Borsa İstanbul’da Yabancı Para Birimiyle İşlem Yapılabilir mi? Yönetmelik m.27 | 2026
Yönetmelik m.27 neyi düzenler?
Yönetmelik m.27, Borsa İstanbul’da işlem gören sermaye piyasası araçlarının Türk lirası dışında yabancı para birimiyle işlem görebilmesine hukuki zemin sağlar. Bu hüküm kısa olmakla birlikte fiyatlama, emir, takas ve yatırımcı riskleri bakımından önemli sonuçlar doğurur.
Madde, yabancı para birimiyle işlemin kendiliğinden veya tarafların özel anlaşmasıyla kurulmasını öngörmez. Borsa Yönetim Kurulunun ilgili araç veya işlem ortamı bakımından karar vermesi gerekir. Bu kararın ayrıntıları Borsa düzenlemelerinde ve resmi duyurularda gösterilir.
Yönetmeliğin m.35’i satışların kural olarak peşin ve Türk lirası üzerinden olduğunu, Yönetim Kurulunun farklı para birimi veya ödeme esasları belirleyebileceğini düzenleyen takas çerçevesiyle birlikte okunmalıdır. İşlem para birimi ile takas para biriminin somut üründe nasıl ilişkilendirildiği resmi Borsa/takas kuralından kontrol edilir.
Dövizle işlem görme kararını kim verir?
m.27 uyarınca yetki Borsa Yönetim Kurulundadır. Bu nedenle yatırım kuruluşu, ihraççı veya yatırımcı tek taraflı biçimde bir sermaye piyasası aracının işlem para birimini değiştiremez. Resmi Borsa kararı ve ilgili piyasa parametreleri esas alınır.
Yönetim Kurulu kararında hangi yabancı para biriminin kullanılacağı, hangi araç veya pazarın kapsama gireceği ve uygulama tarihi belirlenebilir. Kuruluşlar yalnız “dövizle işlem mümkün” genel hükmüne dayanarak sistemlerinde USD, EUR veya başka bir para birimini açmamalıdır.
Kararın kapsamı yalnız belirli bir seri veya araç grubuyla sınırlıysa başka araçlara kıyas yoluyla genişletilemez. Ürün kodu, ISIN ve pazar bilgisi karar dosyasında açıkça eşleştirilmelidir.
Hangi sermaye piyasası araçları dövizle işlem görebilir?
m.27 belirli bir araç listesi vermek yerine Yönetim Kuruluna düzenleme yetkisi tanır. Bu nedenle “bütün paylar”, “bütün tahviller” veya “bütün türevler” için genel bir dövizle işlem hakkı bulunduğu söylenemez. Güncel Borsa düzenlemesi ve pazar/araç bazlı karar kontrol edilmelidir.
Yabancı ihraççılar, yabancı para cinsinden ihraç edilmiş borçlanma araçları veya belirli türev ürünler ekonomik olarak dövizle işlem ihtiyacının daha görünür olduğu örneklerdir. Ancak ekonomik gerekçe hukuki işlem statüsünü tek başına yaratmaz.
Sermaye piyasası aracının ihraç para birimi ile Borsadaki işlem para birimi de aynı olmak zorunda değildir; somut ürünün resmi şartları incelenmelidir. İhraç belgesinde USD yazması, Borsa işlem ekranında otomatik olarak USD fiyatlama yapılacağı anlamına gelmez.
Yabancı para birimiyle işlemde emir ve fiyat nasıl gösterilir?
Borsa tarafından yabancı para birimiyle işlem görmesi kararlaştırılan araçta emir fiyatı ve işlem değeri ilgili Borsa piyasa kurallarındaki para birimiyle gösterilir. Fiyat adımı, emir büyüklüğü, alt/üst fiyat sınırı ve yuvarlama kuralları da o piyasanın teknik düzenlemelerine göre uygulanır.
Yatırım kuruluşunun müşteri ekranı para birimini görünür şekilde göstermelidir. Örneğin fiyat “10,00” ise bunun 10 TL mi, 10 USD mi, 10 EUR mu olduğu tereddüde yer bırakmamalıdır. Yanlış para birimi gösterimi müşterinin emir büyüklüğünü ve riskini ciddi biçimde etkileyebilir.
Emir mesajının Borsa sistemine gönderilirken ürün kodu ve para birimi parametresi doğru eşleşmelidir. Aynı aracın farklı işlem sıraları veya para birimleri varsa kullanıcı ekranında açık ayrım yapılmalıdır.
Kur farkı yatırımcının getirisini etkiler mi?
Evet. Sermaye piyasası aracının fiyatı yabancı para birimiyle belirleniyorsa Türk lirası bazında varlık değeri yalnız aracın piyasa fiyatına değil, ilgili döviz kuruna da bağlı hale gelebilir. Araç fiyatı değişmese bile TL karşılığı kur hareketi nedeniyle artabilir veya azalabilir.
Bu açıklama yatırım tavsiyesi değil, işlem para biriminin matematiksel sonucudur. Yatırım kuruluşu müşteriye ürünün fiyat ve kur riskini ilgili SPK risk bildirimleri çerçevesinde doğru anlatmalıdır.
Kurun hangi anda ve hangi kaynak üzerinden muhasebe/raporlama dönüşümünde kullanılacağı ise finansal raporlama ve vergi kurallarına göre ayrıca belirlenir; m.27 tek başına muhasebe kurunu tespit etmez.
Dövizle işlemde takas hangi para birimiyle yapılır?
İşlem para birimiyle takas/ödeme para biriminin nasıl belirleneceği ilgili Borsa ve takas kuruluşu düzenlemelerinden kontrol edilmelidir. Yönetmeliğin m.35’inde genel kural olarak satışların peşin ve Türk lirası üzerinden olduğu, Yönetim Kurulunun farklı esaslar belirleyebileceği düzenlenmiştir.
Bu nedenle m.27 kararının takasa etkisi ürün bazında açıkça doğrulanmalıdır. Yatırım kuruluşu yalnız işlem ekranının döviz fiyatı göstermesine bakarak ödeme yükümlülüğünün aynı dövizle olacağı varsayımını yapmamalıdır.
Takas dosyasında işlem para birimi, brüt işlem tutarı, varsa dönüşüm kuru, ödeme para birimi, takas tarihi ve saklama hareketi birlikte izlenmelidir. Birden fazla para birimi kullanılan kurumlarda nostro/hesap ve likidite planlaması ayrıca yapılmalıdır.
Döviz hesabında yeterli bakiye yoksa ne olur?
Müşterinin veya yatırım kuruluşunun gerekli ödeme para biriminde bakiye bulundurma yükümlülüğü, ürün ve takas kuralına göre belirlenir. Eksik bakiye otomatik olarak farklı para biriminden dönüşüm yapılacağı anlamına gelmez; müşteri sözleşmesi, Borsa/takas kuralı ve kurumun döviz dönüşüm yetkisi incelenmelidir.
Ödeme yükümlülüğünün süresinde yerine getirilmemesi m.35 kapsamındaki temerrüt sonuçlarına yol açabilir. Bu nedenle dövizli işlemlerde likidite kontrolü emir öncesi risk sistemine bağlanmalıdır.
Dövizle işlem teminat hesabını etkiler mi?
Türev veya teminatlı piyasalarda pozisyon ve teminat değerleri döviz kurundan etkilenebilir. Hangi teminatların kabul edildiği, değerleme para birimi, iskonto ve kur riski ilgili Borsa/takas düzenlemelerinde belirlenir. m.27 tek başına teminat türlerini düzenlemez.
Yatırım kuruluşu teminat sistemi ile ürünün işlem para birimini uyumlu hale getirmelidir. Kur değişimi nedeniyle teminat yeterliliğinin düşebileceği ürünlerde gün içi risk hesapları ve tamamlatma çağrıları resmi parametrelerle çalışmalıdır.
Borsa işlem yapma yetkisi teminatlarının genel çerçevesi için m.10 teminat rehberimize bakılabilir; işlem bazlı türev teminatları ilgili piyasa/takas düzenlemelerinden ayrıca belirlenir.
Müşteri yabancı para birimiyle işlem konusunda nasıl bilgilendirilmelidir?
Emir ekranında para birimi, işlem tutarı ve komisyon/masraf gösterimi açık olmalıdır. Müşteri TL hesabından işlem yapıyorsa varsa döviz dönüşümünün nasıl yapılacağı ve kur/masraf yöntemi sözleşme ve ücret politikasında şeffaf biçimde belirtilmelidir.
Yatırım kuruluşu müşterinin döviz kur riskini anlamasını sağlayacak uygun ürün bilgilerini sunmalıdır. “Borsa İstanbul’da işlem görüyor” ifadesi kur riskini ortadan kaldırmaz. Getiri ve zarar hesabı hem aracın fiyat hareketinden hem para birimi değişiminden etkilenebilir.
Müşteri emri hangi para biriminde verdiğini açıkça göstermelidir. Telefon veya yazılı emirlerde de miktar ve fiyatın yanında para birimi kayda alınmalıdır.
Müşteri emri yanlış para biriminde girilirse nasıl ele alınır?
Yanlış para birimiyle oluşturulan emrin Borsa sistemince reddedilmesi, kurum içi kontrol tarafından durdurulması veya yanlış ürün sırasına gönderilmesi mümkün olabilir. Yatırım kuruluşu emir öncesi ürün-para birimi doğrulaması kurmalıdır.
Gerçekleşmiş işlemde hata iddiası varsa Borsa işlem kayıtları, müşteri emir kaydı ve sistem logları incelenir. Yönetmelik m.32, işlem uyuşmazlıklarında Borsa kayıtlarının esas olduğunu düzenler. Kurum hatası varsa müşteriyle uyuşmazlık ayrıca sözleşme ve sermaye piyasası hükümlerine göre değerlendirilir.
Dövizli Borsa işlemi muhasebede nasıl kaydedilir?
İşlem ilk olarak gerçek işlem para birimi, tutarı ve tarihiyle kayda alınmalıdır. Türk lirası karşılığı gerekiyorsa kullanılan kur kaynağı ve tarih finansal raporlama/vergi kurallarına uygun olmalıdır. m.27 muhasebe kurunu belirlemez.
Borsa işlem raporu, takas kaydı, banka/döviz hesabı ve muhasebe fişi arasında mutabakat yapılmalıdır. Döviz dönüşümü yapıldıysa dönüşüm işlemi Borsa işleminden ayrı hareket olarak izlenmelidir.
Komisyon ve Borsa ücretlerinin hangi para biriminde tahakkuk ettiği de resmi tarife/sözleşmeden kontrol edilmelidir. İşlem dövizli diye bütün masrafların aynı döviz cinsinden olduğu varsayılmamalıdır.
Yabancı para işlem kararı değiştirilebilir mi?
Yönetim Kurulu ilgili piyasa veya ürün düzenlemelerini mevzuata uygun biçimde değiştirebilir. Para birimi, işlem yöntemi veya kapsam değişikliği resmi Borsa duyurusuyla yürürlüğe girer. Kurumlar değişikliği kendi sistemlerine yürürlük tarihinden itibaren doğru uygulamalıdır.
Açık pozisyon veya vadesi devam eden türev sözleşme varsa değişikliğin mevcut sözleşmelere mi yalnız yeni işlemlere mi uygulanacağı resmi düzenlemeden kontrol edilmelidir. Geriye dönük uygulama varsayılmamalıdır.
m.27 ile yabancı para cinsinden ihraç aynı şey midir?
Hayır. Bir sermaye piyasası aracının yabancı para cinsinden ihraç edilmesi ihraç sözleşmesi ve SPK düzenlemeleriyle ilgilidir. Borsa’da hangi para birimi üzerinden işlem göreceği ise m.27 ve ilgili Borsa kararıyla belirlenir. İki para birimi çoğu üründe aynı olabilir ancak hukuken ayrı konulardır.
İhraççı ve yatırım kuruluşu ürün bilgi formunda “ihraç para birimi”, “işlem para birimi” ve “takas/ödeme para birimi” alanlarını ayrı göstermelidir.
2026 m.27 kontrol listesi
Borsa Yönetim Kurulunun güncel kararını bulun; araç/pazar ve para birimi kapsamını doğrulayın; ürün kodu ve emir ekranında para birimini doğru tanımlayın; fiyat adımı ve emir kurallarını güncel piyasa parametrelerinden alın; takas/ödeme para birimini Takasbank/Borsa kuralından teyit edin; teminatlı ürünlerde kur riskini risk sistemine işleyin.
Müşteri sözleşme ve risk açıklamalarını para birimine uygun hale getirin; döviz dönüşümü varsa yetki, kur kaynağı ve masraf politikasını açıklayın; işlem/takas/muhasebe kayıtlarını mutabık tutun; düzenleme değişikliğinde yürürlük tarihini ve mevcut açık pozisyonlara etkisini kontrol edin.
Resmî kaynaklar
Güncel Yönetmelik ve Borsa piyasa düzenlemeleri için Borsa İstanbul Yönetmelikler, sermaye piyasası düzenlemeleri için SPK, yürürlükteki mevzuat için Mevzuat Bilgi Sistemi kullanılmalıdır. İçerik 16 Eylül 2026 itibarıyla hazırlanmıştır; hangi aracın hangi para birimiyle işlem gördüğü resmi Borsa ürün/piyasa kayıtlarından teyit edilmelidir.
Sık Sorulan Sorular
1. Borsa İstanbul’da dövizle işlem yapılabilir mi?
Evet. m.27 Yönetim Kuruluna yabancı para birimiyle işlem kararı verme yetkisi tanır.
2. Her pay USD ile işlem görebilir mi?
Hayır. Hangi araçların hangi para birimiyle işlem göreceği resmi Borsa kararıyla belirlenir.
3. İhraç para birimi işlem para birimiyle aynı olmak zorunda mı?
Hukuken aynı kavram değildir; somut ürünün resmi şartları kontrol edilir.
4. Dövizle işlem kur riski yaratır mı?
TL bazında yatırım değeri, aracın fiyatıyla birlikte ilgili döviz kurundan da etkilenebilir.
5. Takas mutlaka aynı dövizle mi yapılır?
Somut ürünün Borsa ve takas düzenlemesi esas alınır; otomatik varsayım yapılmamalıdır.
6. Müşteri ekranında para birimi gösterilmeli mi?
Evet. Fiyat ve toplam işlem tutarının para birimi açıkça görünmelidir.
7. Dövizli işlemde teminat farklı olabilir mi?
Teminat ve değerleme esasları ilgili piyasa/takas düzenlemelerinde belirlenir.
8. Yatırım kuruluşu kendi kararıyla para birimini değiştirebilir mi?
Hayır. Borsa’nın resmi ürün ve piyasa parametreleri uygulanır.
9. Dövizli işlem muhasebe kurunu m.27 belirler mi?
Hayır. Muhasebe ve vergi dönüşüm kuralları ilgili mevzuata göre ayrıca uygulanır.
10. Güncel işlem para birimi nereden doğrulanır?
Borsa İstanbul’un resmi piyasa ve ürün duyurularından.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
