İthalatçı Numune Testi ve Şikâyet Kaydı Tutmak Zorunda mı? 7223 m.9 | 2026

7223 m.9 ithalatçıya hangi piyasa sonrası görevleri yükler?

7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu m.9, ithalatçıyı ürün Türkiye piyasasına girdikten sonra pasif konuma bırakmaz. İthalatçı ürünün taşıdığı risklerle orantılı olarak piyasadaki ürünlerden numune alıp test yapar, inceleme ve araştırmada bulunur, şikâyetlerin, uygun olmayan ve geri çağrılan ürünlerin kaydını tutar ve bu izleme faaliyetleri hakkında dağıtıcıları bilgilendirir.

Bu yaklaşımın nedeni açıktır. Yabancı imalatçının laboratuvar koşullarında veya üretim ülkesinde yaptığı uygunluk değerlendirmesi, Türkiye’deki gerçek kullanım ve dağıtım koşullarında ortaya çıkabilecek bütün sorunları önceden göstermeyebilir. İthalatçı Türkiye piyasasındaki ilk ekonomik operatörlerden biri olarak gerçek saha verisini izlemek zorundadır.

Piyasa sonrası gözetim, yalnız ciddi kaza meydana geldikten sonra başlayan kriz faaliyeti değildir. Numune testi, şikâyet analizi ve uygunsuzluk kayıtları düzenli şekilde işletilerek risk mümkün olduğunca erken tespit edilmelidir.

İthalatçı neden ayrıca numune testi yapar?

İthalatçı ürünün imalatçısı değildir; ancak bu durum piyasadaki ürünün güvenliğinin izlenmesi sorumluluğunu kaldırmaz. Seri üretimde değişiklik, taşıma sırasında hasar, Türkiye’ye özgü kullanım koşulları veya yabancı imalatçının kalite sapması ithal partilerde yeni risk yaratabilir.

Numune testi, ithalatçının piyasaya giren gerçek ürünün belgelerde tarif edilen ürünle aynı uygunluk düzeyini koruduğunu kontrol etmesine yardımcı olur. Özellikle yüksek hacimli ithalatta farklı üretim partileri arasında kalite farkı oluşabilir.

Bu testler özel teknik düzenlemede öngörülen zorunlu laboratuvar testlerinin yerine geçmez. Piyasa sonrası izleme, ilk uygunluk değerlendirmesini tamamlayan ikinci bir güvenlik katmanıdır.

Riskle orantılı test ne demektir?

Kanun her ürün için aynı sayıda ve aynı sıklıkta numune testi yapılmasını emretmez. “Riskle orantılı” yaklaşım, tehlikenin gerçekleşme olasılığı ile ortaya çıkabilecek zararın ciddiyetini birlikte değerlendirmeyi gerektirir.

Çocukların kullandığı, elektrik çarpması, yangın, kimyasal maruziyet veya ciddi yaralanma riski taşıyan bir ürün daha sık ve kapsamlı test programı gerektirebilir. Düşük riskli, yıllardır değişmeden ithal edilen ve şikâyet oranı çok düşük bir ürün için farklı bir periyot belirlenebilir.

Risk profili sabit değildir. Yeni şikâyet, üretici değişikliği, malzeme revizyonu, mevzuat değişikliği veya testte sınır değer sapması test planının sıklaştırılmasını gerektirebilir.

Numune piyasadan nasıl seçilir?

Numune programı yalnız ithalatçının depodaki en yeni kutusundan rastgele ürün almaya indirgenmemelidir. Farklı üretim partileri, dağıtım kanalları, satış bölgeleri ve tedarik tarihleri risk esaslı olarak temsil edilmelidir.

Şikâyet yoğunluğu artan parti, yeni tedarikçi tarafından üretilen seri veya taşıma sırasında hasar kaydı bulunan sevkiyat öncelikli test grubuna alınabilir. Test edilen numunenin model, seri veya parti numarası kaydedilmeli ve sonuçlar teknik dosyayla eşleştirilmelidir.

Numune seçiminin gerekçesi ve periyodu yazılı prosedüre bağlanırsa denetimde ithalatçının risk temelli sistemi gerçekten uyguladığı gösterilebilir.

Şikâyet kaydı nasıl tutulmalıdır?

İthalatçı yalnız müşteri hizmetleri memnuniyet kayıtlarını değil, ürün güvenliği ve teknik uygunlukla ilişkili şikâyetleri sistematik şekilde sınıflandırmalıdır. Şikâyetin tarihi, ürün modeli, seri/parti bilgisi, olayın niteliği, kullanıcı açıklaması, varsa yaralanma veya mal zararı ve alınan teknik aksiyon kaydedilmelidir.

Yüksek riskli şikâyetlerin satış veya çağrı merkezi sisteminde bekletilmeden ürün güvenliği, teknik ve hukuk birimlerine aktarılması gerekir. Yanma, elektrik çarpması, kırılma, koruyucu ekipman arızası veya çocuk güvenliği gibi olaylar hızlı eskalasyon gerektirir.

Tekrarlanan benzer şikâyetler tek tek küçük olaylar olarak kapatılmamalı; ortak kök neden araştırılmalıdır. Gerekirse belirli parti için yeni numune testi yapılmalıdır.

Uygun olmayan ürün kaydı hangi bilgileri içermelidir?

Uygunsuzluk kaydında ürün kimliği, tespit tarihi, uygunsuzluğun hangi teknik veya güvenlik şartına ilişkin olduğu, etkilenen miktar, ürünün piyasadaki durumu ve alınan düzeltici önlem açıkça gösterilmelidir.

Ürün yalnız etiket yönünden mi uygunsuz, yoksa fiziksel güvenlik riski mi taşıyor sorusu ayrılmalıdır. Bu ayrım alınacak önlemin seviyesini etkiler. Uygunsuzluk giderildiyse kullanılan yöntem ve doğrulama testi de kayda eklenmelidir.

İthalatçı bu kayıtları yabancı imalatçıyla paylaşarak üretim kök nedeninin giderilmesini sağlamalıdır. Aynı uygunsuzluğun sonraki ithalat partisinde tekrar etmesi kabul edilebilir bir kalite yönetimi değildir.

Geri çağrılan ürün kayıtları neden önemlidir?

Geri çağırma, nihai kullanıcının elindeki ürünün geri alınmasını hedeflediği için ürün güvenliği sisteminin en ağır düzeltici önlemlerinden biridir. İthalatçı hangi model ve parti ürünlerin geri çağrıldığını, kaç adet ürünün Türkiye piyasasında bulunduğunu, hangi dağıtıcı ve kullanıcılara ulaştığını ve kaç ürünün geri döndüğünü kayıt altına almalıdır.

Bu kayıtlar geri çağırmanın etkinliğini ölçmeyi sağlar. Piyasaya 10.000 ürün çıkmışken yalnız 100 ürüne ulaşılmışsa, duyuru ve kullanıcı iletişiminin yeterli olup olmadığı tekrar değerlendirilmelidir.

Geçmiş geri çağırma kayıtları yeni ürün ve yeni tedarikçi kararlarında da kullanılmalıdır. Aynı imalatçıdan tekrarlanan riskli ürün gelmesi ithalatçının tedarikçi denetimini güçlendirmesini gerektirir.

Dağıtıcıların bilgilendirilmesi nasıl yapılır?

İthalatçının izleme faaliyetleri dağıtım zincirinden kopuk yürütülemez. Numune testinde uygunsuzluk, önemli şikâyet artışı veya geri çağırma ihtiyacı tespit edildiğinde dağıtıcılar hızlı ve somut bilgilerle bilgilendirilmelidir.

Bildirimde ürün kodu, model, parti/seri aralığı, riskin niteliği, satışın durdurulup durdurulmayacağı, stokların nasıl ayrılacağı ve kullanıcıdan gelen ürünlerin nereye yönlendirileceği açıkça yazılmalıdır.

Dağıtıcıdan alınan stok ve satış verileri ithalatçının riskin piyasadaki yayılımını belirlemesine yardımcı olur. Bilgilendirmenin tarihi ve dağıtıcının geri bildirimi kayda alınmalıdır.

Yabancı imalatçının testleri yeterli midir?

Yabancı imalatçının uygunluk testleri zorunlu ve temel olabilir; ancak m.9’daki ithalatçı piyasa sonrası izleme görevlerini ortadan kaldırmaz. İthalatçı Türkiye piyasasındaki gerçek ürünleri ve şikâyetleri kendi rolü kapsamında izlemelidir.

İmalatçının aylık kalite raporları ithalatçı test programında veri olarak kullanılabilir; fakat risk arttığında veya Türkiye’de farklı sorunlar çıktığında yalnız üreticinin “sorun yok” yazısına dayanmak yeterli olmayabilir.

Bağımsız laboratuvar veya teknik inceleme gerekip gerekmediği ürünün riskine ve teknik düzenlemesine göre belirlenmelidir.

E-ticaret şikâyetleri de kayda alınmalı mı?

Evet. Şikâyetin fiziksel mağaza, çağrı merkezi, pazaryeri, sosyal medya veya kendi e-ticaret sitesi üzerinden gelmesi hukuki niteliğini değiştirmez. Ürün güvenliği sinyali taşıyan bütün kanallar ortak izleme sistemine aktarılmalıdır.

Pazaryeri yorumları ve iadeler özellikle erken uyarı verisi olabilir. “Kablo ısınıyor”, “ürün kendiliğinden kapandı”, “koruyucu parça kırıldı” gibi tekrar eden bildirimler yalnız müşteri memnuniyeti konusu olarak görülmemelidir.

İthalatçı kişisel verilerin korunması kurallarına uyarak ürün güvenliği açısından gerekli verileri işlemeli ve kayıt altına almalıdır.

Denetimde hangi kayıtlar sunulmalıdır?

Yetkili kuruluş ürünün uygunluğunu denetlerken ithalatçının numune test raporlarını, şikâyet ve uygunsuzluk kayıtlarını, geri çağırma listelerini ve dağıtıcı bildirimlerini isteyebilir. Kayıtların tarih, ürün kimliği ve alınan aksiyonla ilişkilendirilmiş olması önemlidir.

Yalnız dağınık e-postalar veya farklı departmanlarda tutulan tablolar etkin bir izleme sistemi sayılmayabilir. Kurumsal kayıt sistemi, ürün güvenliği olayının başından kapanışına kadar izlenebilir olmalıdır.

Kanundaki idari yaptırımlar ihlal edilen yükümlülüğe göre ayrıca uygulanabilir. Bu nedenle kayıt sistemi doğrudan mevzuata uyum aracıdır.

İthalatçılar için piyasa sonrası gözetim kontrol listesi

Her ürün ailesi için risk seviyesi ve numune test periyodu belirlenmeli; yüksek riskli ürünlerde daha sık kontrol yapılmalıdır. Şikâyetler ürün modeli ve seri/parti bilgisiyle kayıt altına alınmalı ve yüksek riskli olaylar hızlı eskalasyon sürecine bağlanmalıdır.

Uygun olmayan ve geri çağrılan ürünler ayrı listelerde izlenmeli; dağıtıcılar test ve risk gelişmelerinden haberdar edilmelidir. Yabancı imalatçıya kök neden ve düzeltici faaliyet talepleri yazılı gönderilmeli; sonraki partide etkinlik doğrulanmalıdır.

Denetimde sunulacak kayıtlar güncel ve erişilebilir tutulmalı; ürün güvenliği verisi müşteri hizmetleri, kalite ve hukuk departmanları arasında kaybolmamalıdır.

Sonuç olarak ithalatçının görevi ürün gümrükten geçince bitmez. 7223 m.9 kapsamında Türkiye piyasasındaki ürünün gerçek performansını riskle orantılı numune testi, şikâyet analizi, uygunsuzluk ve geri çağırma kayıtlarıyla aktif olarak izlemek zorundadır.

İlgili içerikler

• İthalatçı Piyasaya Arzdan Önce Neleri Kontrol Etmeli?
• İthalatçı Saklama ve Nakliyede Ürünün Uygunluğundan Sorumlu mu?
• İmalatçı Numune Testi ve Şikâyet Kaydı
• İthal ürün güvenliği ve geri çağırma için iletişim

Resmî kaynaklar

• 7223 sayılı Kanun – Resmî Gazete
• Ticaret Bakanlığı – Ürün Kuralları

Sık Sorulan Sorular