Enerji ve Çevresel Piyasalarda Yeni Şeffaflık Yönetmeliği Ne Zaman Yürürlüğe Giriyor? 2027 | m.2 ve m.16
Kısa ve net cevap: EPDK tarafından 14 Şubat 2026 tarihli ve 33168 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Enerji Piyasalarında ve Çevresel Piyasalarda Şeffaflığa ve Piyasa Bozucu Davranışlara İlişkin Yönetmelik, ilk yayımlandığında 1 Haziran 2026 tarihinde yürürlüğe girecek şekilde düzenlenmişti. Ancak 23 Mayıs 2026 tarihli ve 33262 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle Yönetmeliğin 16 ncı maddesi değiştirildi ve yürürlük tarihi 1 Ocak 2027 olarak belirlendi. Bu nedenle 16 Eylül 2026 itibarıyla Yönetmelik henüz yürürlükte değildir; buna karşılık enerji ve çevresel piyasalarda işlem yapan şirketlerin dâhilî bilgi, veri altyapısı, yetkili kullanıcı, piyasa gözetimi ve iç uyum süreçlerini 1 Ocak 2027’den önce hazırlaması gerekir.
- Yönetmeliğin yürürlük tarihi neden 1 Ocak 2027?
- Hangi piyasalar Yönetmelik kapsamında?
- Hangi işlemler kapsam dışında?
- Hukuki dayanak hangi kanun maddeleri?
- Dâhilî bilgi ne demektir?
- EPİAŞ platformları ne işe yarayacak?
- Piyasa bozucu davranışlar hangi başlıklarda düzenleniyor?
- Piyasa katılımcılarının 2026 içinde yapması gereken hazırlıklar
- EPDK gözetim ve yaptırım sistemi
- Sık sorulan sorular
Yönetmelik ne zaman yayımlandı, ne zaman yürürlüğe girecek?
Yönetmelik 14 Şubat 2026 tarihinde yayımlandı. İlk metindeki m.16, yürürlük tarihini 1 Haziran 2026 olarak belirliyordu. Daha sonra 23 Mayıs 2026 tarihli değişiklik yönetmeliği ile m.16 yeniden düzenlendi ve tarih 1 Ocak 2027’ye ertelendi. Dolayısıyla yürürlük tarihi bakımından esas alınması gereken metin ilk yayımlanan m.16 değil, 23 Mayıs 2026 değişikliği sonrasındaki güncel m.16’dır.
Resmî kaynaklar için 14 Şubat 2026 tarihli Resmî Gazete ile 23 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete birlikte incelenmelidir. Hukuki uyum çalışmasında eski yürürlük tarihini esas almak doğru değildir.
Yönetmeliğin amacı nedir? m.1
Yönetmeliğin 1 inci maddesi amacı açık biçimde belirler: enerji piyasaları ve çevresel piyasalarda yapılan ticaretin güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil, dürüst ve rekabetçi biçimde gerçekleştirilmesi; bu piyasalarda oluşabilecek piyasa bozucu davranışların önlenmesi; ilgili tarafların ve EPDK’nın görev, yetki ve sorumluluklarının belirlenmesi. Düzenleme yalnızca veri yayımlama tekniklerini değil, dâhilî bilgiye erişimden piyasa manipülasyonuna, şüpheli işlemlerin bildiriminden geçici işlem yasağına kadar kapsamlı bir piyasa bütünlüğü sistemi kurar.
Bu yapı, Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi bakımından da önemlidir. ETS’nin temel yapısını ayrıca Türkiye ETS nedir, hangi tesisler kapsamda? rehberimizde inceleyebilirsiniz.
Yönetmelik hangi piyasaları kapsıyor? m.2/1
Yönetmelik m.2/1 kapsamı tek tek saymaktadır. Buna göre vadeli elektrik piyasası, gün öncesi piyasası, gün içi piyasası, dengeleme güç piyasası, yan hizmetler piyasası, vadeli doğal gaz piyasası, spot doğal gaz piyasası, emisyon ticaret sistemi piyasası ve organize yenilenebilir enerji kaynak garanti piyasası Yönetmelik kapsamındadır. Ayrıca bu piyasalardaki toptan satış amacıyla yapılan ikili anlaşmalara ilişkin hususlar da kapsama alınmıştır.
Bu nedenle düzenleme sadece elektrik üreticilerine veya EPİAŞ ekranında günlük işlem yapan şirketlere özgü değildir. Doğal gaz piyasası katılımcıları, ETS’de işlem yetkisi bulunan kişiler, YEK-G piyasasında işlem yapanlar, toplayıcılar, dengeden sorumlu taraflar, iletim ve dağıtım şebeke işletmecileri ve m.4’teki tanıma göre kendi adına ve hesabına işlem yapma yetkisi bulunan diğer piyasa katılımcıları bakımından da uygulanabilir.
Hangi işlemler Yönetmelik kapsamı dışında? m.2/2
m.2/2 iki açık istisna getirir. Birincisi, Borsa İstanbul A.Ş. tarafından işletilen Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasasında işlem gören sözleşmelerdir. İkincisi, nihai tüketicilerle yapılan ikili anlaşmalardır. Bu ayrım özellikle enerji tedarik sözleşmeleri bakımından önemlidir. Toptan satış amacıyla piyasa katılımcıları arasında yapılan ikili anlaşmalar kapsama girebilirken, nihai tüketiciyle yapılan ikili anlaşma bu Yönetmelik bakımından kapsam dışındadır.
Kapsam dışı olması, ilgili işlemin bütün enerji, rekabet, tüketici veya sözleşme hukuku kurallarından muaf olduğu anlamına gelmez. Yalnızca bu Yönetmeliğin m.2 kapsam sınırı belirlenmiş olur. Başka kanun ve ikincil düzenlemeler kendi alanlarında uygulanmaya devam eder.
Yönetmeliğin kanuni dayanağı nedir? m.3
Yönetmelik m.3, iki açık kanuni dayanak gösterir. Birincisi 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun 16 ncı maddesinin dokuzuncu fıkrasıdır. İkincisi 7552 sayılı İklim Kanunu’nun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendidir. Böylece enerji piyasası bütünlüğü ile çevresel piyasa/ETS bütünlüğü aynı ikincil düzenlemede birleştirilmiştir.
7552 sayılı Kanun m.10 çerçevesindeki ETS verilerinin açıklanması konusunda ETS emisyon ve tahsisat verileri kamuya açıklanır mı? rehberimiz de yararlı bir tamamlayıcı kaynaktır.
“Enerji piyasaları” ve “çevresel piyasalar” ne demektir? m.4
Yönetmelik m.4, enerji piyasalarını elektrik ticaretinin gerçekleştiği vadeli elektrik, gün öncesi, gün içi, dengeleme güç ve yan hizmetler piyasaları ile doğal gaz ticaretinin gerçekleştiği vadeli doğal gaz ve spot doğal gaz piyasaları ve bu piyasalardaki ikili anlaşmalar olarak tanımlar. Çevresel piyasalar ise emisyon ticaret sistemi piyasası ve organize YEK-G piyasası ile bu piyasalardaki ikili anlaşmaları ifade eder.
“Enerji ve çevre ürünleri” de bu piyasalarda ticareti yapılan ürünlerdir. Dolayısıyla piyasa bozucu davranış incelemesi yalnızca fiziksel elektrik veya doğal gaz teslimine ilişkin değildir; çevresel ürünler de düzenlemenin koruma alanına alınmıştır.
Dâhilî bilgi nedir? m.4/1-c
Dâhilî bilgi; enerji ve çevre ürünleriyle doğrudan veya dolaylı olarak ilgili olmakla birlikte kamuya açıklanmamış, kamuya açıklandığında bu ürünlerin fiyatlarını önemli ölçüde etkilemesi muhtemel olan ve gerçekleşmiş veya normal olarak gerçekleşmesi beklenen durum ve olaylara ilişkin bilgidir. Bu tanım iki temel unsuru birlikte arar: bilginin kamuya açık olmaması ve kamuya açıklandığında ilgili ürün fiyatını önemli ölçüde etkileyebilme ihtimali.
Örneğin bir üretim tesisindeki planlı ya da plansız kullanılamama durumu, üretim, depolama, tüketim veya iletim kapasitesi ve kullanımı hakkındaki bilgiler m.5/2’de dâhilî bilgi niteliğindeki veri örnekleri arasında ayrıca sayılmıştır. Bunun yanında basiret sahibi bir piyasa katılımcısının alım-satım veya teklif kararının temelinin bir parçası olarak kullanması muhtemel diğer bilgiler de kapsam içindedir.
Dâhilî Bilgi Platformu ne için kuruluyor? m.5
EPİAŞ, m.5 gereğince Dâhilî Bilgi Platformu adı altında merkezi veri platformu işletecektir. Platformun üç temel amacı vardır: dâhilî bilgilerin kamuya açıklanması, piyasa katılımcılarının faaliyetlerini fırsat eşitliği içinde yürütebilmesi ve piyasa katılımcıları arasındaki bilgi asimetrisinin önlenmesi. Açıklanması gereken asgari veriler ile yayın zamanı ve biçimi EPDK Kurul kararıyla belirlenecektir.
Piyasa katılımcıları, platformda yayımlanacak bilgiler için gerekli teknik altyapı ve erişim gerekliliklerini sağlayacak ve platformda işlem yapmaya yetkili kişileri EPİAŞ’a bildirecektir. Bu nedenle şirketlerin hazırlığı yalnız hukuk departmanının politika metni yazmasından ibaret değildir; bilgi teknolojileri, operasyon, üretim, ticaret ve yetkilendirme süreçlerinin birlikte hazırlanması gerekir.
Şeffaflık Platformu ne yayımlayacak? m.6
m.6, Dâhilî Bilgi Platformundan ayrı olarak Şeffaflık Platformunu düzenler. EPİAŞ; dâhilî bilgi dışındaki fiyat, hacim ve benzeri genel piyasa verilerini bu platformda yayımlar. Yayınlanacak veri, zaman ve biçim Kurul kararıyla belirlenir. Ticari sır niteliğindeki veriler ile piyasa katılımcısının kimliğini açığa çıkaran münferit veriler kural olarak yayımlanamaz. Ancak katılımcının kimliğini kaçınılmaz biçimde ortaya koymakla birlikte piyasanın geneli için önem taşıyan veriler için istisna öngörülmüştür.
Ayrıca 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun çerçevesinde uyumlu eyleme ve birlikte harekete yol açabilecek nitelikte veriler Şeffaflık Platformunda yayımlanamaz. Bu hüküm, piyasa şeffaflığının rekabet hukuku bakımından rakipler arasında koordinasyonu kolaylaştıracak aşırı şeffaflığa dönüşmemesi için açık sınır getirir.
Yönetmelik hangi piyasa bozucu davranışları düzenliyor?
Yönetmeliğin üçüncü bölümü üç ayrı başlık kurar. m.7, dâhilî bilgilerin açıklanması yükümlülüğünün ihlalini; m.8, dâhilî bilgi suistimalini; m.9 ise piyasa manipülasyonunu düzenler. Bu fiiller aynı şey değildir. Bir şirket açıklaması gereken bilgiyi geciktirdiğinde m.7; kamuya açıklanmamış bilgiyi kullanarak işlem yaptığında m.8; yanlış veya yanıltıcı piyasa sinyali oluşturan teklif, işlem veya bilgi yayımı gerçekleştirdiğinde ise m.9 gündeme gelir.
Sitedeki mevcut genel çerçeve için karbon piyasasında piyasa bozucu davranış ve EPDK denetimi yazımıza da bakabilirsiniz. Bu yeni rehber serisinde ise Yönetmeliğin her maddesi ayrı arama niyetiyle ayrıntılı ele alınmaktadır.
1 Ocak 2027’den önce şirketler ne hazırlamalı?
Yönetmelik henüz yürürlükte değilken şirketlerin yükümlülük ihlali varmış gibi davranmak doğru değildir. Ancak yürürlük günü başladığında sistemin çalışır olması gerekeceğinden 2026’nın kalan döneminde hazırlık yapılması gerekir. İlk adım kapsam analizidir: şirketin hangi enerji veya çevresel piyasada hangi sıfatla işlem yaptığı belirlenmelidir. Ardından dâhilî bilgi oluşturabilecek olaylar listelenmeli, bilgi akışı ve karar yetkileri tanımlanmalıdır.
İkinci adım yetkili kullanıcı ve platform erişim sürecidir. EPİAŞ’a bildirilecek kişiler, görev yedekleri, erişim güvenliği ve yetki iptali prosedürü hazırlanmalıdır. Üçüncü adım, tesis ve ticaret operasyonlarından gelen verinin hukuk/uyum kontrolüne takılmadan gecikmeye yol açmayacak şekilde platforma taşınacağı süreçtir.
Dördüncü adım dâhilî bilgi suistimalini önleyecek erişim kontrolüdür. Hangi personelin hangi bilgiye erişebildiği, işlem yapan ticaret masası ile operasyon birimi arasında ne tür bilgi duvarları kurulacağı, yönetici ve hissedar erişimlerinin nasıl kaydedileceği belirlenmelidir. Beşinci adım, şüpheli piyasa davranışının EPDK ve ilgili piyasa işletmecisine bildirilmesi için iç ihbar ve eskalasyon mekanizmasıdır.
Piyasa katılımcılarının temel sorumlulukları m.10’da nasıl belirleniyor?
m.10, piyasa katılımcısına altı temel görev yükler: dâhilî bilgileri tespit etmek ve işlemek; suistimali önlemek amacıyla bilgiyi muhafaza etmek; bilgiyi etkin ve zamanında Dâhilî Bilgi Platformunda açıklamak; platform kullanıcılarını EPİAŞ’a bildirmek; piyasa bozucu davranışa ilişkin bilgi veya şüpheyi ivedilikle EPDK ve ilgili piyasa işletmecisine bildirmek; Kurum ve piyasa işletmecisinin istediği bilgi-belgeleri süre içinde tam ve doğru sunmak ve piyasa bozucu davranışları önlemek için gerekli tedbirleri almak.
Bu madde, uyum sisteminin yalnız “yasak fiili işlememe” üzerine kurulamayacağını gösterir. Şirketler aktif önleme, kayıt, bildirim ve bilgi sunma süreçleri oluşturmak zorundadır.
Piyasa ve sistem işletmecilerinin rolü nedir? m.11
m.11’e göre her piyasa işletmecisi, işlettiği piyasadaki teklif ve işlemleri izlemek için piyasa gözetim birimi kurmak, yeterli personel istihdam etmek ve kendi gözetim sistemini işletmek zorundadır. Piyasa işletmecileri gözetim amacıyla katılımcılardan doğrudan bilgi ve belge isteyebilir. Şüpheli durumlar ve gözetim sonuçları gecikmeksizin EPDK’ya bildirilir.
Sistem işletmecileri de gerekli verileri piyasa işletmecilerine sağlamakla yükümlüdür. Ayrıca piyasa ve sistem işletmecileri, EPDK’nın gözetim ve denetim için ihtiyaç duyduğu bilgi ve verileri Kurumun sürekli ve gerçek zamanlı erişimine açacak altyapıyı kurup işletir.
EPDK’nın denetim yetkisi ne kadar geniş? m.12
Yönetmelik m.12, EPDK’ya resen veya ihbar/şikâyet üzerine inceleme yetkisi verir. Kurum enerji ve çevresel piyasalardaki gerçek ve tüzel kişilerden, kamu kurum ve kuruluşlarından her türlü bilgi ve belgeyi isteyebilir; elektronik ortamdaki bilgi sistemlerini inceleyebilir, bunlara erişebilir ve örnek alabilir; işlem ve hesapları denetleyebilir; yazılı ve sözlü bilgi alabilir ve yerinde inceleme yapabilir. Başvuru sahibinin kimliği, ihbar ve şikâyet incelemelerinde gizli tutulur.
Bu nedenle şirketlerin veri saklama ve belge bütünlüğü süreçleri 2027 hazırlığının merkezi parçalarındandır. İşlem kayıtları, teklif değişiklikleri, yetkili kullanıcı logları, dâhilî bilgiye erişim kayıtları ve gecikmeli açıklama gerekçeleri denetlenebilir nitelikte tutulmalıdır.
İdarî yaptırımlar nasıl kuruluyor? m.13
m.13; dâhilî bilgilerin açıklanması yükümlülüğünün ihlali, dâhilî bilgi suistimali ve piyasa manipülasyonu için 6446 sayılı Kanun m.16/9 çerçevesinde idarî para cezaları öngörür. Yönetmelik metninde 2026 yılına ait üst tutarlar yazılıdır; ancak aynı madde bu azami tutarların her takvim yılı başında yeniden değerleme oranına göre artırılacağını açıkça düzenler. Bu nedenle 1 Ocak 2027’de uygulanacak güncel azami tutar için 2027 resmî güncellemesi esas alınmalıdır; 2026 metnindeki rakamın “2027 kesin cezası” olarak aktarılması doğru değildir.
Ayrıca ihlal sonucunda menfaat sağlanmış veya zarar verilmişse para cezası sağlanan menfaatin ya da verilen zararın iki katından az olamaz. m.8 ve m.9 kapsamındaki belirli fiiller teşebbüs aşamasında kalırsa öngörülen üst tutarın yarısına kadar ceza uygulanabilir. Kurul takdirî ceza belirlerken ihlalin ağırlığı ve süresi, kusur, piyasa ve fiyat etkisi, tekrar, önceki yıl ilgili piyasadaki net satış hasılatı ve Kurumla iş birliği gibi unsurları dikkate alır.
Para cezası dışında işlem yasağı olabilir mi? m.14
Evet. m.14 idarî para cezasından ayrı koruyucu tedbirler düzenler. Piyasa bozucu davranışın tespit edilmesi veya buna yönelik kuvvetli şüphe bulunması halinde Kurul; acele durumda ilgili piyasa işletmecisi, ilave teminat talep edebilir, piyasadaki işlem alacaklarına bloke koyabilir, ilgili teklif veya işlemi askıya alabilir ya da iptal edebilir ve ilgili piyasaların bir kısmında veya tamamında geçici işlem yasağı getirebilir.
Tedbirlerin amacı ihlalin muhtemel olumsuz etkilerini önlemek ve sınırlandırmaktır; alınan tedbir bu amacı gerçekleştirecek nitelikte olanla sınırlı olmalıdır. Piyasa işletmecisinin acil durumda aldığı tedbir derhal Kurul onayına sunulur. Kurul tedbiri devam ettirebilir, değiştirebilir, kaldırabilir veya başka tedbir alabilir.
2026’da sözleşmeler ve iç yönetmelikler nasıl gözden geçirilmeli?
Piyasa katılımcıları, 1 Ocak 2027’den önce ticaret yetki matrislerini, bilgi güvenliği politikalarını, çalışan gizlilik sözleşmelerini, yönetici ve hissedar bilgi erişimini, toplayıcı portföy sözleşmelerini, tesis işletme bildirimlerini ve EPİAŞ kullanıcı yetkilendirmelerini gözden geçirmelidir. Dâhilî bilgi tespiti sadece hukuk birimine bırakılamaz; arıza, bakım, üretim kapasitesi, depolama, tüketim ve iletim verisini ilk gören operasyon ekiplerinin neyi, kime ve hangi sürede bildireceği belirlenmelidir.
ETS tarafında işlem kayıtları ve tahsisat hareketleri bakımından ETS İşlem Kayıt Sistemi rehberi ile bu Yönetmeliğin piyasa bütünlüğü hükümleri birlikte okunmalıdır. Bir sistem tahsisatın mülkiyet ve transfer kayıtlarını, diğeri ise piyasa davranışı ve bilgi asimetrisi riskini düzenler.
Şirketler için 12 maddelik 1 Ocak 2027 hazırlık listesi
- m.2’ye göre şirketin hangi piyasalarda kapsama girdiğini belirleyin.
- Piyasa katılımcısı ve grup şirketleri bazında sorumluluk haritası çıkarın.
- m.4 ve m.5’e göre dâhilî bilgi oluşturabilecek olay kataloğu hazırlayın.
- Planlı ve plansız tesis elverişsizliği bildirim akışını yazılı hale getirin.
- EPİAŞ platformunda yetkili kullanıcıları ve yedekleri belirleyin.
- Dâhilî bilgi erişim listesini ve bilgi duvarlarını oluşturun.
- Ticaret masası, operasyon ve yönetim arasında kayıtlı eskalasyon kurun.
- Gecikmeli açıklama şartları için ayrı onay ve gerekçe formu hazırlayın.
- Şüpheli piyasa davranışını EPDK ve piyasa işletmecisine bildirme prosedürü kurun.
- Teklif, işlem, iptal/değişiklik ve kullanıcı loglarının saklama düzenini gözden geçirin.
- Yönetici, çalışan, danışman ve ilgili üçüncü kişilere m.8 ve m.9 eğitimi verin.
- 1 Ocak 2027’den önce teknik test ve iç denetim yapın.
Sık Sorulan Sorular
Yönetmelik bugün yürürlükte mi?
Hayır. 16 Eylül 2026 itibarıyla henüz yürürlükte değildir. Güncel m.16’ya göre 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girer.
İlk yayımlandığında yürürlük tarihi neydi?
14 Şubat 2026 tarihli ilk metinde 1 Haziran 2026 idi; 23 Mayıs 2026 değişikliğiyle 1 Ocak 2027’ye ertelendi.
Elektrik piyasasının hangi bölümleri kapsamda?
Vadeli elektrik, gün öncesi, gün içi, dengeleme güç ve yan hizmetler piyasaları ile kapsamdaki toptan ikili anlaşmalar m.2’de sayılmıştır.
Doğal gaz piyasası da kapsamda mı?
Evet. Vadeli doğal gaz ve spot doğal gaz piyasaları ile kapsamdaki toptan ikili anlaşmalar Yönetmelik kapsamındadır.
Türkiye ETS de kapsamda mı?
Evet. Emisyon ticaret sistemi piyasası m.2/1’de açıkça kapsam içinde sayılmıştır.
Nihai tüketiciyle yapılan ikili anlaşma kapsamda mı?
Hayır. m.2/2 nihai tüketicilerle yapılan ikili anlaşmaları bu Yönetmeliğin kapsamı dışında bırakır.
Borsa İstanbul VİOP sözleşmeleri kapsamda mı?
Hayır. Borsa İstanbul tarafından işletilen VİOP’ta işlem gören sözleşmeler m.2/2 uyarınca kapsam dışıdır.
Şirketler hazırlığa 2027’de mi başlamalı?
Yürürlük 1 Ocak 2027 olsa da platform erişimi, dâhilî bilgi tespiti, yetkilendirme, kayıt ve eğitim süreçlerinin yürürlük gününde çalışır olması gerektiğinden hazırlıkların 2026 içinde tamamlanması gerekir.
Sonuç
Enerji ve çevresel piyasalarda yeni şeffaflık ve piyasa bütünlüğü rejimi 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecektir. Yönetmelik, elektrik ve doğal gaz piyasalarıyla ETS ve organize YEK-G piyasasını aynı çerçevede ele alır; dâhilî bilgi açıklaması, bilgi suistimali, piyasa manipülasyonu, katılımcı sorumlulukları, EPDK denetimi, idarî yaptırım ve geçici tedbirleri ayrıntılı biçimde düzenler. 16 Eylül 2026 itibarıyla şirketlerin yapması gereken işlem, henüz yürürlükte olmayan düzenlemeyi bugünden ihlal etmiş gibi değerlendirmek değil; kapsam, veri akışı, yetkili kullanıcı, bilgi güvenliği, gözetim, bildirim ve eğitim altyapısını 1 Ocak 2027’ye hazır hale getirmektir.
Yazar: Av. Halil Bakırcı
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
