Doğrudan Satışta Yeni Üye Kazancında Yüzde 30 Sınırı Nedir? Yönetmelik m.5 | 2026
Kısa ve net cevap: Doğrudan Satışlar Hakkında Yönetmelik m.5’e göre 1 Ocak 2026’dan itibaren, doğrudan satış sistemine yeni doğrudan satıcıların katılımından kaynaklanan komisyon, prim, teşvik, ödül ve benzeri menfaatlerin toplamı, ilgili takvim yılında doğrudan satıcılara dağıtılan bütün menfaatlerin yüzde 30’unu aşamaz. Bu oran, şirketin toplam yıllık net satışlarının yüzde 30’u değildir. Paydada o yıl dağıtılan toplam menfaat; payda ise yeni satıcı katılımından kaynaklanan menfaat yer alır. Kural, kazanç planının ürün veya hizmet satışından kopup yeni kişi kazandırma mekanizmasına dönüşmesini önlemeyi amaçlar.
- Yüzde 30 sınırının dayanağı
- Hesaplama formülü
- Yeni satıcı katılımından kaynaklanan menfaat nedir?
- Satış primi ile işe alım primi nasıl ayrılır?
- Örnek hesaplamalar
- Yüzde 50 sınırı ile birlikte uygulama
- Piramit satış yasağıyla ilişki
- Reklam ve kazanç vaatleri
- Şirket içi kontrol sistemi
- SSS
Yüzde 30 sınırının hukuki dayanağı
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m.47/A, doğrudan satış sisteminin kazanç yapısının mal veya hizmet satışını esas almasını öngörür. Ayrıntılı düzenleme, 8 Ağustos 2025 tarihli ve 32980 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Doğrudan Satışlar Hakkında Yönetmelik m.5’tedir. Maddenin kazanç planına ilişkin sayısal hükümleri 1 Ocak 2026’da yürürlüğe girmiştir.
Ticaret Bakanlığının güncel açıklamalarına Doğrudan Satış Sistemleri Hakkında Bilgilendirme sayfasından ulaşılabilir. Sistemin tüm unsurları için Doğrudan Satış Sistemi 2026 ana rehberimiz de incelenebilir.
Yüzde 30 neyin yüzde 30’udur?
En sık yapılan hata, yüzde 30 sınırını şirket cirosunun veya yıllık net satışların yüzde 30’u sanmaktır. Yönetmelik bu oranı farklı kurar. Paydada ilgili takvim yılında doğrudan satıcılara dağıtılan bütün menfaatler, payda ise yeni doğrudan satıcıların sisteme katılımından kaynaklanan menfaatler bulunur.
Hesap formülü: (Yeni satıcı katılımından kaynaklanan menfaatler / ilgili yılda dağıtılan toplam menfaatler) × 100. Sonuç yüzde 30’dan büyük olamaz. Bu oran, yüzde 50 toplam komisyon tavanından ayrı bir denetimdir.
Hangi ödemeler yeni satıcı katılımından kaynaklanan menfaat sayılır?
Ödemenin adı tek başına belirleyici değildir. Referans bonusu, liderlik ödülü, takım kurma primi, sponsor bonusu, aktivasyon ödülü veya başka bir ad kullanılmış olabilir. Hukuki değerlendirmede ödeme, yeni bir doğrudan satıcının sisteme girmesi nedeniyle doğuyor veya miktarı yeni katılımcı sayısına göre artıyorsa, yeni satıcı katılımı kaynaklı menfaat olarak değerlendirilme riski taşır.
Buna karşılık mevcut satış ağının tüketiciye gerçekleştirdiği gerçek mal veya hizmet satış hacmine göre ödenen satış komisyonu, doğrudan yeni satıcının katılımına bağlanmamışsa farklı kategoridedir. Şirketin kazanç planı her bonusun hangi ekonomik olaya bağlandığını açıkça göstermelidir.
Satış primi ile üye kazandırma primi nasıl ayrılır?
Örneğin bir satıcıya, kendisinin tüketiciye sattığı ürünlerin yüzde 10’u oranında komisyon ödenmesi doğrudan satış performansına dayalıdır. Buna karşılık satıcının sisteme yeni bir distribütör getirmesi halinde 2.000 TL bonus ödenmesi, yeni katılım kaynaklıdır. Yeni distribütörün ilk satın alımından veya giriş paketinden üst satıcıya belirli oran verilmesi de ödemenin gerçek ürün satışından mı yoksa sisteme katılımdan mı kaynaklandığı bakımından dikkatle incelenmelidir.
Şirket, ilk sipariş hacmini yapay biçimde perakende satış göstererek referans bonusunu yüzde 30 hesabından çıkarmamalıdır. Ürünün gerçekten nihai tüketiciye satılıp satılmadığı, zorunlu stok veya giriş paketi olup olmadığı ve menfaatin yeni kişinin sisteme girmesiyle doğup doğmadığı birlikte değerlendirilir.
Örnek hesaplama 1: Toplam menfaat 5 milyon TL
2026 yılı boyunca şirketin satıcılara dağıttığı komisyon, prim, teşvik ve ödüllerin toplamı 5.000.000 TL olsun. Yeni satıcı katılımından doğan menfaatlerin azami 1.500.000 TL olması gerekir. Bu tutar tam yüzde 30’dur. 1.600.000 TL dağıtılmışsa oran yüzde 32’ye çıkar ve m.5’teki tavan aşılır.
Bu hesapta şirketin yıllık net satışının kaç TL olduğu henüz kullanılmamıştır. Çünkü yüzde 30 oranı, toplam menfaat havuzunun içinde yeni katılım kaynaklı kısmı ölçer. Yıllık net satış, ayrı yüzde 50 hesabında devreye girer.
Örnek hesaplama 2: Yüzde 50’ye uyup yüzde 30’u ihlal etmek
Yıllık net doğrudan satış 30 milyon TL, satıcılara dağıtılan toplam menfaat 12 milyon TL olsun. Toplam menfaat/net satış oranı yüzde 40’tır; dolayısıyla yüzde 50 tavanı aşılmamıştır. Ancak 12 milyon TL toplam menfaatin 4 milyon TL’si yeni satıcı katılımından doğuyorsa yüzde 30 hesabı 4/12 = yüzde 33,33 olur. Sonuç olarak şirket yüzde 50 sınırına uyduğu halde yüzde 30 sınırını ihlal eder.
Bu örnek, iki oranı tek tabloda yönetmenin neden zorunlu olduğunu gösterir. Kazanç planı yazılımında iki ayrı otomatik kontrol bulunmalıdır.
Örnek hesaplama 3: Yüzde 30’a uyup yüzde 50’yi ihlal etmek
Yıllık net satış 10 milyon TL, toplam menfaat 6 milyon TL ve yeni satıcı katılım kaynaklı menfaat 1 milyon TL olsun. Yeni katılım oranı 1/6 = yüzde 16,67 olduğu için yüzde 30 sınırı aşılmaz. Fakat toplam menfaat/net satış oranı 6/10 = yüzde 60’tır ve yüzde 50 tavanı ihlal edilir. Dolayısıyla tek bir oran üzerinden kazanç planımız mevzuata uygun sonucu çıkarılamaz.
Yüzde 50 hesabının ayrıntıları için Doğrudan Satışta Yüzde 50 Komisyon Sınırı rehberimize bakılabilir.
Yeni satıcının giriş paketi üzerinden üst ekibe prim verilebilir mi?
Bu yapı iki ayrı düzenleme bakımından incelenmelidir. Yönetmelik m.7, sisteme girmek veya sistemde kalmak için gerçek mal veya hizmet içermeyen yenileme, paket, aidat benzeri bedellerin talep edilmesini sınırlar; giriş paketinin de tavsiye edilen perakende fiyatı aşmaması ve satıcının seviyesini belirleyen zorunlu satın alma aracına dönüşmemesi gerekir. Üst satıcıya yeni kişinin giriş paketi üzerinden prim verilmesi ise ayrıca yüzde 30 hesabına dahil olabilecek yeni katılım kaynaklı menfaat doğurabilir.
Bu nedenle paketin içinde ürün var demek tek başına yeterli değildir. Ürün gerçek tüketici talebine mi dayanıyor, satın alma sisteme girişin fiili şartı mı, üst satıcının kazancı yeni katılımcının ödeme yapmasına mı bağlı soruları cevaplanmalıdır.
Yüzde 30 sınırı piramit satış yasağını ortadan kaldırır mı?
Hayır. 6502 sayılı Kanun m.80, piramit satış sistemlerinin kurulmasını, yayılmasını ve tavsiye edilmesini yasaklar. Piramit satışta katılımcının kazancı tamamen veya kısmen sisteme aynı şartlarda yeni katılımcılar bulmasına bağlıdır ve gerçekçi olmayan veya gerçekleşmesi çok güç kazanç beklentisi söz konusudur. Yüzde 30 sınırı, hukuka uygun doğrudan satış sisteminin kazanç planına getirilen ek bir oran kuralıdır.
Bir şirket yeni üye bonusum yüzde 30’un altında, o halde piramit satış değilim savunmasıyla m.80 incelemesinden çıkamaz. Sisteme giriş için para veya malvarlığı değeri ortaya konulması, yeni katılımcı bulma zorunluluğu, kazancın sonraki katılımcılara bağlılığı ve gerçekçi olmayan kazanç beklentisi ayrı ayrı incelenir. Ticaret Bakanlığının 12 Eylül 2026 tarihli Piramit Satış Sistemleri Hakkında Bilgilendirme sayfası bu kriterleri güncel biçimde açıklamaktadır.
İki kişi getir, gelir elde et modeli otomatik olarak yasak mıdır?
Tek bir slogan, sistemin tamamının hukuki niteliğini tek başına belirlemez; ancak yeni katılımcı getirmeyi gelir elde etmenin merkezine koyan yapı ciddi bir risk göstergesidir. Kanun m.80’deki piramit satış unsurları ile Yönetmelik m.5’teki satış esaslı kazanç planı birlikte incelenir. Şirketin gerçek ürün veya hizmet satması da tek başına piramit riskini ortadan kaldırmaz.
Resmî Bakanlık rehberi, bir sistemde mal veya hizmet bulunmasının, anonim veya limited şirket bünyesinde faaliyet yürütülmesinin ve vergisel yükümlülüklerin yerine getirilmesinin tek başına hukuka uygunluk göstermediğini açıklar. Asıl soru, kazancın esas olarak gerçek satıştan mı yoksa yeni katılımcıların sisteme dahil edilmesinden mi doğduğudur.
Sosyal medya reklamlarında kazanç vaadi nasıl sınırlandırılmalıdır?
Doğrudan satış şirketleri ve satıcıları, garantili gelir, ayda kesin şu kadar kazanırsın, işe gerek yok iki kişi getir yeter, risksiz pasif gelir gibi ifadeler kullanmamalıdır. Yönetmelik m.5, gerçekçi olmayan veya gerçekleşmesi çok güç kazanç beklentileri oluşturulmasını ve baskı, aldatma veya rahatsız edici yöntemlerle sisteme katılım sağlanmasını yasaklayan çerçeve içerir.
Kazanç örneği verilecekse örneğin dayandığı satış hacmi, performans koşulu ve sonucun garanti olmadığı açık olmalıdır. Şirket ayrıca bağımsız satıcıların sosyal medya paylaşımlarını denetlemek için yazılı reklam ve iletişim politikası geliştirmelidir. Doğrudan satıcının bağımsız olması şirketin tüketiciye karşı tüm sorumluluğunu ortadan kaldırmaz; Yönetmelik m.8 kapsamında şirket ile yetkilendirilmiş satıcı arasında müteselsil sorumluluk doğabilir.
Yeni satıcı bonusu ayni verilirse yüzde 30 hesabı dışına çıkar mı?
Hayır. Yönetmelik komisyon ve prim yanında teşvik, ödül ve benzeri menfaatleri de kapsar. Yeni bir satıcının katılımı nedeniyle üst ekibe tatil, telefon, araç kullanım hakkı, hediye çeki veya başka ekonomik menfaat veriliyorsa, bunun sırf nakit olmadığı için hesap dışında bırakılması düzenlemenin amacına uygun değildir. Şirket ayni ödülleri makul ekonomik değerleriyle izlemelidir.
Ayni teşviklerin değerleme yöntemi şirket politikasında önceden belirlenmeli, aynı nitelikteki ödüller için tutarlı uygulanmalıdır. Aksi halde yıl sonu yüzde 30 hesabının denetlenebilirliği zayıflar.
İade veya sistemden ayrılma halinde bonus nasıl düzeltilir?
Doğrudan satıcı, sisteme katıldıktan sonraki 30 gün içinde ayrılırsa Yönetmelik m.7 kapsamında kullanılmamış malların geri alınması ve koşulları oluştuğunda bedel iadesi mekanizması devreye girer. Yeni katılım nedeniyle üst satıcıya bonus tahakkuk etmişse, katılımın iptali veya ürün iadesinin kazanç planı kayıtlarına nasıl yansıyacağı sözleşmede açık olmalıdır.
Şirket, satıcıya önceden açıklanmamış keyfî borç çıkaramaz; fakat mevzuata uygun biçimde gerçekleşmeyen ekonomik olay için tahakkuk düzeltmesi yapılması gerekebilir. İade mekanizması finans ve hukuk birimi tarafından birlikte tasarlanmalıdır.
Yüzde 30 hesabı için muhasebe kodları ayrılmalıdır
Yıl sonunda her ödeme kalemini geriye dönük incelemek yerine, ödeme oluşturulduğu anda sebep kodu verilmesi daha güvenlidir. Örneğin perakende satış komisyonu, takım satış primi, yeni satıcı referans bonusu, liderlik ödülü, ayni teşvik gibi kategoriler kullanılabilir. Fakat isimler gerçeği yansıtmalıdır; yeni satıcı katılımına bağlı bir bonus satış primi etiketiyle yüzde 30 dışında bırakılamaz.
Her ay iki oran raporlanmalıdır: toplam menfaat/yıllık kümülatif net satış ve yeni satıcı katılım kaynaklı menfaat/toplam menfaat. Bu rapor yönetim organına ve uyum sorumlusuna sunulmalıdır.
Yüzde 30 sınırının yetki belgesine etkisi
Doğrudan satış yetki belgesi üç yıl geçerlidir; şirketin mevzuat şartlarını bu dönem boyunca koruması gerekir. Kazanç planının Yönetmelik m.5’e aykırı hâle gelmesi denetim ve yetkilendirme açısından risk yaratır. Yetki belgesi başvuru ve iptal sistemi için Doğrudan Satış Yetki Belgesi 2026 yazımız incelenebilir.
Şirketin izin belgesi bulunması, sonradan m.5’e aykırı kazanç planı uygulamasını meşrulaştırmaz. Bakanlık, faaliyet sırasındaki uyumu da denetleyebilir.
Şirketler için yüzde 30 kontrol listesi
- Her bonusun doğum sebebi yazılı olarak tanımlandı mı?
- Yeni satıcı katılımına doğrudan veya dolaylı bağlı ödemeler etiketlendi mi?
- Ayni ödüller parasal değeriyle kaydediliyor mu?
- Toplam yıllık menfaat havuzu ayrı izleniyor mu?
- Yeni katılım kaynaklı menfaat/toplam menfaat oranı aylık hesaplanıyor mu?
- Yüzde 50 net satış tavanı ayrıca kontrol ediliyor mu?
- Giriş paketi ve zorunlu stok uygulaması m.7’ye uygun mu?
- Sosyal medya kazanç vaatleri denetleniyor mu?
- İade ve sistemden çıkış bonus düzeltmeleri sözleşmede açık mı?
- Piramit satış riski 6502 m.80 kriterleriyle ayrıca test ediliyor mu?
Sık Sorulan Sorular
Yüzde 30 sınırı hangi tarihten beri uygulanıyor?
Yönetmelik m.5’teki ilgili sayısal düzenleme 1 Ocak 2026 itibarıyla uygulanmaktadır.
Yüzde 30 şirket cirosunun yüzde 30’u mudur?
Hayır. Yeni satıcı katılımından doğan menfaatlerin, o yıl dağıtılan bütün menfaatlere oranıdır.
Referans bonusu yüzde 30 hesabına girer mi?
Yeni satıcının sisteme katılması nedeniyle doğuyorsa bu kapsamda değerlendirilir.
Satış primi yüzde 30 hesabına girer mi?
Gerçek tüketici satışına dayalı ve yeni satıcı katılımından bağımsız bir satış primi, yeni katılım kaynaklı menfaat değildir; ancak toplam menfaat havuzuna dahildir.
Ayni ödül hesap dışında mıdır?
Hayır. Teşvik ve ödül niteliğindeki ekonomik menfaatler sırf nakit olmadığı için kapsam dışına çıkmaz.
Yüzde 30’a uyulursa piramit satış riski biter mi?
Hayır. 6502 m.80’deki piramit satış unsurları ayrıca değerlendirilir.
Ürün satılması sistemi otomatik olarak yasal yapar mı?
Hayır. Ticaret Bakanlığı da mal veya hizmet bulunmasının tek başına hukuka uygunluk göstermediğini belirtmektedir.
Yüzde 50 ve yüzde 30 birlikte mi uygulanır?
Evet. İki oran birbirinden bağımsız ayrı tavanlardır ve kazanç planı ikisine birden uymalıdır.
Yeni satıcı ilk siparişinden prim verilmesi riskli midir?
Ödemenin gerçek satıştan mı yoksa sisteme katılımdan mı kaynaklandığı incelenir; yeni katılımın koşulu veya sonucu olarak doğuyorsa yüzde 30 hesabı gündeme gelir.
Şirket yetki belgesi varsa kazanç planı ayrıca denetlenir mi?
Evet. Yetki belgesi faaliyet boyunca mevzuata uyma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Sonuç
2026’da doğrudan satış kazanç planı yalnız toplam komisyon miktarıyla değil, komisyonun neden doğduğuyla da sınırlandırılmıştır. Yeni satıcı katılımından kaynaklanan menfaatler, o yıl dağıtılan toplam menfaatin yüzde 30’unu geçemez. Şirketler yeni üye, referans, sponsor ve aktivasyon bonuslarını açıkça sınıflandırmalı; ayni ödülleri de hesaba katmalı; yüzde 30 ile yüzde 50 sınırını iki ayrı kontrol olarak yürütmelidir. Bu oranlara uyum, 6502 m.80’deki piramit satış yasağının ayrıca uygulanmasına engel değildir.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
