini düzenler.

7589 sayılı Kanun, 2026 yılında İYUK m.45 ve m.46 üzerinde bağlantılı değişiklikler yaptı. Değişikliğin önemli sonuçlarından biri, m.45 kapsamında verilen bazı geri gönderme kararlarının temyiz denetimine konu edilebilmesine ilişkin açık bir kanuni düzenleme getirilmesidir.

Bu yenilik, geri gönderme kararının yargılamayı ciddi biçimde uzatabildiği ve yanlış bir geri gönderme kararının tarafları yeniden ilk derece sürecine döndürdüğü dosyalarda önem taşır. Özellikle esas uyuşmazlığın normalde Danıştay temyizine tabi olduğu davalarda, geri gönderme kararının hiç denetlenememesi önemli usul sonuçları yaratabiliyordu.

Yeni düzenleme bütün BİM geri gönderme kararlarını otomatik olarak temyize açmamıştır. Temyiz edilebilirlik, İYUK m.46’daki dava ve karar türleriyle bağlantılıdır.

İYUK m.45’e Göre BİM Dosyayı Ne Zaman Geri Gönderir?

İYUK m.45, istinaf incelemesinde BİM’in kural olarak uyuşmazlığı sonuçlandırmasını esas alır. İlk derece kararını hukuka aykırı bulduğunda kararı kaldırıp işin esası hakkında yeniden karar vermesi temel yöntemdir. Geri gönderme ise kanunda özel olarak sayılan ağır usul eksiklikleri bakımından istisnai bir yoldur.

Görev ve yetkiyle ilgili temel sorunlar, mahkemenin kanuna uygun teşekkül etmemesi, yasaklı hâkimin karara katılması veya güncel m.45’te açıkça geri gönderme sebebi sayılan diğer hâller bu mekanizmayı gündeme getirebilir. 7589’un m.45’te yaptığı değişiklik nedeniyle, somut dosyada karar tarihindeki yürürlükteki tam metin mutlaka kontrol edilmelidir.

Geri gönderme kararında BİM’in hangi usul eksikliğini tespit ettiği açıkça yazılmalıdır. Çünkü temyiz denetiminin konusu, çoğu kez bu usul eksikliğinin gerçekten geri göndermeyi gerektirip gerektirmediğidir.

BİM’in kendisinin tamamlayabileceği ve uyuşmazlığı sonuçlandırabileceği bir eksiklik için dosyayı gereksiz biçimde ilk dereceye göndermesi, usul ekonomisi ve İYUK m.45’in sistematiği açısından tartışma doğurabilir.

İYUK m.46/2 Geri Gönderme Kararının Temyizini Nasıl Düzenler?

İYUK m.46’nın birinci fıkrası, bölge idare mahkemelerinin hangi kararlarının Danıştayda temyiz edilebileceğini konu ve parasal sınırlar bakımından düzenler. Her BİM kararı temyize açık değildir; kanunda sayılmayan veya kesin bırakılan kararlar BİM aşamasında kesinleşir.

7589 ile getirilen m.46/2 düzenlemesi, m.45 uyarınca verilen geri gönderme kararlarının temyiz edilebilirliğini esas uyuşmazlığın m.46 kapsamındaki niteliğiyle ilişkilendirir. Bu nedenle geri gönderme kararında ilk sorulacak soru “dosyanın esası temyize tabi mi?” olmalıdır.

Dosyanın konusu m.46 kapsamında Danıştay temyizine tabi ise ve geri gönderme kararı güncel m.46/2 kapsamına giriyorsa, taraf kararın hukuka aykırı olduğunu Danıştay önüne taşıyabilir. Böylece yeniden ilk derece yargılamasına geçilmeden önce geri gönderme gerekçesi üst yargı denetiminden geçebilir.

Buna karşılık uyuşmazlık m.46 kapsamı dışında ise, yalnız geri gönderme kararı verilmesi temyiz yolu yaratmaz. Kanun yolu hakkı istisnai yorumlanamaz; kanuni dayanağının bulunması gerekir.

Hangi Dosyalarda Geri Gönderme Kararı Temyiz Edilebilir?

İlk olarak BİM kararının İYUK m.45 kapsamındaki geri gönderme kararlarından biri olması gerekir. İkinci olarak esas uyuşmazlığın İYUK m.46’ya göre Danıştay temyizine açık nitelikte olması gerekir. Üçüncü olarak 7589 sayılı Kanunun yürürlük ve geçiş hükümleri somut karar bakımından uygulanabilir olmalıdır.

İYUK m.46’da düzenleyici işlemler, belirli kamu personeli uyuşmazlıkları, imar ve çevre gibi bazı dava türleri, parasal sınırı aşan mali uyuşmazlıklar ve kanunda sayılan başka kategoriler yer alabilir. Ancak maddenin kapsamı ve parasal sınırlar zaman içinde değişebildiğinden 2026’daki yürürlükteki metin doğrudan kontrol edilmelidir.

Dava ilk derece mahkemesinden çıktığında temyiz kabiliyeti bulunmayacak türdeyse, BİM’in geri gönderme kararı için m.46/2’ye dayanarak Danıştaya başvurmak mümkün olmayabilir. Bu nedenle kararın sonundaki kanun yolu bildirimi önemli olsa da tek kaynak değildir; kanunun kendisi esas alınır.

Kararda “kesin” ibaresi bulunması hâlinde dahi 7589 sonrası m.46/2’nin somut dosyada temyiz hakkı verip vermediği ayrıca kontrol edilmelidir. Kanun yolu bildiriminin hatalı olması kanuni temyiz hakkını ortadan kaldırmaz; bununla birlikte süre ve başvuru güvenliği için karar derhâl incelenmelidir.

Hangi Geri Gönderme Kararları Kesin Kalır?

Esas uyuşmazlığın İYUK m.46 kapsamında temyize tabi olmadığı dosyalarda BİM kararları kural olarak istinaf aşamasında kesinleşebilir. Geri gönderme kararının varlığı tek başına uyuşmazlığın kanun yolu sınıfını değiştirmez.

Ayrıca 7589’un yürürlük ve geçiş hükümleri nedeniyle değişiklikten önceki bazı dosyalarda önceki kanun yolu rejimi uygulanabilir. Usul hükümlerinin derhâl uygulanması ilkesi önemli olmakla birlikte kanun koyucu özel geçiş kuralı koymuşsa bu kural esas alınır.

Kararın niteliği de doğru belirlenmelidir. BİM’in ilk derece kararını kaldırarak kendisinin yeniden karar vermesi ile dosyayı ilk dereceye geri göndermesi aynı şey değildir. Temyiz değerlendirmesi kararın gerçek içeriğine göre yapılmalıdır.

Kesin olduğu düşünülen karara karşı süresi içinde başvuru yapılmaması geri dönüşü zor sonuç doğurabileceğinden, 2026 değişikliğinden sonra özellikle geri gönderme kararları için m.45 ve m.46 birlikte okunmalıdır.

Geri Gönderme Kararı Temyizinde Hangi Hususlar İleri Sürülür?

Temyizin odağı, BİM’in geri gönderme sebebini hukuken doğru uygulayıp uygulamadığıdır. İlk derece mahkemesindeki eksikliğin gerçekten m.45 kapsamında geri gönderme nedeni olmadığı, BİM tarafından giderilebilecek nitelikte bulunduğu veya dosyanın esasının doğrudan karara bağlanması gerektiği ileri sürülebilir.

BİM görev/yetki, mahkeme teşekkülü veya başka usul sebebine dayanmışsa, bu tespitin maddi ve hukuki temeli somut karar üzerinden analiz edilmelidir. Temyiz dilekçesi yalnız “geri gönderme yanlıştır” şeklinde soyut bırakılmamalıdır.

Geri gönderme kararının yargılamayı gereksiz uzatacağı tek başına yeterli temyiz sebebi değildir; fakat m.45’in sistematiğinde BİM’in uyuşmazlığı sonuçlandırması gereken durumda geri gönderme yapılmışsa usul ekonomisi argümanı hukuki dayanakla birlikte kullanılabilir.

Karar temyiz edilirken esas uyuşmazlığa ilişkin bütün iddiaların yeniden yazılması yerine, geri gönderme kararının hukuki hatası merkezde tutulmalıdır. Ancak Danıştayın vereceği kararı etkileyebilecek bağlantılı esas noktaları gerektiği ölçüde açıklamak mümkündür.

Geri Gönderme Kararında Temyiz Süresi Nasıl Hesaplanır?

İYUK m.46 ve devamındaki temyiz hükümleri, kararın tebliğinden itibaren kullanılacak kanun yolu süresini düzenler. Somut kararın tebliğ tarihi, elektronik tebligat veya posta kayıtlarıyla belgelenmelidir.

Kararın altında “kesin” yazmasına rağmen güncel m.46/2 uyarınca temyiz hakkı bulunduğu düşünülüyorsa süreyi riske atmadan başvuru yapılması önemlidir. Yanlış kanun yolu bildiriminin süreye etkisi ayrı hukuki değerlendirme gerektirebilir; en güvenli yöntem kanuni sürede başvurudur.

Elektronik tebligatta tebliğ edilmiş sayılma tarihi, 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.7/a çerçevesinde hesaplanır. UYAP’ta kararın görülme tarihi her zaman tebliğ tarihiyle aynı değildir.

Temyiz dilekçesi kararı veren bölge idare mahkemesine sunulur ve dosya usul işlemleri sonrasında Danıştaya gönderilir. Harç ve posta giderleri güncel tarifeye göre tamamlanmalıdır.

Danıştay Geri Gönderme Kararı Temyizinde Ne Yapabilir?

Danıştay, temyiz incelemesinde BİM’in geri gönderme kararının hukuka uygun olup olmadığını inceler. Kararın hukuka uygun bulunması hâlinde onama; hukuka aykırılık bulunması hâlinde bozma sonucuna gidilebilir. Güncel İYUK’un temyiz hükümleri karar türünü belirler.

Bozma hâlinde BİM’in Danıştay kararına göre yeniden değerlendirme yapması gerekir. Geri gönderme sebebi ortadan kalkarsa BİM’in dosyayı kendisinin sonuçlandırması veya kanuni koşullara göre farklı karar vermesi gündeme gelebilir.

Danıştayın temyiz incelemesi, ilk derece mahkemesine gönderilmiş dosyada paralel işlemler yapılıp yapılmayacağı bakımından da önem taşıyabilir. Temyiz başvurusunun kararın uygulanmasına etkisi, İYUK’taki genel kurallar ve somut kararın niteliği üzerinden değerlendirilmelidir.

Taraf, temyiz dilekçesinde Danıştaydan hangi sonucu istediğini açıkça belirtmelidir: geri gönderme kararının bozulması ve dosyanın BİM tarafından esasının incelenmesi gibi talep, hukuki gerekçeyle kurulmalıdır.

7589 Değişikliğinde Geçiş Hükümleri Neden Önemlidir?

Kanun yolu kuralları zaman bakımından uygulamada hassastır. Davanın açıldığı tarih, ilk derece karar tarihi, BİM karar tarihi ve 7589 sayılı Kanunun yürürlük tarihi birlikte değerlendirilmelidir. Kanunda özel geçiş hükmü varsa bu hüküm genel usul ilkelerine göre önceliklidir.

Bir dosyanın 7589’dan önce açılmış olması tek başına yeni temyiz hükmünün uygulanmayacağı sonucunu doğurmaz. Aynı şekilde değişiklikten sonra karar verilmiş olması da geçiş hükmü varsa otomatik yeterli olmayabilir.

Bu nedenle temyiz kabiliyeti değerlendirilirken yalnız güncel m.46 metni değil, 7589’un ilgili geçici veya yürürlük maddeleri de okunmalıdır. Dilekçede yeni hükmün somut dosyaya neden uygulanacağı ayrı paragrafta açıklanabilir.

Kanun yolu konusunda tereddüt varsa süreyi koruyan başvuru yapmak, sonradan hak kaybı yaşamaktan daha güvenli bir usul stratejisidir.

Geri Gönderme Kararına Temyiz Dilekçesi Nasıl Kurulur?

Dilekçenin ilk bölümünde BİM dairesi, karar tarih-sayısı, tebliğ tarihi ve esas uyuşmazlığın İYUK m.46 kapsamında neden temyize tabi olduğu açıkça yazılmalıdır. Böylece m.46/2’ye dayanan temyiz hakkının hukuki temeli baştan gösterilir.

İkinci bölümde BİM’in hangi m.45 geri gönderme sebebine dayandığı açıklanmalıdır. Üçüncü bölümde bu sebebin somut dosyada neden gerçekleşmediği veya BİM’in kendisinin uyuşmazlığı sonuçlandırması gerektiği kanun hükmü ve dosya evrakıyla gösterilmelidir.

Dördüncü bölümde kararın yargılamaya etkisi açıklanabilir. Ancak yalnız süre uzaması değil, asıl hukuki hata vurgulanmalıdır. Sonuç bölümünde temyize konu geri gönderme kararının bozulması ve hukuki duruma uygun işlem yapılması talep edilir.

Genel temyiz yapısı için sitedeki Danıştay temyiz dilekçesi rehberi kullanılabilir; 7589 sonrası geri gönderme dosyasında İYUK m.46/2 ayrıca ve açık biçimde kurulmalıdır.

7589 Sonrası Geri Gönderme Kararı Kontrol Listesi

1. BİM kararının gerçek anlamda İYUK m.45 geri gönderme kararı olup olmadığını belirleyin.
2. Esas uyuşmazlığın İYUK m.46 kapsamında temyize tabi olup olmadığını kontrol edin.
3. 7589 sayılı Kanunun yürürlük ve geçiş hükümlerini karar tarihine göre inceleyin.
4. Kararın tebliğ tarihini belgeleyin.
5. Kanun yolu bildiriminde “kesin” yazsa bile m.46/2’yi ayrıca kontrol edin.
6. BİM’in dayandığı geri gönderme sebebini tam olarak tespit edin.
7. Bu sebebin m.45’teki kanuni şartlarla uyuşup uyuşmadığını inceleyin.
8. Eksikliğin BİM tarafından giderilip dosyanın sonuçlandırılmasının mümkün olup olmadığını değerlendirin.
9. Temyiz dilekçesinde geri gönderme kararının hukuki hatasını merkeze alın.
10. İYUK m.46/2’nin somut dosyaya neden uygulandığını ayrı başlıkta açıklayın.
11. Danıştaydan istenen sonucu açıkça yazın.
12. Süreyi tereddüt nedeniyle kaçırmamak için başvuruyu geciktirmeyin.

İlgili İçerikler

• İstinafta gerekçe değiştirerek ret – 7589 ve İYUK m.45
• İdari yargı istinaf dilekçesi
• Danıştay temyiz dilekçesi
• İdari dava dilekçesi – İYUK m.3

Resmî Kaynaklar

• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu – m.45, m.46 ve devamı
• Resmî Gazete – 7589 sayılı Kanun
• Türkiye Cumhuriyeti Anayasası – m.36 ve m.141

Sık Sorulan Sorular