Borsa İstanbul Kota Alma ve Başvuru Ücreti: Mahsup ve Süre

Borsa İstanbul başvuru ücreti hangi işlemlerde doğar?

Yönetmelik m.21, özellikle payların kotasyon ve ilgili pazar başvurularının mali boyutunu düzenler. Kotasyon başvurusu, yalnız hukuki ve mali belgelerin Borsaya sunulmasından ibaret değildir; başvurunun değerlendirilmesi için Borsanın güncel tarifesinde belirlenen başvuru ücreti de gündeme gelebilir.

Başvurunun hangi türünde ücret alınacağı, Yönetmelik hükmü ile güncel Borsa İstanbul ücret tarifesi birlikte okunarak belirlenmelidir. Şirket “halka arz yapıyoruz” veya “zaten Borsada işlem görüyoruz” şeklindeki genel varsayımla ücret doğmadığı sonucuna varmamalıdır. Pazar değişikliği veya Yönetmelikte öngörülen başka başvuru türlerinde de başvuru ücretinin uygulanıp uygulanmadığı kontrol edilmelidir.

Kotasyon başvurusunun kimler tarafından ve nasıl yapıldığı için m.15 kotasyon başvurusu rehberimize; ücret türlerinin genel çerçevesi için m.20 kotasyon ücretleri rehberimize bakılabilir.

Başvuru ücretinin tutarı Yönetmelikte sabit midir?

Hayır. Yönetmelik m.20’deki genel sisteme göre kotasyon ücretlerinin tutar ve esasları Borsa Yönetim Kurulu tarafından belirlenir ve Sermaye Piyasası Kurulu onayıyla yürürlüğe girer. m.21, başvuru ücretinin hukuki sonucunu ve diğer ücretlerle ilişkisini düzenler; güncel parasal tutar resmi Borsa tarifesinden alınmalıdır.

Bu sebeple geçmiş yıllara ait bir ücret rakamını 2026 başvurusunda aynen kullanmak doğru değildir. Borsa tarife değişikliğinin yürürlük tarihi, başvuru tarihi ve tahakkuk belgesi aynı dosyada karşılaştırılmalıdır.

Başvuru bütçesinde işlem türü, uygulanacak tarife, fatura ve varsa mahsup kaydı birlikte tutulmalıdır. Geçmiş bir ücret tutarı, işlem tarihindeki tarife kontrol edilmeden kullanılmamalıdır.

Başvuru kabul edilirse ödenen başvuru ücreti ne olur?

Yönetmelik m.21’in önemli kurallarından biri mahsup sistemidir. Paylara ilişkin başvurunun kabul edilmesi halinde ödenen başvuru ücreti, ilk kotta kalma ücretinden mahsup edilir. Böylece aynı işlem sürecinde başvuru aşamasında ödenen bedelin belirli kısmı daha sonraki kotta kalma yükümlülüğüyle ilişkilendirilir.

Mahsup, “başvuru ücreti iade edilir” anlamına gelmez. Şirkete nakit ödeme yapılması yerine, ilgili ilk kotta kalma tahakkukunda başvuru ücreti dikkate alınır. Muhasebe kaydında bu ayrım doğru gösterilmelidir.

Mahsup tutarının nasıl uygulandığı, Borsa faturası/tahakkuku ile güncel tarife üzerinden kontrol edilmelidir. Şirket kendi hesabıyla tahakkuku azaltıp eksik ödeme yapmamalı; Borsanın resmi kaydındaki mahsup esas alınmalıdır.

Başvuru reddedilirse veya geri çekilirse ücret iade edilir mi?

Yönetmelik m.21, başvurunun reddedilmesi veya başvuru sahibinin başvurusunu geri çekmesi halinde başvuru ücretinin iade edilmemesini öngörür. Başvuru ücretinin değerlendirme süreciyle bağlantılı olması bu sonucu doğurur.

Şirket başvuruyu geri çekmeyi planlarken “henüz kotasyon kararı verilmediği için ücret geri alınır” varsayımıyla hareket etmemelidir. Geri çekme kararı yönetim organı ve finans birimine ücretin iade edilmeyeceği dikkate alınarak raporlanmalıdır.

Başvurunun yenilenmesi, ücretin nakden iadesinden farklıdır. Borsa İstanbul’un resmî sitesinde yayımlanan Kotasyon Ücret Tarifesinin 3. bölümüne göre, Pay Piyasası İşlem Görme Başvuru Ücreti daha önce alınmış olan ertelenmiş, geri çekilmiş veya kabul edilmemiş başvurular yenilendiğinde tekrar başvuru ücreti alınmaz. Somut dosyanın bu koşulları taşıdığı ve işlem tarihinde geçerli tarife kontrol edilmelidir.

Payların ilk kota alma ücreti ne kadardır?

Yönetmelik m.21’in mevcut düzenlemesinde payların ilk kota alma ücreti sıfır olarak düzenlenmiştir. Bu hüküm, başvuru ücretinin veya ilerleyen dönemdeki kotta kalma ücretinin de sıfır olduğu anlamına gelmez. Ücret kalemleri birbirinden ayrıdır.

“İlk kota alma ücreti sıfır” kuralı yalnız Yönetmelikteki ilgili pay kotasyonu bağlamında okunmalıdır. Farklı sermaye piyasası araçları, toptan alış satış işlemleri veya başka Borsa hizmetleri için kendi ücret hükümleri uygulanabilir.

Şirketin halka arz bütçesinde bu ayrım açık olmalıdır: ilk kota alma ücretinin sıfır olması, Borsa ile bağlantılı bütün maliyetlerin sıfır olduğu anlamına gelmez. Başvuru, kotta kalma, MKK, takas, bağımsız denetim, danışmanlık ve diğer süreçler kendi maliyet yapısına sahiptir.

İlave kota alma ücreti ne zaman doğar?

İlave kota alma ücreti, daha önce Borsa kotunda bulunan paylara ek olarak yeni payların kota alınması durumunda gündeme gelir. En tipik örnek sermaye artırımıdır. Şirket sermayesinin artırılması sonucunda ihraç edilen yeni payların Borsa kotuna alınması, ilk kotasyonla aynı hukuki olay değildir.

m.21, ilave kota alma ücretinin artırılan nominal sermaye tutarıyla bağlantılı hesaplanmasını öngörür. Oran ve güncel hesap esasları Borsa tarifesinden alınır. Şirket nominal artış yerine piyasa değerini veya halka arz hasılatını kendi takdiriyle matrah olarak kullanmamalıdır.

Sermaye artırımının bedelli, bedelsiz veya başka hukuki yöntemle yapılmasının ücret etkisi, Borsa tarifesi ve kotasyon düzenlemelerindeki özel hükümlerle birlikte incelenmelidir. Yönetmelikte veya tarifede açık ayrım varsa o düzenleme uygulanır.

Sermaye artırımı dosyasında hangi tarihler önemlidir?

Sermaye artırımı şirketler hukuku ve sermaye piyasası mevzuatı bakımından birden fazla aşamadan oluşabilir: yetkili organ kararı, SPK işlemleri, genel kurul veya yönetim kurulu süreci, tescil, MKK kayıtları ve yeni payların Borsada işlem görmesi. İlave kota alma ücretinin doğru hesaplanması için Borsanın hangi tarih ve sermaye verisini esas aldığı güncel düzenlemeden teyit edilmelidir.

Ticaret sicilindeki yeni sermaye, şirket finansal sistemindeki sermaye ve Borsa/MKK kayıtlarındaki pay adedi birbiriyle uyumlu olmalıdır. Tescil gerçekleşmiş ancak eski sermaye tutarı üzerinden ücret hesabı yapılmışsa tahakkuk kontrol edilmelidir.

Şirketler hukuku boyutundaki sermaye işlemleri için şirketler hukuku rehberimiz tamamlayıcıdır; Borsa ücretinin hesaplanmasında ise m.21 ve güncel Borsa tarifesi esas alınır.

İlave kotasyon ile pazar değişikliği aynı ücret midir?

Hayır. İlave kotasyon, yeni ihraç edilen payların mevcut kotasyona eklenmesiyle ilgilidir. Pazar değişikliği ise mevcut sermaye piyasası aracının Borsa içinde farklı bir pazar statüsüne geçmesiyle ilgilidir. Başvuru ücreti veya başka Borsa ücreti bakımından güncel tarife iki işlemi farklı düzenleyebilir.

Şirket ücret bütçesini hazırlarken işlem türünü doğru sınıflandırmalıdır. Aynı ay içinde hem sermaye artırımı hem pazar değişikliği varsa iki ayrı hukuki olay ve varsa iki ayrı tahakkuk dosyası oluşturulmalıdır.

Başvuru geri çekilmeden önce hangi mali kontrol yapılmalıdır?

Şirket başvuruyu geri çekme kararı almadan önce ödenmiş başvuru ücretinin iade edilmeyeceğini, danışmanlık ve diğer işlem maliyetlerini, başvuru yenilendiğinde daha önce alınmış Pay Piyasası İşlem Görme Başvuru Ücretine ilişkin tekrar ücret alınmaması kuralının uygulanıp uygulanmadığını ve halka arz/kotasyon takvimine etkisini yönetim organına raporlamalıdır. Feragat veya geri çekme kararı yalnız yatırımcı ilişkileri biriminin operasyonel kararı olmamalıdır.

Başvuru geri çekme yazısı, yetkili organ kararı ve Borsaya teslim kaydı aynı dosyada saklanmalıdır. Böylece başvurunun hangi tarihte sona erdiği ve ücretin neden iade edilmediği muhasebe açısından da açıklanabilir.

Başvuru reddinde yeniden başvuru nasıl yapılır?

Ret kararında Borsanın gerekçesi incelenmeli, giderilebilir eksiklikler varsa güncel mevzuata göre düzeltilmelidir. Yenilenen dosyada güncel belgeler ve tarife esas alınır. Ancak Pay Piyasası İşlem Görme Başvuru Ücreti daha önce alınmış ve başvuru ertelenmiş, geri çekilmiş veya kabul edilmemişse, resmî Kotasyon Ücret Tarifesinin 3. bölümündeki koşullarla yenilemede tekrar başvuru ücreti alınmaz; bu durum nakit iade veya kotta kalma ücretinden mahsup ile karıştırılmamalıdır.

Önceki dosyada yanlış veya eksik bilgi ret sebebiyse, yeni başvuruda yalnız ilgili belge değiştirilmemeli; aynı verinin izahname, finansal rapor, yatırımcı sunumu ve diğer başvuru eklerinde tutarlı olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Başvuru ve ilave kota alma ücretleri nasıl belgelenmelidir?

Muhasebe dosyasında Borsa tahakkuk/fatura belgesi, ücretin dayandığı Yönetmelik maddesi ve tarife, ödeme dekontu, başvuru tarihi, Borsa karar tarihi ve varsa mahsup kaydı birlikte saklanmalıdır. Başvuru ücretinin ilk kotta kalma ücretinden mahsup edildiği durumda her iki tahakkuk arasında referans kurulmalıdır.

İlave kota alma ücretinde yeni sermaye tutarını ve artırılan nominal sermayeyi gösteren ticaret sicili/MKK/Borsa belgeleri hesaplama dosyasına eklenmelidir. Böylece ücret matrahı denetlenebilir hale gelir.

Birden fazla pay grubu veya sermaye artırımının bulunduğu yapılarda hangi pay grubunun kota alındığı ve ücretin hangi nominal tutara uygulandığı açıkça gösterilmelidir.

Başvuru ücreti vergi bakımından nasıl ele alınır?

Yönetmelik m.21, Borsa ücretinin doğumu ve kotasyon sistemi içindeki sonucunu düzenler; vergi matrahında ne zaman ve nasıl gider yazılacağını belirleyen hüküm değildir. Vergisel ve muhasebesel değerlendirme, yürürlükteki vergi mevzuatı ve finansal raporlama standartlarına göre ayrıca yapılmalıdır.

Hukuk/uyum dosyasındaki “iade edilmez” kuralı ile muhasebenin giderleştirme veya aktifleştirme politikası birbirine karıştırılmamalıdır.

2026 için m.21 kontrol listesi

İşlem türünü belirleyin: ilk kotasyon mu, pazar başvurusu mu, sermaye artırımı nedeniyle ilave kotasyon mu? Başvuru ücretinin güncel tarifesini resmi Borsa kaynağından alın. Ödemeyi başvuru dosyasıyla eşleştirin. Başvuru kabul edilirse ilk kotta kalma ücretindeki mahsubu Borsa tahakkukunda kontrol edin. Ret veya geri çekmede ücretin iade edilmediğini muhasebe ve yönetim raporuna doğru yansıtın.

İlave kotasyonda artırılan nominal sermayeyi resmi tescil ve MKK/Borsa kayıtlarından doğrulayın; güncel tarife oranını uygulayın; hesaplama tablosunu ve fatura/ödeme kaydını arşivleyin. Tarife değişmişse doğum tarihine göre hangi sürümün uygulanacağını kontrol edin.

m.21 ile m.22 arasındaki fark nedir?

m.21 başvuru ve kota alma ücretlerini, m.22 ise kotta kalma ücretini düzenler. Hesaplama esasları farklıdır; ancak m.21/8 ve m.22/2, kendi kapsamlarındaki ücretler için fatura tarihini izleyen 30 iş günlük ödeme süresini öngörür. Her tahakkukun faturası ve vadesi ayrı izlenir; aynı süre uzunluğu bütün faturaların aynı gün ödeneceği anlamına gelmez.

Bu nedenle şirketin mali sisteminde başvuru ücreti ile yıllık kotta kalma ücreti ayrı hesap kodlarında izlenmeli, mahsup ilişkisi varsa yalnız Borsa tahakkukuna göre uygulanmalıdır.

Resmî kaynaklar

Bu yazıdaki “Yönetmelik”, Borsa İstanbul A.Ş. Borsacılık Faaliyetlerine İlişkin Esaslar Yönetmeliği anlamındadır. Tutarlar için resmî Kotasyon Ücret Tarifesi ve işlem tarihindeki sürüm birlikte kontrol edilir. Kotasyon Yönergesi ayrı bir düzenlemedir; aynı madde numaraları farklı konuları düzenleyebilir.

Sık Sorulan Sorular

1. Pay kotasyon başvurusunda başvuru ücreti var mı?

m.21 ve güncel Borsa tarifesinde öngörülen başvurularda başvuru ücreti uygulanır.

2. Başvuru kabul edilirse ücret ne olur?

Yönetmelik m.21’e göre ödenen başvuru ücreti ilk kotta kalma ücretinden mahsup edilir.

3. Başvuru reddedilirse ücret iade edilir mi?

Hayır.

4. Başvuru şirket tarafından geri çekilirse ücret iade edilir mi?

Hayır. m.21 geri çekmede de başvuru ücretinin iade edilmemesini öngörür.

5. Payların ilk kota alma ücreti ne kadardır?

Yönetmelik m.21’in mevcut hükmünde payların ilk kota alma ücreti sıfırdır.

6. Bu, bütün Borsa ücretlerinin sıfır olduğu anlamına gelir mi?

Hayır. Başvuru, kotta kalma ve diğer ücretler ayrı kalemlerdir.

7. İlave kota alma ücreti hangi matraha bağlanır?

m.21’de sermaye artırımıyla bağlantılı artırılan nominal sermaye esas alınır; oran güncel Borsa tarifesinden alınır.

8. Eski başvuru ücreti yeni başvuruya aktarılır mı?

Pay Piyasası İşlem Görme Başvuru Ücreti daha önce alınmış olan ertelenmiş, geri çekilmiş veya kabul edilmemiş başvuru yenilenirse, resmî Kotasyon Ücret Tarifesinin 3. bölümüne göre tekrar başvuru ücreti alınmaz. Bu, önceki ücretin nakden iadesi değildir; somut dosya ve işlem tarihindeki tarife kontrol edilmelidir.

9. Başvuru ücretini şirket kendi hesabıyla mahsup edebilir mi?

Mahsup Borsanın resmi kotta kalma tahakkuku üzerinden kontrol edilmelidir; keyfi eksik ödeme yapılmamalıdır.

10. Güncel ücret tutarı nereden kontrol edilir?

Borsa İstanbul’un resmi ve işlem tarihinde yürürlükte olan ücret tarifesinden.

Av. Halil Bakırcı tarafından hazırlanmış, Av. Emirhan Keskin tarafından incelenmiştir.

Yazar Bilgisi

Avukat Halil BAKIRCI, Mersin Barosu 3472 sicil numarasına kayıtlıdır. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu bünyesinde ceza, aile, iş, gayrimenkul ve ticaret hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi sunmaktadır.

İnceleyen: Av. Emirhan Keskin · Mersin Barosu Sicil No: 5507

Av. Halil Bakırcı profilini inceleyin →