SOLAS ve Liman Tesisi Güvenlik Kurallarına Aykırılık Cezası 2026 | 100 Bin–500 Bin TL

2026 Düzenlemesinin Hukuki Dayanağı

Liman tesisi güvenliği ve SOLAS/ISPS uygulamalarına ilişkin idari yaptırım, 24 Temmuz 2026 tarihli 7590 sayılı Kanunun 29 uncu maddesiyle 655 sayılı KHK’ya eklenen 28/A maddesinde düzenlenmiştir. Hüküm 31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Düzenleme, uluslararası ve ulusal denizcilik güvenliğinde liman tesislerinin yalnız fiziksel işletme şartlarını değil, planlı güvenlik yönetimini de yaptırım güvencesine bağlamıştır.

SOLAS ve ISPS Code uygulamaları, gemiler ve liman tesisleri arasında güvenli arayüz kurulmasını, yetkisiz erişimin önlenmesini, güvenlik tehditlerinin değerlendirilmesini ve farklı güvenlik seviyelerinde uygulanacak tedbirlerin önceden planlanmasını amaçlar.

Resmî değişiklik metni TBMM – 7590 sayılı Kanun sayfasında yayımlanmıştır. Kıyı tesisi faaliyet izinlerine ilişkin ayrı yaptırım için ilerideki rehberimiz ayrıca değerlendirilmelidir; gemi acenteliği işlemleri için ise Gemi Acenteliği Yetki ve İşletme Cezası 2026 yazımız incelenebilir.

SOLAS ve ISPS Liman Güvenliği Nedir?

SOLAS, denizde can emniyetine ilişkin uluslararası düzenlemelerin temel metinlerinden biridir. ISPS Code ise gemi ve liman tesislerinin güvenliğine yönelik risk temelli plan, görev ve tedbir sistemini kurar. Liman tesisi, faaliyetinin niteliğine göre güvenlik değerlendirmesi ve onaylı güvenlik planı çerçevesinde çalışır.

Güvenlik sistemi yalnız kapıda güvenlik görevlisi bulundurmak değildir. Tesis sınırları, kontrollü alanlar, kimlik ve araç kontrolü, gemiye erişim, yük ve kumanya hareketi, CCTV, aydınlatma, iletişim, olay bildirimi ve tatbikatlar birlikte ele alınır.

Hangi liman tesisinin hangi ISPS yükümlülüğüne tabi olduğu faaliyet türü, gemi trafiği ve ilgili denizcilik düzenlemelerine göre belirlenir. İdari yaptırım öncesi tesisin kapsamı doğru tespit edilmelidir.

100.000–500.000 TL Ceza Hangi Durumlarda Uygulanır?

655 m.28/A kapsamındaki ilgili liman güvenliği ihlalinde kanuni ceza aralığı 100.000 TL ile 500.000 TL arasındadır. Onaylı güvenlik planına aykırı uygulama, zorunlu güvenlik tedbirlerinin alınmaması, erişim kontrolünün işlememesi, güvenlik seviyesi tedbirlerinin uygulanmaması veya kayıt/eğitim/tatbikat yükümlülüklerinin ihlali yaptırım konusu olabilir.

Her münferit kart okuyucu arızası otomatik olarak azami ceza gerektirmez. Arızanın süresi, yedek kontrol uygulanıp uygulanmadığı, yetkisiz erişim doğup doğmadığı ve tesisin güvenlik yönetimi değerlendirilir.

Ceza miktarı belirlenirken 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17/2 uyarınca haksızlık içeriği, kusur ve ekonomik durum dikkate alınır. Sistematik ve bilinen güvenlik zafiyeti ile kısa süreli teknik arıza aynı ağırlıkta değildir.

Liman Tesisi Güvenlik Planı

Liman tesisi güvenlik planı, tesisin risklerine göre uygulanacak tedbirleri, görevleri ve müdahale yöntemlerini belirler. Planın yalnız onaylı bir dosya olarak rafta bulunması yeterli değildir; sahadaki uygulama planla uyumlu olmalıdır.

Plan değişiklikleri mevzuatta gerekli onay veya bildirim prosedürüne tabi olabilir. Yeni kapı, terminal genişlemesi, yeni gemi türü veya operasyon değişikliği güvenlik değerlendirmesini etkiliyorsa plan güncellenmelidir.

Planın güvenlik açısından hassas bölümlerine erişim görev ihtiyacıyla sınırlandırılmalıdır. Her çalışan tam plan kopyasına ihtiyaç duymaz.

Güvenlik Seviyeleri ve Tedbirler

ISPS sistemi farklı güvenlik seviyelerinde uygulanacak tedbirleri belirler. Güvenlik seviyesi yükseldiğinde normal dönemdeki kontrol yoğunluğu yeterli olmayabilir; ilave personel, araç ve kişi kontrolü, kısıtlı alan tedbirleri veya gemiyle iletişim artırılabilir.

Tesis, güvenlik seviyesi değişikliğini vardiya ve taşeronlara hızlı biçimde duyurmalıdır. Eski seviye prosedürüyle çalışmaya devam edilmesi ciddi zafiyet yaratabilir.

Güvenlik seviyesi tekrar düşürüldüğünde geçici tedbirler kontrollü biçimde normale döndürülmelidir. Bütün değişiklikler kayıt altına alınmalıdır.

Giriş-Çıkış ve Erişim Kontrolü

Liman tesisine giren kişi ve araçların kimliği ve yetkisi doğrulanmalıdır. Geçici ziyaretçi, tedarikçi, sürücü, acente personeli ve daimi çalışan farklı erişim seviyelerine sahip olabilir.

Başka kişiye ait kartla giriş, açık bırakılan turnike veya araç içinde kontrolsüz kişi geçirilmesi güvenlik sistemini işlevsiz kılar. Kart kaybı derhal bildirilmeli ve erişim iptal edilmelidir.

Kısıtlı alanlarda erişim daha sıkı tutulmalı; yalnız görevli kişilere izin verilmelidir. İş yükü veya vardiya yoğunluğu gerekçesiyle kontrolün tamamen kaldırılması uygun değildir.

Güvenlik Personeli ve Eğitim

Liman güvenlik görevlerinin mevzuatta belirlenen yeterlilikte personel tarafından yerine getirilmesi gerekir. Güvenlik planını uygulayan personel görevini, alarm ve bildirim prosedürlerini bilmelidir.

Yeni personel tek başına göreve başlamadan önce tesisin özgül riskleri ve erişim kuralları konusunda eğitilmelidir. Taşeron güvenlik personeli de tesis prosedürüne dahil edilmelidir.

Eğitim kayıtları gerçek katılımı göstermeli; yalnız toplu imza listesiyle yetinilmemelidir. Kritik prosedürlerde uygulamalı tatbikat yapılması faydalıdır.

Gemi-Liman Arayüzü

Geminin liman tesisine yanaşmasıyla gemi ve tesis güvenlik sistemleri birlikte çalışır. Gemi güvenlik zabiti ile liman tesisi güvenlik sorumlusu arasında gerekli bilgi ve koordinasyon kurulmalıdır.

Gemiye kimlerin girebileceği, tedarik/ikmal araçları, bagaj ve kumanya teslimi, crew change ve ziyaretçi hareketleri kontrol edilmelidir. Liman kartına sahip olmak gemiye sınırsız çıkış hakkı vermez.

Güvenlik seviyesi veya özel risk nedeniyle güvenlik deklarasyonu gibi ek prosedür gerekiyorsa zamanında uygulanmalıdır.

Güvenlik Olayı ve Kayıt Yönetimi

Yetkisiz giriş, şüpheli paket, sabotaj şüphesi, kart kopyalama veya güvenlik sistemine müdahale gibi olaylar derhal kayıt altına alınmalıdır. Olayın saat, yer, ilgili kişi ve alınan tedbirleri belirtilmelidir.

CCTV görüntüleri ve erişim logları olaydan sonra korunmalıdır. Normal saklama süresi dolmadan olay dosyasına alınmayan kayıtların kaybolması soruşturmayı zorlaştırabilir.

Olay sonrası yalnız ilgili personeli uyarmak yeterli değildir. Kapı tasarımı, yazılım, personel yoğunluğu veya prosedür açığı gibi kök nedenler incelenmelidir.

Tatbikat ve Denetimler

Güvenlik planının çalışıp çalışmadığı tatbikatlarla test edilir. Tatbikatlar yalnız imza listesi oluşturmak için yapılmamalı; gerçek senaryo, zaman çizelgesi ve son değerlendirme raporu hazırlanmalıdır.

Tespit edilen eksiklikler için sorumlu kişi ve kapanış tarihi belirlenmelidir. Aynı eksiklik sonraki tatbikatta devam ediyorsa yönetim düzeyinde takip gerekir.

İç denetim ve yetkili makam denetimleri ayrı kayıtlarla tutulmalı; düzeltici faaliyet kanıtları dosyalanmalıdır.

Taşeron ve Tedarikçi Güvenliği

Liman tesisindeki taşeron, bakım ekibi, temizlik personeli, tedarikçi ve sürücüler güvenlik zincirinin parçasıdır. Ana işletmeci yalnız kendi personelini eğitip dış hizmetleri kontrolsüz bırakamaz.

Taşeron sözleşmelerinde erişim, kart, gizlilik ve olay bildirimi şartları yer almalıdır. İş biten taşeron personelinin kartı aynı gün iptal edilmelidir.

Geçici bakım sırasında güvenlik bariyeri veya kamera devre dışı kalırsa alternatif tedbir uygulanmalı ve çalışma izniyle kayıt altına alınmalıdır.

Denetimde Hangi Belgeler İncelenir?

İtirazda Kontrol Edilecek Noktalar

İlk olarak liman tesisinin ilgili SOLAS/ISPS yükümlülüğüne tabi olup olmadığı belirlenmelidir. İkinci olarak hangi güvenlik planı hükmünün veya mevzuat tedbirinin ihlal edildiği gösterilmelidir.

Teknik arıza iddiasında arızanın süresi, alternatif tedbir ve olay etkisi incelenir. Personel kaynaklı tekil ihlalde işletmecinin eğitim ve kontrol sistemi ayrıca değerlendirilir.

100.000–500.000 TL aralığındaki cezanın 5326 m.17/2 ölçütlerine göre gerekçelendirilip gerekçelendirilmediği, tebliğ tarihi ve kanun yolu ayrıca kontrol edilmelidir.

Liman Tesisleri İçin 12 Maddelik Uyum Listesi

1. Güvenlik planını fiilî tesis düzeniyle güncel tutun.
2. Güvenlik seviyesi değişikliklerini vardiyalara anlık bildirin.
3. Kart ve erişim yetkilerini kişiye özgü yönetin.
4. Kayıp kartları derhal iptal edin.
5. Kısıtlı alan erişimlerini periyodik gözden geçirin.
6. Gemi-liman arayüz prosedürünü yazılı uygulayın.
7. Taşeronları güvenlik sistemine dahil edin.
8. CCTV ve erişim loglarını mevzuata uygun saklayın.
9. Tatbikatlarda gerçek senaryo ve kapanış raporu kullanın.
10. Teknik arızada alternatif güvenlik tedbiri alın.
11. Güvenlik olaylarında kök neden analizi yapın.
12. Denetim dosyasında plan, eğitim, tatbikat ve olay kayıtlarını birlikte tutun.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Liman tesisi güvenlik cezası 2026’da kaç TL?

655 m.28/A kapsamındaki ilgili SOLAS/ISPS güvenlik ihlalinde 100.000 TL’den 500.000 TL’ye kadar idari para cezası uygulanabilir.

2. Her güvenlik arızası ceza mıdır?

Hayır. İhlal edilen yükümlülük, arızanın niteliği ve alınan alternatif tedbirler somut olarak değerlendirilir.

3. Güvenlik planı onaylıysa sahadaki eksiklik önemli mi?

Evet. Planın sadece mevcut olması değil fiilen uygulanması gerekir.

4. Personel kartını başkasına verebilir mi?

Hayır. Kişiye özgü erişim kartlarının paylaşılması güvenlik sistemini bozar.

5. Taşeron personel de güvenlik eğitimine tabi midir?

Görevi ve erişimi ölçüsünde tesisin güvenlik prosedürlerine dahil edilmelidir.

6. Güvenlik seviyesi değişince ne yapılır?

Onaylı planın ilgili seviyeye ait artırılmış veya azaltılmış tedbirleri uygulanmalıdır.

7. CCTV kaydı delil olur mu?

Hukuka uygun elde edilmiş ve bütünlüğü korunmuş kayıt olayın doğrulanmasında önemli delildir.

8. Ceza neden 100.000–500.000 TL arasında?

5326 m.17/2 uyarınca haksızlık içeriği, kusur ve ekonomik durum dikkate alınır.

9. Tatbikat yapılmaması yaptırım doğurur mu?

Mevzuatta zorunlu tatbikat yükümlülüğü varsa ihlal yaptırım konusu olabilir.

10. Sistem arızasında kapı açık bırakılabilir mi?

Hayır. Alternatif manuel veya fiziksel kontrol tedbiri uygulanmalıdır.

11. Gemi güvenliği ile liman güvenliği aynı mı?

Birbirine bağlıdır ancak ayrı sorumluluk ve plan sistemleri vardır; gemi-liman arayüzünde koordinasyon gerekir.

12. Düzenleme ne zaman yürürlüğe girdi?

31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Resmî Kaynaklar ve İlgili İçerikler

Temel kaynak: 7590 sayılı Kanun – TBMM, m.29 ile 655 sayılı KHK’ya eklenen m.28/A; alt-üst sınır uygulamasında 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m.17.

İlgili içerikler: gemi acenteliği yetki/işletme cezası, gemi teknik sörvey cezası.