ETS İşlem Kayıt Sistemi Nedir? Hesap Açılışı, Transfer, İptal ve İtfa 2026

İşlem Kayıt Sisteminin Kanuni Dayanağı

7552 sayılı İklim Kanununun 9/9. maddesi tahsisatların elektronik ortamda kayden ihraç edilmesini ve bunlara ilişkin hakların hak sahipleri bazında izlenmesini zorunlu kılar. Aynı Kanunun 10/1-d maddesi ise bu kayıt sistemini kurma ve işletme görevini piyasa işletmecisine verir. Buna göre piyasa işletmecisi tahsisatların ihracı, elde bulundurulması, transferi, iptali ve itfası işlemlerinin yürütülmesi amacıyla İşlem Kayıt Sistemini kurar; kaydi tahsisatları ve bunlara bağlı hakları elektronik ortamda hak sahipleri bazında izler ve saklar.

Kanun aynı hükümde kayıtların ilgili mevzuat çerçevesinde gizliliğinin sağlanmasını da piyasa işletmecisinin görevi olarak düzenler. Böylece İşlem Kayıt Sistemi yalnız ticari işlem ekranı değil, tahsisat üzerindeki hakların kimde bulunduğunu ve hangi işlemle değiştiğini gösteren resmi elektronik kayıt altyapısıdır.

27 Ağustos 2026 tarihli Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliğinin 22. maddesi de bu sistemi ayrıntılandırır. Tahsisatların ihracı, elde bulundurulması, transferi, iptali, ilgası ve itfası sistem üzerinde takip edilir. İşletmeler bakımından yıllık emisyon yükümlülüğü, piyasa alım-satımı ve ücretsiz tahsisat süreçleri bu kayıt altyapısında birleşir.

İşlem Kayıt Sistemini Kim Kurar ve İşletir?

7552 sayılı Kanunun 10/1-d maddesi “piyasa işletmecisi” kavramını kullanır. Türkiye ETS’nin piyasa işletmecisi EPİAŞ’tır. Kanun, piyasa işletmecisinin mali uzlaştırma işlemleri ile diğer mali işlemleri yürütmesini, piyasa bozucu davranışları İklim Değişikliği Başkanlığı ve EPDK’ya bildirmesini, tahsisatların ve uygun görülen standartlaştırılmış sözleşmelerin ETS piyasasında işlem görmesi için gerekli organizasyonu yapmasını düzenler.

İşlem Kayıt Sistemi bu piyasa altyapısının mülkiyet ve teslim kayıt katmanıdır. Birincil veya ikincil piyasada tahsisat satın alınması finansal işlemle sonuçlanırken, tahsisatın ilgili hak sahibine kayden geçmesi kayıt sistemi üzerinden izlenir. Benzer şekilde ücretsiz tahsisatların ilgili tesis hesabına aktarımı da kayıt sistemine yansır.

Merkezi uzlaştırma kuruluşu ise ayrı bir işleve sahiptir. Kanunun 10/1-e maddesine göre ETS piyasasına ilişkin teminat yönetimi ve nakit takas faaliyetlerini merkezi uzlaştırma kuruluşu yürütür. Bu nedenle İşlem Kayıt Sistemi, piyasa işletmecisi ve merkezi uzlaştırma fonksiyonları aynı kavramlar değildir.

İşlem Kayıt Sistemi Hesabı Kim Adına Açılır?

Türkiye ETS Yönetmeliğinin 22. maddesi hesap yapısını tesis bazında kurar. ETS kapsamındaki her tesis için işletme adına hesap açılır ve işletme sorumlu olduğu tesis hesabı üzerinden gerekli işlemleri yürütür. Şirketin birden fazla ETS tesisi bulunması hâlinde her tesisin emisyon ve tahsisat yükümlülüğü ayrı izlenir.

Bu tesis bazlı yapı, Türkiye ETS’nin temel mantığıyla uyumludur. Sera gazı emisyon izni, doğrulanmış yıllık emisyon, ücretsiz tahsisat hesabı ve yıllık teslim yükümlülüğü tesis düzeyinde belirlenir. Aynı tüzel kişinin Mersin, Adana veya başka illerde farklı tesisleri bulunabilir; ancak her tesisin emisyon hesabı birbirinden ayrıdır.

Hesap yetkililerinin şirket içi görev ve temsil yetkileri güncel tutulmalıdır. Yönetim kurulu, imza yetkisi, çalışan ayrılığı veya şirket devri gibi değişiklikler sistem güvenliği bakımından önem taşır. Yanlış yetkilendirme tahsisat transferi veya teslim işleminde doğrudan mali zarara yol açabilir.

İşlem Kayıt Sisteminde Hangi İşlemler İzlenir?

İlk işlem tahsisatın ihracıdır. Tahsisatlar mevzuata göre elektronik ve kaydi olarak oluşturulur. İkinci işlem elde bulundurmadır. İşletme ücretsiz dağıtımla veya piyasadan satın alma yoluyla edindiği tahsisatları hesabında tutabilir. Üçüncü işlem transferdir. Tahsisatın bir hesaptan başka hesaba mevzuata uygun şekilde aktarılması kayıt sistemi üzerinden izlenir.

Dördüncü işlem iptaldir. İlgili mevzuata göre tahsisatın kullanımdan kaldırılması veya belirli hukuki sonuçla kaydının iptal edilmesi elektronik kayıtla gerçekleştirilir. Beşinci işlem itfadır. Yıllık sera gazı emisyonuna karşılık tahsisatın teslim edilmesi, işletmenin yıllık ETS yükümlülüğünü kapatan temel işlemdir.

Türkiye ETS Yönetmeliği ayrıca ilga kavramını da kayıt sistemi kapsamında kullanır. Tahsisatların geçerlilik süresi, bankalama veya piyasa istikrar kuralları nedeniyle hangi dönemlerde kullanılabileceği mevzuata göre belirlenir. İşletme, yalnız toplam bakiye rakamına değil, tahsisatın hangi dönem ve hukuki statüde kullanılabilir olduğuna da bakmalıdır.

Tahsisat Teslimi ile Hesapta Tahsisat Bulundurmak Aynı Şey mi?

Hayır. Yönetmeliğin 16/1. maddesi işletmenin doğrulanmış yıllık sera gazı emisyon raporunda yer alan miktara denk tahsisatı yükümlülük yılının Kasım ayının son iş gününe kadar İşlem Kayıt Sistemi üzerinden teslim etmesini zorunlu kılar. Hesapta yeterli bakiye bulunması bu işlemi otomatik olarak gerçekleştirmez.

Şirket tahsisatı zamanında satın almış ancak teslim komutunu tamamlamamışsa mevzuat bakımından teslim yükümlülüğü yerine getirilmiş sayılmaz. Bu nedenle son teslim gününden önce kullanıcı erişimi, hesap güvenliği, tahsisat bakiyesi ve kurumsal onay mekanizması kontrol edilmelidir.

Eksik teslim durumunda 7552 sayılı Kanunun 9/5 ve 14/4-c maddeleri uygulanır. Eksik miktar telafi yılına taşınır ve sonraki teslim yükümlülüğüne eklenir. İdari para cezası da ayrıca uygulanır. Para cezasının ödenmesi eksik tahsisatı teslim borcunu sona erdirmez.

Tahsisat Transferi Neden Hukuken Önemlidir?

Tahsisatlar Yönetmelikte misli nitelikte ve devredilebilir hak olarak tanımlanır. Devir, İşlem Kayıt Sistemindeki elektronik transferle izlenir. Tarafların kendi aralarında sözleşme yapması veya muhasebe kaydı oluşturması, tahsisatın sistemdeki hak sahibini tek başına değiştirmez.

Transfer geçmişi özellikle haciz ve ücretsiz tahsisat bakımından doğrudan hukuki sonuç doğurur. 7552 sayılı Kanunun 9/9. maddesi, teslim yükümlülüğüne konu ücretsiz tahsisatların ilk aktarıldığı İşlem Kayıt Sistemi hesabından transfer edilmedikçe haczedilemeyeceğini düzenler. Tahsisat transfer edildiğinde bu özel haczedilmezlik şartının biri ortadan kalkar.

Şirket tahsisat transferlerinde yetki matrisi ve çift onay sistemi kullanmalıdır. Transfer miktarı, karşı hesap, işlem nedeni ve yetkili kullanıcı kaydı saklanmalıdır. Karbon piyasasında finansal varlık niteliği taşıyan tahsisatların yanlış transferi şirketin Kasım teslim yükümlülüğünü tehlikeye sokabilir.

Ücretsiz Tahsisat İşlem Kayıt Sistemine Nasıl Aktarılır?

Türkiye ETS Yönetmeliğinin 14. maddesi ücretsiz tahsisat başvuru ve dağıtım sürecini düzenler. Ücretsiz tahsisat kapsamında yer alan işletmeler Ulusal Tahsisat Planının yayımlanmasından itibaren 30 gün içinde tesis bazında elektronik başvuru yapar. Başvurusu uygun bulunan tesislerin ücretsiz tahsisatları mevzuatta belirlenen süreç sonunda İşlem Kayıt Sistemi üzerinden işletme hesabına aktarılır.

Ücretsiz tahsisat teslim borcunun kendisi değildir; borcu yerine getirmede kullanılabilecek tahsisat kaynağıdır. Doğrulanmış emisyon ücretsiz tahsisattan yüksekse eksik miktar birincil veya ikincil piyasadan temin edilir. Ücretsiz tahsisat yeterli olsa dahi teslim işlemi ayrıca yapılmalıdır.

Ücretsiz tahsisat hesabında hata tespit edilirse Yönetmeliğin 14/5. maddesine göre tahsisat farkı telafi yılında mahsuplaştırılır. Bu nedenle ücretsiz tahsisat aktarımı, faaliyet seviyesi raporu ve doğrulanmış emisyon verisi birlikte kontrol edilmelidir.

Tahsisatın İşlem Kayıt Sisteminde Bulunması Haczi Engeller mi?

Bütün tahsisatlar bakımından genel ve sınırsız haczedilmezlik yoktur. 7552 m.9/9 özel olarak teslim yükümlülüğüne konu ücretsiz tahsisatları, ilk aktarıldıkları İşlem Kayıt Sistemi hesabından transfer edilmedikleri sürece hacze karşı korur. Piyasadan satın alınmış tahsisatlar veya transfer edilmiş tahsisatlar için aynı özel cümle doğrudan uygulanmaz.

Buna karşılık teminat sözleşmesi yasağı bütün tahsisatlar bakımından geçerlidir. Kanun, tahsisatların teminat sözleşmesine konu edilemeyeceğini açıkça düzenler. Bu nedenle banka finansmanı veya başka kredi sözleşmesinde ETS tahsisatı üzerinde rehin/teminat hakkı kurulamaz.

Mali uzlaştırma teminatları ve temerrüt garanti hesabı varlıkları ise 9/11 kapsamında daha geniş korumaya sahiptir. Bunlar haczedilemez, rehnedilemez, iflas masasına dahil edilemez ve üzerlerine ihtiyati tedbir konulamaz. Şirket İşlem Kayıt Sistemindeki tahsisatla piyasa teminatlarını birbirinden ayırmalıdır.

Başkanlık ve EPDK Sistemde Hangi Konumda?

Türkiye ETS Yönetmeliği, İklim Değişikliği Başkanlığı ile EPDK’nın İşlem Kayıt Sistemine erişimini düzenler. Başkanlık tahsisat süreçlerini, emisyon izleme-raporlama-doğrulama sistemini ve denkleştirme faaliyetlerini yönetir. EPDK ise ETS piyasasındaki piyasa bozucu davranışlara yönelik piyasa gözetimi ve denetim usullerini, Sermaye Piyasası Kurulunun görüşünü alarak belirler.

7552 sayılı Kanunun 10/1-d maddesi piyasa işletmecisine piyasa bozucu davranışları Başkanlığa ve EPDK’ya bildirme yükümlülüğü verir. İşlem Kayıt Sistemindeki hareketler bu nedenle yalnız şirketin kendi işlemleri değil, kamu otoritelerinin gözetim ve denetim alanına giren kayıtlardır.

Piyasa şeffaflığı bakımından Kanunun 10/2. maddesi ücretsiz tahsisat verileri, doğrulanmış yıllık sera gazı emisyon değerleri ve tesislerin teslim yükümlülüklerine ilişkin bilgilerin Karbon Piyasası Kurulu kararı doğrultusunda kamuoyuyla paylaşılabileceğini düzenler.

Şirketler İçin İşlem Kayıt Sistemi Kontrol Listesi

Birinci adım her ETS tesisi için doğru hesabın açıldığını doğrulamaktır. İkinci adım hesap yetkilileri ve temsil bilgilerinin güncelliğini kontrol etmektir. Üçüncü adım ücretsiz tahsisatların doğru tesis hesabına ve doğru miktarda aktarıldığını teyit etmektir.

Dördüncü adım birincil ve ikincil piyasa alımlarını İşlem Kayıt Sistemi bakiyesiyle karşılaştırmaktır. Beşinci adım transfer işlemlerinde şirket içi yetki matrisini uygulamaktır. Altıncı adım doğrulanmış emisyon raporundaki miktarla teslim için gereken tahsisatı eşleştirmektir.

Yedinci adım Kasım ayının son iş gününden önce şirket içi daha erken teslim tarihi belirlemektir. Sekizinci adım teslim işleminin sistem kayıtlarını arşivlemektir. Dokuzuncu adım eksik teslim veya rapor düzeltmesinden doğan telafi yılı miktarını ayrı izlemektir. Onuncu adım şirket veya tesis devrinde hesap erişimlerinin ve yetkililerinin güncellenmesini sağlamaktır.

Türkiye Geneli ve Mersin Uygulaması

İşlem Kayıt Sistemi ulusal bir ETS altyapısıdır. Mersin’deki işletmeler için ayrı kayıt sistemi bulunmaz. Mersin’de Kategori B veya C kapsamında ETS’ye giren sanayi tesisi de aynı ulusal sistemde tesis hesabı üzerinden tahsisat işlemlerini yürütür.

Bir şirketin Mersin’de birden fazla ETS tesisi bulunması hâlinde her tesisin doğrulanmış emisyonu, ücretsiz tahsisatı ve teslim işlemi ayrı izlenmelidir. Merkezden portföy yönetimi yapılması mevzuatın tesis bazlı kayıt ve teslim yapısını ortadan kaldırmaz.

Sık Sorulan Sorular

İşlem Kayıt Sistemini kim kurar?

7552 m.10/1-d uyarınca piyasa işletmecisi kurar ve tahsisat haklarını elektronik ortamda hak sahipleri bazında izler.

İşlem Kayıt Sistemi neyi kaydeder?

Tahsisatların ihracı, elde bulundurulması, transferi, iptali ve itfası başta olmak üzere mevzuatta belirtilen hareketleri kaydeder.

Hesap şirket adına mı açılır?

Türkiye ETS Yönetmeliği her tesis için işletme adına hesap açılmasını esas alır.

Hesapta yeterli tahsisat varsa teslim yapılmış olur mu?

Hayır. Kasım ayının son iş gününe kadar teslim işlemi sistemde ayrıca tamamlanmalıdır.

Ücretsiz tahsisat hangi hesaba geçer?

İşletmenin ilgili tesis hesabına aktarılır.

Tahsisatlar rehin verilebilir mi?

Hayır. 7552 m.9/9 tahsisatları teminat sözleşmesine konu olamaz.

Ücretsiz tahsisat haczedilebilir mi?

Teslim yükümlülüğüne konu ücretsiz tahsisat ilk aktarıldığı hesaptan transfer edilmedikçe haczedilemez.

İşlem Kayıt Sistemi bilgileri tamamen gizli mi?

Piyasa işletmecisi kayıt gizliliğini sağlar; ancak Başkanlık ve EPDK’nın mevzuattan doğan erişim ve denetim yetkileri vardır. Kanun m.10/2 kapsamındaki belirli veriler Kurul kararıyla kamuoyuyla da paylaşılabilir.

İlgili İçerikler ve Resmî Kaynaklar

ETS Tahsisat Teslim Yükümlülüğü · ETS Ücretsiz Tahsisat Nasıl Alınır? · ETS Tahsisatı Haczedilebilir mi?.

Resmî metin: Türkiye ETS Yönetmeliği · 7552 sayılı İklim Kanunu.

Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu – Mersin Ofisi: İhsaniye, 4903. Sk. Profit İş Merkezi No:23 Kat:3 Daire:14, 33070 Akdeniz/Mersin · +90 552 224 43 66

Hukuki konu hakkında iletişim

İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.

Telefonla AraWhatsAppİletişim Bilgileri

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →