Kooperatif Ortağının Borç Sorumluluğunda Zamanaşımı Kaç Yıl? 1163 m.37 | 2026
Kısa ve net cevap: 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu m.37, ortakların kooperatif borçlarından doğan şahsi sorumluluğu ve ortakların birbirlerine karşı rücu hakkı için özel zamanaşımı süreleri düzenler. Kooperatif alacaklılarının, ortakların şahsi sorumluluğundan doğan istem hakları, daha önce zamanaşımına uğramamış olmak kaydıyla, kooperatifin iflasının sona ermesinden itibaren bir yıl daha ileri sürülebilir. Bir ortağın diğer ortaklara karşı rücu hakkı ise ödeme yaptığı tarihten başlayarak bir yıl içinde zamanaşımına uğrar. Bu süreler, borcun kendi temel zamanaşımı süresinden bağımsız şekilde “her durumda yeni bir alacak yaratmaz”; m.37 açıkça daha önce sona ermiş bir istemi canlandırmaz. Bu nedenle zamanaşımı hesabında alacağın türü, borcun doğum tarihi, iflasın sona erme tarihi ve rücu ödemesinin yapıldığı tarih birlikte incelenmelidir.
Bu yazıyla ilgili genel bir sorunuz mu var? Anonim soru sor
1163 sayılı Kooperatifler Kanunu m.37 ne düzenliyor?
m.37, kooperatif ortaklarının şahsi sorumluluğundan doğan istemler bakımından özel bir zaman düzeni getirir. Kooperatif iflas etmiş ve iflas süreci sona ermişse, alacaklıların ortakların şahsi sorumluluğuna dayanan talepleri belirli koşullarla bir yıl daha ileri sürülebilir. Aynı madde, bir ortağın diğer ortaklara karşı sahip olduğu rücu hakkına da ödeme tarihinden başlayan bir yıllık zamanaşımı süresi bağlar.
Bu düzenleme, m.33’teki iflas tahsil sistemi ile yakından bağlantılıdır. İflas idaresi ortaklardan paylarına düşen tutarları tahsil eder; bazı ortakların daha fazla ödeme yapması veya diğer ortakların paylarının karşılanması hâlinde iç ilişkide rücu doğabilir. m.37 bu taleplerin süresiz kalmasını önler.
Güncel Kanun metni için Mevzuat Bilgi Sistemi kullanılmalıdır. Zamanaşımının kesilmesi ve durması gibi genel meselelerde ayrıca Türk Borçlar Kanunu ve somut alacağın tabi olduğu özel kanun incelenmelidir.
Kooperatif alacaklısının ortaklara başvurma süresi nedir?
m.37’ye göre kooperatif alacaklılarının ortakların şahsi sorumluluğundan doğan istem hakları, daha önce zamanaşımına uğramamış olmak kaydıyla, iflasın sona ermesinden itibaren bir yıl daha ileri sürülebilir. Buradaki “bir yıl daha” ifadesi, iflasın bitiminden sonra ortakların şahsi sorumluluğuna yönelmek için özel bir ek süre sağlar.
Ancak bu hüküm, temel alacağın zamanaşımı süresini her durumda sıfırdan başlatan genel bir yenileme değildir. Kanun açık biçimde, istemin daha önce zamanaşımına uğramamış olmasını arar. Dolayısıyla iflas sona ermeden önce alacak zaten zamanaşımı nedeniyle talep edilemez hâle gelmişse, m.37 bu sona ermiş istemi yeniden canlandırmaz.
Alacaklı açısından önce temel alacağın hangi zamanaşımı süresine tabi olduğu belirlenir. Satım bedeli, kira, hizmet, eser, işçilik, vergi veya başka tür bir alacak farklı özel kurallara tabi olabilir. Ardından zamanaşımını kesen veya durduran işlemler, iflas sürecinin etkisi ve iflasın sona erme tarihi hesaplanır.
“İflasın sona ermesi” tarihi nasıl belirlenir?
m.37’deki bir yıllık ek sürenin başlangıcı kooperatifin iflasının sona ermesidir. Bu nedenle iflasın açılma tarihi ile sona erme tarihi birbirine karıştırılmamalıdır. m.33 ortaklardan tahsil sürecini iflas içinde düzenlerken m.37, iflasın sona ermesinden sonraki istem süresini esas alır.
İflasın sona ermesi, İcra ve İflas Kanunu hükümlerine göre mahkeme ve iflas dosyası kayıtlarından tespit edilir. Tasfiye işlemleri tamamlanmadan yalnız iflasın açıldığı tarihten bir yıl hesaplamak m.37’ye uygun değildir. Dosyadaki kapanma/sona erme kararı ve kesinleşme durumu incelenmelidir.
Bu tarihin doğru belirlenmesi özellikle eski ortaklara karşı yöneltilecek takiplerde önemlidir. m.36 ayrılan ortağın iflas öncesi sorumluluk süresini, m.37 ise iflas sona erdikten sonraki istem süresini düzenler. İki madde farklı başlangıç tarihlerine sahiptir.
Önceden zamanaşımına uğramış bir alacak m.37 ile yeniden talep edilebilir mi?
Hayır. m.37’nin metni, alacaklıların istem hakkının “daha önce zamanaşımına uğramamış olmak kaydıyla” bir yıl daha ileri sürülebileceğini belirtir. Bu şart, özel bir canlandırma etkisini açıkça dışlar. İflasın sona ermesi, daha önce tamamlanmış zamanaşımını ortadan kaldırmaz.
Bu yüzden dosyada yalnız iflasın sona erme tarihine bakılması eksiktir. Temel alacağın hangi tarihte doğduğu, muaccel olduğu, hangi zamanaşımı süresine tabi bulunduğu, daha önce dava veya icra takibi yapılıp yapılmadığı, borcun ikrar edilip edilmediği ve zamanaşımını kesen başka işlem bulunup bulunmadığı tespit edilmelidir.
Örneğin temel alacak uzun süre önce doğmuş ve hiçbir kesilme/durma sebebi olmaksızın kendi özel zamanaşımı süresini tamamlamışsa, kooperatifin daha sonra iflas etmesi ve iflasın sona ermesi m.37 aracılığıyla alacaklıya yeni bir talep hakkı yaratmaz. Kanunun koşulu tam da bu ayrımı güvence altına alır.
Bir ortağın diğer ortaklara rücu hakkı kaç yılda zamanaşımına uğrar?
m.37’ye göre ortakların birbirlerine olan rücu hakları, ödemenin yapıldığı tarihten başlayarak bir yıl içinde zamanaşımına uğrar. Bu süre, özellikle m.33 kapsamında bir ortağın kendi iç payından daha fazla ödeme yapmak zorunda kaldığı durumlarda önem taşır.
Rücu talebinin başlangıç tarihi “kooperatifin iflas ettiği gün” veya “borcun ilk doğduğu gün” değildir; rücu eden ortağın ödeme yaptığı gündür. Birden fazla tarihte parça parça ödeme yapılmışsa her ödeme bakımından hangi tutarın hangi tarihte ödendiği kayıt altına alınmalıdır. Rücu hesabı somut ödeme dekontları ve iflas idaresi cetvelleri üzerinden kurulmalıdır.
Ortağın rücu hakkı, iflas masasının alacağıyla aynı değildir. İflas idaresi dış ilişkide kooperatif alacaklılarının tatmini için ortaklardan tahsilat yapar. Daha fazla ödeme yapan ortak daha sonra iç ilişkide diğer sorumlu ortaklara döner. m.37 bu iç talebi bir yıllık süreye bağlar.
Rücu hakkı hangi tutar için kullanılabilir?
Rücu hakkı, ortağın kendi nihai yükünden fazla taşıdığı miktarın diğer sorumlulara paylaştırılmasına hizmet eder. Bu nedenle yalnız “toplam ödeme yaptım” bilgisi yeterli değildir. Kooperatifin sorumluluk modeli, her ortağın payı, anasözleşmedeki tavanlar, m.33 uyarınca yapılan yeniden dağıtım ve diğer ortaklardan yapılan tahsilatlar belirlenmelidir.
Sınırlı sorumluluk sisteminde her ortağın azami dış sorumluluk tavanı ile ortaklar arasındaki nihai iç paylaşım ayrı değerlendirilebilir. Ek ödeme yükümlülüğünde pay sayısı veya iş hacmi ölçütü varsa rücu hesabı bu objektif ölçüye göre yapılır. Sınırsız sorumlulukta da ortakların iç ilişkideki payları ve yapılan tahsilatlar belgelenmelidir.
Bu nedenle rücu davasında iflas idaresinin ödeme talebi, ödeme makbuzu, pay cetveli, anasözleşme ve diğer ortakların kayıtları temel delillerdir. Belgelenmeyen varsayımsal “fazla ödeme” üzerinden sağlıklı rücu hesabı yapılamaz.
Zamanaşımı kesilebilir veya durabilir mi?
m.37 özel sürenin uzunluğunu ve başlangıcını belirler; zamanaşımının kesilmesi veya durması bakımından genel borçlar hukuku kuralları da önem taşır. Dava açılması, icra takibi, borcun ikrarı veya kanunda belirtilen diğer kesilme sebepleri somut olayda süre hesabını değiştirebilir. Bu nedenle bir yıllık süre takvim üzerinde mekanik biçimde hesaplanıp dosyadaki işlemler yok sayılamaz.
Kesilme gerçekleştiğinde yeni sürenin nasıl başlayacağı ve hangi süreye tabi olacağı, talebin hukukî niteliğiyle birlikte değerlendirilir. Durma ise sürenin belirli koşullar boyunca işlememesine ilişkin farklı bir kurumdur. Her iki kavram ayrı hukukî sonuç doğurur.
Özellikle alacaklı veya rücu hakkı sahibi süre dolmadan icra takibi ya da dava başlatmışsa, bu işlemin yetkili/görevli merci önünde ve geçerli şekilde yapılıp yapılmadığı incelenmelidir. Zamanaşımı savunması dosyanın işlem tarihleri üzerinden kurulmalıdır.
m.36’daki bir yıl ile m.37’deki bir yıl aynı süre midir?
Hayır. İki maddede “bir yıl” bulunmasına rağmen başlangıç olayları ve hukukî işlevleri farklıdır. m.36, ayrılan ortağın sorumluluğunun devamı için ayrılışın kesinleşmesinden başlayarak kooperatifin bir yıl içinde iflas etmesini esas alır. m.37 ise alacaklının ortakların şahsi sorumluluğuna dayalı istemi için iflasın sona ermesinden itibaren bir yıllık süre öngörür.
Bu nedenle aynı dosyada birden fazla bir yıllık dönem ardışık olarak gündeme gelebilir. Önce eski ortağın m.36 bakımından sorumluluk çevresine girip girmediği belirlenir; sonra alacaklının m.37 kapsamında talebini süresinde kullanıp kullanmadığı incelenir. Sürelerin isim benzerliği, aynı başlangıç ve sona sahip oldukları anlamına gelmez.
| Madde | Süre | Başlangıç | Konu |
|---|---|---|---|
| m.36 | 1 yıl veya anasözleşmede daha uzun | Ayrılışın kesinleşmesi / dağılmanın tescili | Eski ortağın geçmiş borç sorumluluğunun devamı için iflasın bu sürede gerçekleşmesi |
| m.37 | 1 yıl | İflasın sona ermesi | Alacaklının şahsi sorumluluk isteminin ileri sürülmesi |
| m.37 rücu | 1 yıl | Ortağın ödeme yaptığı tarih | Ortakların birbirlerine rücu hakkı |
Zamanaşımı hesabında hangi adımlar izlenmelidir?
- Talebin kooperatif alacaklısının şahsi sorumluluk talebi mi yoksa ortaklar arası rücu mu olduğunu belirleyin.
- Temel borcun türünü ve kendi zamanaşımı süresini tespit edin.
- Borcun doğum ve muacceliyet tarihini belgeleyin.
- Daha önce dava, icra, ikrar veya başka kesilme/durma olayı bulunup bulunmadığını kontrol edin.
- Kooperatif iflas ettiyse iflasın açılma ve sona erme tarihlerini ayrı ayrı alın.
- Eski ortak söz konusuysa m.36 koşullarını ayrıca hesaplayın.
- Alacaklı talebinde m.37’deki iflas sonrası bir yıllık dönemi kontrol edin.
- Rücu talebinde her ödemenin yapıldığı tarihi banka dekontu veya makbuzla belirleyin.
- Bir yıllık süre dolmadan yapılan hukukî işlemlerin zamanaşımına etkisini değerlendirin.
Dosyada hangi belgeler bulunmalıdır?
- Alacağı doğuran sözleşme, fatura, ilam veya diğer belgeler,
- Kooperatifin iflas kararı ve iflasın sona ermesine ilişkin karar/kayıt,
- İflas idaresinin sıra ve pay cetvelleri,
- Ortakların sorumluluk rejimini gösteren güncel ve tarihsel anasözleşmeler,
- Eski ortak varsa çıkışın kesinleşme belgesi,
- Dava ve icra takiplerine ilişkin tarihli evrak,
- Rücu için ödeme dekontları ve tahsil makbuzları,
- Zamanaşımını kesen ikrar veya diğer belgeler.
Süre hesabı hafızaya veya yaklaşık tarihlere göre yapılmamalıdır. Özellikle m.37’de başlangıç olayları net olduğu için her tarih resmî dosya veya ödeme belgesiyle doğrulanmalıdır.
Sık Sorulan Sorular
Kooperatif iflas edince ortaklara karşı zamanaşımı kaç yıldır?
m.37, daha önce zamanaşımına uğramamış şahsi sorumluluk taleplerinin iflasın sona ermesinden itibaren bir yıl daha ileri sürülebileceğini düzenler.
İflas öncesinde zamanaşımına uğramış alacak yeniden canlanır mı?
Hayır. m.37 açıkça istemin daha önce zamanaşımına uğramamış olmasını arar.
Bir yıllık süre iflasın açıldığı tarihte mi başlar?
Hayır. m.37’de alacaklıların ek süresi iflasın sona ermesinden itibaren başlar.
Ortağın diğer ortağa rücu süresi nedir?
Ödeme tarihinden başlayarak bir yıldır.
Parça parça ödeme yaptıysam rücu süresi nasıl hesaplanır?
Her ödemenin tarihi ve tutarı ayrı belgelenmelidir; m.37 başlangıcı yapılan ödemeye bağlar.
m.36 ve m.37’deki bir yıllık süreler aynı mı?
Hayır. m.36 ayrılışın kesinleşmesinden sonraki iflası; m.37 iflasın sona ermesinden sonraki istemi ve ödeme sonrası rücuyu düzenler.
Dava veya icra takibi zamanaşımını etkiler mi?
Evet. Zamanaşımının kesilmesi ve durması bakımından genel ve özel kanun hükümleri uygulanır; dosyadaki işlem tarihleri incelenmelidir.
Anasözleşme m.37’deki rücu süresini değiştirebilir mi?
m.37 rücu hakkı için doğrudan bir yıllık kanuni süre koyar. Anasözleşmenin Kanun’un emredici süresini bertaraf eden hükmü esas alınamaz.
Hukuki konu hakkında iletişim
İlk iletişimde konuyu, bulunduğunuz ülke veya ili ve varsa tebliğ ya da son işlem tarihini kısaca belirtebilirsiniz. T.C. kimlik numarası, sağlık verisi veya kişisel belge göndermeyiniz. Mesajlaşma tek başına hukuki görüş veya avukatlık ilişkisi oluşturmaz.
Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
